장음표시 사용
201쪽
tur, quod parentes eodem modo honorentur tituIo institutionia
d. s. Sancimas auth. ut eum de appelI. cognosci Si vero relinquatur tota legitima titulo institutionis, tune nulla datur querela , etiamsi in ceteris bonis non instituantur. Sed si non fiat testamentum,
sed fiant Codicilli , tunc susticit quoquo modo eis aliquid relinquatur , etiam iure legati quia etiam si esset minus legitima, polo set agi solum ad supplementum illius , de cessat querela. S. Si Tutor. Filius familias testamento datus tutor a patre suo , a quo sit penitus exheredatus , licet agat tutorio nomine ad consequendum
id , quod est relictuin pupillo ab eodem testatore in eodem testamento, nihil officit, qno minus ipsemet exheredatus possit nomine proprio agere contra idem testamentum per querelam ino fietosi , ne officium suum redderetur ipsi damnosum, quod esset iniquum l. sed si quis F. quemadm testam. aperiant.
Sin autem tutor egerit tutorio nomine querela inoniciosi contra testamentum , in quo pupillus , cuius est tutor, exheredatus sit , ut olim poterat neri, licet succumbat, nihilominus consequetur legatum , quod sibimet tutori in eodem testamento relictum est.
s. Fin. Hie etiam regius hodie est correctns, quatenus dicit quod quam tam quis debet habere , ad hoc ut excludatur il querela inosti. ciosi, quia hodie legitima non est amplius quadrans , idest quarta pars , sed triens, idest tertia pars eius, quod quilibet habiturus esset ab intestato.& hoc si sint quatuor, aut pauciores li- heri r sin autem sint quinque, vel plures, legitima est semis , idest dimidium eius, quod quilibet habiturus esset ab intestato , ut habetur in auidi de trienti s semist Sed dubitatur numquid legitima parentum, & fratrum hodiest aucta ad trientem . Et communis Opinio est quod sit aucta prout testatur Mysting. hιe , quia textus in Q auth. in quo dolegitima disponitur. loquitur generaliter, de ita habet locut regula tex. in LI. S. generaliter 1. de legati prast. An autem etiam Iegitima adoptiuorum sit aucta ad trientem. Et veteres nega. bant trecentiores vero astirmant, cum quibus sentio, ut iam dixi
supr. in litare adoption. s.cum autem,
202쪽
Τ I T. XIX. Dὸ Heredum qualitate, o differentia.
H Eredes autem quidam sunt nece flarii, quidam sui, de ne.
S. Necessarius heres Necessarii heredes sunt Ierui proprij, instituti a dominis suis de quibus iam supra satis dictum est . S. Sui autem , cse necessari,
sui , & necessarii heredes sunt liberi in potestate testatoris. Et dicuntur sui, quia vivo quoque patre sunt condomini bonorum paternorum vere , licet non habeant administrationem , , propter quod in ι. in suis F. de tiber. psbum dicuntur quoda- modo domini. Dicuntur vero necessarii; quia a lege ipso iuro fiunt heredes,& aliquo modo a natura ean. ius natuνale. I. distis Unde dieitur, filius est , ergo heres. sed ut nepos sit suus , & ne. eessarius heres Ruo, requiritur quod Pater eius vel non vivat, vel se emancipatus , ad hoc ut coniungatur nepos immediate cum Avo suo per patriam potestatem . Dubitatur autem numquid hodie ista suilas, & neeessitas siesublata . Et de suitate DD. communiter dicunt , quod utilis non est sublata, damnosa vero est sublata. Vtilis est, ut heres licet moriatur antequam capiat hereditatem, tamen ipsam transmittat ad quoscunque suos heredes t. apua hostes C. de suis, s legitim. Damnosa vero est, ut quod filius teneatur soluere omne debitum
patris etiam de proprio . Itaque si agatur de commodo filii, stitas non est sublata r si vero de incommodo , sublata inte, Iigitur. De necessitate vero dicunt aliqui, quod fit sublata per bene ficium abstinendi a Praetore concellum, ut liberi possint se absti
nere ab hereditate, ad hoc ut non teneantur vltra vires heredi. tarias; olim enim vellent, nollene, fiebant heredes parentum tam ab intestato. quam ex testamento, & tenebantur ad omnia
onera hereditaria. Verum congruentius dicitur non esse sublχε tam
203쪽
eam necessitatem: sed solum fuisIe impeditum eIus essectum t Prestor enim non potest tollere ea , quae sunt Iuris Ciuilis, sed solum eorum effectum impedire l. nam cr ipsum F. de Iust. σ Iur.
Extranei heredes sunt, qui non sunt necessarii, neque sui, de necessarii. Sic filius est heres extraneus matri, vel patri, qui iluluin emancipauit. Sic seruus a domino institutus, & post testamentum manumissus, dicitur esse extraneus heres, quia tunc de necessario fit heres voluntarius. S. In extraneis Heres cuiuscunque generis sit, requiritur quod habeat testa
menti factionem passivam , idesh quod heres institui possit, licet
non habeat activam, ut furiosus, mutus, posthumus, infans &c. In extraneis autem heredibus considerantur tria tempora, quibus capax esse debet heres ad hoc ut habeat hereditatem , scilicet tem pus conditi testamenti; ut institutio sit valida: tempus mortis testatoris, quia testamentum morte confirmatur e & tempus adiatae hereditatis, cum in extraneo requiratur aditio , ut infra videbimus . In neeessariis vero heredibus , siue suis , & necessarias ducisantum tempora considerantur , scilicet conditi testamenti, mortis testatoris secundum glost Ne in Mil. tria; non enim datur medium inter tempus mortis,& tempus aditae hereditatis, cum lex incontinenti faciat eos heredes. Quod verum est, quando pure instituti sunt: secus si sub conditione , quia tunc consideratur etiam capacitas de tempore existentis conditionis l. sub condi-
I. Extraneis autem . . Necessarii, & sui ipso iure fiunt heredes; non enim est neces, se quod hereditatem adeant, nec quod sciant se esse heredes; de sic etiam infantes , & furiosi , & absentes ignorantes fiunt statrinmortuo testatore heredes . Vnde soli extranei debent adire. D tur autem illis tempus ad deliberandum, ad hoc ut creditoresseiant, quem conuenire debeant,& ad hoc ut non ita inconsul-το hereditatem forsan damnosam capiant. Quod tempus si petam tur a Iudice , est nouem inealium: si vero petatur a Principe , est
204쪽
unius anni, prout etiam si non petatur , est anni spatium a lege, constitutum l. m. s. ct hac quidem C. de iuri deliber..Intra quod tempus si heres decesserit, tempus illud reliquum transmittit adstos heredes etiam extraneos. Et finito hoc tempore si non adiuit, excluditur ab hereditate i. cum in antiquioribus C. de Iur, delia her. Si vero intra hoc tempus adiuerit, obligatur ad Omnia onera , etiam ultra vires hereditarias, nec poterit amplius repudiare , nisi sit minor viginti quinque annis , quia tunc datur restitutio in i tegrum aduersias aditionem; quae restitutio datur aliquando etiam.
Hodie tempus ad deliberandum non est necessarium , concesso beneficio Inuentaria ab Imperatore, quia heres quilibet potest conficiendo inuentarium liberari, ut non teneatur vItra vires heredi tarias. Quod inuentarium debet inchoari intra triginta dies,&perfici intra nonaginta L LM. C. de iur. delibeν. In quo debene omnia bona hereditaria describi, citatis creditoribus ad interessendum pro certis diebus, & horis, & certo Ioco, & videndum incohari, prosequi, de perfici inuentarium de hereditate talis deiuncti per talem heredem ; aliis videndum inchoari, prosequi, & perficisne ipsis. Quod si creditores sint incerti, debet fieri citatio per
proclama, vel per edictum. Deinde vocato Notario, coram duo bus testibus ad minus, qui cognouerint testatorem, & heredem , describuntur omnia bona mobilia , & immobilia , iura, actiones , nomina debitorum Sc. & postea facta subscriptione per heredem , inuentarium insinuatur apud Iudicem, cum alijs solemnitatibus . quas congerit Oi nolim. Ne . Est autem cauthela , ut apponatur
per heredem protestatio , quod si quid non sit appositum, quod es..iet δpponendum, statim atque notitiam habebit, apponet: de siquid sit appositum, quod non esset apponendum, vult habeti pro, non appositos quibus clausulis per heredem appositis poterit inuentarium augeri, vel minui toties quoties opus fuerit, quod alias aeri non posset .
Cautus.autem sit heres antequam iaciat Inuentarium, immisceat se in bonis hereditarijs, nisi protestando quod non per hoc intendit adire, quia intendit facere inuentarium, & uti bene ficio legis ψε alioquin sine tali protestatione intelligitur adiuisio a Cum aditio, non solum nuda voluntate fiat, sed etiam ipso facto , c γῆ lacaudo praedia, aut vendendo aliquam rem , di similia, quae ... A a non
205쪽
non fiunt citra Ius , & nomen heredis, ut dicitur in rextu Demum est aduertendum, quod PiuS Quartus constri s. lata annax 6 I. super reformat. sium Iasi disposuit, quod aditio hereditatis , di inuentarii confectio, seu incohatio per heredes praesentes in Curia intra duos menses a die obitus defuncti computandos: per a sentes vero ab Urbe citra montes intra quatuor menses, & vltra montes intra sex menses fieri debeat, & licet requiratur trina cit tio per proclama, seu edictum contra incertos, tamen de nyIo est , ut unica peremptoria sumiat. Ita refert Salust. Tiber.m prax. Ac. lib. I. cap. I. de heredit. adition.
acturum de modis, quibus ex titulo uniuersali unicuique acquiruntur rerum dominia, ut est hereditas, honorum possessio oe. Huc usque egit de hereditatibus , quae ex testamento dantur τreliquum erat videre de illis , quae ab intestato deseruntur, & non de legatis, ex quibus titulo particulari acquiritur domini umo. Verum quia legata sunt pars consequens ad ipsum testamentum, cum olim non possent fieri, nisi in testamento s. praeterea intestatus infν. de fideicomm. heredit. merito ponitur hoc loco praesens titulus;& licet ex illis non acquiratur dominium ex titulo uniuersali, acquiritur tamen ex causa uniuersitatis, nempe hereditatis . Amplissima est in Iure legatorum materia, & ita per tres satis' amplos titulos diuisa est in libris Digestorum, nempe de legat. I. n toto lib. 3 o. ubi agitur de rebus , qua possunt legari de legat. a. in toto lib. 3 I. ubi de personis legantium , di legatariorum. & de Idigat. 3. in ιoto lib. 3 a. ubi de significatione circa pers as , & res . Qui tres libri, seu tituli continent insimul tercentum,& vigintiquatuor leges.
Legatum dictum est a verbo lego , Iegas, quod significat mandare, S: disponere; unde in eius generiea significatione venit etiam institutio heredis, datio Iibertatis, di qua libet alia vltima dispositio I. verbis legis is de tob. signis. Sed in specie significat aliquod particulare relictum, prout sumitur in hoc titulo. Si vero hoc verbum adiJciatur uniuersitati honorum, nullo dato coherede.
importat insitationem , ut si quis dicat, lego Titio omnia bona
206쪽
mea , nullo alio nominato , idem est ac si dioeret. Instituo Titium heredem meum e. Raynaldus, de testam. dummodo hoc legatum factum sit in testamento, idest coram septem testibus idoneis , cum ceteris requisitis ad faciendum testamentum , & testator declarauerit se velle hoc esse suum testamentum .
g. Legatumio iVt ordinatim Imperator procedat, legati definitionem praemitistit, quae est, Legaturn est donatio quaedam a defuncto relicta , ab herede praestanda . Apud Theophil. vero ita definitur, Legatur , est donatio a defuncto relicta, quae definitio concordat cum illa , quam tradit Modestin.in l. legatum la r. V. de legat. a. scilicet, legatum est quaedam donatio testamento relicta. Bologneti. in rubr. F. eod. defendit definitionem Iustiniani positain in hoe s. dieens quod omnia verba sunt necessaria. Aliqui tamen defendunt deinfinitionem Theophili, & Modestini, quandoquidem illa verba ab herede praestanda, non videntur esse bene explicativa naturae ipsius legati, quia non conuertuntur cum illo , cum legatum ab ipso testatore aliquando praestari soleat, ut est textus expressus in I. Lucius Titiusis de legati a. Et multoties testator tribuit legatario facultatem capiendi legatum propria auctoritate, ut pariter est lex. expressus is l. Titia cum testameηιo s. Luetus Titius is de legat. a. Et .ita dicta ultima verba definitionis, videlicet ab herede praestanda . videntur posse omitti contra opinionem solognetii, quae tam ea verior est, cum hodie legata sint omnino exaequata fideicommissi s.
: R ideo ab herede praestanda sint, sicuti praestantur fideicommissa. S. Sed olim .
Quatuor sunt genera legatorum, quae olim erant in usu, de habebant propriam formulam . -
Primum dicebatur per vendicationem , cum testator dicebat. v.g. Titi vendica tibi domum meam ; quo casu intelIigebatur transatum dominium post mortem testatoris , & competebat legatario actio realis, seu rei vendicatio . Secundum erat per praeceptionem , cum testator legabat alia quid uni ex coheredibus dicendo vim Titi heres mi praecipito tibi talem rem, idest ante capito talem rem,& tunc competebat similiter actio realis . Tertium erat per damnationem, ut quando testator dicebat rig. i Λ a x dam-
207쪽
damnas esto heres mi dare Titio centum. Quoeasu competebat legatario actio personalis ex testamento eontra heredem obligatum ad dandum. Quartum erat per sinendi modum , ut eum testator dicebat v.D heres mi sinas Titium habere talem rem , dc tunc competebat actio realis, & etiam actio personalis ad factum, si nolebat sinere legatarium habere illam rem. Hodie tamen ad unicum genus redacta sunt omnia legata, apoplicatis hinc inde suis proprietatibus, ita ut nulla sit interea dis. erentia. Et quoniam unica est ipsorum natura, omnibus , di quibuscunque verbis explicantibus legantis intentionem relinqui posisunt ι. in conditionibus f. de condition. demonstration. Imo nunc etiam legata relinqui possunt, dummodo testator non sit mutus
a natiuitate i. nutu. ct ibi gloss . in verb. nutu, oe in Deo. loqui isde legat. 3 Potest autem ita diuidi legatum , quod aliud sit uniuersalo , cum scilicet legatur hereditas, peculium, vel dos et aliud generale,
cum legantur omnia hona , seu bonorum partes : aliud particularricum scilicet legatur particularis res v.g. domus . Bari, ii l. I. 1. de
Competunt vero hodie tres actiones pro Iegatis, stilicet realis, personalis, & hypothecaria LI. C. commun. de legati Realis , si res In specie sit relicta u.g. talis domus. Personalis, si est relicta qua titas, vel genus , vel aliquod factum. Hypothecaria competit super omnia bona defuncti, quando id, quod legatum est haberi non potest, quia omnia bona intelliguntur obligata pro eo legato . De Hypothecaria est quaestio inter DD. veteres , & recentiores; nam veteres dicunt hypothecariam competere solum , quando est relicta quantitas, vel genus, sed recentiores tenent, competere etiam quando est relicta res in specie . Quod si obiiciatur , nemo in re sua potest habere pignus, vel hypothecam , Respondent, duplex esse dominium , ciuile , & naturale. Civile, quod ipso iure intelligitur translatum in legatarium pos mortem testatoris r naturale, quod remanet penes heredem, & transfertur deinde per traditionem ab eo factam; unde distinguunt, hypothecam non esse in re Iegata respectu dominii ciuilis , quod legatarius iam habete sed solum respectu dominii naturalis, quadnondum habet . Quae distinctio optima est. Et sic vera est con elusio quod hypothecaria competit non solum quando est relicta
quantitas, vel genus, sed etiam quando est relicta res in specie.
208쪽
Plures olim erant differentiae inter legata, & fideicommissata, Iraecipue quia in fideicommissis sola voluntas testa roris specta.
atur, inllegatis vero apices Iuris , dc propriae formulae rerbo. rum seruabantur ι, penulti f. . f. de legat. a. ut innuimus supri in .sed olim. Item legatum non poterat fieri post humis , sed fidei. commissum potet at . Sic etiam legatum non poterat fieri a Ieagatario: sed fideicommissum poterat fieri a fideicommissario , ut in princ. infri de singat. reb. ρeν fideicom. retici. sed Imperator Iustinianus voluit unam , eamdemque esse naturam legatorum, de fideicommissorum, scilicet lingularium , imo est svnonima, de idem omnino significare, ut probat Peregrin. in Do traft.de Dei-eomm amr. Ideoque siue testator dicat, lego Titio domum meisam , siue, volo quod heres meus restituat domum meam Titio utraque dispolitio, di legatum , & fidei commissum recte nuncu
omnes res, quae cadunt in commercio hominum legari posisunt, siue testatoris sint, siue heredis, siue alterius. Sed si res alterius legata sit sciente testatore esse alterius , tenetur heres illam emere,& dare legatario; quod si dominus nolit eam vendere, debet dare legatario aestimationem ; sed tenetur legatarius probare , testatorem l ciuisse rem illam eise alienam, quia si hoc non probauerit, non consequetur legatum . Quod si testator ignorauerit rem esse alienam . non valet legatum , nisi sit factum ad Q. uorem coniunctae personae, vel uxoris , vel alius, cui verisimile est, tellatorem volu ille legare, etiam si sciuilIet rem alienam esse Leum
Si legata est res obligata creditori a testatore sciente esse obligatam , debet heres illam luere , & dare liberatam legatario , qui probare debet, defunctiun sciuisse esse obligatam , ut dictum est de re aliena, quia si ignorasset, ipse legatarius teneretur iliam luere, si vellet consequi tale legatum. Limitatur, quando est legatam tactum coni unctae personae &c. ut supra diximus, quia tunc etiam Diqitiged by Coos e
209쪽
etiam ignorante testatore rem illam esse oblIgatam , heres debearet illam luere propter eandem rationem , ut communiter per DD.
Si legata sit res aliena, & legatarius vivo testatore est factus dominus illius rei ex causa onerosa, ut quia illam emerit, vel habuerit ex dote , vel ex permutatione, poterit nihilominus pretium petere: secus si ex causa lucrativa, ut ex donatione, vel ex alio legato , per regulam quod duae causae lucrativae in eundem hornionem circa eandem rem concurrere non possunt, ut in tex. dicitur ι. Omnes g. de action. θ obligat. Et propterea si ex duobus testamentis eadem res legata sit Titio, distinguitur, aut ex uno consequutus est rem ipsam , & ex alio nihil petere potest , quia voluntas utriusque testatoris iam habuit effectam: aut vero ex uno habuit aestimationem , de tunc ex alio poterit petere rem , quam si non habuerit, adhuc poterit iterum petere aestimationem ab alio , ut satisfiat voluntati utriusque testatoris eo meliori modo , quo potest .
Res, quae non est in rerum natura, si tamen sutura sit, Iegari potest, vi fructus, qui nascentur, vel partus futurus ancillae , vel quid simile. Neque obstat, si dicas, quod non entium nudae sunt qualitates i. eius, qui in prouincia f. si cert. petat. quia Respondetur hanc regulam habere locum in rebus, quae nullo modo futurae sunt, ex eo quia impossibiles sunt. v.g. si dicam, lego Titio Chimeram: non autem in rebus, quae non repugnant esse suturae. g. Si eadem . Si legatarius non agnoscit legatum, ex eo quia illud repudiet, vel moriatur vivo testatore, vel quid simile, tunc legatum illud remanet in hereditate ipsius testatoris , & consolidatur cum illa . Limitatur hoc, quando legatario datus esset coniunctus, quia tune pertinet ad coniunctam . Pro qua re intelligenda sciendum est quod legatum a testatore factum pluribus, triabus modis relinqui potest , scilicet alternatiue, disiunctive , &coniunctive.
210쪽
Alternatilae fit hoc modo. Seio, aut Titio, veri heres meus Wois Iet , centum do, lego . Et hoc casu sunt duo Iegatarii, & uterque petere potest: sed heres meus soluendo uni liberatur, de tollieactionem alteri l. se Titio , aut Seio F. de legat. s. Disiunctive legatur. quando legatarii sunt omnino re, de verbis disiuncti , ut lego Titio dimidium sundi mei Tiburtini, & aliud dimidium lego Cato. hi autem sunt re disiumcti, quia cuilibet certa pars fundi legatur et Si sunt quoque disiuncti verbis , quia legatum non est relictum sub unica conceptione verborum . Et in taliter disiunctis non habet locum ius accrescendi, nec portio unius legatarii deficientis accrescit alteri, sed remanet in hereditate testatoris, secuncium gloss. hic in is . disiunctim.' Coniunctive vero legatur , quando pluribus una res legatur Quae coniunctio secundum DD. bie ,σin I. re eoniuncti f. de legat.3. o in l. triplicι 1. de wG. signis triplex est , realis, verbalis , &
Realis est , quando plures coniunguntur ad eandem rem legatam non diuisam , sed in solidum, diuerso tamen sermone , ut lego Titio domum meam Tusculanam : lego Caio eandem domum meam Tusculanam i & tunc isti legatarii faciunt sibi partes per concursum in ordine ad fruitionem rei legatae ; unde altero deficiente, tota res pertinet ad coniunctum iure proprio, & ita habet Iocum ius non decrescendi, quia coniunctus remanet in toto . quod iam antea habebat. Verbalis est, quando plures vocantur eodem sermone ad eandem rem partibus diuisis , non tamen demonstratiu8 ad oeuluin, ut lego Titio , 3e Cato domum meam Albanensem unicuique pro
dimidio. Et tunc isti legataris faciunt sibi partes ab initio , de habet locum ius accrescendi; unde uno deficiente pars illius accrescit
alteri iure alieno. Mixta est,quando plures coniunguntur eodem sermone ad eanodem rem in solidum , ut lego Titio , & Caio domum meam Prae-nellinam, de tunc illi legataris faciunt sibi partes per concursum in fruitione tamen rei legatae, ut diximus de reali, de habet locum ius non decrescendi. Discrimen autem est inter ius accrescendi, de ius non decrescenodi, quia ius accrescendi venit ex verbis ipsius testatoris, ut unus.
quisque habeat ius in parte, quam quilibet sibi facit ab initio, de
altero repudiante , seu non agnoscente legatum , pars illius a erescit alteri iure alieno, de ille cui accrescit, tenetur ad onera a
adiecta illi parti, quia pars accrescit cum suo onere ι. viae. g. bis