장음표시 사용
21쪽
ter nec penum. I9. Opi coactione tantum dgit bonus dici nost debehaut malus ed a cotrario ct coactus tantum male agit ut plurimm bonus esto bene, inter mios e β habendus. Eo. Praestantior est qui rem periclitaturam cui meaedeatur agit, quam qui timore instaurandi ab agendo
21. Praestantior eliam est qui rem refectam ex inas' ratam perfectiyimam er prima constructione non inferiorem reddit,quam qui siemel perfectam construit.
Licet nemnem putem his axiomatibus aut communitabas sententi s refragaturum cui saltem recta infit ratatio,tamen parim exponendi partim confirmandi graistia Iubnectam fingulis exempla er probationes, ut omnimo animo defixus teneat qui sequentibus init pro facere.Sicut enim negligenter transcurss aut etiam nea glectis elementis imposibile est Geometram feri aut artis cuiuscunque peritum ita er hic putandum. . Quod omnia effecta referant imaginem cause nouulgarem sed perfectifimum istud uel prouerbium inlgare nullibi gentium non probatum ostendit. re eniim quavis conspecta bene uel malefacta t)id dicitur,oapus declarat authorem, alit in opere Eidetur artifex, aut tale opus qualis author.perfectifimam uero qualiaetatem artificis lueere in opere ideo fatendum est, quod omnia sunt ab intellectu ses ratione quae pars est iit homine Cr tota natura inferiore praestantifima. quantatum itaque ingeni j uis potuerit in ea re quae facta est mali patet licet enim res perfecta atallat etia Δου
22쪽
storem Imperitis hamen quantu mxiniae peritiae quod
sum m in eo ad eam rem syectus est habuerit ostenis dit.Quum ergo uniuersus orbis a se creari impotens
nam susset antequam esset Iseipsium creasseto cauissum habeat perfectifimam deum, ut nulla gens non aragnoscit,nullae literae nec sacrae, nec demonstrativae nec historicae non tradunt,ita nulla res non arguit.Vnde eratiam opus en quandam eius imaginem in omnibus uia
deri rebus,ta' eam esse in eo praestatifimam quae in inruferioribus nuxime uidetur,er fine qua non essent. I iadistis autem in explicatione descriptionis deisne poα tentia, cognitione seu sapientia, er amore sieu ad res ipsas quas condidit affectu er uoluntate nil plane posluisse creare,nam ct nil potuiset nil creauisset si potuisset cr non sciuisset nil pariter,ns quis aute posit sciater uelit nil facit.opus est ergo ista omnia praecedere in deo,nec poste separari nec cofundi quin in qualibet ariectione concurrant,licet misericordia iusticia bonitas magnitudo pulchritudo efoclicitatis dotes aliae in nuri merae fiat ab aeterno in eo,non postumus tamen istas cocipere quin prius tres istas proprietates in quibus tota diuinitas uia in fingulis er una in omnibus est ,coprem henderimus. Constabit uero maxime ita esse er fidem christianam de trinitate secudum naturam tradi quum hoc indisteris ita in omnibus creaturis uidebitur ut nulla positμ- esse conseruarons eius trinitatis nexu. iam per totam naturam quae animo concipitur difficurrendo rideamus. Vniuersum quum fit unum triplici tamen natura constat licet disimili.Nam ese intellastus mdterio
23쪽
potentia nullus naturae admirator negare potest. est e. nim ante materium intellectns potens feri omnia conincipiens omnium rerum fortius in archetIpo. tores orbium ex daemones admittunt veluti innutura nec sevios philosophi Peripatetici er Platonici qui mihi instar omnium sunt. traduntsicra Ggelos daemones cranimos separatos ed de his postea satis est ibi esse natura coelo maiorem.De coelo no ambigitur. Ito mnus de elementis palpabilibus. naturae coelestes potentiam representant,coelum cuius circumactu vegetari uidenatur omnia omnium scientiam refert, ut cuius actionem
nil hie effugiat.loco uoluntatis er Upe lus amoris diauini flumi ista quae perpetuo in motu sunt effectaque σsunt er procreant,ui duorum siuperiorum,dirigentibus primis secundis mouentibus ob id stiritum sanctum uomcat sacrorum eloquiorum mode dei digitum,a quo res ueluti manu palpatae formam concipiunt.ut eum uoluntas er umor seu afedius ad rem statim adest'. evItas agit,ita per dei uoluntatem supra temporaneam temporarie hic effectus sunt naturales formis materiae impactis.licet enim ob materiae diperentiam si quaedam
di inlitudo tum n proprietas per omnia conuenit. ucinium Ionge clarius erit in particularibus. Angelicandutura quoniam bubet liberum uelle costat intellectu usis lanitate er utroque iunctos uero illud debeat dici materia σ forma ambigunt nonnulli. de uerbis nil dicam
unum id clarum ess quicquid est creatum quin i senobahcat es aliquid loco forme er aliquid loco materia
24쪽
habeat oportet. Coelum quanius etiam dubitentae materia Gr forma eius constat tamen mteria quam Qv οτημ raeci uocare possent nos ipftute, aut eccitate fingere non auderemus,sed ut melius dicamus constat coeleriae te ex coelo. Quum dico coitu ait Aristoteleso dico foramam, quum dico hoc coelum, dico materiam. ealeitMergo est forma hoc coelum est materia inde componiadi r natura il aforma dat 4be rei. opus est ergo praeexistere materiam Cr formam ante copositum. Licet quaes t upra elementa cognoscamus priuatitie,tamen nea
cessario ita esse cognostimus. quidem in sapientia diis
vina omnium rerum imago prius qua in re fuit. Iam ad magis familiaria accedamus. Sol ipse constat corpore vadiis ut, Cr ueluti a patre idest a potentia generatur filius er ex utroque procedit uolint s amorseu afferictus ex essedius, ita a centro solis procedunt radi1 cra radiis ex sole. calor seu uirtus in inferiora agens.ueausim praeterquam quod constat ille mustria forma et coposto ut caedera omnia, agit corpore radi sti habet ea itiam similiorem imaginem diuinitati: nam bisci in exae haustam lacendi potentiam a qua procedit incessabilis his lucendi a quibus procedit cum delectu amores uis octionisan hoc tantum dis imilis est creatura deo quod aeternitatem in actione seu potetia per se no habet deus
aute aeterna vis est. exemplum uero dei in sole uelati euius uicario oculis obnoxio uidetur.ut enim tota diuiniotas est in potentia tota in sapientia tota in amore quum tamen una tantusit diuinitius id tota natura solaris est
in ino corpore selis, tota in radys, tota in ui ab utros
25쪽
proeedente.Similiter tota tuitura est in potentia forma tota in materia er tota in compositio ab utroque proacedcte, similiter de agendi copia potentia ue.nam totare)ii natura est in ui,toti in progresu, tota in dele dis, quum tantum ina fit . Eodem modo virtus naturalis costat stubstantia proprietate actione,Nil enim fit in naturastora,quin si applicaretur ubi potest agere quain diu ea natura durat agat, inea hausta ui, progressu et delectu.hoc notat magnes tim sitam diffundens in paristes ferri insinitas quii in eo nil diminuatur,er scitfermut agat deligere, imo mu probe ueluti cognoscendo diffundit uim suam re ueluti iudicat, ut ferrum indicet elbe in occubis Cr ab diffs. Ogod ostendit ligula borota scopi, statim eo conuerti bolita ubi ferram est,etiam uia
tra multos parietes, ob id non petit amplius polos, ubi ferrum alio torquens adest .idem est de tota natura iuridicandu . nunquam fastidit actionem semel accentius iaegnis, er modo adlint fomenta progreditur indefessa tactio deligens magis foca Cr ad urendum apta ligna aut quiduis aliud. eadem rutione ars est inexhausta aritisci, er quo magis agit magis uegetatur. ea lex est implicibus medicamentis quandiu su a natura ualent. imo tam eli mrabilis mago det,ut etiam pori separa litorem omniι; partium elemoniorum ignem scilicet, am Igant cineres.mirabilis deus in maiestatectua. Qii id dia
leam de rebus artificialibus seu ab uno seu i pluribus fant f tota res facienda est iu mente artificis, tota in lexplicatione,tota in opere . quum una tantlim fit. iotat hereditas in mente, tota in instrAmento, tota in loco.
26쪽
Tota pax publica in Iacro magistratu, tota in pro Datio seu civili, tota im iudiciario ab utroque procedente quum sit ma pax .Si uero inracula animi respiciamias, res totas in apprehensione totas in ratiocinatione totis in reminisicentia cernemus. Cr in hoc magis elucescit diuina imago, quam tu corporibM.nam in se habent diutis num ternarium fine accestone ad materiam quae 9 t1 iritualia. Bruta imaginantur cogitant recordantur, sunt enim duobu3 gradibus infra hominis mentem, quae colligit ex remiascitur praeter caetera cum brutis comunia. Q num itaque uideatur tanta potentia in creaturis omnibus, eas inexhausta, quid de authore iudicandus quum omnia igitur certo 9uo modo trinitatem in uniatate in flua natura habeant , nonne certo certius conristat aut borem ipsum licet nobis re ipsa incognitum criα si per pr tionem remotionemve habere trinitatem in unitate, π unitatem in trinitate facessant igitur mapiae persuasioties nugaeque philosophorumCI colla uearo Iubmittant. a. Quod facta i causa arbitraria er uoluntate conas tanti eodem modo eueniant ut plurimum, declarant ora pera nostra.Nam utor uolens facere calceum siemper facit calceumfaber domum,latomus morum, sartor vestem er Ic de similibus ,unde costat a posteriori quica
quid est ordinatum Cr constans habere causam per noluntatem regulantem fluos effectus. quum enim nulla
res seipsam creet,nec posit arbor aut planta feri ab aralia ,c5stat a dei uoluntate stata fixaque omnia esse acαcipere, etiam quae coitu propagantur. s enim esset ia
27쪽
homine positum ut quum gesset generaret, iam pridem tota natura defecisset ,aut se multitudine obruisset.est igitur eorumdem effectuum eadem constansque causa, permitteret quidem natura materiae uam pervicaciam ut dissoluatur uari s eatibus praescitis deo uinculum. I. Sequitur inde tertis axiomatis cIaritas. Cum e . nim stata Axaque sint quae ab orrinata causa sunt,eois stat non authorem sed permissorem peceati aut mali esse deum .nunquam enim impedit quominus, res meri consequantur, aut facit ut in contrarium abeant, ni βquum init in res quae suapte syonte periclitantur, nec uolunt petere scopum,quum agat uoluntaae Cr non neme itate potect multo minus ostendere beneuolentiae ut intelligatur id eius ese benesic ,quod quando vult nolidat .nec si t deo noui affectus ut impietas nugatur philosiophica, quum pro flua liberalitate minus solito fieriae corpora,vt peste quae illinquam non ob det , aut bello. quo nunquam carent cupiditates nostrae eonficiantur, aut sata minori copia diuexent fame . Ob id naturataliter qui etiam sub fass agunt religionibus in peste
bello er caritate annonae recurrunt ad deum. Qui
omnia praestantii ima causa agat praestantifima, crquo meliora feri non possunt,effecta faciat necesse est.
unde quidem constat necessario malum authore deod non feri.dico malum proprie er primo . Nam malam id est in culpa Erpeccato quod reuera natura malum est,
Laliud malum ea poena quod ex primi merito procedit, i aliud est ex paterna beneuolentia ut ad se redeant iui secundis rebus elui bomines d toremque eum agno α
28쪽
se sit qui priuare potest.ὀsso postrema quoniam Due iusticiae er pietatis i deo feri non est dubium, ut quo
desnebat,eopum petere, eo conducatur veluti collae teralibus repagulis er carceribus. primo enim erro in viam reducitur, altero,crebro uir bonus torquetur ut
conmat fortiter. Vtroque remedio ueluti iusti imo docuit deus humanam prudentiam uti.primo in sontes ob eulpam animaduertunt iudices,secundo naturaliter uictdent parentes ubiuis gentium esse eo minus bonos crminus morigeros liberos,quo magis licentiose educuae tur.Vnde illud,castigat deus omnem filium quem diliogit.castigat Cr prudens pater non ut a uitae scopo dixmoueat,sed ut salubrius eo pergat. ediuerso in quos nee deus nec parentes animaduertunt f secunda res adssunt,solent cr dedecus deo parentibusque er fbi rutae nam metiri,prccipitesque in omne flagitiorum genus
. Intellectum praestantssimum non impeditum agerive modo agendi prestati imo,inde iudicare possumtis, quod i magnis er sapientibus uiris quum facultates uoto obsequentes ad unt res maximas feri cernimus. iurivari resp.pauperibus fiuccurri,doceri ignaros ,costraeve necessaria aediscisini potaes,pauimenta,uque ductus er smilia opera, uorum utilitas ad multos aut omnes aut uitiuersos lectat. Quum autem sit deus omniu prasiantisimus etiam praestanti .m finis gratia agere os portet praestanti'imam undo nil prae tantius cogitari potest,ergo nec fine ipsus. atqui omnia hominis euufarreat. in hoc mundo certi si Quum uero mil. rra
29쪽
μ idem cum suo fine cres enim er eorum fines di ferre
constat oportet aliquid er mundo er homine praesta. tius esse sinem hominis. at praeter mandum er hominera nil praestantius dari deo potest er aeterna mmortalitas te . constat igitur summum finem cr summum bonum
hominis esse apernitate cr coniunctionem cum deo. Qua
uero finis er quae siunt ad finem differant, homo pro sque sunt ad sine debet habere quae buat in mundo praeastanti imariam ut omnes res naturales er artificiales habet duo tempora, unu is feri,seu dum funi, aliud infructu , sic mundss habet ex analogiil duo tempora, primum motus Cr alterationis cui nunc est) alteris e taterne quietis gratia.ita homo babet hae in uita praeriput imas uirtutes is futura aeternitatem, qua nil maius cogitari potest.Virtutibus uero uti debet erga res praestantii imas. Nil astem potest maius in orbe homine redi parari,nil supra madum deo.Virtutis ergo a tione in se ex homine altero atque deo utendum est, secundum necessarium utile uel honestum.duo prima non compeαtunt deo in quem nec neces itas nec utilitas cadit ut amapte diuitem. Honor igitur illi ob tanta beneficia debeatur maximus. quam uero fit potentisimus sapient immoptimus,lustis'mss,cum bonore timor maximas ob poatentiam,humilitas Cr abiectio maxima ob ignorantiamer nostras tenebras,gratiarum actio ob benefeetiam, miserieordiae expostulatio ob iustitiam a qua decidimus illi debetur,er innunera alia quibus in potentifimum iustissimum optimumqge benefactorem uterem . nu
30쪽
exposiere debet fiui grιtia. que eonari ut per ovinis fit deo dignissimus Alius, illique quantum feri potest
si nilimus. deus in primo loco est usqueadeo innocens ut nemini iniuriam inferre possit, ita beneficus ut omnia suis beneflciis obnoxia bubeat quae debet homo in queredundat)det omnibus, i nemine accipiat. At quia duo postrema in omnes non potest homo exercere homini impotentibsimus natura,sat erit innocentiam ita serusare ut postus moriatur qua quicquam contra conscienatiam uel debitum suum committat.Reliquum, tota eius cogitatis,tota cura in hoc incumbere debet, ut fit cutis
uis alteri homini ueluti eiusdem patris filio ae proinde fratre ebaribsimo er in eundem scopum nato utilisfiamus. praestantissimum itaque uirtutis genus est in priamis innocentibsimum se custodire, deum per omnia honorare,reliquos homines quocunque officio iuuarire eum siumma charitate. neceβitatibus videlicet atriami primose udo corporis illi quantum posumus suco eurrere.hoe eri in vita praestantisimum. Quaecunque volueritis ut faciant uobis homines eadem er facite italis .uos filios dei agnoscite,patrem deum colite. aeternia eas in prineipio,uirtus in medio, aeternitas in fine, non quidem dei tantum, sed ueluti nouorum deorum bonitanum sanctifimorum. Sunt illi fines qui a praestantifimo intellectu fiunt ,in eo, ab eo,per eum.De officil ratione quam fit multiplex σr uarium satis constat. uerum uix
unquam fiet ut posit i scopo recedere quisquis omnia