장음표시 사용
211쪽
ita desinuis C. de eadue. tollend. Quando vero habet locum ius non decrescendi , non tenetur coniunctus ad onera, quia tunc habet totum iure proprio , & non iure alieno L si mihi s Titio F. de legati . a. o quod ibi notat Iloss. in ver L partem.
Aduertendum autem est , quod si concurrat coniunctus reis, de verbis simul cum coniuncto re tantum, vel cum coniuncto verbis tantum, praesertur omnibus coniunctus re, & verbis simul L re coniuncti F. de legat. a. ut si testator dixerit, lego Titio, de Cato donium meam unicuique pro dimidio: di deinde dixeriti Iego eidem Titio, & Seio eandem domum meam; nam si deliciae unus ex coniunctis re , & verbis simul, nempe Titius, aut Seius, nsu admittitur Caius, qui est coniunctus verbis tantum , sed χἀ Ium alter, qui est coniunctus re S verbis simul. Item si dixerit. . lego Titio, de Seio fundum meum : lego Cato eundem fundum meum ; nam licet Caius sit coniunctus re tantum , praefertur tomen Seius, si deficiat Titius, quia Seius est coniunctus re, & verbis simul. Sed dubitatur quid si solium concurrant simul coniunctus rotantum , & coniunctus verbis tantum , quis eorum praeferatur lv. g. si dicam , lego Titio fundum meum: leso Cato eundem sun. Quin meunai & deinde dico, lego eidem Titio, di Seio eundem fundum meum, unicuique pro dimidio; si deiiciat Titius quis debeat praeferri, Caius, qui est coniunctus cum Titio re tantum: vel Seius, qui est coniunctus cum eodem Titio verbis tantum acti gloss. in L L re coniuncti, in verb. quod si re tantum ponit tres opiniones. Prima est, quod praeferatur coniunctus re , quasi sievocatus ad rem suam . Secunda , quod praeseratur coniunctus verbis , quia venit ex expresta voluntate testatoris, qui fecit paristes. Tertia quod aequaliter admittantur. Et haec ultuna erat cominmunis opinio antiquorum. Sed receutiores tenent , quod praeinseratur coniunctus verbis tantum, per rationem supra dictam , scilicet quia venit ex expressa voluntate testatoris , qui secu
. Casus huius L talis est . Legavi Titio landum Se ij. Titius
me vivo emita Seio proprietatem istius fundi, deducto usu fructu, nempe remanente illo apud Seium venditorem. Deinde moris tuus est Seius, de ita viusfructus, titulo lucrativo peruenit ad Ti-
212쪽
petere ab herede meo istum fundum Ee videbatur dicendum quod non, quia petendo fundum, petie etiam usumfructum, quem petere non debet , quia usus ructus est pars integralis fundi, de iam habuit illum titulo lucrativo l. qui usu ructum 1 de veνb iis agati Sed contrarium deciditur, quia in petitione fundi , vsusfiuctus non venit ut pars fundi, sed ut seruitus aceedens fundo. vedicitur He O in ι. rem dicimus 1 de verb. significi Verum in effectu per ossietum Iudicis datur solum aestimatio Proprietatis, deducta aestimatione us fructu .
Si legavi Titio rem Ipsius legatum est inutile, quia quod proe
prium alicuius est, amplius eius fieri non potest, maxime quia in isto casu non esset donatio, & donatio est esseatia legati, cum legatum sit donatio &e. vi in s. legatum supra eod. Sed dubitatur quid si legatarius eam rem vivo testatore alie Muerit, an reconualescat legatum l oc videbatur quod sic, quia iam venit ad casum, quo incipere potest valere, & esse utile. cum res alienata a legatario non sit amplius ipsius. Contrarium ea men deciditur, quia est regula Catoniana, quod si testator statim facto testamento de uisset, & legatum non valeret, non ztest amplius valere L I. f. de rei Caton. Quod intelligitur, figatum factuni sit puret, non autem si sub couditione , quia si conditio facto testamento non extiterit, non per hoc legatum avitiatur, sed expectatur tempus conditionis . Neque obstat te tus iu d. L . 1 de να. Caton. ubi legatum factum de re ipsius terigatarii valet, si legatarius vivo testatore alienaverit rem illam . Quia respondetur, quod in casu G. i. testator dixerat, Iego Titio fundum ipsius. si me vivo i IIum alienaverit; & ita est leg tum eonditionale, factum sub conditione alienationis ipsius rei regatae, quod incipit valere facta alienatione, in quo casu noria habet locum regula Catoniana.
Si testator rem tuam putans esse alienam lagauerit, valet Ieagatum , quia plus valet quod est in veritate, quam quod est in opinione . Nec obstat tex. in I. Barbarius 1. de σέ. Praeton in qu opinio praesertur veritati. Quia respondetur. quod ibi erat opimio communis, quae periertur veritati: hic autem est opinio si
213쪽
gularis, ipsius nempe testatoris , quae non praesertur veritati. Item si testator rem suam, putans esse legatarii legauerit, va , let etiam legaeumr quia exitum voluntas defuncti habere potest: quasi dixerit textus, quod malto magis legasset, si suam esse sciuisset, ne elusoria sit ipsius dispositio .
Si rem suam testator legauerit, & postea eam alienaverit gratia adimendi legatum , legatum est extinctum . Colligitur aute I salienasse animo adimendi legatum, quando nulla necessitat coactus rem illam alleuauit, ut dicunt DD. He. de habetur in crem legatam F. de adimend. legas. Et eadem distinctio fit in parte alienata, quia idem est de parte quoad parte , sicuti de toto quo dirutum L stra de ιοta f. de rei veruce. Idem dicitur de re lagata , & deinde a testatore pignorata, sed alteri hypothecata, quia si absque aliqua necessitate hoc fecit, legatum non debetur: si vero non animo adimendi, sed ob necessi-aatem aliquam hoc fecit, tenetur heres illam luere, di dare libera
S. Si quis debitori. tsi ereddior debitori suo liberationem legauerit, dicendo , lego
debitori meo liberationem a debito, vel Iego ut liberetur, non perhoe est liberatus, quia sunt certi modi, quibus debitores libera tur, Lis' quib. mod. toli. Gog. nee inter istos modos est legarum a vade solun daretur contra heredem petentem debitum e ceptio Iegari. Sed si vellet debitor liberari', posset aggre contra he. redem actione personali ex testamento, va ipsum liberet aliquo e modis , quibus tollitur obligatio, nempe per acceptilatione a is Potest etiam degari liberatio in parte debiti. Porcst quoquo damnari heres , vi usque ad certum tempus non petat. . . sed si antea petierit, dabitat contra ipsum excςptio legati.
. Si vero debitor legat suo creditori quod ei debet, legatum est inutile , quia nihil donat; nemo enim in necessitate positus liberalis existit L νem legatam F. de adimen. legat. Sed hoe Iegatum hodiet est utile, quia actio ex legato uberior est, quam ex alio debit ,
214쪽
eum trIplex ad io competat ex legato, nempe realiis, peristialis, de hypotheearia , ut supra diximus. Quapropter si legatarius aliis
quam utilitatem potius percepturus est ex legato, quam ex debito, temper legatum valebit, etiam ratione temporis , ut si debitum erat sub conditione, vel ex die ,α legatum est purum , quia est utile propter representationem, idest anticipatam solutionem, quamuis ille dies aduenerit ante mortem testatoris , quia iusticitiemel valuisse legatum. 1 .
Maritus debitor uxoris suae in dote, quam accepit, legauit, valet legatum . propter Commodum representationis. id est anticipatae solutionis, quam habebit ex legato, de non ha buisset ex stipulatu pro dote l. vnie. s. exactio C. de rei uxor. 4egatum enim statim debetur, sed dos non ita. Hodie tamen sidos consistat in immobilibus, debetur statim: si vero in mobilibuti debetur post annum. Et per statuta Vrb. lib. I. ea . 233. si dos confistit in immobilibus,aut a qui ualentibus, ut sunt census, loca montium &c. vel in mobilibus, aut se mouentibus , quatenus e tent,statim peti potest: fi vero non extent,quia sint consumpta, vel consistat in pecunia numerata. debetur post sex menses; ideoque tale legatum est utile ratione representationis, licet ratione acti nis nulla maior utilitas percipiatur; nam etiam pro dote datur
triplex actio , realis , personalis, de hypothecaria, ut in L L --σ in L assiduis C. qui potion in pigm habeam Si vero maritus non acceperit dotem, sed solum illi promissa suerit, legando uxori dotem, intelligeretur legare liberationem uxori, si ipsa dotem promiserat, ab omni eo, quod debebat ratione istius promissionis, nempe fructibus dotalibus &c. si vero extranei promiserunt, legando uxori dotem , legat illi actionei quam ipse habebat contra illos extraneos r sicuti si dos fuisset a patre mulieris promissa , legando dotem uxori, censetur Iegaro Ori actionem contra Patrem pro dote, & fructibus dotis cons quendis. Sed si dos non fuisset nec recepta, nee promissa, tunc si legarete uxori dotem arbitrio boni viri, tenerentur heredes mariti illam dotare secundum tale arbitrium . Si vero simpliciter legasset d
tem nec receptam, nec promissam , nulla expressa quantitate, me specie , nec minus dixisset arbitrio boni viri, tunc non valere t legatum propter incertitudinem non expressae quantitatiS, aut spe- B b a ciet
215쪽
eisi, quia dos est uniuersitas mixta iurium, de corporum , di sieest quid intellectuale, nihil ponens a parte rei, nisi fiat demon. stratio subiectorum L D. in rubri fsuis. matrim. Vnde si maritus
demonstrauerit certas res, vel quantitatem, vel legasset instrumenota dotis confectae, tunc legatum valeret, prout dicitur in textu.
Quod si in illa muliere esset considerabilis aliqua qualitas, quae laecederet loco dotis, v. g. si senex adolescentulam duceret, si plebeius nobilem, si deformis speciosam , vel quid simile, tunc te gando uxori sua dotem, esset ab heredibus mariti dos praestanda arbitrio boni viri secundum illam qualitatem uxoris considera- hilem loco dotis. Dices in ι. Paro, ct in L eum post gener is de iun dot. dicitur quod valet legatum dotis a patre factum etiam non expreissa specie,
aut quantitate, ergo etiam factum a marito non expressa specie , aut quantitate valebit.
Respondetur disparitatem esse, quia filia est priuilegiata conir
.Patrem, qui tenetur eam dotare : sed non contra maritum , qui ad hoc non tenetur.
Si res Iegata perierit sine facto heredis, siue ciuiliter , quia sese
aeus legatus rig. manumisIus sit ab eodem testatorei siue naturat, ter, ut quia mortuus sit, damnum est Iegatarii; Quod intelligitur de re legara tam in genere, & quantitate , quam in specie, cur stotum genus, vel tota quantitas perierit, quamuis tota quantitas, di istum genus , si est naturale , regulariter perire non possit l. i arediam C. si tern pet. Secus si sit genus artificiale, ut est certum genus pecuniae, quae a Principe potest prohiberi. Sic etiam in quantitate v. g. si testator legauerit centum, quae sunt in arca, si ista subtracta fuerint sine eulpa heredis , ad nihil heres teuebitur . Secus autem si legauerit centum simpliciter , quia tunc etiamsi illa centum . quae sunt in arca, fuerint sublata, nihilaminus tenebitur heres praei are centum. Intelligitur autem res legata perijsse exsacto, seu culpa heredis, quando heres suit in mora ad tradendum rem legatam e. mora de rei iuri in o. Nec obstat si dicatur, quod nihilominus res illa periisset apud legatarium ; qui respondetur , quod si heres non suisset in mora traditionis, lega tarius forsan rem illam vendidisset, di pretium habuistet l. eam ressp. de ιegat. I. in sim Vnde tradat ipse, quicquid deinde sequutu rum sit, quod ad ipsum non spectat.
216쪽
si Iegatae sint anelliae eum suis natis , & anesilae sint mortuae i, nihilominus debentur nati. Item si legati sint serui ordinarii cum vicariis, mortuis ordinariis debentur vicarii, secus si legatus sit
seruus eum peculio , quia mortuo, vel alienato seruo peculiu m non debetur. Idem si legatus sit fundas instructus, seu cum imistrumento, quia alienato sundo instrumenta non debentur. Et instrumenta dicuntur omnia ea, quae parata sunt ad suadum , vel ad gignendos fructus, vel ad colligendos, vel ad conseruan. dos, siue sint animata, ut serui, boues dic- siue inanimata. ut aratra, sesces &c. Quaeres rationem: diuersitatis, quare mortuis ancιllis,& seruis ordinariis debentur nati, & vicariat mortuo vero seruo, vel alienato fundo, non debetur peculium, seu instrumentum lRespondetur irationem diuersitatis esse, quia nati, & vicarii possunt esse sine ancillis,& sine ordinariis,& e contra. de ita pereunte aliquo ea his, quod superest debetur. Sed peculium adest patrimonium serui a domino illi assignatum, non potest essesnella uo , qum eatenus peculium est, quatenus seruus est. Neque obstat, quod . licet non sit peculium, remanent tamen res peculi res; quia respondetur quod illae res non sunt legatae, nisi quatenus cine in peculio ; unde sum non sunt amplius in peculio non cedunt legato i Ita etiam iundus non potest esse sine instrumento, nec econtra ἐν unde instrumentum dicitur sequi fundum, quo alienato, nec ipsum iustrumentum debetur .
Si grex legatus sit, di postea ad unam ovem peruenerit, illa nihilominus debetur. Idem dicitur de armento, δέ de aliis uniueo, sitatibus, quia in illo vaci conseruatur ius uniuersitatis.
si pecullum alicui legatum sit, quicquid detrahitur, vel adii cutur vivo testatore, cedit ipsi legato, quia peculium etiam est uniuersitas, licet mixta Iuriuin, & corporum. Sed si quid est aequisi. tum per seruum post mortem testatoris, id solum cedit legato, quod ex rebus peculiaribus additum est, non quod aliunde. Si ut,
217쪽
toipli seruo manumisio peculium Iegatum sie, eedit Iegato quis quid quocunque modo fuerit adiectum. Potest autem peculium
seruo manumisso legari expresse, & tacite. Expresse, si testator dicat Hego seruo meo peculium, cum libertater tacite, si dicat, semus meus redditis rationibus liber esto , quia non potest reddere rationes, nisi habeat peculiunt; nam reddere rationes est, reliqua, idest quod ex administratione superfuerit, restituere'; quod non est in edere rationes, qui enim tenetur solum edere, non tenetur reliqua restituere, sed solum ostendere, & exhibere rationes l. bo es
Legari possunt etiam res incorporales, ut iura, & actiones: unis de legari possant nomina debitorum , id est id , quod sibi ab aliquo debetur; quo casu legatarius aget actione personali ex testamento contra heredem, ut sibi cedat actiones, quas si non cesserit, nihilominus utilem actionem legatarius habebit pro consequenda Iegato a debitore t non enim directa est actio Competens legat rio , etiam si cessa suerit ab herede, quia directa semper remanet penes heredem . Sed si testator illud debitum legatumi exegerit a debitore antequam moreretur , extinguitur legatum, cum non sit amplius debitum.
Potest etiam legari factum, seri faciendum ab herede , nempraquod reficiat domum Tith, vel quid simile . s. si generaliter . si generaliter res legata sit, electio est legatarii, nisi aliunde
colligatur voluntas testatoris determinata, Hoc autem intelligitur de genere infimo, quia legatum factum de genere generalismmo, seu de genere subalterno non valeret, propter nimiam incerti. tudinem, & esset derisorium ; nam si testator dicat, lego Titiorem , vel lego Titio animal , si electio est legataris, posset petero Palatium Principis, ves Elepiantem: si vero electio est heredis, posset dare granum arenae, vel formicam.
g. Optionis . . Si erat legarum optionis , habebat in se tacitam conditionem,s legatarius viviis optasset , alioquin legatum extinguebatur per
218쪽
mortem legatarii. Et fiebat hoc modo, Titi opta , idest siligito, tibi unum in seruis s . . . eg hodie non habet amplius hane tacitam conditionem; unde transmittitur ad heredes legataris, qui potetuat di ipsi optam, ω eligere. ii i' mo m vn P Iις cistur in textu quod si plures sint Iegatarii. νe plures heredeaenius legatarii dis ruantes in electione, debent poni sortes, de is eliger, in qMm ceciderit Mrs. Hoc idem transstruns coni mite D ,εd ptu es fratres volentas diuidere heredit/tem patetnam quod ponantur partes diuisaea bono viro. & singulae sorte'ast a mur singulis. x csst verum, Uod maior natu faciat parus, de minor a tu incipiad Eligere , nisi talis in aliquo loco vigeat comsuetudo, ut dicunt DL . ως , σ in ι. vli. Geomman. de legat. --
Lagari potest iomnibus , qui habent testamenti factionem passiis uam, idest qui possunt institui heredes. Sic pupillis, sutiosis &e.
. Ioc tis Imrsonis legari. Don potast, neci milis , ut si dieat e flator ili, qui blio Meo filiam suam in matrimonium dederit, he res meus talem iundum dato, Nec libertas incen personae dari potest. Sed si ruisset λlutum tale legatum , non daretur repetiti. propter naturalom obligationem, quae est in herede adimplendi
g in i litem relictum lucerto ex certis, valuit, & valet . vii ini meelcrepato , qui siliam meam: duxerit in uxorems centura
similiter Tutor incertus dari non potest, ut dieitrer m s. sq.
- Post humo alieno antea inutiIiterilegabatur , quia erat in puta persona . Hodie tamen .utiliter' posthumo alieno , & etiam a alienissimo legari potest . Imo potest etiam heres institui, ut discunt DD. in princ. itfr. de bonon possess. I
219쪽
Error in nomine proprio non vitiat legatum,si de pethna emastet i sed quid si non sit error in nomine , sed non constet de ped.
sona, an valeat legatum p Et dicitne quod non , ari texti tu ι. duo favi Titis is de testam. tuMI. ubi duo sunt Titii in eadem domo ma uentes, datus est tutor Titius , nee seitur de quo intellexetid testiator, dicitur in vi textu neminem esse tutorem. l Dii l , , sed quid si sit error in nomine appellativo P Et diestur'non vitiari.legatum . Probat rex. in L non ideo minus C. de hered. instit. ubi testator Titiam uxorem suam appellavit amnem suam , quae licet non sit affinis, sed principium assinitatis, non per hoc vitiatur institutio. Quod tamen verum est, nisi nomen appellativum designet causam finalem, quia tune error vitiaret L stpa-
filium meum, si deiade appareae non esse filium , non valet iustitutio sed quid si error in In nominibus appellativis rerum i Et diastinguitur . aut testator demonstrauit ipsam rem, ut lego Tettio illum equum, quem habeo in stabulo, & tamen erae bos, lega tum valet, quia constat de quo intellexerie restator. si veto nociconstat de re, iterum distinguitne, aut testator vllis est nomin appellativo, quod non conuenit nec in formai nec Is materiaias cum re, quam volebat legaret .& legatum non valer, ut si volem dicere, lego Titio libros meos, dixerit lego Titio boues meos . sed si non conuenie in forma , eonuenit tam en i in materia, valet, ut si volens diuere, lego Titio libros meos, didiem, lego Titio Chartas meas, nec ullas chartas habet in bonis praeter libros, quo casii libri debentur . t iit, '.' i Dri
Falsa demonstratio non vitiae Iegatum, ut si dicatur, lego Caiasticenum seruum meum vernam , idest natum domi meae ex un-eilla, qui tamen sit emptus , dammodo de tali seruo constet. Sed si demonstratio importet eausam finalem ide sit falsa,vitiat legatum, ut in Δι. si pateν C. de hered. institi
220쪽
L Falsa eausa adiecta legatu non docet legato, ut si dicatur. Iego Titio decem, quia negotia mea curauiis nam licet non cur uit, tamen habet aegatum, qui4 est causata napulsiva, quae Iiςςt Cesset, non tamen cessat dispost in .. Secus si esset causa finalisiquucolligitur, si fuerit Londitio linx Mnciata ηε. si Titius nego.
tia mea curauit,lego ei decemἰ quia Armatur argum tqm a cci trario sensu , si non curauit, non lego, quod argumentum in . Iure validissimum est. DD. is LM Dde Osc. eius Idem si causa fuerit de futuro v g. si negotia mea curabit. Est autem discrimen
inter causam , modum, & condicionem. Glossitis Nian C. de donati quaHub modo. Causa enim e ponitur per particulas, quia, qu niam, nam enim dec. modus exPORitur per Particulam , ut. Ee conditio per particulam, si, vel Per ablatiuum absolutum v. g. te
faciente hoc, dabo Titio decem, idest si feceris hoc. Si est ea sa , iam supra statuimus quid sit dicendum. Si est modus potest -peti relictum. & postea adimpleri. Si vero est conditio , debet
Si in testamento se institutus solus heres, iIIe idem non potest esse legatarius, quia si habet totum . frustra assequitur tam particularem; & ideo si institui heledem Titium , seruo eius pure legare non possum , quia idem esset heres , di legatarius . cum e ipso legatum factum seruo aequiratur domino, etiam inuito etiam ignoranti. Secus si legatum sit sub conditione, veI ex die , quia tunc non ipso iure legatum factum seruo acquiritur domino, sed postea adueniente die, vel conditione , & potest esse quod i terim seruus manumittatur, vel alienetur, α tunc domino legatum non acquiritur. Quod si semus sit insitutus heres, eius domino utiliter legatur , etiam put e, quia non idem esset heres, & I salarius, cum hereditas non acquiratur domino, nisi iusserit se uum adire et Inde postquam dominus iussit, legatum cIpirat, quia tunc venit ad casum, quod idem esset heres, S legatarius; vade si ante iussum seruus sit alienatus, vel manumissus, legatum
utile est apud dominum , eum seruus se, vel alium faciat here dem L legatum de legat I. C e An