장음표시 사용
671쪽
baramenis num morale impcdiente ς non isset. Etenim homo obligaturium de reli- ad id, quod altero melius est, eidem praeserendum . t 92..ira sedmassari. G Phil. pracr. - δ, & ad Omnem faciendum facultatum,os tinum nostrarum usuim, qui ad perficiendum animans & imperse--rale im . ctionem ab eadem arcendum requiritur . IT 3. stari. I. Pripedisnuia nat.). Quamobrem quod impedit bonum majus morale, id facere minime debemus, consiequenter facere illicitum est 3.37 o. pari. I. Phil. ρυα un . . Perinde igitur est, ac si de re
illicita fieret juramentum, si p stetur de re majus bonum morale impedicnte. Quamobreiuraum auramentum illicitum sit, quod praestatur de re illicita . 934.); illicitum qu que esse debet juramentum de re in se quidem non illicita, . bonum tamen majus morale impediente privstitum, adeoquemn Valcr. . INimirum actus in se non illicitus in casu emergente illicitus evadit, quando majas bonum morale impedit, veluti quando prohiberis virtutem quandam intellectualem aut moralem ad majorem gradum evehere , aut de aliis Praeclarius mereri. Ne.
mo sibi ipsi eripere potest libertatem proficiendi in honor quod utique fieret . admisso juramento tanquam valido , quod hic damnatur. T .le juramentum est, quo quis se obstringit, quod nolit inventum aliquod generi humano perutile manifestareos. 9a .ribro . Si is, cui I veris e rictorum tuorum consare debes, iis mentum se et ment m νιιι non defera, net expresse, nec talise; Iaramen iam ια
si na- licuam es Etenim si is, cui de Veritate dictorum tuorum sithis sit constare debet, juramentum tibi non defert, nee expresse bellum. nec tacite; nec is v rbis eXpressis declarat, neque aliunde id colligitur, quod tibi nisi jurato credere nolit 80 a. Quamobrem prasumendum potius est, ipsum tibi asseveranti credere velle. Enimvero si asseveranti creditur, juramen-rum illicitum est s. 9i80. Illicitum adeo etiam erit, si is, cui
672쪽
De Asseveratione, Purejurando F Volo. 6 3
de veritate dictorum tuorum constare debet, juramentum tibi non deseri, nec expresse, nec tacite. f. 9 alis ui aseveranti credere non vult, nec expresse dicit, se ne i - αὐηῶ Imranti quidem fidem habuarum; buramentum Ilia Iacite dese t. ramentum Etenim qui asscvetanti credere non vult, is negat te morali- iaetu desister verum loqui, non obstante asseveratione tua, quod du- rarambitans de veritate dictorum magis inclinet in partem negat,
uam . 4ao. pari. a. Theoc nat. . Quamobretisprobatio- 1acm assevelatsone meliorem exigere videtur. UEnimvero praeter asseverationem non datur alius veritatem dictorum
moralem probandi modus, nisi juramentum s. 83 3 , Ergo si expresse non dicat, se ne juranti quidem fidem habiturumsjurai utum tibi tacite defert.
s. 9aa. Si aliunde consare potes de veritate Gram 'qua disis, logica, Si veritas cujus gratia nose interest , num moraliser verum loquaris; Dr-- logica alianis dum non es. Etenim cum tantummodo intersit nosse, quod ab constare
moraliter verum loquaris, ut constet de veritate logica , , θανου- corum quae dicis, & haec aliunde constare possit; non opus menti dis est ut per Deum testem probes ic moraliter verum loqui, cum tis illicita. ex eo, quod moraliter verum loquaris, non demum collinendum est logice verum esse, quod dicis: neque enim verbis opus est, ubi rerum testimonia adsunt. Quoniam itaque per juramentum non probatur, nisi quod moraliter verum loquaris f. 8 sa. ; idem tibi deferri nullo fine censetur, adeoque pro temerario actu habenda juramenti delatio in απτ d. Sed temerarie nihil agendum I. a 8. . Ergo nec deserendum juramentum, si aliunde constare potest de eo
673쪽
rum, quae dicis, veritate logica, cujus gratia interest nosse, nunrmoraliter verum loquaris. Aliud est probare dictorum veritatem, aliud vero est probare verum esse, quod dicis. Asseveratio & juramentum non probant nisi dictorum veritatem I. 8s I. 8 sa. , consequenter te moraliter verum loqui, non autem verum esse', quod dicis, sed hoc ex eo demum colligitur , quatenus utritas logica tibi' perspecta supponitur. Quando igitur veritas logica probari potest, non opus iast ut probetur moralis: probatio enim ve. xitatis moralis surrogatur in locum probationis veritatis logicae,. ubi hMd dicit.. Deum adeo invocare testem , quando opus non est, reverentiae, quam ipsi debemus β. II 8 3. stare. r. Jur. not. , parum convenit I. I I 8 a. parr. I. Fur. nat. b. Patebit idem etiam per ea, quaede periurio mox demonstraturi sumus.. g. 923.
M in eo- Quoniam perinde est,. sive juramentum alteri deferas,. δα e seu sive' jurare volentem jurare patiaris 89z.J, juramentum sponte obiri Vero alteri destrre non debes, si aliunde constare potest de iam sis ac- Veritate logicae eorum, quae dici S g. 9aa.); Aari etiam non planta-- 4ebei, ut juret alter sua sponte ad furandum sese osserens, si ali de
constare potest de veritate logica ejus. quod icιt. Nimirum quando auramenti delatio illicita', sponte quoque. oblati acceptatio illicita est , cum ad juramentum illicitum ipsa
acceptatione concurras,. quatenus declaras Velle te ur juret al
ter,. quando iurarG noπ debet f. z. se adeo quo idem ipsi de sene censendus es cf. 89 a. D
674쪽
eum inducere vis ad lagem naturae transgrediendum. Quat obrem cum nemo alicuiuia inducere dc bcat, ut lcg in naturae transgrediatur IO. 8art. I. Pur. nat. ἰ juramentum quinque alteri deferre non ecbcs, quando jurare non licet, consequenter jurament, delatio illicita est, quando jurare non licc C. .
Quoniam perinde est, sive juramentum alteri deseras, Euoties sive sponte oblatum acceptes s. 89 ad, delatio autem jura-oante oblatimenti illicita est, quando jurare non licet f. 924. , juramen- acceptatio
D sonu oblati acceptatio illicita est, quando jurare non ticet. Alicita. Ex hisce duabus propositioni Sus vi eorum, quae de illicito
juramento demonstrata sunt , nullo negotio infertur quando in casu particulari Juramentum non sit deferendum, &quando' ab eo, cujus dictorum veritas in dubium revocatur, sua spon- id oblatum non sit acceptandum, ne in Deum simus irreverentes
stylo scripturae nomine ejus abusuri. .
s. 926 pejerare dicitur, qui jurat se moraliter verum loqui, dum pejeratis Umoraliter falsum inquitur: ut adeo' Pejeratio siit juramentum perfurium ejus, qui se moraliter Verum loqui jurar, dum moraliter tal- quid sit. sum loquitur . Idiomate patrio dicimus ei laeti fasschen Elyd, juramentum falsum. Sed per jurare dicitur, qui , quod exanimi sui licet sententia juravit, id tamen non facit: ut adeo perfurium siue volitio faciendi id, quod te non facturum exanimi licet tui sententia surasti, & contra. Idiomate patrio dicimus ei nen Claneyd.
si quis jurat', aur animum saet moraliter verum loquendi, aut non habet, sed' dum moraliter verum se loqui simular, mo. taliter salsum loquitur. Enimvero fieri po est, ut jurans moratio verum loquatur, dum se moraliter verum loqui, veluti hoc te facturum, vel non facturum esse jurat, non tamen sa.
675쪽
eiat, quod se facturum juravit, sed contrariam ejus faciat. Idae e duo itaque a se invicem disserunt, moraliter verum loqui, quando juratur, &non tacere, quod ex animi sententia seu moraliter verum loquens te facturum esse jurasti. Quamobrem verbis quoque a se invieem distinguenda sunt, ne aequivocatio in causa sit, ut a se invicem distinguenda confundantur. Quoniam itaque Cicero ossi lib. 3. c. 29. diserte dicit, quod pei jura- e sit non falsum jurare . sed quod ex animi tui sententia jurans, id non facere; significatum quoque alium Vocabulo petaturii tribuere noluimus. Enimvero ne jur mentum falsum cum periurio confundatur, quod tamen ab eo distinguendum esse ex iis, quae modo diximus, constat; id pejorationem aγpoliare libuit. Quoniam vero non minus contingere potest, ut pejerans, quam ut ex animi sui sententia jurans non saciat, quod juravit; ideo cum . Cicerone periurium ad jurantem exanimi sui sententia restringere noluimus, praesertim cum nov.modo dissicilis sit probatio, num periurus ex animi sui sentenistia juravat, verum etiam nullius inter homines utilitatis. N.
scaturo vero eorundem esse eundem, quem ipsis tribuimus, haud faeile dubitabit, qui ad communem loqssendi usum ab tendit animum, modo distinguere noverit ea, quae per inconstantiam loquendi subinde dicuntur, ab iis, quae ut plurimum dicuntur, juxta ea, quae alibi praecipiuntur s f. Iso. Log. . 9 a TisPeje are non licet, seu omnis Wjeratio Hicisa es. Etenim
P0 ε μ jurat ad dicendum verum sese alteri obligat g. 88s.).omm - coamobrem cum mentiatur, qui moraliter falsum loquitur, is es' quando ad verum loquendum obligatur . 187.), hoc autem facit pejerans . 9a6.4; qui pejerat, mentitur. Enimvero mentiri non licet I. 188. , sed omne mendacium sua natura illicitum s. 18 3. Ergo etiam pejerare non licet, seu omnis
Mentitur pejerans non modo, quod dicat, se moraliter verum Diqitigoo by COOste
676쪽
nins locpii, dum se moraliter falsum loqui sibi conscius est; everum etiam quod asseverer Deum esse testem veritat s diis o-rum suorum, consequenter ipsi eognitum ac perspictum esse, quod moraliter verum loquatur , seu verba cum cogitationibus suis conveniant f. 8sa. . Ut vero intimius perspiciatur rurpitudo hujus mendacii; sequentem addere lubet propo
s. 92 8. pejeratio es= mendacium omnium maximum. Etenim qui Pestram jurat, Deum testem invocat veritatis dictorum & vindicem quase si mendacii, siquidem moraliter falium loquatur . Rsa, im- mendaciam. mo obscurationis gloriae suae s . s a. , & sevibligat ad dicendum verum . 88 . . Quando vero pejerat, moraliter falsum loquitur s. 9260, consioquenter fallum cst, quod verum dicat, quod a Dco se puniri velit, si moraliter fallium loquatur, quod Deo cognitum & perspectum sit, se verum moraliter loqui, quod denique sibi non sit animus obscurandi gloriam divinam, seu stylo scripturae nomine ejus abutendi.
Eni invero si quis mentitur, aut nude mentitur, nu Ila addita asseveratione, aut asseVeranter, aut denique jurato mcntitur. Quoniam itaque magis mendax eoncipi nequit, quam qui jurato mentitur per ea, quae demonstrata sunt, quoniam sciliacet qui nude mentitur liberum alteri relinquit, num sibi credere velit, an nolit; qui asseveranter mentitur, per conscientiam testem veritatem dictorum probare vult f. 83 id, pejeratio omnino mendacium omnium maximum est.
Patet ex demonstratione propositionis praesentis, in peie ratione multiplex contineri mendacium, nec a propositio mἡ mtiendi poena divina deterreri posse pejerantem , immo eand em malle gloriam Dei obscurare . quem Verum dicere , ut taceamus alia , quae pro diversitate ea suum particularium diversa . .
sunt, expendenda potius in Philosophia morali, quam hi
677쪽
enumeranda. Quamobrem eum apud omnes gentes imenda elum maxime datestabile suerit ; non mirum quod tantopere abominati fuerint peietatio m. . 929.
Pejoratio itaque definiri potcst per mendacium juratum.' Mentitur nimirum jurans g. 928. & juramento eonfirma. re audet mendacium, ut tanto securius mentiatur. I, 93O.
Si pejerantem poenitet pejerasse es prod se factarum jurreri fricit ; perjurus non est. Etenim si pejerantem poenitet se pejera Gρα μ' ' se & quod se Dourum juravit, facit; is animum, quem ju ρ 8 'i ians habuit, mutavit, ut adeo perinde sit resipectu ejus, cui
juravit, ac si non pejerasset, sed potius ex animi sivi sententia jurasset. Quoniam itaque perjurus non Sest,.qui facit, quod exanimi sui sententia asteri juravit se facturum, immo qui etiam contra animi sui sententiam, quae juranti erat, hoc facit ἔ. 926. ; perjurus non est is, quem poenitet pejerasse, &qui quod se secturum juravit, facit.
Periurium cognoscitur ex eo , quod quis non facit, quod se facturum juravit, cum jurasse, non pejerasse quilibet praesumatur, nec de peieratione constare possit, ubi sit, quod jura. tum est. In perjurio igitur non acenditur pejeratio. l. 9 3 .Pramenia Bramentum se Mare dicitur, qui secit, quod se secturumi,m siemare iurat, seu qui promissum juratum scrVat β. 43o. . Quodsi,vid M. jures te moraliter Verum dicere velle, verum dicendum est 3. 883. ; si jures te hoc facturum faciendum est s. 431. . Pramenta igitur straranda siunt.
Obligatio servandi juramenti nascitur ex acto not. I. R8s. , si te obligasti ad dicendum Verum I ex promissione autem , si promissionem juramento confirmes, quatenus nimirum obli gatio respicit personam ejus, cui juratur. I, 932. Dipeirco by Cooste
678쪽
. v. De Asseverationes Iurejurando s Volo. 649
s. 932. ditii pessurur es, Iuramentam non semini, S confra qui μυ- in mmentum non servat perbarus es. Etenim qui perjurus est, non juramen- facit, quod se facturum juravit . 9a6. . Quamobrem cum tum non rajura merarum non servet, sui non facit, quod se facturum ju-vet. ravit s. 93 ι.); qui pessurus est, juramentum non servat.
Ex adverso qui juramentum non servat, is non facit,
. quod se facturum juravit 3. 931P. Sed qui non facit, quod se facturum juravit, perjurus est f. 926.). Ergo qui juramentum non servat, pcdurus est. Guod erat alierum. Per se patet, sermonem hic esse de iuramento licito, quale semper intelligitur, nisi condiarium expresse dicatur.
g. 933. Omne perjurium illicitum est. Etenim juramenta sunt sere Periurium vanda f. 93 id, consequenter ea non servare lege naturali isticitura. prohibitum . Iaa. para. I. Iur. naid, adeoque illicitum est I. a To. pari. I. Phil. 'MI. - νύ . Quamobrem cum ped rus juramentum non servet f. 93ad; perjurium omne illicitum est. Illicita etiam est pejeratio g. 9 et . J. Quodsi ergo periurium huic accedat; id peccatum majus est , quam si absque pejerationesias periurus: magis enim peccat, qui bis peccatis. 93 4. Iurans adprietis em suam ei, cui jurato promittit, de est νώ Ades ,ra missandum. Eteoim jurato promittens juramento suo confir- mretimat, se in praesenti voluntate servandi promissum perseverarestrictis. velle po a. , consequenter cum ad verum dicendum sese alteri olitigi t juramento I. 88s. , se certo facturum, seu praestiturum, quod se facturum seu praestiturum dicit, adeoque ad fi- molpi Fur. Nar. Pars III. J . Nnnn dem
679쪽
dem servandam se obligat I. 739 . Iurans igitur fidem Pamei adstringit, cui jurato promittit, de eo, quod praestandum s.
Hinc Mesjurata dieitur, quae juramento stat confirmata..
. 93 I, Per jurium sperfidia omnium maxima. Iurans fidem suam ei adstringit, cui jurato promitti: I. 9 3 4 P. Quamobrem licontrarium ejus facit, quod se facturuin promisit, consequenter etiam ii non facit , quod se facturum promisit; perfidus est 96 6 , adeoque perjurium perfidia est. diuod erat tintim. Enimvero jurans fidem suam adstringit Deum restem ac vindicem perfidiae invocando I. 8sa.), quam tanto magis punire debere agnoseir, quod conjuncta sit perfidia, cum obscuratione gloriae divinar I. 87 ad: Quamobrem cum fidem non magis alteri quam hoc pacto adstringere valeamus; pen fidia quoque major concipi nequit I., 766. ).. Perjurium itaque perfidia omnium maxima est. αuod erae alterum.
Ρerficiam pro rct maxime detestanda habuerunt gentes o mnes, quantum ex Historicorum monumentis constat. Uri de non mirum, quod tantopere abominati fuerint perjurium,
perfidiam longe maximam: Sane qui fidem juraram fallit, multo magis fallet fidem non juratam. Qui perfidiam juratam non detestatur , multo minus dedecori sbi ducet perfidiam non juratam. Nemini adeo tuta haberi potest fides, qui Perfidiae juratae reus est f. 936..
Quoniam pessurium est perfidia omnium maxima I say. , perfidia vero omnis illicita s. 7 74. perbrium quo
que omne Agitatum est Idem jam aliter ostendimus l. 933d ex praesenti tamen
demonstratione liquet multo clarius , cur aperiurio nobis omni studio cavere do amus. ΝDisitiroci by GO le
680쪽
De AF ratione, Iurejurando Volo. MI
'bonum definiri etiam potest, quod sit perfidia jurata, i. vel quod sit violatio fidei juratae. sinisti,
Prieratio mendacium juratum est 3 929. , quod omnium mendaciorum maXimum 928. , periurium perfidia iurata, quae omnium maxima perfidia est j. 93 s . Quodsi ei, sici perjnrium committitur a pejerante ; non concipi potest homo, cujus minor sit fides , immo nullius fidei homo morito dicendus, quamdiu fidem datam servando non aliis acti-hus iteratis, nec interruptis probavita ut de mutatis pravis moribus certi ac securi esse possimus.
f. 938. Nemini Juramentum deferre licet, qui de pejeratione vel de An bar perboris siuspectus est. Etenim si alter tibi suspectus est de pe- mentam d jeratione, non improbabile tibi videtur fore, ut moraliter ferre licear falsum loquatur, dum Q verum dicere jurat g. 926. & quan-ra, qui depe-do de perjurio susipectus est, non improbabile videtur fore, ieratione ut non faciat, quod se facturum jurat, etiamsi ex animi sui vel de per sententia juret g. cu. , adeoque moraliter verum loquatur tauris ρύ dum jurat. Quamobrem nec credere potes, vera esse . quae tacdicit, & ipsum facturum, quod se facturum jurat, consequenter dum ipsum jurare vis, adeoque juramentum eidem defers C gρα. , actus hic temerario aequiparandus a II. , aut . saltem valde metuendum, ne sit temerarius, consequenter cum actus omnis temerarius illicitus sit s. a 78. , nec conscia entia dubia quicquam agendum g. 26O.), nemini juramentum deserre licet, qui de pejeratione, vel de penurio suspe
ostendi etiam potest noc modo. Quoniam tam peteratio I. 9 a T. , quam per urium lege naturali prohibetur u 6.), qui pejerat, Vel pessurus fit legem naturae transgredi- π Nnnn a tur