장음표시 사용
641쪽
Quodsi ergo pro certo haber Deum existere, nosse cogitationes suas & actus externos Omnes ac mendacium & perfidiam, itemque obscurationem gloriae suae, quae committitur, si jurans moraliter falsam loquatur, punire 87i. , metus poenae divinae , quam in se deposcit,. siquidem mo- taliter fallam loquatur, oritur a 8s. ραυ. P. Phil. Wact.anis. B g. 8a O. Psch. empir. , consequenter motivum falsum non loquendi, acleoque verum, dicendi per juramentum connectitur 89 o. ' Memptro, cum eo quod juramus. Quoniam itaque se obligaz ad agendum, qui cum eo moti umquoddam connectit, quod agendum . r I 8gara. ἔ. PHLr . . vi P. Iurans jurejurando se obligat ad dicendum verum. ostenditur etiam hoc modo. Jurans poenam divinam in se deposcit, quam metuendam pro certo habet, siquidem moralitet falsum. Iovatur per demonstrata. Enimvero poenis homines obligantur ad actiones tam committendas, quam omittendas . a 88.part. 1. Phil. ρυα - . . Ergo jurans Ν- tamento se obIigat ad dicendum verum
Demonstrario prior idem infert ra principiis remotis , quod ex proximo insertur in altera : id quod in moralibus subinde. ' utilitet fieri alias me jam monuisse memini. Sane in morali. bus haud raro opus est illa analysi demonstrationum in sua preseipia, de qua diximus alibi f. 99 a. iam , ne evidentia fustem fine quanon expectandus estinensus firmus.
HIMμ- Furam dem s-- ad bivit ei, cui furat , de veritare aetati --.. rum. Etenim juram jurejurando se obligat ad dicendum ve rum I. 8So. ,. consequenter ad servandam fidem, quam dat
quodmoraliter verum jam loqui velit, dum loquitur rues 'QuamobreM cum fidem suam alteri adstringat, qui se obligat ad fidem servandam s. ciis; jurans fidem suam adstringit ei sui jurat, de veritate dictorum. - γ
642쪽
De Assic veratione, Iurejurando G Volo.
Nimirum qui vult alterum sbi jurare, is dubitat de veritate dictorum, seu quod is moraliter verum loquatur: alias enim juramento non erar opus est. Quamobrem vult ur alter sese obliget ad dicendum verum, adeoque veri dicendi necessitatem moralem sibi imponat I. II 8 pari. I. Phil P annis.):
quod quomodo si at, ex demonstratione propositionis praecedentis liquet f. 88o. . Vult adeo ut fidem datam de dictorum veritate sbi adstringat f. 38. . Atque hinc apparet, seri non posse, ut quis verba jurantis proferar absque animo jurandi, ubi alter credere non vult nisi jurato, sue iurans se sponte sua osserat ad jurandum, sue alter cujus interest ut de
dictorum veritate certus sit, hoc ab eodem requisverit. tin-mo hinc etiam elucet, cur jurans non modo Deum invocare debeat tanquam testem veritatis dictorum, verum etiam ranquam vindicem mendacii & perfidiae in vero non dicendo asinis f 8sa. . Etenim tanquam testem Deum invocare deis bet iurans, ur probet dictorum veritatem, invocare debet tamquam vindicem mendacii & perfidiae , ut probationi fides haberi possit, nec probatio ante in dubium revocari, quam conuarium fuerit probatum, sciIicerialis juratum esse
s. 88zω Iurans pro perpendere debet, quanam diras. ηum ea sit ori maenam mi sivisenuntia, quam verba significant, o num ad hane Muri r evradendau faciendam sub poena dirina mendacis ac perstria in vera non di--jaranticendo admisa se obligare velis. Etenim jurans, habere debet animum deliberatum . 878.). Quamobrem cum animo de- Iiberato non fiat, nisi quod ante probe expensum, num potius fieri, quam non fieri debeat, & quomodo fieri lebeat, arr- tequam hars. 387. , jurans autem Deum tanquam testem invocat de veritate dictorum & vindicem mendacii & permaeae in vero non dicendo committendae & jure j xando se obliget ad verum dicendum s. 88o.); jurans, an-MQuam iuret, probe perpendere debet, quaenam dicat, &
643쪽
num ea sit animi sui sententia, quae verbis' significatur, ac ad eam patefaciendam alteri sese obligare velit sub poena divina mendacii ac perfidiae in vero non dicendo admissae. . 883. Raraam diui ab altero sibi jurari vult probe perpendere debet, num j expendenda ea expenderat, qua ipsiperpendenda sunt, B nam veritares de ei, qui alte- Deo ipsi δει peruricia, quas pro certo habere debet qui jurat. Etrum siti 1m enim qui ab altero sibi jurare patitur, nonnisi animo deliberare patitur. rat O juramentum ab eo eXigere debet s. 879. . Quamobrem cum animo deliberato non fiat, nisi ante probe e pendatur, num quid fieri, an non fieri debeat, & quomodo fieri debeat β. 387. ; juranti vero ante probe perpundenda sint nonnulla, antequam juret s. 88a. , & ut jurare posisit, certas de Deo veritates non modo perspectas habere, verum etiam de iis certus esse debeat I. 87r. , consequenteris, cui juratur, certus esse nequeat de obligatione jurantis, ad dicendum verum 3. 88od, qua fidem suam eidem adstringit . 881. , nisi de utroque sibi constet; evidens omnino est, quod is, qui ab altero sibi jurare vult, probe perpendere debeat, num jurans ea expenderit, quae ipsi perpendenda sunt, & num veritates de Deo ipsi sint perspectar, quas pro certo habere debet, qui jurat.
Qui sibi jurari patitur, is aliud intendere nequit, quam quod juramendo obtineri potest, nimirum ut jurans sese obliget ad dicendum verum & de dictorum veritate fidem suam. adstrin Ut, quia dicenti, vel etiam dictorum veritatem asseveranti credere non vult. Obligatio alterius efficax esse nequit, nisi credat Deum & velle, & posse punire mendacium, ac perfidiam in non dicendo vero admissam. Quamobrem necesse est, ut noris veritates eas esse juranti perspectas, quae pro certo habere debet, nec eum de iis dubitare 3. 8 I. . Enimvero quoniam jurans sese non obligatum esse putat jurejuran
644쪽
De Apse ratione, Iurejurando F Volo.
do, nisi ad fgnificandum animi sui sententiam, & ubi sibi conscius est, sese tibi ad hoc obligare voluisse, si certus esse volueris de efficacia iuramenti, tibi quoque constare debet, quidnam verbis suis significaverit, & quod fuerit voluntas sese tibi ad haee fgnificanda sub poena divina mendacii ac perfidiae mbligandi. Patet itaque tibi quoque perpendendum esse, num jurans probe perpenderit, quae ipsi perpendenda sunt, antequam juret. Alia igitur est ratio, quod is, cui juratur, certus esse debeat, de animo delibarato jurantis , quam quod promissario non statuendum sit de deliberato animo promi Horis 3. 424. , neque a promissario ad eum, cui juratur, ob di
versitatem rationis, valet consequentia.
Iuramentum continet pactum de vero dicendo. Etenim ju- Pramex-rans sese obligat ad verum alteri dicendum l. 88 Q. , conse' iam qualequentur in eum transfert jus a se exigendi ut Verum dicat s. pactam conia a 3. pari. I. Furi nard, & qui sibi jurari patitur, is Vult alte- lineis. rum sese ad dicendum verum obligare, cum nude dicenti aut dictorum veritatem asseveranti credere nolit, vel jurans velit, ut tanto magis sibi habeatur fides. Conveniunt itaque inter se in eandem promissionem de vero dicendo factam s. 36 a. 698. . EnimVero conventio duorum in eandem promissionem pactum est 88. . Patet igitur juramentum pactum continere de vero dicendo. g. 88s.
Quamobrem cum pacto producatur obligatio T 89.2, Μιαθῶ juramentum vero contineat pactum de Vero dicendo g. 884- , μνὸμrania
jurans alteri, cui jurat, sese obigat M dicendum verum. alteri ob - Ηaee obligatio probe distinguenda est ab ea, de qua dixi- getur μ-mus ante 6.88o. . Etenim illa respicit ipsam personam ju- rani.
rantis, haec vero personam ejus, cui juratur. Nimirum j
rans se ipsum obligat deposcendo in se poenam divinam mendacii,
645쪽
daeti ae perfidiae; idem vero sese tibi obligat ex pacto , quae servanda sunt vi legis naturalis s3.7 89 4. Utraque obligatio
tendit ad idem . nimirum ut verum dicat: non tamen violatae idem est essectus. Obligatio unim, quae jurantis personam respicit, reatum Papae; altera vero, quae personam ejus respicit, cui juratur, injuriam parit. Quamobrem patet, non inani subtilitate hasce ob igationes in jur mento distingui. β, . 886.
A, ρὸν ob IV m perfl Dest se obligat, si eos pro vero Deo satis, iis
sibi Debs iis 3 e tr His es, is Pero Deo pro certo hoste deles jurans. Et ,hra lis.. . enisu si se ins Deos pro Vero habet, iisque tribuit ea, quae de vero Deo pro certo habet; omnino agnosest cxistere Deum, eum nosse cogitationes & actus ex aernos hominum, Mpunire mendacium, perfidiam & obscurationem gloriae suae g. 8 7 A J , adeoque eos tanquam testes de veritate dictorum ac tanquam vindices perfidiae ac mendacii invocare, const-quenter jurare potest I. 8 sa. . Quamobrem cum ex hac - juramenti notiqne sequatur, quod jurans seipsum obliget ad dicendum verum I. 88o. , dc ad idem sese alteri quoque obliget f. 881.), jurans per fallos Deos se obligat, si eos pro vero Deo habet, iisque tribuit ea, quae de vero Deo pro
certo habere debet. Gratius de I. B. & Ρ. lib. a. c. I 3. g. II. hanc rationem reddit, quod, Deus Verus, si pejeratum si, in suam injuriam id factum interpretetur, dubio procul ea de causa, quam allegat Monovius in notis, quod per falsos Deos jurantium mendacium & persidiam Deus puniverit, veluti Cambsen& Xerxem apud Sustinum lib. I. c. 9. & lib. a. c. I 2. Enimvero Deus punit mendacium & perfidiam etiam eorum, qui non jurarunt, ut adeo inde inferri non posse videatur, Deum verum juramentum per falsos Deos praestitum ea quam per se praeis stilum aenoscere, praesertim cum dentur rationes contemtus falsorum Deorum & spei condonationis poenae, quae in vero Deo. Digiti3 6 Uy Corale
646쪽
De Aseveratione, Iureiurando F Volo. 6
Deo locum non habent. Malim ego dicere, quod per salsos 4 Deos jurans per verum Deum jurasse intelligatur, quatenusii repraesentantur sub idea veri Dei, ipsis attribuendo nonnis ea, quae vero Deo competunt, cum ceterorum de ipsis errorum non habeatur ratio , & intentio jurantis iwn sit jurare per Deos falsos, sed per Deum verum , istimo ab ipso per Deum verum factum accipiatur. 887.
falsos Deos pro Deo vero non habet, nec per eos fur re ρω An per D res. Etenim qui falsios Deos pro vero Deo non habet, necsos Deos jussi tribuit, quae jurans pro certo habere debet, scilicet quod rare possit, existant, quod norint hominum cogitationes & actus eXter- qui pro vero nos, quod puniant mendacium & perfidiam g. 871. , quin Deo eos mapotius haec omnia negat & pro fessio habet. Quamobrem habet. nec falsos Deos cum aliquo effectu invocare potest tanquam testes veritatis dictorum .& vindices mendacii ac perfidiae, adeoque per eos jurare non potest g. 8 s αδ
Actus omnino seret frustraneus, cum per eum nec se ad duxendum verum, nec eodem se alteri ad idem obligaret juransfundamento cessante obliEationis, prouti ex demonstrationibus anterioribus intelligitur. Ridiculum adeo foret exigere juramentum per eos, quos Verum Deum non agnoscit jurans, eum idem pro arbitrio suo eludere posset. Quodsi vero com fidas eum id non facturum, standum erit asseveratione, praeseris rim poenali, quae majoris essicaciae erit istiusmodi juramentos F. 837. . Ρerinde nimirum est in praesenti ac si ab atheo ju
g. 888. Eoi falso eos pro vero Deo habet, sed negat Dera m re mania prestes humanas. B vindicem esse mendacii ac per uri per eos jurare falsos De ιωe ii. Etenim si qui falsos Deos pro vero Deo habet, sed jorari manegat Deum curare res humanas & vindicem esse mendacii
647쪽
ae perfidiae, is Dei me aequiparandus 3. 3 2 9. an. 2. Neol. nat. . Quamobrem cum Dei sta jurare nequeat 373. , nec versalsos Deos jurare potest, qui eos pro vero quidem Deo habet , sed eos curare res humanas & vindices esse mendacii ac perfidiae negat. s. 889. Romula ju- . Verbis quibβscunque jurari potest, modo iisdem tribuasor signi-randi νου- scatus, qui vi definitionis juramento comenit. Etenim vocabu
les Use Δ. la sunt signa nostraruin perceptionum seu cogitationum beant. 27 . Psych. em sed, quibus significatus pro arbitro tribui potest g. ara. Psch. em'r. . Quod si ergo Verbis quibuscun- ue eum tribuis significatum, qui juramento convenit vide-nitionis; iisdem significatur, quod iisdem usus Dcum in vo cet tanquam testem Veritatis dictorum & tanquam vindicem mendacii ac perfidia: . 8sa. . Patct itaque verbis quibus .cunque jurari posse, modo iisdem tribuatur significatus, quivi definitionis juramento conVenit.
Sane s quis dieit: jura, te verum dicturum, vel verum esse quod dicis, & tu respondes : juro; quin hoc verbo fgnifica 'eris, quae in definitione juramenti continentur, adeoque peris inde sit, ac si dicas: Deum invoco tanquam testem veritatis diactorum, vel dicendorum, & tanquam mendacii ac persidiae, siquidem vera non sint, quae dixi, vel dictis spem, & jurejurando fidem datam fallam, squidem tibi constiterit, voca huis Io juro haec sgniticari, nemo dubitare potest, nisi qui negare ausit, te figuram hanc triangulum Vocando non idem dicere ac si diceres, eam habere tria latera. Vocabula enim etiam eo fine inventa sunt, ut uno indicari possit, quod multis erat esse. rendum. Ut vocabulum juro eum habeat niseatum , qui definitioue juramenti continetur, ab arbitrio hominum est, qui hunc significatum vocabulo alii cuicunque tribuere potuissents ipsis sta visum fuisset: quidni igitur formulis loquendi qui
648쪽
De Asseveratione, Iurejurando Volo. 6I9
buscunque eundem significatum tribuere poterunt, ut iisdem idem significetur, quod vocabulo juro Θ Solenne erat veteriis bus non modo paganis, verum etiam Judaeis jurare per res quascunque, plerumque per eas, quas sibi charissimas habebanr, vel etiam per personas quascunque. Ita constat eos jurasse per solem, terram, coesum , principem, salutem liberorum , caput, animam suam; Gellia apud Mntialem lib. 8. epigr. 8 r. jurat per uniones. quos sibi charissimos rebus aliis omnibus anis
teponebat. Iosephus Gen. XLII. I s. jurat per Pharaonem D.ιvid I. Sam. XX. 3. per animam Ionathanis amici intimi. Immo Socrates per canem, per anserem & plantaum ς Zeno i per capparim iurabat. Grottur de I. P. & P. tib a. c. I g. g. II. juramentis hisce hunc tribuit sensum, quod jurantes res istas, per quas jurabant, vel sibi noxias imprecati fuerint, vel in iis puniri voluerint. Nobis perinde est, quaenam mens fuerit per res quascunque jurantibus, qui non de factis hominum, quorum memoria extat, judicium interponere nostrum intendi. mus, sed de actuum moralitate, quam desinit lex naturae, in genere agere instituimus. Nostrum igitur est demonstrare, quo sensu formulae istiusmodi pro juramento licito haberi pos- snt, quo autem juramenti nomen non tuentur, & quo pro illicito juramento habendae sint. s. 89O.gi quis jurat per res quascunque, de quinum misentia nemo δε- Δοando jubi are potes, vel Pas sibi charismas esse consar, vernatem iucu-ramentum jam ex sentiae uiarum vel pretis in quo eas habet, comparando quo-per res qua=ad certitudinem, vocabulo vero iuro eum tribuit Agnificatam, qui vi cunque adesinitionis juramenti eidem competit, juramentum re res quascum qui Laritque' qui siet juramento per Deum. Etenim si jurans per res juramento quascunque, de quarum existentia nemo dubitare potest, velper Deum. quas sibi charissimas esse constat, Veritatem dictorum existentiae illarum vel pretio, in quo eos habet, comparat quoad certitudinem ; is omnino significat adeo certum esse, quod Ilii a mora-
649쪽
moraliter verum loqui velit, quam certum est res illas existere, vel tibi charissimas esse, consequenter hactenus verba ejus
pro verbis asseverantis accipi possunt 8s i. . Quodsi vero dicit: per res istas juro, & vocabulo juro eum tribuit significatum, qui vi definitionis juramenti eidem competit; is omnino verbis hisce, juro per hanc rem, significat, se invocare Deum tanquam testem, quod moraliter verum dicat, cum adeo asseveranter dixit se moraliter verum loqui velle,& tanquam vindicem mendacii ac perfidiae, siquidem moraliter verum non loquatur, quod se facere Velle adeo asseveranter dixit s. 8sa.). Quoniam itaque verbis quibuncunque jurari potest, modo iisdem tribuatur significatus, qui videfinitionis eidem convenit q. 889. ;. quin in hypothesi propositionis pramentis juramentum per res quascunque aequipolleat juramento per Deum dubitari nequit.
Ε. gr. Si quis iurat per solem, quem Deum esse non putat, si enim putaret, per falsum omnino Deum jurare dicendus est & vocabulis, juro per solem, hoc sgnificare vult, se verum
dicere adeo certum esse, quam quod sol in ecclo existat, seque Deum invocare tanquam testem, quod dicit adeo verum esse, quam certum fit existere solem & nisi si, tanquam vindicem tanti mendacii ac tantae perfidiar; nemo dubitare potest, verba iurantis verum esse iuramentum & per solem factum aequipollere juramento per Deum facto. Nonne enim ita concipere Iicet formulam jurandit Eg 'auro, me verum dicere velle, vel dixisse, adeo certum esse, quam certum est existere solem , Anisi sit, Deum mendacium meum ac perfidiam meam vindic, re debere. Quodsi juramentum Golbae per uniones sibi carisiimas eodem modo interpreteris, quod ipsam verum dicere tam certum esse affirmare Voluerit, quam quod uniones sibi finicarissimae, ac hoc ita sese habere, Deum tanquam testem, &, nisi ita sele habear, tanquam vindicem mendacii ac perfidiae invocaverit; juramentum per uniones factum omnino aequipoI-- labit Digiti sed by Corale
650쪽
Iebit juramento per Deum factor unionum enim pretium, quod iisdem statuitur, demonstrat saltem certitudinem veritatis dictorum, quae et , cui juratur, esse debet, nihil vero immutat in ipsa juramenti sorma, quod totum per vocabulum juro subsi-ssit, quippq cui suus competit significarus independenter a vocabulo unionum, nec quicquam immutatur hoc in eo, quem diximus, sensu adjecto. Nemo non videt, quae de sole & unionibus diximus, ea de re quacunque alia, cujus existentia, vel pretium, quod eidem statuimus, extra dubitationem ponitur, eodem modo intelligi.89 r. Si quis dicat, se tam ceno verum dicere velli, quam certum mando persit rem quamcunque exstire, vel sibi carasimam esse; is tantummo- res alias,do Useverat, si verum dicere vesie, non vero jura . Etenim si quam Deum
dicis, tam certum esse, quod tibi sit animus verum dicendi, no juretur. quam certum sit rem quandam existere, vel tibi carissimam esse; ex verbis tuis aliud colligi nequit, quam quod velis
alterum certu in esse de veritate didiorum tuorum, cumque hisce verbis utatas, n alter dubitet de eorum veritate, leuut per ea omnem dubitationem removeas, nonnisi assevera
di tibi animus sit s. 8 si . . Minime igitur inde colligi
potest, te Deum invocare tanquam testem veritatis dictorum anquam vindicem mendacii ac perfidiae, consequenter te
jurare . 8sa. Quoniam igitur contra te, quando ad verum dicendum obligaris, pro vero haberi nequit, ni si quod sufficienter indicas . 427.n si dicis te tam certo verum dicere velle quam certum sit, rem quamcunque existere, vel tibi
carissimam esse, tantummodo asseveras te verum dicere vult , non vero juraS. E. gr. Quando dicis: verum esse, quod dico, adeo cortum est, quam quod sol existat, patrio idiomate es h somahe, ais die