Sacrarum apodixeon, seu, Euclidis christiani lib. II

11쪽

voniam sum eonatus quamdiligentisissime potui libro primo de orbis con

cordia ea tradere, quoru cognitio noad fimplicem tantis rer- ste Iaaeronem seu ad imgenis ostetationem more obscuritatis naturalis pertinet, sed ad fingulorum uniuersorumque salute maxime lectat, nunc ut liquido pateat quam fis lila er innumera quae ab illis deducuntur uera quamque ad uniuerct ordineno perfectionemque necessiria, licet ad hanc diem suaderi

reuera nefariae mundanorum laruae densi imis tenebris obtectae stonaeque cecucienti non potuerint,denuo uo αuo fastuliaris loque docendi genere tractare decreui.ut

autem nostri temporis impietas απήmςίψ quae fibi vult omnium fidem tantum non oculare feri, Ibi faciat satis,ea sumam elementa quae fi negabit plane cum ea non

erit agendum, sed ab eius ceruicosa amentia ad totius orbis consensium prouocadunt.Μerito enm amentiae tuc damnabitur aut furoris, quum quae in omnium notionueo parasio e nouerit prius assensiu qua ratione receperit,f haec in rationem deducta,utque fine ulla authoritatis rara fusticione demonstrata ,credere recuset. O amertratiam inferrimi animantium. enm omnibus disciae plinis er cognitionibus hominumque quorumvis asserestibilibus fuerit sitque assentiendwm authoritate ante qua ad rer- ragones umu,quas merito praelibatae fidei coeipimus, omitibus mortalibus mpi credentes, a sensum eobibene ab istis quae ad hanc die totus orbis nomine diis

12쪽

ponim ratione, quod vix ob parem ubivis gentiam euiusdam muninis authoritatem verum inter multos talia diuersos homines cultusque usquam appareat,sed mera credulitas omnia suadeat er ut plurimum rudibus mispona prudeles retineat. Imitabor plane Euclidis geoae trarum principis metbod dicet mea elementa fini

ut plurimum i posteriori notione ideli naturae magis qua nobis familiari in uero principia statis aut ad assensium moueant, alit c illis agedi facultatem adimae qui ab illis assensum cohibendum duc-t.Hoc f haribiturus cis Euclide er Omm disciplinarum tractatoribus commune,quod contra negante principia non ear it agendum,nis forsam cotradixerit, Tuc enim cotraeu ita agi poterit ut ostedamussalba esse quae cotra ue ανι fert.Sunt uero fulgatifim et pasim obuia qua primo in loco I scripturas,nec quicqua ab usiu conrupi remotu fuscipiam ed adhibitis Vs per quae quis in ueri cognιtione potest uel e,more peripatetico perquirivam an si,quid sit,in quos Ines,et a quosit, Deride ex

conce, is tentato ad maiore ueri lacem animum traduae

cere.Uerum quia iam constat res ipsas esse inter philois sophiae aluuos in questionem uocare an ne non statui, ni fi quaedam obscuritas dubitare coegerit, sed primum positis quibusdam quae esse nemo negauerit per earum diffiniuones ad officia proprietates nesque venia adinhibitis tu prima positione immeris,ut .m sequentiu indurictionibus pos initis adposito numero fine repetitione uerboru instituti confirmare. Primo icet causa et pristeipim deberet esse prius rubcripto sit et in adiura, qua

13쪽

especta,umen ut dixi quid a notioribxs nobis natura autem ignotioribus ad minus uota nobis π motifima Misturae est procedend-,capiam primo in loco mundum. insecudo deum, in tertio bomnem Erit itaque nubi in

star puncti mundus ob ordine sotu. Mundi dotatio. I Mundus est quicquid est natura sublimi infimae, i media costanscia causa prima sivi er bois causa factum, honoris qde sui cr beneficii in bonane costredi gratia.

a Deo eis causa prima uniuersi effectrix, trix, eonservatrix er innovatrix, mouens in bile, potens scies arbitrio aut uoluntate, agens in sita ,ui suier boo minis gratia omnia producens. F. Homo est animal rationale mortale: arbitrio libero praeditum religionis capax, ndi metus authoris in se habens maginem,cuius causa mundi constat utilitas raperium inferiorum habens. I Tres illae descriptiones fiunt attentius confideradaret excutiendae ne postea in dubium possem uocari. Mumdum omnia creata comprehendere nullus ambigit, ob

id uocatus est a multis, Quicquid id est,quod constatuariis er distinctis naturis id oculis patet, nam caeteris sensibus clementaris regio. oculus coelestis concipitur. esse potentias sieparatas σ intellectus a muteria segregatos, in in tota natura tu poti fimoin insupercoeinisi regione nec a Peripateticis nee i Platonicis dubiaetari uideo,liquido uero id probaui primo de orbis conmcor. Cap. desiubstat s separatis.necIadaeus nec Mubain medicus nec Ethnici dubitant :ter id itaque mundi pars

est asscribenda coelitibus. Mindu facta esse hoc arguit c si

14쪽

quod ril fit a seipso,nude causam habere opus est. Non frustrafactum m At res praestanissima inde tuis

dicamus, quod nil frustrast in cursu naturae er rebus ab arbitrio depedentibus. nu uero uideatur omnia homni usu σfructu cedere,eias causa factumsuisse cotistat. E se etia dei gratia hoc arguit quod nil usquam a causa ulla liberum arbitrium habente fit, quin in admiατationem cognitionem que et celebritatem causae referri debeat sole utque.Inde naturaliter omnes homines et

etiam quaeda bruta sensu gratitudinis assciuntur, quod cum a natura fit omnibus inditum,ut gratiam habeane benefici , mutuoque se colant Cr obseruant clarum est se quod hi beneflcent simum id esse ab omnibus obserua dissimum ex imprimis honorandum. Ninqua enim deus omnibus ita dedisset eum sensium qum uellet eam gramtitudinem in xime erga see obseruari .Vt autem quilibet mortalium id maxime agnosceret maiorique aestimaret statuit omnes licet a principibus natos nece,' itatis legiblis premi, ut qssum re tibi omnino necessoria uulfimaque collatam uident, maximas gratius datori habeant. Si enim more caeterorum animatum factusfuisset homo, quomodo gratias bubuisset datori totis, q-m etia quo radiorem ex toto utilitatem er gloriam consequitur ex omnibus naturae partibus eo fit stuperbiorer ingratiorsiiquet stas ex hιs bene constare descriptionem mundi. a Esse causim unum primo per se fodicem immobiale omnia complectetem optima potetifima er ab omni parte beatam uideo ab omnibus communi sensu no desα

titutis non tantus mis philosophis abri ri. Acter

15쪽

illo motu materiam ad agendu non requirente cnam aαlioqui esset perfectis imum quod sine alio etiam egerino agere non posset creari formariue confieriuri eryubstitui omnes naturas formis indies materie impactis constat, quum inter alios tum maxime inter peripatet cos. Motia est permanes deus a quo veluti A scaturigine quicquidst ordinate in natura procedit. Eode uero Miu uigete in rebus arbitrio factis permittitur fieri quod in ordinate sit,ut postea patebit.Ese uero in deo pote4tiam infinitam sapientium er nolintatem amore ue ad sne cuius causa agit,patet, quonia sine illis proprietatibus ab intellectu nil post et in esse deduci. Ea est sacroasancta trinitatis imago et proprietas prima diuinitatis fine qua nil creatur.tota diuinitas deus ue est in potenαtia tota in scientia cognitione uel sapientia tota in no αlintute amore aut ad Itiem affectione, nec potest conas di auiseparari ea personarum propria nucapatio. metaphors er fimilitudinibus uocabulorurn nobis fanainitarium nobis ista aperire deus uoluit caturiginem eanim infinitam aeterni motus quia prima intellectu conacipitur patrem uocare sacre siderae sole M i quo proingressus potentie per omnium etiam minimarum rerum cognitionem ab aeterno per modum eiusdem substantia non creationis uocatur filius,aut alio nomine uerbi , is quo tota diuinitas est nonsecus atq; in uerbo nostro tota cogitatio.uoluntas uero seu amor aut ulfectus ad

res dictus est stiritus sanctus,aut digitus dei aut spiriis tus dei aut a pbilosophis mens mundi que quia ia prome cedit ab utraque praecedente procedere non generari

16쪽

dieitur.uerum de bis plura in cap. de triuitate lib. I. Diuina aute uirtus nil haberet solide Delieitatis iis Itis bertate arbitrij praedita esset qua tam foclicem ordinem rebus q m uellet inderet. Nam quae nunc sunt noluit ante feri er que oIim facta Aint uoluit nunc feri sed tutio feri uoluit. Itaque licet fit deus actus purus nunα quam agens in potetia sed semper actu,praesinit tametempora rebus quibus ut uri non , . quare mirum estra Peripateticoser multos alios primi nominis philoa sophos eo umo argumento uoluisse aeternitate ideo muridiali materiei ad cribere,quod deus non positi non aingere. Non enm aduertini se illi adimere potentia,qua illi maxima dare conantur. t quide certe est actus purus sed mente in se agere fine ulIa mndi materia poαfens,ut nil illi ex materia facilitatis accedat preter tea

pus Nam ct ideo uolint statim agere quod posset sciatu litque agere, q in ab aeterno potuerit uoluerit ersciuerit omnia,Oporaebat in instanti omnia produci qua iam a quinquies mile ex soo. annisfacta signi conserequutorie. omnia enim ab aeberno praevidit mens mundi, est illi igitur no secus ais nobis praeter potentiam,scietiam, er uoli atem ves amorem c iam in hoc imagine dei circumferimus ad res quas volumus facere,i αporis libera electio, quod etia docui primo libro .Quod fui honoris et Delicitatis hominis gratia omnia creauearit iam βιpra ostendi. s. Homo disert ab angelis quod ratione ersen ulladminiculo res in hoc corpore concipit Cr cognoscit,

gelsi cutem q m si intellectus non egens in ima

17쪽

ει tissensivom eognoscit omnia in intuitu dei: muta

est,int morte fiensius defecentur cum materia ex de muniantur denuo suo stiritui ut more intellectus corpus agat, quod postea docebo. Liberu esse homini arbitria nullus unquam philosophus aut theologus negauit.uem rum est,ese bene corruptu ut Midebitur,sed β ea parte quae est i bonis praestat ima careret homo cuius causa mundus factus est, bet ceteris animatibus inferior miri seriorque,q in ea quae ad salutem er conseruationem facimt,appetans ,fugiantque ad corruptionem diligetius bomine non quidem arbitrio destitutossed ita occuri pato circa infinitas inferias quarum sibi author est, ut quae aliis animantibus prosi t illi noceant ueluti cibus,

potus,res uenereae,dominandi libido circ.solum animaatium est ideo religionis capax homo, quod ad gratiam summo deo referenda iratura duce ob tam mmensa bem nescia animetur. Quanta est prouidelia potentia quaque miranda in v κροκόμει compostione t ut est dominator super omnia animantia,ita nulla est natura quia

de ea fit particeps, quod longum esset er stupes imnunc referre, quu nullus id non tranauerit.Imago dei in eo est,in agedo potetia scietia uolintus quae res lina est, apprehensio atiocinatio ,memoriaque res una seTc.i aio et corpore ut attigi primo libro.cap. e trinit. cetera in descriptione clarasmint .Nuc capia naturae ordine tria repetendo,caussam, pectum ne n.uσκ qu

nnunquodque horum dicatur multipliciter, diuicto dea scriptionem praecedere debet. cause sucit multiplices prim oecudae,remoti,colliga certae incerti,patetes

18쪽

manifestie ac Iasentes,antecedetes conexae impactae ue.

effecta signi duorum generu aut stata aut fortuita a patenti uel latenti motu flues item bifariam diuidi solent,

in medios er ultimum.

Α, causa ut genus est,est quam aliquis effectus Γωqxitur , assis equi potest. Nam etiam deus hi causa inpotentia boni futuri quantomagis ceteras 1 Efectus est quod causam aliquam sequitur. 6 Finis est cuius gratia effecta a causa sunt,est gero tantu finis in effectis ab arbitrio procedentibus. porro arbitrium est in deo substiti s separatis er homine.

definitiones er explicationes causaru fiunt propalais. 4 Primae cause multae dari neque t.unde summa unam esse seu in natura seu in arte opus est,ad quam refertur etia ultima.prima omnium causa deus,gratiasanis omnia condens finalis causa en ultima in opere Crusiu,ta prima in mente agete, cuius ergo siunt ceterae. prima effciens dicitur.inter utranque necessario interricurrint duae,materialis er formalis quae quonia seiugia rebus seu effectis nequeunt ideo propinquae dicuntur eo quod in rei stubstantia fine,q in duae extremae posse sint abesse. Certae fiunt quae semper aut ut plurimu eodemodo agunt,incertae,contrari latentes quae rationi no

ubi ciuntur, manifeste que sensibus uel ratiocinationi patent,antecedentes que rem aut effectu diu praecedeare possimi in potentia,ut pletbora morbum. coniuncta ut inflammatio humorum in febri , implomataque.Fara tofortunae Cr casui incertas adscribunt inepti, er quod ignoret eucri mιnifestas,qolunt bas adimere ordinata

19쪽

pateque potetiae veluti mensiuram dei capere posit pii

sui nesciat. s Effecta stata simi a natura. π arte,caetera fortuαnae ex casui adscribint, quod aliter euentura velint,putent ue quam co tingat .In rebus naturalibus quandos mons ira fiunt materiae peruicalia formis non obediete. uerum deus ilia omnia non minus init ad hominum ueternum excutiendum sic fieri quam stata lage in Onctra ideo Cr orienta portentaque veluti dei nuncia dixit duliquitas. 6. Vt autem prima omnium causa e fi deus, fic esse omnium porirema debet, quemadmodum qui donatim confiniit author eri et sinis aut saltem usius finalis in eureferri debet. Sic deus immortalu causa prima,ut ad se redeat tanti operis honor Cr gloria fecit mundum, qua uero finis rerum creatarum fit homo,eius finem stupra mundum esse necesse eri. Nam preflantior en finis bis quae ad sinem .Vnde aeternitatis gratia homine esse φqueadeo ect intelligere credereque necessarium ut mudum,er quae artis simi i seipsis fine causa ulla esses ais

cta asseveret, qui hominem ut si aetemus,esse creatum negabit. antequa autem ad maiora ueniamus ulteriuspprogredia r Isint nobis post tria nostra principia ponende comines sententiae quibus assentiri oportet no secus atq; primis definitionibus seu descriptionibus 9 tenim cuius in confesso. et omne causatumaliquam causae imagine in se rea

ferrea

a Facta a causa arbitraria seu clectione predita ut

20쪽

plurimum eodem modo euenire. 3. Per cause vo ni quam stare quominus res sinem optimum confiequantur.

q. Intellectum non impeditu praestantisimi finis gra

tia agere.

s. Malos effectus aut fines non posse esse ab ages ex deliberatione non impedita. 6. Nil a causa arbitraria frudra feri. 7. Esse praedantisimum cuius causa omnia sunt prestantsima.

8. Meliora esse quae simi filis qua quae sunt ad fine.

s. Vt in potentia prima cause omnes inferiores continetur c quicquid est boni esse implexu ultimae cause. 1Ο. Vltimam seu malem er primam causam necessavio ante verum Delicitatem coniungi. i. Bonum efi quod omnia Mec dum naturam finis Pisciter ap petunt,cuiusque gratia omnia sint. a. Malum quod contra pnem agit scopoque priuatfoelicitatis. 3 3. Nedio genere est quod arbitrio in bonum aut malum uerti poten non re ipsa qui peruerti non poterisca iniquo uctu.Iq. Virtutem esse ummum presentis vitae bonum,animi corporis fortunae bona esse adminicula eisia causa

comparata.

I s. notum omnem quietis causa feri. 36. In actione con flere virtutem. II. Virtutum premia esse uitiorum supplicia.