Sacrarum apodixeon, seu, Euclidis christiani lib. II

31쪽

deste eburitate.nam tres isse sororer nunquasti ab Osflcio perfecto abesse possunt.

s. Supra labatis docuimus,malos effectus idest qui ex siua natura mali situ qualia siunt peccata quoniam sunt extra ordinem iustitiae non posse esse a deo. ania quum fit deus author habitus ut iam dixi non est coli aetrari seu priuationis causa. ideo multi sancti ivit boviines uocauere peccatum dest actionem que natura aut legem seu intellectus seu scriptam uiolat, nihil: ta' non immerito, quoniam facit peccatum non eris.Lnibi quunt enim nunquam flat peccatum sine materia concurrende deprauatione mentis primo aut etiam uerbi aut etiam operis, er materia ipsa sit adeo bona ereata, inis ita

perfecta ut malum i materia esse non posit,non oporritet dicere peccatum esse aliquid materiale, sied actum priuatium hoc est nihil.Verbi gratia. isuperbit βαbi adberibes quae deus dedit vult esse loco dei er deum esse nihil. i alienam appetit uxorem quod uo et sibi fieri eommittens,leges er animi erscriptas uellet esse nullas,er quod in se est ealsat, infringit. abrogat era inibilat.ideo deo nil magis contrarium est peceato tatum abest ut posset ab eo esse. QEum itaque deus fit oma nis babitudinis author,peceatum adnibilationis est tacigraue ut minimum peccatum totius mundi sit iusinito supplicio dignum, eo quod contra dei maiestatem inrisurgat,eamque suo de coelo de cere no uereatur.praeraterea quum sit creatura quae peccat deo infinitum peccatum committit, quod fit ei impo 'ibile illud expiare

pro iustiti., sum deos It iustifimus er creatara fata,

32쪽

que infinitum vitum commisit. satis patet quum ni si

tam contrarium deo quam peccatum,nec habere ma teria quum fit omnis materia a deo creata optima, necesse posse i deo qui est author habitus er equitatis tainstitae qua emendatae.Siquide fiunt uincula mundi recta uidelicet ratio in unoq oqε hominu ita posita ut ne tantillum quide aberrare a iustitiae scopo posit quin a se ipso nequitiae arguat . Non est quod conqueratur boamo se excusando quod noti intellexerit lubet sapientis, sinu in peccatorem iudicem Cr increpatorem qui araguat non cogat.licet enim post Adamum ea iudicanti pars fit vitillum laesa, tamen nunquam ita fuit deprauata quin iustum er iniustum fuggerere potis fuerit.iddilfert inter utranque conditionem, quod Adamus ante peccatum poterat er bene cogitare Cr bene exequi cogitata, eius posteritas malum nouit, egre mederi poclivit,imo nec potuit reuera, nee profuit nisi in virtutenenturae aut incarnatae sapientiae dei. G. Nil i causa arbitraria frustra fieri ideo dixi, quoanium casus er fortuna cui potius debet vocare quam eredere pius homo)non uidentur agere in certum fanem. Ignoratio nostri intellectus, nonsecus creauit exmigari opinione Iocum casul,quam taberi erfalse uoluptatis umbra deliniti faciunt tortanam deam coeloque

locant.Quisquis enim creatorem curam rerum humavinarum habere crediderit,nunquam admittet quicquam

licet uideatur ei ab*rdum cr in specie iniquum feri extra potentiam dei,-letque sivi intellestus inopiam quam diuinis apleatis cuim inculpare. QRgri esset

33쪽

ωtiliarum etiam migarium rerum erasas nos ingo iagnorare uideamus,nec quicquam reuera sciamus nisi ex quadam historia er uidendi consuetudine,tauqua uomnia ea quae deus ad buam laude facere poteth nolicamus diuersam ab eo causam imprudelisime adferimus. veru nee casus nec fortuna sub potentia prouidentia omnia sapienter adminii trantis fiunt admittenda uiro pio Ad rem ergo, Aristoteles ait,ars Cr natura nil faciunt se ira,quod quidem non est bene poseitum . nant natura quum parere motori habeat uelit nolit, praeterivea fidestituta cognitione er ratione cognoscendic quod melius non poten esse causa inferiorum effactuum. deus igitur daemon Cr homo agunt sola in cerae tum finem er scopum. Verum libido anteuertendae Crpraeoccupadae bumns faelicitatis,inistra Cr more beta

luarum a sola corporis Delicitate pedens sepi'me ab aereat a ueri scopi lege,posti missoque rationis iudicio ea sola cogitat quae ad cupiditatem suam faciunt,boanores ,uoluptates,Cr sua utilitate iustitiae praeponendo, quo fit ut fere totus orbis pereat er i uera 'elicitate

decidat,dum illam annihilare uolendo mortalem Cr teriporariam immortali anteponit.Ita praepostero er de αprauato iudicio agens nunquam scopum attingit, sed

uerum perdit er falsum sequitur.posset itaque hodie diei,homo omnia facit frustra. Sibi quide quasdam umobras ueri proponit,in quibus dum diutius immoratur, nec ad scopum uerum aspicit,more somniantis in carea prophe luditu inde orbis lues,omnia uitiorum genera

34쪽

Eo. eo uno uitio quod nemo se nostat oenon sie nimis amet.Sed mirum est licet, omnes falsum cognoscat nua quam a praua sententia dimoueri. Infinita imperia,rea

gna,prouinciae,urbes, nedum homines exciderunt, Crtamen aliquid futurum putant quod tantis laboribus quaerunt ut contra naturam suis soli animantium deleis tentur etiam ultro que suis inseri s. quantis laborat homo infelicitatibus ut perpetuo sit in lix. mittamus aeternae 'licitatis iacturam Er insiniti stupplicii poena. philosophi multi sola uanitate acti valefecere huiu modi curis,ut Diogenes, Anachariis,Epictetus stoicus cir

Plotinus er alij.Qn id futurum putamus fuisse idis fi β.dem illum aeterinae uitae loco famae permutassent f Si re. vera credidissent mnere impios poenus bonos praemia nos incitare debet amor beneficis patris,timor horrena di iudicis,cupido er arra aeternae 'licitatis, er tamen malumus nostro amore securi er beati,cusummo disa pendio momentaneam sequi, quum cum siumma pace caternam adipifici,agereque semper ordinate. in Mulgari hominum potibsimum magnorum diuituque os i potest

. clarum est,esse praestat lysimum cuius gratia praestantifima sunt. de quum quaecunque in stupessectili sunt fini causa domini er domus causa bubitationis,opus est er dominu er habitationem esse praestantiorem maferioribus.ita quum fit praemiis imum ma ius, opus est esse omnium animantium prae fianti fimum bominem erquum nulla res praeter deum fit idem c uosne,opus

est honinis scopim esse praestrat in cr infinit

35쪽

quon taeterna beatitudo em deo er in deo. Iam illa

diximus.

s. Quum set meliora in tota natura quae fiunt fuisquam quae adflnem lectant, nullus tamen fere en quin contra iudicet Cr faciat, perinde ut A qus miore caecum pede, pileum capite, vestem corpore putaret. O quantum est in rebus inane s quotusquisque haec curates aut ista temporaria data, ut per mediocrem Uini earuad fuales diuitias deueniamus, de que datorem lauaedem s.nos perinde atque A essenuis hic caerni cumuladmus opes praeclaras alieno sanguine er muri s fami .lias u Ant iognes diuitijs,oneramus verius quam ho

noramus, ueluti deo nunquam rationem reddituri .et ἰ

s. Vt in potentia erc. claru er perspicuum est quotquot ne causae antecedentes seu e icientes unam tameyupra omnes esse a qua motus in omnes inferiores dimanet volunt cir mperim erbi gratia .Si construenda est aliquod is gne ediscium cui praest quaestor, redEαptor,tatomus,antigrapharis,quiuis eorum potest dici cavsa,sed unum opus est esse a quo res ipsa primo Atiussu er facta,ad cuius uotum er finem res tota referaetur. Fic in ne est. licet enim sint varia bonorum quum animi tum corporis genera ante fratem 'licitatem, quaecunque tamen pribunt usquam cogitari imo maiora quam quae possint ab animo nostro concipi continet, lioqui no qbet rerum maxima nis excederet sensium σexplicatione. Vt enim aeternitis non potest ullo modo ambis cocipi, ita nec mimina elas 'licitas cogitari.

36쪽

mo causa sillae 'licitatis facile quicquid eri intellectu

compraehensibile contineret . Onum enim fit omnipotens dotis,potens supra causas omnes, sitque etiam misvertim omnium n eo Cr eius cognitione, est tanta deis

lectatio ut fit infinita ideo omnia po sint adferre Ionαgo usu fastidium,praeter scietiam Cr contemplationem, quae eo minus satiat Cr migit quo mior habetur,ffideo iuncta.patet certe inde diuinitas intellectus er suae

salicitatis scopus quod nulla scientia satiari bio postem ardentius cum aetate crescat votum. unde dicebat propheta Satiabor qutini appariserit gloria tua. ardor

ille sciendi arguit futurum ut omnia in deo fretis uisiuiseti, teilecturi, Ex habituri, nam frustra eam mentem in nobis trepraesam essed posibile est. 0. Iungi necesurio is agentibus ex deliberationesnem postremum primo inde putet, quod licet fit in Uufectu posterior omnium finis,o tamen in Gnte prior. Ossuum itaque fit prior in m nte monet ad media qua ipsius causa sunt. Regula esὶ probata.Bonum quo coramunius eo diuinis deus quin ab a terno esset in quo Iogitudo temporis intelligi nonduin facto trinpore non debet,nil sie dignius potuit facere quam uam explica

do potentiam communicare cuidam nature id quod in eo en siumnitim,ueluti aetemdis,potentiascietia,cbarimias iustitia or quicquid in eo ent In eo enim res eius oramnipotentia digna uisa est, quod possetfuam creaturam

37쪽

ultas eges miles re uiuere eos,pro frumι obedietis flumine id quod in eo summum est commune facere. Nunquam itaque homo fine buarim actiorum fruitur

donee in eiuη ψ- bese illi adnectant,qlioniam alite miseesitatibus urgentur homines ad fines quaerendos illi casne non uniuntur . At deus prima causa omnia in dia causu hominis,hominem causa deifaciens, bi omninopnit hominem,ita ut unum stat cum eo,nec potest Anem coctequi incindus quin ueluti deus alter deo iungatκr iden homo descetur. dij ert urendisne modus quia homo ob nesitatem quaeri deus nudo egens propter illum quem beatificat non propter befacit. int diuersi modisna homo i domo uestitu rebres Crc. Anallam usum prorupter se non propter rem quaerit,at deus non propter se, nisi quo ad gloriam er bonorem , sed propter bonsi eius quem beat finem se ipsium dat ni iungitur eo modo principium er principium Ani, quod declarat axioma.

33 . Est in placitis omnium hominum ex praecipue pbilosophorum omnia botru appetere.unde costat ut illud si bonum cuius causa sint omnia.Nirum qum bon m bi a ratura propositam nullum animal homine infe mus, mo nec plantae ipse non prudentifime duce natura eligant,quomodo eo mistriae er amentiae animantiu imperator homo venerit, ut nec in tota natura nee auteri homini nee fbi ipsi nee demum authori rerum deost metus quam ab homine probru aut disipendium,si αα mensi deo dipendiosium honore fraudari et timore, crnon potius illius qui peecat damnum. constat ex hoe la

38쪽

Jno mrte per t. Nam desis nunc tecit praestanasimi , ut pote infinitis mcindis miorem .unde dotibus animi et corporis absolutifimis eundem condidisse liquet. Q nunero omnes qui nuc Aunt fuereue aut suntfuturi Ant bono Cr perfecto omnino dissimiles ex contrarus fatenduellam n cessario videtur eundem qui a deo perfectissimmam constitutionem accepisset,eandem infecisse eT in

omnes vitii in serpssse . quo factum 6t ut Auaptestonte

quanto erat perfectior ci eatione, tanto noeriorem σad uera bona appeteda imperitiorem,propria praeruια

viculicne se constituisse .alioqui non fieret ut tam inutilia sibi nocituraque per tot labores quaereret, δε integro naturae felictu omnia perpenderet. Id vero procedit ex iudicandi debilitate non naturae ipse in se malignitate. Nam in cinnibus larvis quibus inhiant homines est dis liqua latens flectes boni,uerbi gratia, uiuendi necessiis eas facit ut cibo reficiamus uires. d est secundum natua

Tam. at quum animantia ponant modum cibis ex nea cessitate,dum palatum proriture homo vario ciborumer potuum genere solet,ingerit uarietatem ad ingluaniem inque,er quum caetera animalia necessitatis graistia pascantur,homo epularum causa comedit. Inde flut plures egregie saginatos ueluti ad macellum duceados occidat gula quam glad . ita gustu qui datus erat ud indicium cibi salubris aut noctui abutuntur, legem rationis er scriptam er deum uolentes esse nihil dum malunt βua uoluptate cotra rationem frui quam ratioαtii obsequi. Sic animi magnitudo quae ad contennenda aduersa er conculcanda uitia data est,siertitur ad caeα ror

39쪽

urorum hominum eontemptum.ira quae zeu er correctionis redargutionisve mali causa data ed,ob quiduis traducitur in ruinam hominis alterim , hic libido veneaerea inditu culun animantium ob conseruadam steciem, illius bestim habita ratione is frequens concubitlim a dulteria molliciem er caetera traducit,in qμiblis perit species,corpus affligitur,animus hebetatvr,leges ommnes infringusur diaboloquete authori nostrae ruinae Illaintlir. Sic en in reliquis dum refoclis homo confitu itfueboni in his quae pertinet ad corpus, excidit ab illis qua sunt an .eT ex aliquo facit nihil dest ex rebus per se bonis ruinam Abi Cr naturae adstribunc fallium ab homine appetit in refecare funditus potest solas Iesius christus naturae reparator. Docet enim solus er antismat hominem ut fit contentus bola in his mortalibus rebuη necesintate, cr si adfit utilitate. nam caetrracius nugistratui)ut honor cssplendor, insignes opes, conmgesti thesauri Crc quum tibi ea refert homo, er stenris illis collocat, in peccatis ponenda sint inde videre, licet solos illos reuera supere esseque beatos quos dein spere uulgu3 alitumat. Quum ergo omnia bonum apra petant,solvi homo stem neglecto deo in suis rebus colaiocans, ut quesensui delinitus, modum excededo erigemque transgrediendo sibi in animo fixant,rebin fbi ad peregrinatione concreditis,ueluti nullas alias habiistinus aut in his macturus,perpetuo securus fruitur,obri lascitur siti dei,fratrisque er' omnium animantium superior omni materia Ttidi inferior dei uisone priua.dμέ.NUri ergo lcmporis impietaι non debet credere

40쪽

M affirmre nostrum appetitum esse secudum natura,

quia brutis miti sunt inferiores, Cr praecipue ex Epimcureoru Cencuangelistarum grcge expertus loquor nec'ediuerso sunt us eιiam dejiituendi arbitrio ut quibus frustra praescribatur. ra. Liquet ex descriptione axionlatis praecedentis quid i contrario sit mulum .ed enim er quod omnia ratura fugiunt,ueluti eorum corruptiuu, Cy quod contra Iinem agit, naturaeque sms pervertit.quotuplex autemst mulum supra dixi,or proprium uocabulum mali esse

peccatum.nam milum poenae Cr damni aut animadueris Aonis licet a nobis malum dici soleat,malum tamen reae

uera ideo no debet dici quod melioris finis gratia fat. Iustitiae enim ordo in primo,in secundo loco utilitas Dotientis multo maxima habetur. est itaque eadem ratio peccati Cr mali nam merito malum est quod a into 'animo. Qv m autem sint tres naturae quae libertate fitiatur deus,naturae se paratae er bonae, quum malum adeo

qui ect habitudinis author feri non posit , superen ut quicquid edin nundo mali, sat ab alterutra illarum. daemon porro quum fi fmplici ima essentia intellectu er uoi tatae constans non potuit mesa quae a corpores t ecmm se, de supercs ut hi intestectus Cr perauersa uoluntate in deum commiserit.qui in enim unicum laudem honorem Cr timorim deo omnipoteti deberet,

si pereri ut ea non praebendo a scopo us errauerit. de furerbia ducti qda eius naturae stiritus voluere nil essediti,in eo g, ncc agnoscere illu pro datore, e illi debitato; honores reddc e dignati Aunt, ua capti excellentia.