장음표시 사용
101쪽
. notione cessionis & remissionis juris demonstrari nequit, quod ea pro lubitu fieri, vel non sieri possit: sed pendet hoc a jure
libertatis naturalis, quemadmodum actiones humanae ceterae omnes, & ea de causa tam cessio, quam remissio eandem restrictionem habet , quam libertas naturalis, & utraque est valida, etiamsi imprudenter & contra jus imperiectum alteruus, aut contra Ossicium erga se ipsiim facta. f. II 8. .
ἶ-nem Naturaliter homo cuilibet juri suo auaesito aberius renuntiare, tis, repud a sibi delatum repudiare V jus suum abdicarepotes quamdiu ni is conia iis S abdi tra jus tertii. Vi enim libertatis naturalis permittendum est, catio juris ut unusquisque in determinandis actionibus suis suum sequatur quando naia judicium, consequenter faciat quod lubet, quamdiu nil fitiorali re contra jus persectum tertii β. a s 6. piri I. Pr. nat. . Quam- permutem diu itaque nil fit contra jus pcrsectum tertii, si jure tuo quae-- sito renuncias, Vel tibi delatum repudias, vel etiam jus tuum abdicas, tibi omnino permittendum, ut renuncies, ut jus tibi delatum repudies, ut jus tuum abdices, consequenter naturiraliter hoc facere Potri.
Eadem hic tenenda sunt, quae modo de cessione & remissone juris not. f. III.) annotavimus. Nemini scilicet est jus contradicendi & impediendi, quo minus jus cedatur, romittatur, repudietur, abdicetur, vel juri renuncietur, nisi ei, cujus jus persectum tali actu violatur. Sane ipsum dominium. quemadmodum abunde constat ex iis, quae in parte secunda Iuris naturalis a nobis demonstrata sunt, a libertate naturali habet, quod dominus de re sua pro lubitu disponere possit, nec naturaliter abusus ab alio impediri queat, etiamsi charitati adversetur, veluti cum quis rem perdere, quam egeno dare
Indientia ut doctis raram dominus, nemo res omnes per se haberemus,
102쪽
De modo aequirendi derivatimo in genere. 7s
pia ad vita nectisitatem, commoditatem ac jucunditatem, immo es ti iriis
animae persectionem acquirendam requiruntur, ac in multis adtac HAdba irino es opera aliorum non minus, quam rebus alienis quilibes indiget. Ab Et haec indientia tanto major est, quanto longius a mia simplicitate kiis recessitur. Patet hoc a posteriori, modo animum adVertere cistastis
velis ad eas res, quibus homines indigent ad vitam commode
jucunde ac decore transigendam, tam naturales, quam industriales & artificiales; tum etiam ad operas, quibus indigemus indies. Inprimis autem perpendendum est , quotnam requirantur operae, quinam rerum artificialium sieu instrumentorum apparatus, antequam res industriales ad aetium perducantur, & quam longa sit causiarum series, a quibus actus rerum artificialium dependet, ita ut homo unus ne uni quidem rei artificiali producendae solus sufficiat. Satis superque hoc apparet, si quidem consideres materiam, quae in rerum artificialium productione specificatur, & ad specificationem requisita instrumenta, atque subsidiarias operas. Qui levi sautem attentione utitur, abunde persipicit, dominiis introductis fieri non posse, ut unusquisque rebus suis sit contentus, nec indigeat alienis, ut sua opera perficere solus possit, quae fieri
debciat sui causa, nec opus habeat aliena. Hanc vcro indigentiam esse tanto majorem, quanto longius a vitae simplicitate receditur, statim patescit, si eam I. 6 8. pari. 2. Pr. nac)cum nostro vivendi genere conseras, quod non omnium idem cst, uno a simplicitate vitae magis recedente. quam altero. Ostenditur etiam a priori hoc modo. Res vel sunt corporales ; Vel incorporales . 496.4 97 .part. I. Pur. nat J. Corporales vel sunt immobiles, vel mobiles I. I 48. I 49. 8art. a. Pori nar. & in harum numero int etiam 2 moventes s. 236 fart. a. Furinat. . In numero Vero incorporalium sunt jura etiam & facultates animae I. 49 8. para. I. Iur. nat. . Et corporales vel pure n
103쪽
turales sunt, vel industriales, vel artificiales . so 3. Spart. I. Pr. nat.2. In Vitae simplicitate homines rebus pure naturalibus maxima saltem parte contenti I. 68. 8art. a. Iur. nat. e multiplicato tamen genere humano vitae etiam simpliacitas res industriales exigit g. 7 a. para. a. Pr. nat. . Quoniam communio primaeva absque charitate subsistere nequit, ne quidem in simplicitate vitae f. 7 .part. a. Iur. naid, haec vero cum sit virtus, qua alios diligimus tanquam nosmetipsos I. 62O. pari. I. Iur. naid, consequenter omni studio pro virili
id agimus, ut alter sit felix, ac cavemus, ne fiat infelix g.
6IT. Part. I. Pr. naid, ut non dicam omnes omnino homines , sed saltem plerique candem colant fieri vix posse haud difficulter unusquisque largitur, qui quales sint homines a posteriori perspexit; multiplicato genere humano in ipse adhuc: simplicitate vitae discessum fuisse facile conjiciet, consequenter quia communione primaeva sublata dominia introduci necesse est G. I 4 o. pari. a. Pr. naid, res pure naturales in dominium deductas & industriales suas factas fuisse intelliget. Coepetunt igitur bomines primum res se moventes & res mobiles alias ad victum atque amictum necessarias cum casis &tuguriolis suis tanquam rebus artificialibus I. sos. pari. I. ur. nat.), &, ubi tam muItiplicatus hominum numerus, quam de vita commodius transigenda cogitatio sedes fixas eligi persuasit, landos etiam, tanquam res immobiles I. I 49. para. 2. Furi nato, dominio subjicere: quo facto non modo ea, quae natura sua siponte in fundis producit, consequenter res pure naturales . so 3. pari. I. Iur. nat.), Verum etiam quae eadem nonnisi interveniente opera humana largitur cons quenter res industriales, I. Ioq. pari. I. Pr. nat.) sua secerunt tamquam fructus . 936. 8art. I. Theol. naid jure fruendi I. Is s pari. a. Par. nat.), quod dominio inest I. 13 6. pari. a. Iuri
104쪽
De modo acquirendi derivativo in genereo 77
nat. . Et quoniam hominis actiones tam internae, quam ex ternae liberae aequi parantur rebus, quae sunt in dominio ipsius, & hinc etiam Opera non minus, quam cultura & cura rerum O. 436. 43 I. pari. a. Fur. natδ, dominiis rerum introductis omnes etiam hominis actiones tam internae , quam exteris nae liberae, & hinc etiam omnis opera, omnis rerum cultur, atque cura acCensendae fuerunt rebus, quae sunt in dominio.
Et quoniam res quoque incorporales dominio subjici possunt
β. a T. pari. P. Furia natJ, veluti jus piscandi in certa fluvii parte I. 238. 8art. 2. Furi nar. , jus aucupii in celeto sundo
g. 228. para. α Pr. nat. 2, vel capiendi aves certae tantummodo speciei h. za 9. pari. 2. Iur. nat. , jus Venandi in certosundo . a 76. para. 2. Ian nat0, Vel Venandi feras certae spe
ciei g. aT7. 8art. a. Iur. ηει. & his gemina ; ubi hominibus placuit, istiusmodi quoque jura in dominio esse coeperunt Vbi res semoventes & fundi in dominium fuerunt deducti, rei
pecuriae, agri culturae, horticulturae opera danda erat, aedilicia quoque tam habitationi, quam oeconomiae rurali commoda extruenda erant: cogitandum quoque erat de instrumentis commodis ad rem oeconomicam faciendam necessariis. Atque adeo ad res artificiales parandas animum applicare
coeperunt homineS β. IO s. pari. I. Fur. naid: quarum numerus & varietas admodum augeri coepit, ubi successive de vita commodius atque jucundius transigenda cogitare coeperunt homines, donec tandem singula in eum venere statum, in quo nunc sunt, multiplici opera & cura requisita, antequam res artificiales ad actum perduci possent, ut adeo unius hominis opera & cura minime sussiceret ob multiplicem &varium admodum laborem ad unius actum requisitum. Res artificiales fiunt sipecificatione & supponunt materiam habilem s. 33 9.part. a. Iur. nat. . Vnde si materia fuerit alie-
105쪽
na, res artificialis communis est specificantis & domini materiae . 34o. 8art. a. Furi nat. , consequenter si specificans fuerit dominus materiar, eadem tota est specificantis solius. Introductis adeo dominiis res quoque industriales & artificiales in dominio esse coeperunt, quae in communione prini Ua communes esse debebant g. 2 9. pari. 2. Pr. nat.2. Cum non
omnia possimus omnes, ad res industriales & artificiales multiplicandas ne quid desit, quod vitae necessitas, commoditas& jucunditas cxigit, partienda fuit opera inter homines, quemadmodum hodie factum videmus. Itaque hinc intelligitur, quod introductis rerum dominiis alius babeat res pure naturales, alius industriales, alius artificiales, alius denique in dominio suo non habeat nisi operas, quas aliis praestare potest, vel curam, quam rebus alienis impendere valet, quamdiu unusquisque retinet quod suum est, & quod originarie vel quasi acquisivit. Nemo igitur dominiis roriam introductis res omnes habere per se potest, quae ad Vitae necessitatem , commoditatem ac jucunditatem, immo & animae persectionem acquirendam requiruntur, ac in multis adhuc auxilio & opera aliorum non minus, quam rebus alienis omnes indigemus. Quoniam in vitae simplicitate homines paucis indigento. 69. pari. a. Furi nato, consequenter tanto pluribus rebus opus habent, quo longius ab eadem recedunt, id quod etiam ipsia simplicitatis vitae ratio cum ea, quae nunc nobiS est, Ui- vendi ratione collata prodit I. 68. para. a. Pr. nat. ς ex ipsa demonstratione anteriore abunde patet, indigentiam oper rum & rerum alienarum tanto esse debere malorem, quo longius a vitae simplicitate receditur.
Ad demonstrationem propositionis praesentis majore luce collustrandam plurimum facit, si distinctam actus rerum indu
106쪽
De modo aluirendi derivativo in genere. 79
stri alium & artificialium notionem consequi studeamus, qui, quatenus hae contingentes sunt, determinatur per seriem comtingentium, quae a se invicem dependent ut effectus a sua causa g. 83. Cosmia) analysi nunquam a nobis terminanda 3. 87.9o. Cosilol. , quatenus Vero eaedem res industriales & artificiales sunt, in rebus naturalibus tanquam causis tuminatur, quemadmodum ex notione rerum industrialium & artificialium colligere licet g. so . sos. Part. I. Fur. nat. . Exem plo unico eoque maxime vulgari rem declarare lubet di lassicit enim hoc ad excitandam attentionem in aliis. Videamus itaque quomodo actus indusi determinetur, seu quomodo fiat, ut indusium existat. Conficitur ex linteo opera netricis, quae linteum secat in partes ope fors cis & partes consiuit trajiciendo acum filum duplicatum trahentem, acubus in aciario servatis, ne earum facile faciat jacturam, ut taceamus res alias, qua commoditati ipsus inserviunt, veluti digitale, quo munit digiatum ne eidem noceat duritie sua acus per linteum adurgendar,
cistulam, in qua res suas condit dc culcitellam, cui linteamina assiigit. Materia, nimirum linteum, est corpus arrificiale, de tale quoque est filum duplicatum, talia sunt instrumenta, quibus utitur, forfex & acus, talia quoque sunt suppellex ejus, veluti aciarium, cistula, culcitella. Has igitur res existere necesse est, antequam indusium fieri possit, aut saltem fieri
possit commode. Opera vero nitricis quam ea adhibet, supponit artem, habitum exercitio acquirendum. Linteum texitur a textore ex filis lineis ope machinae textoriae & radii, quo manibus excusso trajiciuntur fila transversa per stamen, ut taceamus instrumenta alia, . quibus praeterea opus habet. Fila dueuntur ex lino, quod in rerum industri alium numero est, quatenus sub vegetabilium genere continetur; artificialibus Vero connumerandum, quatenus multo labore nec fine instrumentis praeparandum, antequam ex eo nendo sita duci possunt. Multivaria opus est opera, ut linum ex semine agro commisso crescat ac deinde nendo ossicatur aptum,
quam hie describi & molestum foret, & superfluum. Forsices
107쪽
conficiuntur perinde ac acus ex .chalybe singularibus opificiis, instrumentorum peculiarium apparatum requirentibuta Cha lybs paratur ex serro, ex metalliso linis eruendo & aite metallurgica a scoriis separando. Opus etiam est instrumentis ad fila duplicanda. Quodsi ergo notionem adaequatam actus omnium rerum artificialium, a quibus dependet actus indusii, analysi eo usque continuanda, donec ad res pure naturales pervenias, venari & operas omnes humanas huc requistas accurate discernere volueris; vel hoc uno exemplo convinceris, do miniis rerum introductis neminem esse, qui non indigeat multis, quae aliis sunt, & aliorum operis, squidem vitam commode ac jucunde transigere, immo etiam animam pro virili perficere velit. Hinc etiam intelligitur actum rerum artificialium plures admodum diversas requirere operas, quae in eumdem nominem minime cadunt, quam industrialium, harum tamen actum dependere ab actu artificialium, quatenus ad res industriales producendas necessarius est usus instrumentorum, quae sunt in artificialium numero. Quodsi historia omnium artium, etiam manuariarum , veluti opificiorum & earum, quae istis viliores reputantur, prostaret, nexus rerum artificialium & industrialium multo foret clarior ac in omnium oculos facile iucurreret, multo etiam magis pateret, seri minime posse, ut unus homo per se habeat omnia , rerum dominiis introductis, quae Vitae necessitas, commoditas atque jucunditas, immo ipsa animae perfectio exigit. Non piget haec paulo expressius inculcare, propterea quod alibi etiam animum ad ea attendi Opus erit. g. II o.
Dperarum Communicario dicitur earundem in ussim alio-i collatio.
Ita operas suas communicat cum domino agri, qui eundem ejus jussu exercet, cum ipse eXercere eundem non possit. Tuam mecum communicas operam, si mihi MSC. quoddam describis. Idem facit linteo, qui ex meo lino linteum texit.. 3. Iall.
108쪽
De modo aequirendi derivativo in genere. 8 I
Introiactis dominiis operarum communicatio a i siet transti- I alis siteriori duminis. Introductis enim dominiis operae aequiparan- dominus in- tur rebus, quae siunt in dominio nostro G. 4M. n. a. Iur. I iactis. nat. , consequenter qui operam suam in alterius usium confert, dominium rei suae in eum transferre videtur. Quamobreni cum Operam suam cum altero communicet, qui in ejusdem usum eandem confert Iao. I operarum communicatio dominiis introductis translationi dominii aequipollet.
Quoniam translatio dominii datio est I. 67 s. para. a. Dare UPr. nato, Operarum autem in usum alterius facta collatio seu facere incommunicatio translationi dominii dominiis introductis quantam aequi pollet 3. 1 et i;) operarum quoque communicatio introdu- sint idem. ritu domistis dationi qtii Let. Et quia dare idem est, ac dominium rei suae in alterum transferre . 673. pari. 2. Pr. naid, facere quoque perinde es ac dare introductis riminus I. I II. .
Ρosterius etiam colligi poterat ex eo immediate, quod omnes actiones hominis tam internae, quam externae aequiparentur rebus, quae sunt in dominio ipsius. g. 436. pari. a Punnat 3. Hinc adeo porro patet, si ego tibi do & tu facis, quod tu mihi vicissim dare censendus sis. Neque putandum est, eum, qui res nullas habet, nihil habere, quod dare possit: multa enim habere existimatur qui multa iacere potest. Haec notasse proderit in sequentibus. I. I 23.
Introductis dominiis homines sibi invicem obligantis ad domi- Obligatio Aia tranferenda ρο operas communicandas. Introductis enim do- transferem miniis nemo per se res omnes habet, quae ad vitae necessita- H dominiatem, commoditatem atque jucunditatem & animae perfectio- ρο commu- inopi Punmt.Pars III.9 L nein. Diuitiaco by Corale
109쪽
nkoia ope Hem acqui endam requiruntur, ac in multis quilibet adhue nori ., minus aliorum auxilio & opera, quam rebus alienis indiget, hac indigentia tanto majore existente, quanto longius a vita simplicitate receditur . Ii 9. . EnimVero uia quisque hominum ad persectionem alterius statusque ipsius conferre obligatur per ipsam essentiam & naturam suam , quantum conferre valet f. aaa. pari. I. Phil. 'H. unis. conjunctis viribus eandem promovendo I. za I. pari. I. Nil. pract. -rαι Quamobrem introductis dominiis homines stibi invicem oblusantur ad dominia transferenda & operas communicandas
Translatio igitur dominiorum & communicatio operarum, quae eidem aequipollet f. I 2I.j, non tan ummodo es necessitatis Physcae, verum etiam moralis, etsi sine physica non Iocus estet morali. Neque putandum est, quod sussiciat adesse necessitatem physicam, quae hominibus imperat translationem dominiorum & communicationem operarum: etenim ex morirali consequuntur , quae ex physica deduci minime possunt Quamobrem propositio prauens probe notanda. . Ia 4.
obsidiis Quoniam homines sibi invicem obIigantur ad domini
mutua ad um tramserendum g. az3. , transferre autem dominium d sim N idem est ac dare g. 67 s. pari. a. Fur. naid, facere autem pertaciendam. inde est ac dare I. Iaa. I homines sibi mutuo ad dand HS D
eiendum obligantur, prout i unusquissae indiget re vel opera a isertas s. a 32. pari. I. Hic pracp. uriv. b. Qualis vero si haec obligatio & quodnam ex ea jus nasic rur, mox distinctius explicabitur. g. bas.
En anodis Rem ab alio sibi comparare dicitur, qui dominium rei, quaria alu nobis sterius est, sibi acquirit.
comparetur. Ita si tu dominium libri tui in me transfers, ego eum aceti piem
110쪽
De modo Myirendi derivativo in genere. 83
piens dominium ejus acquiro. Librum igitur a te mihi eom.
Homini competis jus, dominiis rerum introducitis, res A alio IH ,es sibi comparani. Etenim homines sibi inVicem obligantur, tam rania dominiis rerum introductis, ad dominia rerum suarum trans- Aferendum s . ia 3. . Quamobrem cum accipiens voluntate transferentis statim ericiatur dominus I30, consequenter dominium rei, quae erat alterius, sibi acquirat, ex obligatione autem transferentis oriatur juS accipientis β. 23. para. LFur'. nat. ; dominiis rerum introductis hominibus competit
jus dominium rerum, quae sunt alterius, sibi acquirendi. Quoniam itaque res ab alio sibi comparat, qui earum, quae sunt alterius, dominium sibi acquirit g. ias.); dominiis r rum introductis homini comperit jus res ab alio sibi comparandi. Quale sit hoc ius & quae porro de eodem notanda, suo Ioco os enditur. Sussicit hic constare, quod licitus sit actus comparandi res ab alio, si in genere spectetur. Neque enim hic agimus de translatione domino nis in genere. Absit a
tem ut existimes superfluum esse, ut demonstretur, homini competere jus res ab alio sibi comparandi: videbimus enim suo loco non absque ratione hoc a nobis factum esse. C terum cum superius ostenderimus fg. I a. , a domini unice voluntate pendere, utrum dominium rei suae transferre in ali Um Velit, nec ne; mirum sorsan videbitur nonnullis, qui fieri possit, ut sibi mutuo ad translationem dominii sui obligentur. . 'Etenim translatio dominii a domini libertate pendet vi libertatis naturalis, quemadmodum ex demonstratione superiore patet g. I a. , libertas autem non tollit obligationem naturalem Is 9. Part. r. Iur. nar . Quamobrem cum obligatione naturali transserendi dominium rei suae, qua nimirum ipse carere L a Potes . .