Eclogues; edited with introd. and notes by Wilfred P. Mustard

발행: 1911년

분량: 187페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

121쪽

nos quoque iam Sero Cum Sole recedere temPuS. Galbula, sarcinulas ne sit tibi ferre molestum, per leviS, levi eS et cantharus omnia Parvus ferre labor ero, grave mane sed utile pondus. 60 ipse pecu ducam, mihi pars erit ista laboris.

122쪽

l02 BAPTISTAE MANT ANI

ECLOGA VIII, RELIGIO,

DE RUSTICORUM RELIGIONE.

CANDIDUS ALPHUS.

C. Horrida solstitio tellus Sitit Alphe, reverSo; ad solitos montes, ubi ros in gramine et aeStaSmitior, haec armenta monet deducere tempuS. A. Aerio montes et Summa Cacumina longe

prospicio quid sint montes tibi vera fatebor)neSCio, Semper enim campeStria rura lacusque incolui. montanus ager qua fruge redundat ΘC. O rude et illepidum ingenium. prope flumina SemPerversatus fulicae in morem limosa per arva, Sunt ubi ranarum, culichun pulicum Cimictunque l0 lustra, inter Salices, ulva VirideSque PaPyrOS, irridere audes et nauci pendere monteS.

unde fluunt amnes templis ubi tanta locandis marmora caeduntur fulgens ubi nascitur auriun Θquae parit antemnas tellus medicamen ab herbis, dic, quibus est nisi montanis de vertice Baldi Saepe melampodion legi medicina capellis nulla magis praesens quondam Valsasinus Aegontradidit hoc dum vere Sue Castraret et agnOS; tradidit et dixit, ' solus medicamen habeto. 20 dic, ubi castaneae plures ubi copia maior glandis in excelsis fontes et pascua vidi

montibus, artocrea et pingue polenta Comedi. sunt populi fortes illic. robusta iuventus lata pedes, callo Sa maeros, nervOSa lacertoS, hispida, dura manus, moli indefessa ferendae vallibus ex illis, onera ut navalia Curet, confluit huc. nullum est hominum genu aptiu urbi, Sive velis Castrare pecus, Seu Scindere fagoS, sive fimum ferri e stabulis haurire cloacas 30 latrinasque Curare viamque aperire coactis sordibus et scalis puteos descendere in altos; ingenio callent et duro robore Pollent.

123쪽

ECLOGA VIII. 1-7 103 sed quid opus multis subeo opus omne : popiniSinservire focos lignis cumulare veruque artifici versare manu, clare libera vino Spiramenta boum ventres ad flumina ferre, verrere humum immundam scopis doctissima gens St; quodque magi miror, Semper Sub pondere currunt. cotibus in duris oriuntur et ardua vivunt 40 per iuga cum capreis habitant pelaea ferarum. adde quod in caelum brevis est e montibus altis tranSitUS erectum caput usque ad nubila tollunt. nubila transcendunt aliqui, puto sidera tangant. eSSe locum memorant, ubi surgit ab aequore Titan,

qui nisi dedidici h contingit vertice lunam

et viXisse illi hominem, sed postea abaCtum improbitate gulae, quod scilicet omnia poma manderet et magno servaret nulla Tonanti. hinc divi sanctique patres in montibus altis 50 delegere domos tacitas Carthusia teStiS, Carmelus, Garganus, AthoS, Laureta, Laverna et Sina et Soractis apex Umbrosaque Vallis et iuga Nursini fato senis incluta et altis abietibus turrita caput Camaldula SanCtum.

Ceter Praetereo, ne enim Sermonibus istis omnia complecti Statuo. montana frequentant culmina caeliColae, Sed ana et mergu et anSer,

ibiS, nocrotalus, milvi fulicaeque paludeS. A. Inter montanae tantos regionis honore 60

cur de messe nihil, nihil est de palmite dictum Θhaec tamen humanae duo sustentacula VitaemnXima. monticolae veniunt e rupibus ad nos hordea mercatum torvi, fuligine tincti, SaetoSi, macie affecti, laceri ac silvosi; indigenae ostendunt quae Sit natura locorum.

sed quod montanis de religionibus inquis

rettulit in mentem quae de olluce feruntur. quae dea, Si noSti, visa St, quae, Candide Nympha ΘdiC, age, nam Coeptum Certamen inutile nobis; 70 utilior sermo de religione tenenduS.C. Galbula qui solitus pecude in paSCua techma ducere te satis hoc potuit docuiSSe quod optas. A. Plura quidem Polluce Super ii arrata. Sed PSam

124쪽

lo BAPTISTAE MANI VANI

nec docuit Nympham ne me luaesiSSe reCordor. nunc subiit mentem. Cum religionis oborta est mentio et illarum visa est mihi maxima laudiana. . Non erat illa Dryas neque Libethris nec reas; venerat e caelo Superum Regina Tonantis Mater anhelanti pacem latura iuventae. 30 huic Tethys huic alma Ceres famulantur, et ipse Aeolus aequoreis ventos qui frenat in antris. hanc Deus astrorum flammas super atque VolanteSSoli equos, supra fulgentem Cassiopeiam e X tulit et sacram iis seno sidere frontem cinxit et adiecit subter vestigia lunam. A. Candide, mira canis nullis pastoribus umquam

cognita quid Tethys quid fulgens Cassiopeia ΘAeolus aequoreis ventos quis frenat in antris 3 qui sunt Solis equi magna atque ignota recenseS. 90 C. Sidera sunt partim, partim sunt numina PriSCI. omnia quae Pollux mila Cum narrasset in aedem duxit et ' ista sacer paries ' ait. omnia monStrat.'pictus erat paries signis et imagine multa. Omnia non memini mens est mihi debilis cista vix tenui dum saepe animo volvo atque revolVO saepe recordari medicamine sortius Omni .iSta potest nigro depellere nubila Caelo, ista potest siccis fluvios dare frugil jus imbres. Cum volet, ista novos duris emittere campis, l00 Cum volet emiSSO Poterit restringere fontes. qui modo sunt steriles et nudi gramine Campi, si volet, in pingues poterit Convertere glaebas. frigida Saturni cum sidera suscipit atro Scorpius hospitio non auferet hordea grando nec domus ardebit nam tunc haec omnia Caelum dicitur iratis in terram est undere ab astris)Si volet haec nobis custodiet omnia virgo. si favet hae nobis complebunt horrea messes adicietque regi semper fetura geniellos. lusi pecus infelicerit et sine vellere, Solo ipsa Potest nutu dare lac dare vellera et agnos

et Curare grege Omnemque avertere morbum.

nil opus est modo Pana equi neque Cetera ruriS numina quae vetere fruStra Oluisse feruntur.

125쪽

ECLOGA VIII. 3-rso l05 vidi ego circum aram Νymphae pendere CapellaS PlauStra boves et oves hic Ianni vidimus hircum et memini inscriptam versu hoc legisse tabellam

VOTUM PRO SALVO IANNUS BREVE REDDIDIT HIRCO.

Dumque ea perlegerem, ollux haec carmina supplex l 20 ante aram genibus poSitis in marmore dixit: O ea, quae Servas Urbes et rura, reCamur ne adus exundet ne Stri nocturna per umbras hauriat infantes nec eant per Compita larVae. Diva, fave agricolis talpas occide malignam aggeribus peStem gelidis Sata laeta pruiniS, quando bruma venit, ConSPergere, DiVa, memento, ne tineae erodent anno frumenta Sequenti. Boreae flatu pingues defende mariSCAS, a gruis ore faba et ab ansere farra palustri, 30 Serpente boveS, a vulpe et fure cohortem, brucho erucas, a bruma et grandine ViteS, a vi et fraude lupi pecus, a robigine frugeS, rabie catulos, a flamma et fulmine villas, a murum insidii petasonem, a milite pernaS, a campe et pigris-pigri heu cetera nescit mens oblita equi numerus me in verba reduXit SaepiuS ad numerum rediens oblivia forsan mente abigam. retrogradior numerumque reCurro) a murum insidiis petasonem, a milite pernas, i 0 Campe et pigris virides limacibus hortos Alphe, viden quae vis numeri iam cetera cerno) a tonitru reboante cados, a frigore fetaS, a gravibus vitulo OestriS, a gutture porCOS anginOSO, Opera pube ne rustica perdat. ad SiS, O Dea, nec laedant Xamina fucine milium furentur aves neu vellera sentes sucida ne lappa apprenda lana SequenteS. Diva gubernatri hominum, Custodia Untum, Diva laborantum requies, medicina dolentiun 80 et tutela gregum, nΟStriS, PreCor, UnUC OtiS.'Talibus orabat ollux ego postibus haerenSin baculum pede porrecto recitata notabam altius a memori condebam singula mente. A. Candide, Polluci pro sollicitudine tanta, Pro preci officio, Pr religione PutaSne

126쪽

I06 BAPTISTAE MANT ANIdalidum aliquid nobis pietate peculia crescunt. C. Quid ni aliquid danduin est opus est PerSol ere CrateS. A. Rusticus es, ' crates ' etenim pro ' gratibus ' inquis. C. Crates grates ' parvo discrimine distant. 60 dandum aliquid ; ne bis detur, sine Pascha reverti, quando Sacerdote CommiSSa piacula SolUunt. A. Quid dabimus vituli gravis est iactura. vel agnum vel leporem pietas etiam laudabilis anSer. C. Dona docet tempus lepores brumalia dona, quando nive hiberna currendi erepta facultas;

anser ad autumni finem nonasque Kalendas pertinet; aeStati Coryli nova Poma racemi, munera lactentes haedi sunt veri et agni. tunc si de cordis aliquem conspeXeri aegruni JUa tenuem qui nec vendi nec vivere possit munus erit sollemne satis donabimus agnum.

Ipse mihi, cum iam regredi post prandia vellem. carmina de Nymphae sollemnibus eruta fastis tradidit et dixit si quando gravabere CuriS, haec Cane Pro mentis medicamine carmen habeto: Quando Molorchae Titan descendit ab astro pronus et Astraeae iam limina virginis intrat, Virgine laetetur pube et Cana SenectuS transiit ad Superos et Olympica regna petivit. l8UOgdoas ut toto iam tertia fluXerit Orbe

festa dies iterum natalia Virginis aras

ignibus illustrant offert nova liba Sacerdos. Libra redit noctes properan aequare diebuS,eXsultat Picenus ager, vehit Hadria puppes Illyricas et Chaonias, Cum merCil)u adsunt Tusci Umbri, Veneti Siculi Lauretica templa cum donis turmatim adeunt votisque solutis in sublime iugum laeti ad commercia tendunt. Et cum Thessalicas cursu breviore sagitta is Usol subit et frigent urentibus arva ruinis clausa gynaece sacris penetralibus hausit corde Deum toto proprios oblita ParenteS

Et cum semiferi fugiens Chironis ab arcu flanguet ad hiberni glacialia limina Capri 'induat ornatas et mas et femina veStes laetitiaque diem celebrent quo emine RCro e

127쪽

ECLOGA VIII. 37-aa 107 coniugi annosus gravidam Pater imbuit alviun. illa dies etenim sanctae primordia Nymphae fecit et in noStras vetuit descendere sordes. 200 Cum volat imbrifera lampas hoebea sub urna ad vernos reditura dies, iam proXima Veri, ite, nuru omnes, Sacro altaribus ignes, tura focis, faculas manibus date, ducite pompam; attulit in templum nova dona puerpera virgo Quando regis Princeps aurato Vellere fulgenS. .inCipiet Zephyris aperire tepentibus annum

et dare maiores luci quam noctibus horas, aliger occultam redeat aranymphus in aedem et nova miranti referat mandata puellae. l 210

festa dies Tuscis populo de Collibu omne in

cogit et Arnicola vocat ad Florentia templa. tum quoque Sed tenui virgo prius intervallo nupsit, et haec teneris luces celebranda puellis. Quando sub extrema Cancri testudine hoebus volvitur et revehit vicina Canicula morbOS, ture iam celebrate diem redit hospita mater in proprios a matre lares altaria Circumprimitias Cereris geminae suspendite matri. V

Ista dedit Pollux vigilans quae in montibus olim 220

fecerat ad pecudum Caulas, dum nocte Serena militiam caeli sparsosque examinat igneS.

his quoque plura dedit; sed Carmina plura referri

non sinit Xtremum deponen VeSPer Solem.

128쪽

l08 BAPTISTAE MANTUANI

DE MORIBUS CURIAE ROMANAE POST RELIGIONIS INGRESSUM.

FAUSTULUS CANDIDUS.

F. Candide, quo casu patrii procul aCtu ab OriS - , 1r; ι, ε haec in rura venis hic pascua nulla nec amneS nec liquidi fontes nec ovilia tuta nec Imbrae, et tamen assiduos gregis haec PasCuntur in SuS.C. Faustule, me noster Corydon qui plurima quondam his armenta loci habuit magnamque peculi congeriem fecit pecori me credere adegiteSSe salutare istis in montibus herbas;

at poStquam Segnes agros et inertia saXavidimus et siccis arentem fontibus undam, l0 paenituit longaeque viae patriaeque relictae. F. Postquam te incolumem saltus intrare Latinos contigit antiqui potes hae mea tecta Vbire A-. iure sodalitii. sunt hic mihi pauperis agri iugera pauca meae vi susscientia vitae;

quidquid id est commune puta. tibi forsitan ulla

prospera Sors aderit fortuna simillima vento St. cariceae succede CaSae, dum praeterit aestuS, dum grex in gelida procumbens ruminat umbra. Pone Pedum discumbe parum recreabere potu 20 Potu puS St, Otu Ste graVi Compescitur aeStuS.

pocula prenderi fluet melius post pocula Sermo. C. Pocula quis tanta demens aestate recuset ΘF. Vina sitim minuunt animique doloribus obstant, vina ut amicitias vires ita Corpori augent. C. Haec parit ora bonos si patria Vina racemOS. F. Funde iterum potare semel guStare, SecunduSColluit os potus, calefacta refrigerat ora tertius, arma siti ,ellumque indicere quartus aggreditur, quin tu pugnat, victoria sexti est 30

septimus Oenophili senis haec doctrina in triumphat. C. Res est consiliis secura fidelibus uti

utile doctrinis praebere senilibu aureS.

129쪽

victa sitis, mens aegra manet Curaeque Supersunt.

F. Ut sedata sitis, si mens Sedabitur aegrR. funde merum, bibe cardiaco medicina dolori haec. utitur ad curas isto medicamine Roma. C. Omne opus atque labor vult intervalla quiescat Obba parum, contra musca impone tabellam. non madet imbre dies nec habet nox umida rorem 40 Crescere ne duri possunt in cotibus herbae. importuna fames, labor improbus, aeri ardor Confecere gregem macie vi debile corpus Spiritu aeger agit, vacua cute porrigit ossa clunis et Xilis cava contrahit ilia venter. hic aries qui fronte lupos Cornuque petebat nunc ove debilior pavidoque fugaCior agno est.

haec mihi sed nimium me ardentia vota ferebant

omnia divino praediXerat omine CorniX. ViX egreSsUS eram limen cum tristia portans 50 auguria a deXtra venit tegetisque sinistrae culmine Consedit pressoque minaciter revociferans iter auspicio prohibebat aperto. heu peCus infeliX, quod lacte et prole solebas

is affluere, in nostris licuit dum pascere CampiS, gramina dum quaeris suci plus perdis eundo quam refera pastu Simul hic tabescimus ambo,

tu tenui victu. Curis ego ViCtu amRriS.

F. o nostrae regioni opes o florida prata, Campi virides o pascua laeta feraxque 60 et tunquam sine fruge Solum, Currentia passim flumina per villas, rivi per rura, Per hortOS. hinc pecus, in agri pingues sub sidere Cancri, Cum tritura Sonat passim, cum Iulius ardet, arva virent, teXtae lento de vimine saepes poma ferunt, redolent ipsis in vepribus herbae. nemorum dulces umbrae mollesque USurri, quos tecum memini gelidis carpsisse sub umbris turturis ad gemitus, ad hirundinis ac philomenae Carmina, Cum primi reSonant arbusta cicadis. 70 Rura strepens foliis nemorum veniebat ab Euro et bacata super tendebat bracchia CornUS. ipse solo recubans pecudes gestire videbam atque alacres teneris luCtari Cornibus agnos.

130쪽

llo BAPTISTAE MANTUANI

post Somnos per gramen humi nunc ore supino aut flatu implebam calamos ut o e Caneham, pectore nunc prono rutilantia fraga legebam.

F. Vivere tum felix poteras dicique beatus; sed bona quod nondum fueras Xpertus acerbam in vilis erat tibi teque ideo 'rtuna reliquit. 80 quando iterum veniet veniet si forsitan umquam)sicut capreolis sursum nitentibus haerent stipitibus vites stringuntque tenaciter ulmos, sic illam tu prende manu neu deSere renSam. it redit effigiem mutat ne imagine constat par iam iis quas nocte ferunt errare per UmhTRA.i mobilis ut facies ita mens eludere gaudens' quod dederat tollit pensi nihil omnia CaSu; qui nimium metuunt sapiuntve repellit et odit. C. Delicias patrii quotiens reminiscimur agri. 90

ferre tot aerumnas animo non ΟSSumus equo.

sed quo mente feror Casu amictatus acerbo unde magis crucier felicia tempora volvo. Maius adest florent vites humilesque genistae. iam spicata seges malu iam Punica multo flore rubet, redolent saepe albente sabuco in patria. Per rura Padi, per pascua Minci; hic vero ne dum incipiunt pubescere montes.

quod si vere solum torpet quid frigora brumae solstitiumque feret, gelidis cum terra pruinis 100 albi at et rapido cum caelum incanduit aestu psunt tamen hic armenta quihus Cutis uvida Cervix non signata iugis gemino frons ardua Cornu luxuriansque toris Pectus nisi pabula carpant. non erit hac tanta umectum pinguedine CorPUS. F. Haec armenta quibus caput a tellure levatur altius et cui sunt longa internodia Crurum Cuncta orant herbas primum. Ino ore Supino arboreas frondes summaeque Cacumina silvae;

hoc imbelle pecus quod humi nascentia tantum lingramina decerpit vacuis ieiunat in arvis. C. Quid vertat opus est cunctis animantibus una est

condicio semper maiora minoribus obsunt. agna lupo mites aquilis sunt praeda Colum hae, innocuos delphin venatur in aequore PiSCeS.

SEARCH

MENU NAVIGATION