장음표시 사용
191쪽
r93 DE PONDERIBUS ROM. septem derarios Romanis medicis in primis ulliata, quod maxime tecti buue est probandum, sed prima ueaniat in medium celli uulboritas, quae medias nota est, aut certe,ob praecipuos artis scriptores,esse debet. Is ait libro quinto capite decimosi timo , Sed Cr antea sciri uolo in uncia pondus denariora septe osse,derna de Scribonij Largi ex quo idem intelligitur,cu inquit
in praestzone,Erit autem nota denari unius pro Graeaca drachma, aeque enim in libra denarii ochginta quais tuor apud nos, quot drachmae apud Graecos incurrui. Hec ille. Sι octoginta quatuor denarij constituunt liis brevi abra uero diuiditur in duodecim uncias,ut proobauimus, quis non intelligit unciam denariorum esse
septem Aecedat his Pliiiij testimonim scribentis Itis
bro trigesilinoterito capite nono, Miscuit denario triumuir Antonius streum , bcvit aeri. Alij e pondere
subtralatur, cum sit ius in octogintaquatuor e libris 1 uari. His te dibus fuas probattim arbitror libri Romanis esse denariorum o clagintaquatuor , unciam vero scptem. Sexta Cr ultima uncte pcnderatis divisis
est in uigintiquatuor scriptula,de qua sic cit Volusiius, Item in scriptula vigintiquatuor . idem post inquit.
Praeterea dimidium scriptulum audio quosdam ratisiscinatores Simplain uocare, quod erit lotius actis quis gentesima septuagesimus exta. ScriptuIo aut in medici veteres raro utuntur,iuniores frequenter,alij scriptoares interdi7. Plinias libro trigesimotertio capite tertio,
192쪽
LIBER QLV ARTV s. ID elusus est,clom argenteus, ita ut scrupuliι ualeret se Ilittin uicenis,quod efficit in libras utione sesisti qux
tunc erat,ses,rtios nongentos. Et columella libro du decimo capite uigesi tertio, At ii ex eade pice totam uindemiam condire uolueris , ita ne gubilis picatι uini
po*t intelligi, at erit eidem sex scrupula in sextarios
quinque Cr quadraginta. Ideni capite vigesimοoctavo,
Tum in serias singulas,quae sui amptararct septenta
addito medicaminis pondo unciam,m scrupula octo Dpsi. Hactenus de diuisione unciae. Sequitur de raris. s itaque pro pondere secatur primo in duos uictorialatas. Pro ui Briato autem olim dicebatur quinarias. Ane Volusius scribit,Uι Briatus enm nunc tantadem ua'et,quantum quι narius elis. Et paulo post, Dea rius primo a Fes decem ualebat,unde Cr nomen trais xli. Quinartus dimidra eius,idnt,quinque asses, unde Cr ipse uocatur.Vichriasus uero cur sit dicitus,expliorat Aiuius libro triget btertio cupite tertio his uervibis, Qui nunc violariatus appellatur bge clodia periscussus est. Antea enim hicn Imus ex ulγrico aduectas mercis loco habebatur. Esct autem signatus Victoria et inde nomen. Haec ille. Victoriato frequenti me pro modere utitur Scribomus Largus, at cessu: maluit fetas denarij loco eius scribere,ut libro qnto capste XVIII. m malagmate Medi, Panacis p., sentcs . Iterlim, Plliinbι combusti. p. I. Cr sentis. Deinde diuiditur den
rivi in sex sextantes,quod praeter celsum nemo explicavit. hunc autem duumem fecit,quod Graecis uti nolis
193쪽
αoo DE PONDERIBUS ROM.tet,ijs enim drachma in tot obolos diuiditur, is quorum locum sub tituit sextantes. Vt enim Greci habent
drachmam nummum argenteum, ita Romani denaria um: cum autem altero pro altero uellet uti, Cr denarius
relatus ad pondera Romana grauior esset tribus scrioptulis extantes excogitauit. Nos igitur cogitemus dea nam in XI I. partes, ut assem is X D. uncias diuidi, ex illis duae partes dictitur sextans,perinde ut duae unaciae Uis. Erunt itaq; sex sextantes in denaris,quot inbbra inueniuntur. Sed audiendus est celsus, cuius uerbusunt libro quinto capite decimo septimo, unius deinctisnarij pondus diuidi a me in sex partes,id est,sex sextantes,ut idem in sextan e denarii habeam,quod Graeci habent in eo,quem οῖοῖ, op adpellunt, id ad iiostra pondera relatu paulo plus dimidio scriptulo facit. Sic celsus. Me itus diuisito nemini alij in usu est. Sicutio ιur sextante libro quinto in priori emplastro exeicte, Resinae terebinthinae, uliginis thuris,singulorum ponodo 'et Z, id est,pondo denarij sextans.sed idectagnum etiam est apud eum sextantis librae,quare diligenter aduertendum ne similitudine uel uocis uel notae deiscipiamur: possimus uero ab errore nobis cauere copositionum natura confiderantes. Sic quos utili r qu drante libro quarto capite quarto, Aut sulpharis igimnou experti pondo ex quadrans, abrotant porto te in utili cγalbo teruntur. Sic denis inerme libro istuto in malagmate ad struma er tubera er carcinodas, Diu mmoniaci. p. S. id est, do triens. Mupio veroe drantem
194쪽
quadrantem tres partes duodecimas: trientem,quatuor,
ut sextantem duas.Sed de his suus. Ita se habent pondera Romana. Si itaque maiora in minora resoluero, ad ιertiam propositi partem uemam. Libra dividitur in bas partes aequas, in semisses II. . trienses III. quaα drantes IIII .sextantes V L sescuncias V III. uncus XI I.In has vero dispares, Leta deuncem er unciam, in dextantem ex sextantem, in dodrantem ex quadratiatem, in bessem CT trientem, in septuncem ercvricem. Rur M libra, quod attinet ad alia minora pondera , secatur in has aequales partes, ri semuncias ta XII II. duellas X X XVI. scilicos XLVIII. sextulas LXXII. denarios LXXXIIII. uictoriatos CLXVIII. scriptola CCLXXXVIII. Selibra siue senus diuiditur in quadrantes Usextantes II IJescuncias IIII. uncias VI. cmuncias XII. duellas XV m. sicilicos XXIIII . sextilias XXXVI. denarios XLII.
victoriatos LXXXIIII. scriptula CXLIIII. Alia partes libra ex unciae diuisione Iacile poterint colligi, quam subqciam. Vncla secatur in si muncias II .duellas II I sicilicos IIII .sextulas VI. denarios VI I. uictdoriatos XIIII .scriptula XXLIII. Semuncia disse otur tu duellum cum dimidis icilitos duos, extulas ires, denarios tres clim Limes o,uictoriatos septem,scriptula duodecim. Duella diuiditur m sicilicum unum er em. tertiam partem, sextulas duas, narios duos et eius teratiam ,sιGrlatos quatuor cum Δmidio cr tertiam dimid ,scripti g OG. Sicilium secatur in deauriam unum cudimidio
195쪽
ro1 DE PONDERIB Us ROM. dimidio ereius quartum uictoriatos tres cum dimidio, seriptula sex. Sextula dissecatur in denarium er sextaem partem,uictoriatos duos, ex tertiam em script D quatuor. Denarius diuiditur in duos uictoriatos seri uti tria et tres septimas seriptuli extantes ces sex. Heloriatus diuititur in scriptulum unum cum dimidioer tres decimasquartus scriptuli. Scriptulum autem diuidere nunc omittam,quia meim Graecis ponderibus dea clarulis intelligetur eius diuisio : respondet enim plane Romano scriptulo Graecorum πάμμα. Nec reliqua
pondera praeter denarium in sextantes celsi diuidere Mesul,quὀd ipsi soli sint in usu. Nune ad tertiam propositi partem ueniam serie consueta. Romanos magnara rerum pondera per libras uel pondo, quod idem est, explicare solitos,quia dixi,obi ciet nili quilium Vitruvium uti talento pro pondere,cum scribit libro decimo
capite trigesi primo , Erigebatur autem machina ira altitudinem ad disjciendum murum circiter pedes ce tum. Item a latere dextra ac sinistra procurrendo perastringebat non minus pedes centum. Gubernabant cum homines centum . nabentem pondas talentum quatuor milliam,quod fit quadringeta LXXX. mctia pondo. Sicae. Atque utitur quidem talenti uoce,ez recte de rebres Graecis loquens:multo uero etiam rectius explicido quot pondo escerent tot talenta, ad Romanam loquendi consuetudinem redijt: explicavit autem et idcirco sGraecis talenta sint admodum diuersa: hoe uero quod
ipse declarat ba et ceatam illisu pondo. Sed idem dia
196쪽
cet Liuium usum talenti nomine de rebus Graecis miniis me loquentem, cum ait libro ab urbe condita primo, Suessamque Pometiam ex his uicepit,ubi cum diuendita pressa quadraginta talenta argenti auris recepisset . De re quidem nummaria loquens Liuius,utitur nonnunquam talenti uoce, o iudicio Atticum late uens, nivisi aliud nomittatim exprimat, qua de re in Graecis pluora dicam . Alioqui cum p udus indicare uult, freseruat Ronianum laquendi morem , ut libro septimo,
Neque ita rei gestae fama se Italiae finibus tenuit, sed
carthaginenses quoque legatos gratulatum Romam misere cum coronae aureae dono,quae in capitolio ira Iouis cella poneretur,fuit pondo uiginti quinque. Idem lib. decimo, Argenti quod captum ex urbibus erat, pondo nulle C C C X X X. Sis Liuius. Latiui igitur si soluntur talenti nomine , maxime pro pondere, qμψρmper aut aliqua transferunt e Grecis, aut alioqui de rebIs Graecorum loquuntur.Romanum enim pondus mimine luit. Sequitur iam libra sue pondo,quae idem signiscare probauimus,quamobrem errauit Perottus uir non
indocilis cribens pondo proprie Agruficare X II. Eobras his uerbis,Et pondo, quod licet aliquando pro liobra inueniatur, proprie tumen sim'at pondus duodecim librarum, ex indeclinabile est. Liuius, Argeuti pondo bina cr sex libras in militem praestiret . Nec caret Augulari, ut nonnulli GV m ι : sed se pondo pro duodecim libris dicimus, ut assem pro XII. Πηας, . HGς Peram, qui csR id non prorua rit,videt r
197쪽
xol DE PONDERIBUS ROM. conitassee ex Liuij loco quem adducit, ubi post pondo bina seriptum erat et sex libras,ex quo maius quiddam
esse pondo coniecit. Verum codices Liuidia emendati, tabent selibras, er se debere legi uerbis Plutarchi in Fabio de eadem rescriptis erudite probat BudrM,quem ante me hune errorem in secundo de Ase detexife ina genue fateor, ne gloriam alieno labore partam, tu me transferre uoluisse iure diear. Sed idem Budeus telliis moni s in lectem claris er euidentibG eontendit liis bram,pondo, ninam idem esse.cum autem mina Atticast centum drachmarum,ut libro sequenti probabimus , Romana uero libra octoginta quatuor denariorum, ut ex Plinio er celso cr Largo VHdlims, primo inis tetrigitur denarium Er drachmum Atticam eiusdem ponderis non fulse: quod tameninalboritatescriptorum fretus , perit:deinde ut fuerint maxime,nemo certe e boarus authoribus dixit,unciam plurium drachmurum quήm octo Auspe.Igitur libra erat tantum nonaginta sex drachmarum , quia silum duodecim unciarum, cum mina Attica fuerit sine controuersa centum.Ut autem Budaeus sententiam quae issi semel placuit retineat,sine uilius in momo ait, libram duodecim esse unciarum Ex seismiantiae. Scribit enim sic in secundo de Asse, Hic est
exacta librae ratio,tamen semuncim addere nos oportet,cum libra in ratione nummaria cum Graeca excquata sit δι plane sit centenaria. Erit ergo libra Latina nomodo sesquialtera nostω ubrae,id en, estiuubra Mostra, sed elim praterca quatuor drachmas habuisse intelligitur
198쪽
intelligitur. Idem in principio libri tertij inquit aetentri eum duodene δει unciae in libra Romana Cr in uncta quaterna er uicena scrupula, sum in asse scrupula duce via os inta ossi: est enim scrupulum ducente finia
octogesimoctava pars Vis,ut inquit columella. Haec recte, σ praeter columellam idem clare dicit voluctus Aletianus er Balbus ad celsum. Pergit Budae , Si erar scrupulum auri uicenos sestertios ualet, er incenaario numerum illum multiplicemus, set summa quinque
milia septingenii sexaginta sesteriij, quibus se scinus.cιum addamus,ut sit libra censeriam quam ante instituimus,sieni sex milia sesertinta. Sic ille. Ex quibus intelligis eum libram,quam eandem putauit cum mina priamo centum drachmaru constitur' um necesitate qu/dim duodecim unciarum Cr semunciae. Quod uero deis narium Cr drachmum idem arbitretur esse , liquet ex
his uerbis quae sunt in primo de Asse, Drachma igitur
non mods pondus denari1 Romanι sed etiam nummum fgmsicat eodem pondere percussum ab Atheniensibus. Et lιbro secundo, At denarium Cr drachmam eundem fuisse nummum, aut eiusdem certe ponderis er Imatio vis,ainbore Pllulo,demon nratum est. Hrc Budaeus. cxtera quisq; per otia legat. Sed libram Cr mina idem pondus non fuisse satis indicat Dioscorides,qui nunc librae, nunc inlisae uocabulo tanquam diuersis ponderibus utitur,er Galenus aperte dicit differre,ut libro sequenti explanabo.Erat enim mina Attica quatuor drachmis grauior libra Romana. Budras asstem non sine caussa
199쪽
ic6 DE PONDERIB Vs ROM. in hane sententiam uelut, sed quia nifus est sibi satis
probasse denarium et drachmam Atticam idem pondus habere: quod Plivius scribat libro uigestaurano capite
ultimo, Drachma Attica, fere enim Attica obseeruatione medici utuntur , denarij argentei habet pandus. Et Graeci sic transferunt Romana,ut in locum denari),aut quaatuor secterii uia semper sub fluunt drachmam, ut Plaistarchus, ac medici. contra Latini, pro drachma Attica denarium, ut Aulus Gellius cr Fotis Pomptius, ipse etiam Liuivi libro XLI I II. ab urbe condita, Polis locum recensens Tum quia Plinius minam uertit libra. mum tot igitur er tantis testibus etiam in quavis renon indecore erraverit quispiam. Haec autem omnia i sdem authorum uerbis repetere nimis longum eset, est cessarium,cum quisq; in Budaeo ea legere posit, Crnos consentiamus sic ob ipsis fulse scripta. Qu:digitur dicet quis snoane istis concinis quod uult eoicit Budae s/Minime, iam concedo quide auibores sic solitos transferre,non tamen do eade prossus pondera luisse. Vera Graecos arbitror, quia nussu haberet pondus JAenumisma,quod exacte responderet denario,per id quod proximsi esset,ac non multo leuius,nepe septima tanta parte, drachma reddidige. Quod quid miril Plutarchum fecissescum ita pro quartario sextarq,quartam coises
uerterus.nter quas mensuras longe maius discrime est,q ιuter drachinae et deuarij pondus.contra Latini ipsi, quia Octaua unciae pars apud eos nomen no habet, nisi cum Balbo ad celsum drachma appellare uelis,uerterutdenarillin
200쪽
denariam . e Plinitu dicis drachmam Atliram denari argentei pondus habere, ubi, fere ,ervi dicendum . Sic etiam minam libram reddit. Quod num exucte nec drachma Attica denarij babeat pondus,neque libra Roma na Atticae minae,ex eiusdem uerbis non obstare intellia gitur,ait nans; capite lupra citato, Mna qucri nostri
Mina uocant pendet drachmas Atticas centum. Hecuere scripta nemo negabit. Idcin lib. 2. capite XoII. deibure scribit, Micas concussu elisas Manna voca Is, etianum tamen inuemuntur gutte,quae tertia parte minx,boc est, vigintinoue denariorum pondus equent. Sic
legitur in exemplaribus correctis,et Budaeus se duo manu scripta uidi se ait ii quibus ita legatur,et uera lectis est. Na Plinius quia hie medica no transfert,ubi no nisi multo resoluendi negocio drachmam aliter g denam, et minam q libra uertere pUet,re te declarat,Minae tertiam parte esse denarios noue σ uiginti.Tertia enim est drachmarum trium Cr triginta atq, scriptuli. lam
unciam esse septem denarioram celsi,Puni , Largi leo
synaenio probaui,drachmarum uero octo esse mox ostrudam. Igitur si ratione ineas,septem denarios pro octo drachmis colligeris ,duae et triginta drachmae fest octo Cr uiginti denarij . reliqua vero est drachma et scriptu
iterum denarium, remanent autem quatuor septimx scriptuli: ex quibus cum nec denarium, nec dimidium Pliamus conficere possct,bed sexta tant in denarij parte,rationem earum nullam habuit. PDJ ergo locus ille coua sentiens