장음표시 사용
71쪽
rant, quia aequh nutriuntur, ac vetustum absumunt pabulum. Tunc mehercule omnium vasorum, ac villorum machinulae non an plius molles, sed stabili unione roboratae ac valido motu affectae, sub earum, pene dixerim, prεlo, vetiὲsta magis atterunt fragminuta, eaque secernunt ,&minimorum vi, ac figura indesinentet expetuunt,. immo cura scorpora in hac aetate constituta , Contractionibus , . dii tractionibus, aliisque motibus mirum in modum polleant, ac in contemplationibus animi, mentisq; laboribus diversis versentur, tantum sanguinis rege- nerant, tantumque sumunt pabuli ,.quantum ejusdem absumunt . quoa vero. satura evadant pinguedine , profundas fibrarum intercapedines alth p netrante hoc exoriri puto ab arctiori coniuncti ne machinularum , quae minus expedite flectuntur, nec sponte sua tam tith ducuntur in rectitudine , nec
tiar, Quare in morulis intercedentibus Inter motam, & motum, praesertim minimarum arteriolarum , oleo* sanguinis molecu Ih, quae eae, qua prisus celeritate non fluunt vicillim , alias particulas illiniunt, minusque faciunt mobiles, & tenure,.que sensim adhaerescunt fibris lateritiis vasorum pinguedine imbibitis, & in meatibus, interstitiis, ac porulis earumdem stabulantur, Demum qui fabrica omnibus jam numeris absoluta , atque firmata, minimorumque vectium integro fulcimento munita nequit ulterius in Io tudinem protendi , laxetur oportet in latum, atque profundamia Transacta authin virilitate declinare paulatim
incipit tota hominis fabrica, ejus nanqub fluidae
72쪽
particulae, & presertim ignis in universum acceptaei consueta vi, alitque a dulcedine, ab idonea gura, motu, proportione, situ, mole, cetterisque
conditionibus aliquantulsim recedunt, unaque so Iida , ab expolita unione removentur ab eorum nativa virtute, atque agendu modo quo omnia
prius, ministeria inoffensae salutis, persolvebant. Laxantur itaque solida, & magis corpus perspirat, at minus tamen perspirat , quam in consistenti aerarite perspirare consuevit. Laxantur, inqua, Sminus corpus nutritur , α quamvis hoc plus perspiret, quam ire alimenti, vertat substantiam, nihi minus
labrica non deteritur , cum illud plus , quod spirat, sit illud sanguinis plus, quod praeter indigentiam, & imperiatius generatur, idcitcti nequit
in alimoniam commutari,quinimmo postulat depelli per transpiratIonem. Non, deteritur propterea t m brevi temporo humana fabrica', cum perspirando multum evomat iret ad nutritionem ineptae, multitia, que secernat, & elimineT materiae recedentis 1 hutritione, perspirat etenim Corpus ,. urconiicio, serE aequabiliter servata' organorum proportione per aliquod statutum hujus aetatis tempus ,. sed ingravescente artare adhuc minus, minusque nutritur, etsi multum comedat se ac minus lim perspirat, quamvis multis scateat excrementis, alioquin secernendis. Quapropter villi ,. fibrae musculi, imm, organa cuncta ea , qua prius spirituum illustrati ne non, sevemur, nec tali, nec tanto sanguine irrorantur, ut affabrh. ac vividh contrahantur, , distrahantur, ut concinne instaurentur, ac inutilium sarcina, qua
73쪽
cllJa gravantur, expedite exoneientur . Rigescere hac de re incipiunt arcius, fibrae scilicet carnosae,' nervorum funiculi, villi, quotquot sunt, contractiles indui etaint , & quandoque anfarciuntur, unaque angustiora vasa intr, eorumdem hiatus,&- ea vitates, quibusdam, qnasi crustulis obducuntur. Demum cum tanta spirituum copia nervi non
turgeant, notusque.contradi ionum , & distracti num segniores in dies magis evadant, sanguinisque αircuitus consueto tardior celebretur, & assidue impersectior ejus generetur substantia, marum nora est , eo minus perspirare , quo magis protrahitur vita senio conlumpta. Manima etenim tam solida, quam fluida amittunt exquisitum ii lud coniugium, quo anteri potiebantur, subindeque mixtionem, Munionem acquisitam , ope machinularum, ut a r liquis assignandis causis supersedeam quae prae nimia siccitate ita inflexiles fiunt, .ut eadem vi, qua,mius, altera alteri instar vectis non famuletur , Quont ut vitietur structura, ac in interiectis inanitati-hus vel spatiolis inutilia congerantur, vel lan guescant humores, & ipsa organa, nec amplius, ait antea sibi invichm respondeant, ac idcirco actio
Nimis augerem mihi laborem,& aliis tqdium , si Oic afferre .vellem omnium, S singulorum corpo- . Tum ob ea eEercitationum genera, in quae tam va-rth versantur, perspirandi rationem , praesertim si explicare vellem, qua vi hic maior, hic minor p . nes partium diversam contexturam fiat perspiratio, cum organorum nonnulla sint fabrefacta, & impli cata eo sere ordine, quo ni Mores, ut scripsit Hip-
74쪽
pocrates lib. pr. de dista,&Textores, qv. ducantia orbem sila; plicant enim a pristipio, θ' in princvium desinunt, idem errenitur in corpore est unde επcipit , meodbinis, quemadmoduobservari potest in glandulis, in testibus, in fibris spiralibus cordis, in papillis nervosis, imm5 in corpore toto. Rem hanc rith percipit qui aureum huius qculianorem sequens, res Anatomicas enixδ perscruta tur, hic enim scitb novit figuram, cohqrentiam, vim, & motum uniuscuiusque corporis partis, hic penitissimis percipit quanta, & qualia confluunt ad Corporum motus omnes peragendos. Si vero haee intelligat, dubio procul intelligat etiam oportet partes illas magis perspirare, & aliis citius dissolvi,quae perpetub,&necessario moventur, atque ciutius caeteris refici, ae instaurari, quae promptiori, di validiori motu prosequuntur, sive verius, quae majorem directionem habent, & suo perseethfunguntur ossicio, minus verb perspirare illas partes intelligeu, quε ducuntur in circuitu, aut quε qu
modocumque conglomerantur, vel minor contra
ictionum, distractionum, pressionum & confricam tionum motu pollent. Istae enim' inequales, scabrae, in meatibus, & porulis tumidς, humoribus obductae, & circumfluenti adipe obsitae sunt, illae vero aequales, magis levigatae, magis perviae, minusque adipe, atque hustioribus inutilibus infareitae. Hac norma, sedulo philosophandum est de omni seX' temperie, corporum habitudine, necnon de exemcitationibus, conducentibus ad majorem, vel min Tem per spirationem. Hic expendi debet stati prγeunte sermocinatione , quanta sit transpiratio isse
75쪽
sensilis tempore somni, & vigiliae, quanta tempore gaudii, & maeroris, quanta tempore motus, aut quietis, quanta tempore salutis, aut morbi, quanta denique .sit in temporibus anni constantibus, Se inconstantibus.
Inlr, nimis angustos limites perspiratio cohiberetur , ni se ad .id, a quo discessi, revellar, ad notando, . in . adventu, & commutatione novI chili I
sanguinem, chilum ipsum penitissimh admisceri illius massae, nullumque damnum inferre , sed i
gulas dumtaxat ejus mole,culas procul , labe otia lare , cohaesones indε particularum mutuo OC- currentium solicitare , easque appositθ urgere, immo figuram earumdem, molem, & impetum placidh permutare, eo fine tantum, ut per longas v serum ambages noxiae particulae, quae motur, se sui, & reparationi Possent officere, vel minus proindesse, novam , sortiamur indolemo novum motum, S figuram, .cum suibus rei circulatis latronis , vel ad prima naturae iura revertantur , vel quae vel statis speciem praeseserebant, venustatas novam so mam exhibeant, vel iam aneptae mutritioni, aptae fiant, Nel, quod facilios est , eliminentur . Pr tere, mecum ipse aliquandb de rebus hischeogitans, in eam adducor sententiam, ut credam selidi fluidi .elegantissimum nexum , .mille ει raminulis undequaque perv3um .esse, Per unive sam tam externam ., quam internam αorporis f
hricam, confricationumque iugi vi aliquid, ab eo divelli, assida abradi, ac deteri in minimum porulinem , atque indesinenter evaporari. Dissolvitur iraque , sive potius permutatur univosa partium
76쪽
atque admirandis plexibus, ac innumeris vasorum ramusculis ubique perreptantibus, divinitus complicata a sensit, & insensili transpiratione peracta
certo quodam temporis spatio, quo tantum elimi
netur oportet, quantum porin erat tota machina.
Notum igitur sit pondus alicujus hominis, iis pariter ex Staticis jam notum pondus rei, quae diebus singulis absumitur, si hoc noveris dummodo quantitas, quae absumitur diebus singulis diversa non sit J noveris etiam quo temporis spatio tota solvatur, ac renovetur fabrica . Perspiratio itaque, ut scripserunt viri toto orbe celeberrimi Roberistus Boyle, & Laurentius Bellini, est id, quod singulis horae momentis E corpore depellitur, sngulisque absumitur diebus, qua de re illud asserere posse mihi videor , tantumdem absumi, ac depro mi tempore incorruptae valetudinis nisi fabii explicetur, & in majorem excrescat molem qua tum instauratur, illud nemph admitti in organ xum reparatione , S ab allis tantom amplecti, quod prodest , ac ab iisdEm illud totum reiici, atque expelli, quod obest, vel potest obesse. Uerum si confricationes , & contractionu motus, sin mulque distractionum adaugeantur ultra Naturae institutum, quemadmodum impetum ,&cohaei entiam fluids particula sibi ipsis comparant, eadem profecto arte,robur, &consistentiam congruentem nanciscuntur infimae mola lae, astruentes cunctos villos, tum qui, invitam cohaerent, di innumeris percussionibus resistunt, tum quia tota moles, per
77쪽
Ionge a solutione continui. Nec obstat tam ripe spirationi exiguitas infimarum machinularum I invicem coniunctarum, cum allati earum motus non sint contrarii , & resilientes, quin potiuS Omnes tunc machinulae sibi mutuo incumbentes exerunt proportionales vires, & energias, cum altera, resipectu alterius vectis fungatur ossicio, seu cum omnes simul particulae solidε, cunei formam suscipiemtes robore, quo pollent contrahantur , explicentur, laxentur, perindeque flectantur, ac si vicissim perterebrarentur. Quare s adaugeatur plus, quam
par eit transpiratio , tunc sitis , sudor, & virium
languor rnsuigant oportet, cum tenuissim g humo-Tum particulae a vinculis fluidorum, & solidorum solutae, & motu cstetis velociores per hiantes p rulos cutis citissimh exiliant, ex quo fit, ut corpus lympha, vel aquea sanguinis portione aliquantuintum destituatur, quod licet colligere ex siti, vel, ut aethereis, viva dissimis nempe particulis privetur,q iod comprehenditur ex virium jactura. Qua de re naturalis perspiratio exigit placidum motum agentium fluidorum , atque contractiones, distractiones, simulque pressiones, & confricationes non singulis tantum villulis, & fila mentis congruentes, sed machinulis omnibus figuram vectis imulantibus, ut hae omnes eam acquirant in dictis motibus figuram, ac vim, quae apposith valeat poros apexire, eosque mirtub respondentes reddere, vel sub
earum machanularum praelo adeo premere , atterere, ac urgere humores, ut placido omnium partium . & organorum consensu fuligines, fumi, halitus denique omnes, & effluvia ab universo corpo-
78쪽
ris ambitu erucientur, Si autem praedicti motus, &confricationes, praesertim t m validE, adaugeantur, in aequo plus machimilae erigantur, ac fletiantur, tunc atteruntur summopere inutilia, & percutis Oscilla nimis hiantia perspirat corpus cum nimia iactura, cujus organa motui , o sensui dicata vice
jucundi sensus , di placidi motus ut na uraliter sit molesth ferunt quidquid motus , & sensus exerunt, ac quidquid transpirationis moliuntur Sunt adeo inter se connexi, tamque mutuo se fovent motus nutritioni , & dissolutioni inservientes, ut teste praeclarissimct rerum demonstratore Alfonso Borello de in sensti transpiratione, unus sinh altero esse nequeat, quemadmodum colligitur ex tempore somni, in quo corpus maximh reficitur, s-mulque oberrimό perspirando dissolvitur, immistam in somno, quam in vigilia frequentes adecipercipiuntur iti docente Pretceptore Malpighyode externo tactus organo necessarii motus cordis, arteriarum, & venarum, ut abrasis veterascentibus particulis, eseontinuo sanguinis per circulais aionem impulsu, novae semper magis elaboratae, ve iustiores pellant. Secus authm si eveniat, contractiones, distractiones, pressiones, & confricationes languescant necesse est , materies propterea pabuli crassior fit, magisque iners evadit,& consueto facilior congeritur, cum musculi tunc,& fibrς, unaque villi contractiles obsideantur, ac idcirco halitus evanidi riditatutione exorti, pallim extra corpus seruntur, & partim intra corpus detinentur. Verum enim vero pro valetudinis tutela, si li- quidum eapendo, ac solidum humanae constum
79쪽
nis, sentio diei illam non posse vigere, nisi inutiislium colluvies . expedite simul, ac apta motionum Vt, per consueta loca cum totius corporis levamine
erumpat. Neminem idcircb praeterire scio innuis meras egritudines exurgere ab excretis non exput sis, & plus aequo retentis, quibus adeo premuntur, irretiuntur, distrahuntur, ac veluti convul sione quadam exagitantur organa motui,& sensua dicata, ut actiones, & usus ad nihilum propem dum redigantur, vel certh depraventur, vel salinthm imminuantur, unaque pabulum, etsi rithel boratum , dicta organa sumere nequeant. SolIda . itaque statim ac labe ista inficiuntur , sanguis paulatim in circuitu recedat oportet 1 conditionibus illis , quibus antea pollebat. Qua de re vetuitaehum arun particulae perperam iactantur, ac pesta urgentur, nec ea iocircb, qua expedit, vi Pe . . Custionis removentur primo contactu, sed somtiori potius nisu adhaerescunt lateritiis fibris, nec contractionibus inordinatis, ac languidis distra ctionibus, vel pressionibus in adventu novi san guinis libere detrudi queunt, tum quia inutiles Particulae non comminuuntur ulterius, nec separan tur, & per consequens conformari non valent fi guris meatuum, seu pororum, tum quia minimet Iartes solidε figuram vectis imulantes , ea qua Pol- ent vi son contrahuntur, nec tam prompth diastrahuntur, ut arterant supervacanea, urgeant, eaque pellant 4 vel laxando sese protrahant, compusque pervium reddant, proindeque inutilia eliis ,
. At si Microscopii munimine rem ad partes s Iidas
80쪽
lidas spectantem sedulo meditetur Naturae explorator, inveniet utique in quolibet exenterato antis mali fibram villum , glandulam parenchrmata , ὸ uno verbo,corpus universum pervium, ac sese undique mirum in modum perterebratum. Pr Auris re testimonio revocet hic harum rerum lior ad examen glandulam ,&vilium ,& statim nudis lis intuebitur varias implicationes exilium vascul
rum, ad instar glomi fili, isndulas astruentium , d ctaque smul manus dummodo petita fuerit fetito
videre faciet, in primo oculorum aspectu, majorem vasorum molem, rugostates, meatus; oscilla , s Cretoria latiora , quam in alteia , & altera circumductione usque ad ultimam exilitatem proten fionis vasculorum. Revocet subinde ad severiorem calculum fibram, aut villum, & oculis observare poterit fasciculum filamentorum, vel tiliarum captularium majorum, aut minorum, quae quousquem venit sensus, videntur dilatae ti,aioribus , minoribus, ac minimis, meatibus, ac porulis , ex quibus inferre licet eumdem prop. oi di nem, cum tot corporis fabrica , possidere glandulas , qua licet magis levigatae sint insuperficie, quam villi in rec tum extensa, in quos humores magis prompth, quam in glandulas transmeant, vel in alimoniam commutantur , ac pro ndh in evaporationem abeunt, vi tamen perpetui motus, quo villi, ac visis ubi, que serpentia prosequuntur proportionabiliter tum glandulae, tum fibiae, ac villi contravii tes 'inutilo secernutu, urgent, pellunt ,& perspirando extra corpus eiiciunt, quemadmodum innumeri meatus, Pori, ac interstitia, tar partes latentia , supra omin