장음표시 사용
241쪽
liberti, deelarat,quem vult ex suis filiis esse Patronum post mo&tem suam l. lignare 1 de verb. n.
g. Datur a tem .' et Assignato autem liberto uni ex liberis Patroni, siue filiis, siue nepotibus in potestate existenti, ille solus succedit liberto, exclari fis alias etiam in eodem grauia constituti 1- . Euanescit autem haec assignatio. Primo si filius, cui facta est . emancipetur. Secundo si iste filius, cui facta est assignatio, deis cedat sine liberis. Quo casu celeti filii, fratres huius assig natarii recipiunt pristinum ius, quod habebant in bonis liberti astignati. eui suecessistent, flassignatio a patre facta non Risset vi Hicitur supra in princ. huius tit. Tertio si post factam assignationem alii Enatarius exheredetur l. r. s. sed se post f. eod. Haec autem assignatio potest fieri in omni voluntate. tam inter vivos, quam caula mortis, & quibuscunque verbis, ut dicitur in fine Mias tu.
DIctum est de suecessionibus ciuilibus, erat videndum de Praediorijs, quae dicuntur bonorum pollessiones, di ideo ponitur
. Bonorum possessio est inuenta a P tore, ut is, qui a legibus ad hereditatem non admittebatur, & erat aequum admitti, per honorum possessionem admitteretur. Praetor enim non potest facere heredem , idest dominum directum bonorum defuncti .r facit tamen dominum de facto, mittendo eum , qui ex aequitate erat admittendus in bonorum possessionem defuncti, ut ita sit dominus vitiis , & heres praetorius ,'si non directus, de ciuilis. Quamuis postea ad confirmationem Iuris civilis Praetor dederit eamdem successionem praetoriam etiam vocatis a Iure ciuili. Et ita bona. rum possessio fuit inducta ex triplici causa. ' Prima fuit emendandi lusciuile , quoniam emancipati non succedebaut de Iure ciuili. Sed Praetor animaduertens iniquum
242쪽
e fiet vi filius legitimus non succederet patri, quia esset emanetis, tus, dedit ei ab latestato bonorum possestionem ex capite unde iberii 3e fi fuisset praeteritus in testamento, dabat ei bonorum. . possessionem contra tabulas testamenti. . Secunda fuit supplendi Ius eluile , ut posthumus alienus si esset institutus, quamuis non potuisset esse heres de Iure ciuilii tamem haberet bonorum possessionem secundum tabulas testamenti. Sie
etiam plurei alios ad misit Praetor, supplendo Iuri Ciuili .: Tertia fuit confirmandi Ius ciuile , ut heredes scripti in test , mento, vel venientes ab intestato peterent bonorum posses neu secundum tabulas, vel ex capite unde liberi. Nam iuste possideequi auctoritate Praetoris possidet L i id possidet ij. de aequin possessBonorum possessio sic definitur. Est ius aequirendi, retinendiisque patrimonii, siue rei, quae cuiusque cum is moritur, fuerit L3.
Dieitur Ius, ad distinctionem possessionis bonorum , quae consistit in sino. Sed melius ista appellatur rerum possessio, quiae
nomine bonorum veniunt etiam iura successionis l. 3. F. bonorum . eod. π t. bonorum ti a. 1. de Mia. δαμ Dicitur retinendique, ad ditarentiam hereditatis, quia heredi, eas est ios aequirendi, non retinendi. Hinc est quod bonorum possessor concurrens cum herede, semper vincit, quia si heres o cupat, honorum possetar superueniens abstrahit, cum heres nodi habeat ius retinendi t sed fi bonorum possessor occupat, heres non
vinete, quia bonorum possessor habet non solum ius acquirendi, ad etiam retinendi , & sic est potentior. Di tu dirur hornorum possessio quod alia est edictalis. alia decreo talis. Edictalis est, quam proposuit Praetor in edicto, pollicens
se illam daturum petentibus. Dceretalis est, quam postea vocalia petentibus decernit. Sed Constantinus Imperator in L sim C. qui ad viti. substulte decretalem , ae induxit iudicialem. disponendo
quod semeiat illa in petere in iudicio , licet non decernatur. Rursus bonorum possessio alia tribula ius in propriettier alia in possessione tantum , non in proprietate. Quae tribuit ius in possessione tantum triplex est ri. Prima dieitur carboniana, quae datur filio pupillo , quando agnati opponunt, quod non sit filius; nam Iudex habita informaotione a vicinis , quod reputetur filius , mittieipium ire possessi nem , quotisque fuerit pubes, di postea discutiatur an sit filius,
i Meunda dicitur, c sa litis agnoscendae, quae datur quando si
243쪽
lius emane atus est exheredatus valide, nam cum de Iure ciuiIi non habeat aliquod remedium . quia querela inossiciosi testamen.
ei datur suis, non autem emancipatis ς de bonorum posIessio eona tra tabulas datur praeteritis, non autem exheredatis; ideo praetor admittit emancipatum exheredatum per hauc bonorum possessio nem, ut interim sit custos . quousque discutiatur an causa exhereis dationis sit vera , vel non. Tertia dicitur, quae veatris causa, quae datur mulieri praegnanti ex defuncto marito, si agnati opponant, quod non fit praegnans; tune enim Praetor suinpta informatione summaria per obstetrices, quod sit praegnans, mi est ipsam in poiseisionen ventris nomin pro custodia , quousque pepererit , dc postea filius natus habebit honorum posses ionem ex capite vade liberi. Quae vero tribuit ius in proprietate alia est ex testamen to, alia ab intestato. Ex testamento alia est secundum tabulas,quae datur scriptis heu redibus. Alia cci itra tabulas, quae datur prateritis in testamento, siue sint in potestate, siue emancipatia ι . Ab intestato multiplex est. Prima dicitur unde liberi,quae datus
liberis. Secunda unde agnati, quae datur agnatis. Terela unde cognati , quae datur cognatis. Q arta unde vir, de uxor, quae datur coniugi decedente altero coniuge sine cognatis usque ad decimum gradum. Ultima, quae dicitur extrauagans, seu extraordiis
naria , seu que ut ex legibus, est illa. quae datur illis, qui ex nouis Iegibus vocantur ad successionem . Quaeritur ex quo capite veniant parentes Et aliqui dixerunt quod veniant ex capite unde parentes . Sed non videtur verum, quia hoc caput non reperitur in Iure. Vnde aliν dixerunt, quod veniant ex capite unde Iiberi. Sed hoc videtur inqonueniens quoa parentes veniant ex capite unde liberi. Ali; demum dixerunt quoa . veniant ex capite unde agnati, vel unde cognati. Sed neque hoc videtur verum, quia agnati habent ad petendam bonorum posse iasionem centum dies utiles, hoe est dies iudiciarios, in quibus Iudex reddit iust & parentes habent annum. vera tamen opinio est, quod parentes veniant ex capite unde cognati, quia li hodie Ius agnationis sublatum est, est etiam per consequens sublatum caput unde agnati. Nec obstat quod cognati haoeant solum centu adies, quia respondetuc, quod quando liberi, vel parentes veniuntes capite unde agnati, vel unde cognati, semper habent annuM rabonorem sanguinis. Ita tex. in l. I. s. laetius 1. de Deces' . edict. .
Aduerteadum autem est,quod hodie ia omnibus succestio vibus
244쪽
habet loeum sudeestorium edictum, per quod fingitur quod prae cedens persona, seu gradus, qui non vult , vel non potest succedere, habeatur perinde ac si non esset in rerum natura, & ideo non obstat sequenti gradui, seu personae , quo minus statim atque ceristum est illum nolle, vel non posse succedere, possit hic petere bonorum possessionem, licet adhuc non sit lapsum tempus , quod competit praecedenti gradui, vel personae ad petendam bonorum possessionem, ut in L L I. f. de succus edict.
De aeq.isi time Per arrogati nem ,
IN s. D. vers hactenus supra per quas persen. nob. aequiritur dixerae Imperator, quod dominium ex titulo uniuersali nobis acquiritur per hereditatem, per bonorum possessionem, per arrogati 'nem, & per addictionem bonorum. De duobus prioribus modis huc usque vidimus. Modo de duobus posterioribus est videndum in praesenti, dc in sequenti titi Parentibus itaque arrogatoribus aequiritur per liberos arrogaδtos eisdem modis, & cum eisdem distinctionibus, quibus acquiri. tur nobis per liberos legitimos, de naturales, ut in s. Igituν liberisu pr. per quas pres nob. acquir. σ in s. cum autem supp. de adoptioni Videte quae ibi diximus .
De eo , eui libertatis causa ιona addicuntur.
PRO intelligentia huius ultimi modi aequirendi adnotandum
est, quod libertates relictae in testamento, hereditate no adita corruunt, sicut cetera in testamento contenta. l. si nemo la I. F detestam tutel. o l. se nemo is de rese iuri Quod propter fau rem libertatis nimis graue videbatur. Quare Marcus Imperator constituit , ut si nemo heres extiterit ex testamento, vel ab in te Bato, & fuerit libertas relicta seruis, possit unus ex illis, vel etiam aliquis homo liber petere, ut sibi addicantur illa bona heredita ria, praestita tamen cautione de satisfaciendo creditoribus. Qua
addictione facta serui libertatem consequebantur , siue liberi ' F da,
245쪽
data esset in testamento, siue in eodicillis. Hae autem addictio, seu libertatum praestatio pratistur Fisto bona illius defuncti Oocupanti ;& ita causa libertatis fauorabilior est eausa Fisti . Praea terra impedit venditionem bonorum deiuncti a creditoribus fo
Ex his colligitur primo quod per hane addictionem prospicis
eur defuncto, euius famae interest ne bona eius nomine alienentur . s. licet supra quib. ex eaul. manum non lici secundo prospicitur libertati, quae per eam conseruatur diuise nemo. dc demum publicae utilitati ; nam interest ciuitatem impleri homiuibus liberis.
D. Sueeqsenibus sublatis, quae febant per Bonorum
venditionem , cy' ex S. C. Claudiano .
ERant olim duo alii modi aequirendi dominium ex titi unia
uersali, praeter quatuor supra enumeratos, quos Imperator hoc loco substulit. Primus erat per venditionem bonorum debitoris , quae olima lalemniter fiebat; quo casu emptor fiebat dominus illorum bonorum tita uniuersali. Hodie vero debitore defuncto, creditores possident ossicio Iudieis , de eonstituitur a Iudice curator, a quo venduntur dicta bona, non uni tantum sicut olim , sed diuersis . di pluribus emptoribus, absque infamia defuncti debitoris. l. debitores C. ex quib. eaus infam. iram Secundus modus proueniebat ex S. C. Claudiano, de erat quando mulier capta amore alicuius serui, si post trinam denunciationem a Domino serui ei iactam , nihilominus commiscebatur serinuo, omnia bona illius mulieris acquirebantnr Domino serui extit. uniuersali,& ipsa mulier efficiebatur eiusdem Domini serua vi toti tit. C. de S.C. Claussian. De
246쪽
T I T. X I V. 217Dι obligationibus .
DIctum est de duobus prioribus subiectis Iuris Ciuilis, quae
sunt personae , & res , Erat modo videndum de tertio,nem. Pede actionibus. Verum quia actio oritur ab obligatione tauri quam a matre L luet s. ea obligatio is de procurat idcirco prius draipsis obligationibus agendum est. Aduertendum autem est , quod in nostris operationibus ad consequutionem eius , qnod nobis debetur, plura sunt considerabilia, prius enim in nobis est quidam animi motus circa id,
quod intendimus agere rex animi motu nascitur consensus et ex consensu oritur conuentior ex conuentione pactum et ex pacto obligatio r ex obligatione actio, ex actione iudicium: ex iudicio sententiat ex sententia res iudicata rex te iudicata exequutio et ex exequutione demum consequutio iusti.
Obligatio dieitur quasi circumligatio: unde dicimus obligare
Vulnus, idest circumligare vulnus. Inde sumpra est metaphora ad incorporalia , ut ex quodam vinculo Iuris intelligatur animus no-ser circumligatus in eo , quod vel natura, vel possessio, vel lex necessitat. Hinc pereipitur in obligatis quaedam syaderesis interior, & apparet rubor quidam exterior, donec satisfecerint ei, cui sunt obligati.
S. Omnium ἰOblieatio diuiditur primo quod alia est naturalis , aliata ciuilis. Naturalis uno modo consideratur prout est tacite inducta a natura, quae etiam communis est brutis, ut ad conseruationem sui ipsius, & speciei, ad alendam sobolem , & similia; & haec proprie appellatur instinctus naturalis. In hac etiam continetur Obligatio antidoralis, idest remuneratoria , ut benefacienti benefaciamus ιβ si lege si consulaιι f. de petiti heredit. Haec autem obligatio communis est eum brutis in effectu, idest in ipso instincturnon autem in cognitione, ut dicunt DD. hὶe. Explicate eo mo do , quo diximus supra de Iure naturali esse unicum, ut in tit. deun nat. genti o classi in princ
247쪽
Alio inodo consideratur obligatio naturalis prout proueniens ex consensu: & ita consideratur in Iure , quae sola est sussiciens ad producendam exceptionem, non autem actionem, ut in omnibus pactis nudis. Sed si illa naturalis coniungatur cum ciuili, id est si iste consensus nudus vestitur aliquo vestimento a Iure ciuili inducto, vel aliquo additamento Praetoris, ut infra dicemus, tunc ita mixta sussicit ad producendam actionem, qua consequi possimus quod nobis debetur. Ista autem ita coniuncta est illa , quae definitur in princ. huius titi scilicet obligatio est Iuris vinculum', quo necessitate adstringimur alicuius rei soluendae secundum no insitae Ciuitatis Iura. Ciuilis autem obligatio alia est simpliciter civilis , alia Praetoria, seu honoraria,& AEdilitia. Praetoria est quae oritur ex edictis Praαorum, seu Adilium. Civilis est quae oritur ex reliquis partibus Iuris.
S. Fin. Alia est obligationum diuisio , quod quaedam sunt ex contractu,
quaedam ex quasi contractu , quaedam ex maleficio, & quaedam ex quasi maleficio . Nunc videndum est de his obligationibus, quae ex contractu nascuntur , quarum quatuor sunt species: aut enim contrahuntur re, aut verbis, aut litteris , aut consensu, de quihus omnibus singillatim dicendum est.
suibus modis re contrabitur obligatio.
AD intelligentiam notandum est primo eontractum sie definiri. Est duorum, seu plurium in idem placitum, & consensus I. I. g. pactum is de pact. Contractus autem sic descriptus idem est quod pactum . Pactum vero aliud dicitur nudu aliud vestitu. N dum est quod in puris terminis naturalis promissionis consistit, vis dico , promitto tibi vendere domum meam, de tu respondes , emam; Nam hoc pactum est nudum a nomine, a forma a solemnitate, ab approbatione ciuili, & cum pariat solum naturalem obligationem, non est susticiens ad producendam actionem . Uenitum autem est quod habet aliquod additamentum a lege. vel a Praetore , ad effectum ut habeat valorem ad producendam
248쪽
actionem, vel si confirmatum a Iure ciuili . Doctores autem dicunt pactum nudum vestiri principaliter Datuor modis.
Primo re, quando intercedi r res , quae datur, di quae recipitur ιδc propter rei receptionem obligatur recipiens ad restitutionem eiusdem rei, vel alterius eiusdem tamen qualitatis, de qua ridet, ut in praesenti tit. explιcamr. Secundo verbis, ut per stipulationem, de qua infra in tu. de De hor. obligationib. Τertio litteris, ut per confessionem mutui recepti, factam intalitteris post lapsum biennii, ut infra in titi de litterari obligat. Quarto consensu, ut in emptione, di venditione &c, de quibus inst. in titi de obligati ex consens eum seqq. Alijs etiam modis dicuntur vestiri pacta nuda , ut per glossi bie , veluti cohaerentia contractus, stipulatione poenali, legis auxilio, principio rei, iure iurando, cohaerentia voluntariae traditionis. conditionis implemento , auctoritate legis , calore iudicij, constituto &c. de quibus per D D, in rubra C. de pact. & praecipue per Fortun. Garz. in L Iuris gentium s. quin imo is de paci. Notandum est secundo contractum multipliciter diuidi per DD. in d. rubr. C. de pact.
Prima diuisio est quod contractus quidam sunt proprii, quidam, improprii, & quidam impropriissimi . Seu quidam accipiuntur stricte, quidam lat8, & quidam latissime. Proprii, seu stricti sunt ill: , qui ab utraque parte producunt obligationem, ut emptio, dc venditio, locatio, de conductio&c. qui etiam dicuntur correspectivi. Talis autem contractus definitur in L Labeo libro primo F. de verb. signi sic. est ultro , citroque obligatio . Improprii, seu lati eomprehendunt quodcumque pactum oblia gatorium , Sc est quando ex una tantum Parte nascitur obligatio, ut est in donatione &c. .
Improprijssimi, seu latissimi sunt illi, ex quibus nulla nascitur obligatio , de si nascitur, statim dissoluitur de communi consensu contrahentium ; & hi proprie distractus appellantur l. a. Mi DD.
C. quand. lic. ab empl. disiced. Interest autem cognoscere has species ob verba statutorum , quae cum stricte , & proprie interpretari debeant l. 3. F. haec verba Is de negot. gest. Carpanus ad statui. Medisti . cap. III. num. a. - ιum. I. in praelud. num. 247. ubi plures DD. adducit, pro Prios contractus soluna complectuntur, ut aduertit lac in addition. Diuiti co by Corale
249쪽
dition. ad Porti in rubri titi pracessi num. 2.
Meunda diuisio contractuum est,quod quidam sunt de Iure genὸtium, prout sunt ferer omnes l. Iuris gentium β. de pact. L ex hoe Iure . de Iast. σ iur. Quidam vero sunt de Iure ciuili, & sunt quatuor,nesi e sponsalitia largitas, stipulatio, litterarum obligatio, de emphitheusis. Contractus vero seudales non ex iure scripto , sed ex consuetudine ortum habuere, ut per studistas in praefan sudor. Tertia diuisio est , quod quidam sunt nominati, de quidam
innominati. Nominati sunt qui habeat speciale nomen, ut mutuum,depositum, emptio, venditio &c. Innominati sunt qui non habent speciale nomen, sed remanent in generico nomine contra ictus, ut in L l. Iuris νηιium M. igituν nuda, ct ibi gloss. 1. de paciti Innominatorum autem quidam sunt innominati simplices ,&quidam innominati correspectivi. Simplices sunt, qui nec nometa speciale habent, nec ullam correspectivitatem ad aliquid, prouesunt pacta nuda, ut supra diximus. Correspectivi sunt, qui licet nomen speciale non habeant, habent tamen correspectivitatem ad aliquid,& istorum quatuor sunt species, scilicet, do vides, do ut facias, facio ut des, di faeto ut facias, de quibus omnibus habetur in L naturalis Is de praescripti verb.
Interest autem cognoscere, an contractus sint nominati, veIinnominati, quia nominati suerunt approbati a Iure: innominati vero nec approbati, nec reprobati suerunt, ut notant DD. in rubra 6 de verb. obligat. Praeterea contractus nominati pariunt obligationem emcacem: tu nominati vero inessicacem. Demum in contractibus nominatis non habet locum poenitentia et in innominatis v ro simplicibus,& in eorrespectivis ante adimplementum ab una Parte habet Iocum pinnitentiat. si pecuniam Ude condict. caus dat. caus non secuuia Quarta uiuisio est quod quidam contractus fiunt gratia dantis tantum, ut e st depositum r quidam gratia recipientis tantum , veest commodatum: de quidam gratia utriusque, ut emptio, de
venditio &c. Interest autem cognoscere has species, quia in contractu gratia dantis tantum non venit nisi dolus , de culpa lata ipsius recipientis et in contractu gratia utriusque venit etiam culpa leuis: de in contractu gratia recipientis tantum venit etiam cuIpa leuissima I. si ut certo s. num videndum g commodat.
Quinta diuisio est quod quidam sunt contractus bonae fidei, de quidam stricti iuris, ut dicemus in L actionum inst. de actioni, Sexta demum diuisio est, quod quidam contractus celebranturres Diuili od by GOrale
250쪽
re, quidam verbis , quidam littoris,& quidam consensu , ut iam supra diximus. His adnotatis incipiamus modo ab obligationibus, quae ex
contractu nascuntur, inter quas primum locum obtineat illae, quaere contrahuntur, de quibus in praesenti tit. Quinque sunt species harum obligationum, scilicet mutuum, receptio indebiti, commodatum, depositum, & pignoris receptio; In his enim omnibus semper intercedit res, quae datur, & recipitur,& ad cuius restitutionem recipiens tenetur, vel alterius eiusdem qualitatis, de quantitatis. Primum exemplum, quod ponitur in princi huius tit. est ita mutuo. Mutuum autem dicitur, ex eo quod de meo fit tuuntia, quasi meum tuum. Ita autem de meo fit tuum, ut id quod datur debeat redire ad dantem; de haec est ratio, cur emptio, de venditio v.g. non dicatur mutuum , licet res vendita de mea fiat tua ,
quia in emptione, & venditione ita meum fit tuum, ut amplius res non debeat red Ire ad dantem , sicut debet redire in mutuo. Mutuum autem sic definitur. Est contractns consistens in truditione rei vel ponderabilis, vel numerabilis, vel mensurabilis . Ratio autem quare potius in his rebus consistat mutuum, quam in allis est registrata in I. a. β, mutui datis f. si cert. peti quia res quae sunt ponderabiles, numerabiles, de mensurabiles recipiunt omnimodam functionem, idest similitudinem in genere suo, ita- ut restituendo tantumdem eiusdem qualitatis,& quantitatis, vi dratur restitui eadem res, de sic res data dicitur quodamodo redire ad
Plura igitur ad mutuum requiruntur. Primum requisitum est, ut res que traditur, sit ponderabilis, vel numerabilis, vel mensurabilis. Sed ad hoc susticit quod potentia , de natura sua sit talis . Unde etiam in unitate potest fieri mutuum , quia licet unitas non sit numerus, sed principium nu meri , ex quo numerus est collectio plurium unitatum , tamen sidem iudicamus de principio actus , ac de ipso actu I. non ideo minus, er ibi glog. C. de hered. instit. Imo numerus duplex est, alius dicitur numerabilis, ut est unitast alius dicitur numeratus , vesimi duo, tria &c. Possumus autem dicere, quod intelligitur textus noster de numero generaliter , tam numerato , quam nume.
rabili, cum dicat simpliciter, de indefiniter, mutui datio consistit
in rebus, quae pondere, numero, de mensura constant tSecundum requisitum est , quod trafferatur dominium rei, de detur potestas contanendi, dc recipiens obligetur ad tantumdem,