장음표시 사용
171쪽
Q V AS M E T I M V R. L I B. III. II libras Romanas aequent. An ea differetia sit librae increatoriae ad Romanam similiter alibi perpendimus. Pc git Budaeus, Ita fit ut triticum nostrum in agro, qui Francia dicitur,natum, duabus libris Siculo leuium sit, cuius tamvis supremum nctam existimo sen Icm aut quadrantem uigntiquatuor libris addere posse. Primsi
haec cum Plinio non concordant. qui minus multo penis
dere Gallicum scribit . Deinde nec ipse Ludsta exacla ponderauit nam si semisse plus pendet, nihil ne hoc putat esse Budaeus spoterant sex uncte resolui alet exacte dici,quautum sextarius Romanus tritico optimo impletus pendeat quod si ibi parum uideretur, in modio tuis nim,ubi sedecies excrescit, non erat negligendum. Scaequitur, H0c genus experimensi cum ci is obuiu fit expastam,non en cur alia P iiij authoritate uel uora, vel mendose,impuguare veritatem quispiam citra peristinaciae reprelaen ionem pol it. Si Budaeus vera esse sua
firmis argumentis probassci, atque his ipsis quilam non absentiret,iure pertinax dιcι posset,aut saltem tardussea qas dirissci uera, ingenio consequi non potuisset,' c cum id nondum fletum er adhuc isub tuis dictus sit,uu Is iure pertinax dicetur opinor, sed mat rea temporis nobis cum Budaeo aequo iure disceptare
lictbit usque dum ueritate bene cogit ita doctisoni Croptimi quique se mentiam tulerint. Et pro licto hae atoque aliae eiusmodι asseverationes,cum alioquι apud me ob insignem eruditione grauis esset Bud: authoritas, me non parum comino crant,etd At pcne eo deduxerin rint,
172쪽
rint,ia opus coeptu intermittere: verebar enim ne sorte mihi perpetuae con etiones cum uiris i is dos iam futurae essent. Deinde ueni in hanc sententiam, ut mea simpliciter probarem absq, diuersorum sensentiarumrstatione. Qtiod ut doctis sat ' et ta rudibus dis etiam quibusdam mediocribus ficile potuisset .mponere
tantorum uirorum aulboritas ,quam iam aliquot annis, libris non indoctis editis, ibi compararunt. Periculsi itaque erat mea condemnari posse antequam intelligeis rentur,quod est me mon perinde movisset, his tuismen ob iusset ueritatem in incerto relinquere. His ego motus argumentis ago cum Bubo,qui ut iuris est perissemus tu amansigimus credo veritatis . Si itaque sua cogetocet non uera e sevientis des hi: sin vera. solidis argumentis mea restilet,quod si merit equidem non modo non indignabor, sed etiam gratias habebo pro veritate com strata. Verum discite hoc Aturum arbitror . quod ego optimora autboritatem sequutus in hane sensensia,quam tueor, i rim: ipse suis quibusam coniecturis Cr experimentis viderit q certis nitris turriquanquam ne hic quide prciudicare uolo,sed liceis bit his erisImare,qui utri nostra scripta diligeterlegerint. cstera quae in Plimo Budaei sententiae aduersa sunt,minime sunt mendose,sed uera,quae de Atticis redi, istelligi,quod etia ipse Plinius uult, supra decuis raui. Si igitur Budaeu3 sextariu Romansi t nisi modo
173쪽
o As METIMUR. LIB. 1 II. 1 9 duplus est colyes Atticae s lassister dupondium statuit, quod facit easde Atticus Cr Romunus mensuras esse scribens Me Psiviij mauu ipsi aduersantur, Cr res se. Igitur quod ad Atticu attinet sextaria, Plinij aut natate citra pertinaciae reprehesonetero me impugneaturum Budaei sententia: quod ad Romatia, aliorum,Crnon infirmis argumentis.Pergit deinde,Hie si quis seolibras legat,ut tabent quaeda exemplaria an qua ut sit, adjcit Sardiu scubras: hoc etiam amplius id quod agia. nitis confirmabit :cum Plinius dicat grauisiviti fumentum libras unam Cr uiginti Cr dodrantem penderest nos experimento didicerimus quia optimum apud nos sit frumentum d in modios Romanos quaternas Cr uia cenas libras pendere. Quare si Plinivi ira pondere non deceptus est, vel nostrum triticum etiam Africae prea stantius est, uel libra Romana maior aliquanto fui, quam nos eam esse statuerimus .er tamen periculum
nullum est,ut arbitror,ne minore secerimus librum, cumensuras auxisse uideamur, quae podere deprehenduntur. In hanc enim tantum partem errare potuimus, utα pote cum Plinius scxtarium centa et ullati drachmuis
rum faciat,quem nos bilibrem fasse cotendimus,id est,
drachmarum centum er nonaginta duaru .qua ratione
hemina libralis fit,quam Uiuius sexaginta drachmarsi fuisse dicit,id est,tertia parte mlinore, uis eo amplius.
plector,qu)d pugnet cum ipso Plinio, ut supra one di. res ut ciique tandem Hiiij te non probaueris,
174쪽
nihil ex ea imitur Budaeus,quo duarum librarἴ sexta,rtu Romanu altruere pUrt. Quod uero ait tum Francicum tritica Asricae praestantius esse, quippe quod gr uius,id ut in laudem G illiarum cedit, ita gratulor Germavis qsod tam culta terra occuparui. si qd enim laturi dari potest no i modo Francis ex Burgundis et Iortem inuis qui Gillius oecuparuuloed etiam Anglis crPim; atque Scotis qui Britannias, Sueuis Cr Gatriis qui H stantus,Vandalis qui Africam,Gat bis er Lona gobardis qui Itauum,hoc communi Germanorum gloriae debetur,uam hi omnes Germani luerunt. Sed quod scribit, Cr nos experimento didicerimus,quod optiomun apud nos sit stu ne vium, id in modios Romae nos quaternas Cr ulceras libras pendere. Si uerum e se set,sextarius Romanus eo tritico impletus pederet heis
squilibram. Mensuras autem capaciores ipsium sicis ex libro prima intelligi potest, unde in eam parte pecorauit. Plinius uero,ut iam saepe dixi, Atticus mensuras exposit,atque binc sequitur Atticum non Romauil stariaria in tot pendere drach nas. Sequitur mox,carmi autem quae apud Priscurrula leguntur,sextarium uigmti unciarum esse stat uit , quo fit,ut noster superqua
tus sit elui id hi,quinta parte superans. Fanulus aura nexus est Pris clauo apud quem non legitur sextarium uiginti unciarum esse,sed sextarium aquae,uel uini pes dere uiginti unctis,ut olei sesquilibram , mellis libras
duas eum dimidia, verum intelligimus ex eo Budaeum
in Romanum sextarium dupondium esse a serat, e
175쪽
Q V As METIMUR. L I B. III. ISI aqua pleno sentire, qaem ego aliquanto minus,quam
Fannius ait,pendere probaui,quis igitur non videt Bula
Dum multo capaciorem quam uere luis statuisse Deinde disputat de loco Plin ,quae, quoiuam tritis opimo.
nem non confirmant,relinquamus. Po ha admouet quomodo triticum recens fit metiendum, atque hactenus nihil aliud egit , quam quod Francici triticι pondus suomodo con stuerit. Postremo sic,quod uult,colligit. Veis rum qui hoc quod diximus tritico expendcndo Ircearit,tum demum aqua pondus exploret: sturum enim recipio ut quae mensura tritici duas libras nostras σquadrantem pependerit,id 6Ι, cx er triginta uncias, de tres libras nostras,id est,quatuor Romauias ponadere aquae esticiat,ut sit inter traicere aqueums potus proportio sesquitertia. qua ratione bilibre pupe sexti, rium antiquuri necesse est,id quod liuorus ex quopii authore antiquo scripst,etiam sit Plinius heminam seviis ginta drachmarsi esse dicit, quod perinde ualci atq; si sextaria librae unius er quadransis esse dixisset. Quid ex his, quaeso , instrri potest s uliud nihil irini Pranis
cicum trustum sesqMi eruam proportionem habere a aquam,quain Budaeus appendιt,si aequalis measurae apes penduntur . Hoc ergo experimento iubil agit, probatis dum est ternos se sextariolos Fricicos tantum capcare quantum capit sextariis Romanus. Audiamus verbquomodo id probet: sed de modio citanda sunt oravi pia . cuto, Vbι sementem paraueris,glandem parari lea Siscon scivi, cr m aiu in coli ci. inde semodios si ta
176쪽
I31 DE PONDERE RERUM gulis bubus dare oportet,si laborabat. colunulla de bubus aratorijs loquens libro septimo,Bubus pro tempo axibus anni pabula distesantur.Ianuario mense fresi craqua macerati erui quaternos sextarios mixtos paleis dare conuenit tri lupini macerati modios, vel cicercuatae macerate semodios. Idem si grano abstinemus,m regionis copia permittat, cum fronde laurea et ilignea
glans adycitur,quae, iis ad satietatem detur, scabiem parit. Potest etiam ct prouentus vilitatem Acit,sem dius Abae fresae praeberi Nouembri mense de Decem bri:per sementem quantum appetit bos tantum praebendum est purus tamen sufficiunt singulis modij j ita dis Cr pales ad satietate datae,ues lupini macerati mo dit,uel erui aqua costes sextari septeni permixti moltis,uel cicerculae sinuiter maceratae sextarij duodeni. vel singuli modij inaceom. His excplis con cere possumus modiu Romanu non dstare fuisse ei mesurae,quo
Boeotia nostrates uocans, cum sit diurnus cibus bovis aratoris modius aut modiusΤ uarietate pabuli. Apud nos equis uiatorijs per diuersoria cibus stilus est in dies cillesiae ternae auenae, ut ira Italia ordα. Sic enim
semper tulit fabulariorum formula. Sed strigos equiscu longis itineribus βιlascunt auctanu noctu duri solet,id est,quarta cithea. Hae quaternae me surae Motiuves bosset tu nostru triticarium implent, qui modus est omnibus id sarcinars equis per stibula uiatoria statuistus. Haec Budaeus.cuius coniectura nulla,meo iudicio,
ςst,quid rei rivicae scriptores his uerbis mensuri γα
177쪽
nor A s METIMUR. LIB. III. I 33buli bubus dandi prescribant ipse bodiernam pabuli equini ratione explicet: eum diuersa ipsis sint pabula:
Mum enim fere esi glans et Ieguine: equom,allena, Crseminis genus,quam spelta Itali uocant: ac permutatio
mon fit,nifi summa necesitas cogat. Quare nict ad babuli pabuli hodiernam ratione quadret, nihil aget breeoniectura. Et verisimile est non pauca bse parte non modo hi Gailijs er Histriiijs,sed etia Italia ipsa mutata: quod a diuersis nostris gentibus uastae bae reationes er occupatae sint. Pergit paulo prit, Post Merntiquitatis monumeta ear mensuraru modos depreheniere metropere cupere,ad pondus examinare re in dati,quo ficto cum nee ex carminibus illis,nee ex Plinior oderent,nihil potius tande inueni, qid quod apud
sdorum non optimu ipsum authore, ne taru quidem fera legitur: usqueadeo,quod Plinius aiebat, nullus lia,er ta malus est,ut no aliqua ex parte prosit. Hemina, inquit ille,appendit libra unam que geminata sexta. rium fici senarius enim duaru librara est. Puni de Atticis, Fann uero partim de hsde,partiam de Roma eis intelligenda esse ostendi,quae magis conueniant cul eritate,quam Isidori,quae probat Budaeus. Sed de hael dori opinione primo libro copiose dixi, quare nunc eadem repetenda non sunt. Sutiungit. Hoc cum lcgfasina ilico tres libras nummularias, id en, sesquilibram egotiatorium in lance grandiuscula statui, cuiusmodi sunt lances quibus ad argentum expendendum utuntur,
iis opposita lance aquam fundere Amulum qui mihi
178쪽
1 eq. 'DE PONDERE RERUM ustibat iusi, quoad rem deducerem ad exaestam aequio
librium , id quod allecutus sum adyciendo uici 'in
adimendoque aquillum argentea ligula : tum uocula Balinea implendo, non usuaua illa quidem σ ex fi popellectili sumpta, ed iustae omnino mensare,quibus uendItando vina cauponautes uti sole u: tandem coperi dasas libras Romaetas,id est uodenarias, quae tribus ora Gnar s,id est, inmutarijs restondetu, eum omnino esse mensuram , quam ternos semisextariolos lingua uernacula buivi urbis appellat,qui dodrus est em mensurs,quam Pintam eadem lingua uocat. Haec Badaeus.
Vidom quidem scribit heimnum pedere libram unam,Cr sextarium duas,sed culus rei, tu quam exprimit toto illa capite,quam ob rem apparet ipsum harum rearum ignarum luisse. Sed unde hoe in mentem venit B deo Ilidorum de aquae pondere loqui cur non potiuῖ sequitur Fanilium , qui expresis uerbis ait Scxtarιum aquae pendere uiginti uncius Sed quia auiboritati duis bis,ut non dicam βse, innititur,nιhil probat.De libra
Romana proximo libro dicam. Pcryt demum, Hoc coperis,cum uascxlum illud dodrantale tritico primi bos nitatιs implerem,identidems in modιum,id est,bost eblum trans underem, non ante aequatum ad summa latbra reddidi,quam sedecies impletum itidem vasculum tu modium trans uti. Id cum ad piatam exigere, duos decies exhausi exacta obseruatione trusi fando . Ha: ratione cu cotula geminata sextariu fictat,qui bilibris est oportet eani libralem esse id ni,sex Et non gitito drachmaἔ
179쪽
o As METIMUR. LIB. LII. Is drachmus pedererilia Oxγbaphus qui cotula quarta pars, quatuor σ uiginti drachmarum erit,hoc est,quadrantale: Cr oathus qui sextar duodecima pars est, sedeo ejin drachmas pendebit d estoextantem librae Roma, nae: Nostra uero pinta duodecima pars est modi1,id est, amphorae sexta ex tricesima. Fiactenus BuMM. Si mdamentum cui innititur, nempe sextarium Romanum aquae libras duas pendere,verum esset,quaedam necesse sario essent uera,quae scilicet de hemina,acetabulo, ere albo ab ipso dicuntur,quaedam non dicerem falsa,sed crederem,ut quae de Francicis mensuris scribit,iam nec ipsum tundamentum uerum esse hactenus probauit, nec probare opinor poterit,qua de re omnia rursum incerta sunt Pergit postea rem adaptare ad Francicas men suras,quod nihil ad sextari' probationem Iacit, quocirca id omittam,nam eluvis legere poterit. De tritici itaq; pondere nihil certi scribere possum: nam non parum pro regionum diuersitate,atque item in his ipsis agroὰrum suu cr terrae generibus uariat, praeterquam quod Plinius scripsit,cui jacile credimus,ea quae Ronta cratit propemodum decantata, nor ima fuge. Si itaque tuis xta Fannium acceperis,sextarium Romanum aqμα pendere viginti uncias, Galltci uero tritici, quod e Plinio sequitur,qu:ndecim,erit sesquitertia proportio, quam Budaeus a ferit, ιnter aquam er truicis Francιcum, atque tum Gallicum tritιcum ηιhilo hodie grauiu3 est, quam fiat vim. Non ergo dicendum,sextarium aqua
180쪽
dum e bonis authoribus quili sed cum Galeno postius sentiendum est: quia uero tunc ea proportio non remanet,sit aut quod grauiud triticum Bados appenaderit,quam Romam inferebatur qui quod alum quanpluviam er non satis puram aquam sumpserit. Quod
uero de restitutione librae Romanae er amphorae,unde sua procedunt cripsit,in alio opere expendimus. Iam ad ordewm ueniam , cuius pondus his uerbis explieat Plinivi eodem capite, Leuismum ex his ordeum, raro excedit quindecim libras . Pendet itaque sextarius unde eis uncias Cr drachmas duas.De rerum pondere satis. Nune notas tam Graecarum quam Romanarum mensurarum exponam,quo Diam hunc librum. Mensurae Romanae suas notas habeu/,quas praeter Voluctum Metidanum in libello de Asciscio explicasse neminem. Forte in hae re aliquid egregij promit Ioannes Auen inus Bolaus,qui se de Mensuris er Ponderibus scripturi promisit ,rubii enim dubito quin multa in antiquis monumentis,quae sunt ira Norico cr Rhetia secunda obserouauerit,ium etia in ueteritas codicibus,qui extat Augustae Tiberi apud diuu Hemeranum, ex in coembijs ad Danubiu sitis,quae superius et i ferius Attacha dicuturi
culti autem nullum notum hactenus inueni.Quadrantalis, quae amphora uocatur, talis erat. q. Urnae ueros s. qua significatur dimidium quadrantal esse.congi S. seriar D. Hemine os, iterum adiecta es dij nota declaratur heminam dimidium esse sextarium. QMartari in . c vibi cu . In aridis uero, Modij