장음표시 사용
131쪽
s. Is s. An siis ponat Quoniam veriloquium est sermo moraliter verus . Dentatem I fg. , moraliter vero Verum esse potest, quod logice falsum est 3. asi.); veriloquium mn suEponit veratatem logicam, nec per ipsum veritas logica 8 atur. Nimirum moraliter verum loqui potest. qui dicit falsum x K I Quamvis adeo certus sis alterum moraliter verum loqui , non tamen hinc colligere potes, quod hoc sit verum. . a s 6. Tu loquium est sermo moraliter falsius. Moraliter falsum est, si verba, quae profers, sint a mente tua aliena I. Isa.). Hinc falsiloquium est, si dicas te hoe facere velle, quando tibi est animus non faciendi, vel te hoe facere nolle, quando tibi est animus faciendi; item si diea, Titium primum strinxisse gladium, ubi hoc ab ipso factum non
esse putas, aut num factum sit, ignoras. Qui enim assirmat. se nosse fatetur quod assirmat: qui ignorantiam confitetur, nec assirmare, nec negare audet, sed judicium suspendit. a T.
Quoniam falsiloquium est sermo mores iter falsius . t 3 6 , moraliter vero falsium esse potest, quod logice verum cst .as 30 , falsiloquium non supponit fadmatem ogicam, nec per i timprobatur falsitas logica.
Nimirum moraliter salsum loqui potest, qui dicit logice νε rum 3. Is 3. . Quamvis adeo certus sis alterum moraliter sal sum dicere, non tamen hinc colligere datur, quod sit salsum. s. I 8.
132쪽
De obligatione circa sermonem. IO
idemque moraliter verum est, si verba eum cogitationibus no- Marisiis stris consentiunt s. sso.), quas esse actiones internas constat acti es. s. 367. para. f. Theol. naid, sincera autem sit actio externa, quae cum interna consentit . II 4. pari. a. Phil. Ha I. -υd . veriloquium actio externa sincera est. diuod erat unum. Similiter falsiloquium est sermo moraliter falsi I. as6. Quamobrem cum sermo sit actio externa s. pars. I. Theol. nard, idemque moraliter falsus sit, si verba cum cogitationibus nostris, actibus internis I. 36 T. pari. I. Theol. nar. . minime conveniunt, seu ab iisdem dissentiunt s. is a. , simulata autem sit actio externa, quae ab interna dissentit g. II 6. pari. a. Phil. ρυII. unis. ; falsiloquium actio simulata
est. Iuod erat alterum. Si verba cum cogitationibus nostris Conveniunt, eas, quas Hisbemus, cogitationes significant, adeoque iisdem minime contrariantur, consequenter cum iisdem consentiunt 3. II 4. parti a. ιι pract. uniυ. . Ex adverso si Verba cum cogitationibus nostris non conVeniunt, eas, quas habemus cogitationes non
significant, sed potius contrarias, adeoque ab iisdem dissentiunt j. 7I6. Pan. a. NH. Pra I. umv.)g. Is 94mmo obligatur ad animi sui sense alteri significanda, quania manda sine hoc ficio cuidam naturali, vel obligationi cuidam, qua aberi inquis oblige-' fingulari renetur, fatiferi nequit. Ossicio enim jure naturalitur Manimi satisfacere tenetur g. 224. 142. pari. I. PHLWact. unis. , di sui fiens aia quoniam obligationi contractae, qua alteri in singulari teneris, teri signi similiter satisfaciendum, nisi is te ab ea liberare velit o. 236. canda. pari. I. Phil. 'a I. unlud, quod hic non fieri supponitur, obligationi quoque contractae, qua alteri in singulari tenemur, latisfacere debemus. Quodsi ergo alterutri harum satisfieri
133쪽
nequit, nisi animi nostri sensia alteri significemus, quin ad e dem ipsi significanda obligemur dubitandum non est.
Vi libertatis naturalis permittendum unicuique, num animi sui sensa nobis significare velit, an nolit I. 166. para. l. Dranar. . Quoniam tamen libertas non tollit obligationem n turalem 3. IS9. Pan. r. Jur. nat . consequenter vi ejusdem
tibi non scet omittere, quod est ossicii tui erga alios f. adia. Pan. r. ra L praes. univ. ; nec animi tui sensa celare alterum licet, quando hoc fieret cum neglectu ossicii tui erga ipsum. Quodsi facto quodam tuo obligationem contraxisti, qua alteri in singulari teneris, sponte libertati naturali quoad ea renunciasti, quae illa exigit: id quod unumquemque facere posse, ipsi libertas naturalis insinuat ro 6. . Quodsi ergo ea exigit, ut animi tui sensa alteri significes, hoc utique faciendum. nec jus te defendit libertatis naturalis, ubi hoc facere nolueris. s. I 6 .
Iiam min/ Quoniam ad ossicia erga alios, quae sunt ossicia humani- expendion talis s. 6s s. pari. I. Pr. naid, alteri imperfecte tantummodo obligamur I. 639. pari. I. Ion nat. , adeoque alteri ad ea nonnisi jus imperfectum competit g. 238. para. 1. Phil practis univd, jus vero, quod respondet obligationi, qua alteri in si gulari tenemur, persectum est . 9o S. para. I. Fur. nat , homo vero alteri obligatur ad animi sui sciasa significanda, quando sine hoc ossicio cuidam naturali, vel obligationi cuidam conistracta, qua alteri in singulari tenetur, satisfieri nequit g. Is 9. ; homo illigatur ad animi sivi sensa aduri signiscanda, quando si jus imperfectum, vel perfectum ad hoc competu.
Patet adeo neminem a te exigere posse, ut animi tui sensa eidem significes, nisi jus minimum imperseetiam ipsi competat ad notitiam cogitationum tuarum, quo violato justa demum
ips conquerendi causa est, quod eas sibi lassicienter indicare nolueris. Si nullo jure hoc praetendit, libertati tuae relictum est, Di iliaco by Coosli
134쪽
De Obligatione elaea flemonem. Io
est, quid sacere velis, immo quod hoc praetendat iuri libertatis adversatur, ita ut tibi sit de eo conquerendi causa justa.
Ad meriloquium obligamur, quando alteri ad animi nostri sensa maria ν indicanda obligamur Deperfecte, e imperfecIe. Quando enim al- riloquium teri obligamur ad animi nostri sensia indicanda,necesse est ut ver- lege narura ba, quae facimus, adlaibeantur, quibus auditis intelligitur, quae is praee
antino nostra sententia sedeat, consequenter ut Verba cum cogi-psum. tationibus nostris conveniant Quamobrem cum veritas moralis in convenientia verborum cum cogitationibus nostris consistat I. r s o.Υ, sermo, qui ex illis constat, moraliter verus esse debet. Enimvero sermo moraliter verus veriloquium est rs 40. Ad veriloquium adeo obligamur, quando alteri ad animi nostri senis indicanda obligamur sive perfecte, sive imperfecte.
Videmus adco, quando veriloquium sit lege naturali praeceptum f. I 64. pari. l. Psit pract. uniυ. . Omnis enim obligatio vel naturalis est, vel a naturali vim suam habet. Vnde alteri ad animi nostri sensa indicanda obligamur, vel quando lex naturae praecipit ut hoc faciamus, vel quando ea jubet, ut obligationi sponte contractae satisfiat. g. 162.
Quoniam ad animi sensia alteri indicanda obligamur, Idem ut re ruando sine hoc ossicio cuidam naturali, vel obligationi cui- us expend am contractae, qua alteri in singulari tenemur, satisfieri ne-tur. quit I. a s 9. , seu quando alteri jus ad hoc competit, ut ipsi animi nostri sententiam dicamus g. i6o. , ad veriloquium vero obligamur, quando alteri ad animi nostri sensa indicanda sive perfecte, sive imperfecte obligamur . 161. ἱ ad veriloquium obluamur, quandosne eo incio cuidam naturali, vel silia σationi cuidam contracta, qua alteri in singula renemur, satisfieri
135쪽
nequit, sim quando ipsi jus imperfectum, vespersectum ad hae tempetit, ut animi noseri sense eidem aperiamus. Vi hujus principii in quocunque casu dato semper dijudica
re licebit, utrum veriloquium sit praeceptum, nec ne, ita ut neCsne peccato omitti, nec fals loquium eidem substitui possit g. 44 o. pari. r. Phil. Pract. unis. : qui enim Verum dicere tenetur, nec veritatem celare, nec falsum dicere debet. Istud pes. catum omissionis, hoc peccatum commissionis est s. a . pare. r. Phil. Π I. uniυ. . Vt vero clarius appareat peccatum comis missionis legi naturae, quae veriloquium urget in casu propositionis praesentis, adversari, sequentem addere lubet propositionem.
. I 63. AMMO Quoniam qui ad hoc faciendum obligatur ad contrari- nimiseisien-um non faciendum simul obligatur . Taa. 8art. I, Dr. naid, se non sint ad veriloquium autem, conlaquenter ad verum moraliter celanda. dicendum g. 334. , obligatur, qui sine veriloquio ossicio cuidam naturali, vel obligationi contractae, qua alteri in singulari tenetur, satisfacere nequit, seu qui verum non dicendo faceret hoc contra jus vel persectum, vel imperfectum alterius . I 6 a. ; veritatem, constequenter animι sui se a I so. , alterum celare non debet, quando officium aliquod erga aliam, seu obligatio contracta, qua alteri in fetulari tenetur, ex git, ur verum loquatur, seu animi sui sensa indu et, aut si alteri cuidam jus sime perfectam , e imperfectam ad hoc est, ut verum loquatur, seu ani
Qui verum non dicit, quando dicere debet, sed celat, is utique omittit, quod facere debebat I. 24.Pan. l. Phil. pract. unim), atque adeo celare Veritatem, quando ad veriloquium obligamur peccatum omissionis est. Constat itaque pecca. tum hoc omissionis repugnare legi naturae, qua ad veriloquium obligamur. . I 64. Digiti sed by Cooste
136쪽
IO9 De obligatione circa sermonem.
Auando ad verilo iam obligamur, a falsiloquio abstinere debe- μὸκῶ mas, seu falsiloquium Elicitum est. Quando enim ad veriloqui- falsido mumum obligamur, cum veriloquium sermo sit moraliter veru rotititam. I. Is 4.), Verba nostra cum cogitationibus nostris convenire debent . rso. , consequenter cum lex praeceptiva sit simul prohibitiva contrarii I. Iaa. pari. r. Furi nato, prohibitum est uti verbis, quae a cogitationibus nostris disientiunt, adeoque ab iis abstinendum f. I 63. pari. I. nil. 'a' uni AEnimvero sermo, qui constat ex verbis a cogitationibus nostris dissentientibus, moraliter faIsus s. I s a. , adeoque falsiloquium est a 36.). A falsiloquio igitur abstinere debemus, quando ad VeriIoquium obligamur, consequenter falsiloquium illicitum cst s. a Io. pari. I. Phil. fractis uniU. .
Contradictoria sunt verum loqui & verum non loqui. Sed qui salsum loquitur non loquitur Uerum s3. Iso. Isa. . Ergo qui obligatur ad loquendum verum, ei permissum non est loqui falsum. Manifestum itaque est in eo casu, quo ad veriloquium obliquamur, falsioquium illicitum esse. E. gr. Si tibi animus non est mutuo mihi dandi pecuniam, & cum necesse si ut mihi dicas, num mutuo dare velis, non licet dicere ac verbis fidem tuam adstringere, quod dare velis. . I 6 s.
Quoniam ad veriloquium obligamur, .quando sine eo Idem ulter ossicio cuidam erga alios vel obligationi cuidam contractae, us expendis qua alteri in singulari tenemur, satisfieri nequit, seu quando iunalteri jus est ad animi nostri sensa cognoscenda five persectum sive imperfectum G. t 6 a.); a falsiloquio autem abstinere de bemus, quando ad veriloquium obligamur . t 64 ri Diss
quium illicitam es, seu ab eo ab nere debemus, quando sine veriloquio difficio caldam erga alios, vel Aligarioni contracta, qua alteri in
137쪽
singulari tenemur, satisfieri ne ait, seu quando alteri ius sive imper festum, sise per tum est ad animi noseri sensa cognosenda.
drea, Quoniam falsiloquium repugnat ossicio cuidam erga su istum alios, vel obligationi contractae, qua alteri in singulari tene- istium mur, si sine Veriloquio neutri satisfieri possit, quando autem reddaturi satisfieri nequit sine veriloquio, falsiloquium illicitum est,& ab eo abstinere debeamus . 163. I falsiluuium, quod repugnat officio cuodam erga albas, vel obligationi contracta, pua aberi in singulari senemur, Agitatum es V ab eo aNinendum. Et eodem
modo patet, false loquium illicitum esse, quod es contra jus sive remfectum, sitae imperfectam alterius. Atque adeo patet, fals loquium in se non esse illicitum, sed
illicitum cssici repugnantia cum osscio erga alios, vel obligatione, qua alteri teneris in singulari, aut, si mavis, cum juresve perfecto, sive imperfecto alterius; quando enim repugnat ossicio erga alios imperfecto, cum jure alterius imperfecto pugnat. quando autem repugnat ossicio persecto , aut obligationi qua alteri in singulari teneris, cum jure persecto alterius pugnat. Falsiloquio itaque in se non inest moralis quaedam tur pitudo , sed eam trahit ab actu moraliter turpi, qui eidem a ceditis. I 67.
138쪽
III De obligatione circa sermonem.
- actioni, ad quam omittendam Obligamur β. a 24. N. I. Phil. prael. - . , quam obligationi contractae, qua alteri in singulari tenemur, sit satisfaciendum I. Ieto. N. I. IHIL' I. uniυδ, consequenter quod omittendum sit, quicquid contra ossicium istud, vel obligationem istam cst s. Iaa. para. L. Pur. nat. . Quodsi ergo veriloquium pugnat cum ossicio ali. quo erga alios vel obligatione contracta, qua alteri in singulari tenemur, seu, quod perinde est, si vera dicendo contra ossicium istud, vel obligationem istam agimus, id omnino omittendum, consequenter ab eodem abstinendum, adeoque veritas reticenda . is 4. . Gud erat primum. Porro nemo quicquam facere debet, quod est contra
jus alterius, sive id perfectum sit, sive impersectum I. 9ro.
N. I. Fur. naid. Ergo nec Verum loqui debet, quando hoc fit contra jus alterius, consequenter a veriloquio in hoc casu abstinendum I. is 4. , stu veritas reticenda. od erat al-
In casu igitur propositionis praesentis vertitatem reticere non modo permissum, sed prorsus praeceptum est, ita ut peccet, qui eam eloquitur. E gr. etiamfi noveris, ubinam is sit, quem aggressor quaerit; non tamen id eidem indicare teneris, quin potius tibi tacendum, quasi nescires, ubinam fit. ADque adeo patet veriloquium quoque illicitum dari. s. 168.
Si veriloquium pugnu cum iacio erga te ipsum, seu si verum Casas alter. iucendo contra incium erga te ipsem agis; veriloquium istic iram es quo verilo ab eo abstinendum. Ostenditur eodem modi quo propo- qaiam illici sitionis praecedentis partem primam demonstraVim . ram.
Ueriloquium in se spectatum nullam habet moralitatem quemadmodum iis videtur, qui absolute affirmant, hominem ad dicendum verum obligari; sed ab aliis actibus, ad quos accessit, Diqitigod by Coosla
139쪽
ee ait. habet, ut vel sit debitum, vel illicitum. Actus vero isti vel respicium alios, vel nosmetipsos. Quamobrem ex ossi-eiis erga alios & nosmetipsos atque obligationibus contractis, quibus aliis facto quodam nostro tenemur, dijudicandum num ad veritatem dicendam obligemur, an vero eam reticere debeamus, vel non dicere detur. Ad haec qui animum non advertunt, dissicultatibus inextricabilibus implicantur, quae vero nullae sunt, ubi ea, quae modo diximus, expenduntur. I. I 69.
D veritis Quoniam Veritas reticenda, quando a veriloquio absti reeiundis. nendum 3. 334. Is O. , ab eo autem abstinendum est, si ve rum dicendo contra ossicium erga te ipsium agis I. i 68. ;
si verum d cenda contra oscium erga te imum agra, veritas reticenda.
mori Quoniam Veritas reticetur, si animi tui sensa quomodo Ohritatem cunque Occultas, ne alteri innotescant s. I so0, consiequendi istin ter si ea dissimul M . 717 pari. a. Phil. fract. unis. ; veritas tiret. autem reticenda, si verum dicendo contra ossicium erga teipsum agis s. 369. ; animi tui siensia iussimulare lices, si veram disendo contra iacium erga te imum agis I. a I 9. Zara. I. Phil.
pract. unis. Nimirum ad veritatem reticendam obligati sumus, quando verum dicendo contra Ossicium erga nosmetipsos agimus, consequenter tunc animi nostri sensa alteri indicare illieitum est. Quodsi ergo Verendum, ne ex facto quodam nostro ea colligat, neve ex alio resciscat, quaenam sint; cavendum omnino st, ne hoc fiat, consequenter cogitandum est de modo ea occullandi. Lex adeo naturae, quae nobis dat jus ad eos actus, sne quibus obligationi nostrae satisfacere non possumus I. Is 9. Part. ι. Phil PracI. uni.), omnino etiam dat jus ad eos actus, quibus animi nostri sensa occultantur, quando a veriloquio abstinendum. Atque ideo animi sui sensa hoc in casu Diuitigoo by Coosla
140쪽
De obligatione circa sermonem. III
casu licitum 1 o. 'art. l. Phil. prael. -m. . Nimirum dissimulatio medium est, quo obtinetur, ne veritas, quae retio cenda, te tacente, alteri aliunde innotescat. In casu particulari ex circumstantiis facile dijudicatur, an ad veritatem reti- .cendam sufficiat tacere, seu non loqui, an vero dissimulatione Nus sit. s. III.
Si veriloquium repugnat osscio cuidam erga alios, vel allationi Casus alter , . ontracta, qua alteri in singulara teneras, veritatem di mulare licet. quo merita. Idem valet, si veriloquium sit contra jus imperfectam, mel perfectum rem di ι- alterius. Quodli cnim Verit Quium repugnat ossicio cuidam lare licet.
erga alios vel obligationi contractae, qua alteri in singulari teneris, vel etiam si fuerit contra jus imperfectum, aut persectum alterius, veritas reticenda di. 167. . Quoniam itaque veritas reticetur, si animi tui senis quomodocunque occub tas ne alteri innotescant s. rso.), conlequenter si ea dissi
bis dat jus ad eos actus, sine quibus obligationi notae satisfacere non pollamus I39. pari. I. Phil. HL aniυὰς eadem quoque nobis dat jus ad dissimulanda animi nostri sensia, quando vcriloquium ossicio cuidam erga alios, vcI obligati ni contractae, qua alteri in singulari tenemur, seu juri alterius. imperfecto, aut persecto repugnat, consequenter hoc in casu animi sui sensia, adeoque Veritatem s. iso. , dissimulare licet.
Quemadmodum in dicenda & reticenda veritate sua. g. 167.), ita etiam in ea dissimulanda non modo respiciendum est ad nos, verum etiam ad alios, ut appareat, quid fieri liceat. s. aT2.
Si sine falsiloquio incio cuidam erga re ipsum, vel erga actos,ot obligarioni contracta, qua altera in singulara teneris, sus era ait; falsiloqvium licitum est. Irim valet, si falsum non dicendo U- - t m es.