장음표시 사용
181쪽
ca v As METIM V R. LIB. III. I 37M. semodi M s . Metabulum autem er ligniam notis ueteres Dr sisse quoque non inueni. sis se habera Romanarum mensurarum nota, s quis notarius bis uti uelit. Porro Graecarum maxime in usu sunt apud media eos. Si κ er ς supraponitur si, sigmficat κθαμιον, hoe modo κρ. χ habens o supra additum,notat χοα,
estura χ . f habens suprascriptum ε, indicat fias V sic ς sed frequentius ita notatur, ut re la linea inferiorem partem secet hoc modo l. κ suprascriaptum babens o, atque lineam obliquam quae inferius em cornu dissecet gruscat κοτύλU bae figuras si baburrit supra additum o,indicat oi In pop,bae pictura ζ'. κ habens superne scriptum v, atque linea obliquam,quae inferius em cornu secet ginsicci κμαχοὶ ,hoc modo M. μ habens superne scriptum v nis dicat μυ ορ,hac figura Μ .χ habens superne posita κ fgnificat πιμην sto modo Sed er τί gλιορ, quod idem ni cum cotγω sic notatur,ut τ ipsi ς π usubiungamuriac forma u. In aridis quoque si u habuerit superne positum ε, sigmscat μιρι ανγ,hoc mdo M. A χ habuerit superne scriptum v,notvi κα duc figura Tantum de nolis equuntur pondera.
182쪽
c: . c D A LIBER Q V A Ratus,de Ponderibus Romanis. ENs VRAs er rerum quarundam,qus metiri solent, pondera tribus superioribus liabris conatus sum diligenter exaplicare, Cy pro uiribus defenis dere,ne uel propter obscuritaa---- tem facile rursus' scivi corarumpi, uel propter diuersis opiniones dubij multum, Mei buberent parum. Duobus uero sequentibus libris ipsa pondera,qμibus easdem res graues aut leues censemus sunt declaranda. Haec autem in 'tuti operis pars, quia tum obscura inuolutas quam mensurarum norit,
nee illi qui nuper de his scripsere tautopere inter sedi fidei nee mihi opus erit multis rem exponere. Vbi aute ab ipsis dissentio, no saepe fit ut cum uno aliquo tauiam discorde, sed plarunca cu omnibus. Si igitur uniam sententiam re utauero, omnia refutauero: unde sie. quos aliquanto breuior esse possvi. cu uero Romani perinde ut mensuras, ita sua habuerint potira,ct item Graeci sua,Romana etia hic primo trudere decreui, qI
ipsa cognita et perlecta nonnihil lucis Graecis p ta deribtra
183쪽
LIBER a P, A R T V s. i 39deribus afferre posuit, praesertim bis,que una cum superio Romano illi receperunt,quod genus sunt ibra et uncia,quibus licet e Graecis alij scriptores rarisime meis dici tamen frequent me istuntur. Romana itaque pondera sile se habent . fibra que Cr pondo diuiditur in duodecim uncias. Hluc partes eius sunt, uncia , per se:
sextans ue unciae: quadrans tres: trieris,quatuor: quincunx, quinque se iris,sex,que etiam Selibra dicitur :stis uux,septem bes,octo: dodraris,no em: dextrans, iscem deunx,undecim. Sescuncta aulcmost uncia una cκdinutia. Vncla ucro ipsa rursus diuiditur in duas seis muncias ,in tres bivas sextutis,in quatuor ficilicos,in sex sextutis, a septem derarios,bi uiginti quatuor scriptula. Derrarius autem diuiditur in duos uic Briatos usex sextantes. Sic ipse sentio de ponderibus Romanis, quod ut confirmem ex utriusque linguae scriptoribus eis
ks adhibebo. Libra itaque ιnter mi uora pondrea maxima n,tuter maiora ravimum est. Maiorum enim nomine censemsr, quae libram grauitate uincutit: minorumque contra ab ea uincuntur. u ipsa medium quoddi quod ad utras peruueat. Maiora pondera supra omissi,quod ex libra omnia con lens ,nec nomina apud Roamaetos habeant,praeter centum paudimn, quod centumen librarum. Obra nanque pondo etiam dicitur. Hina Ditis ait,centena pondo dicebaut antiqui restrentes ad libram. ΜMora autem po idera parum discreta lari
indiscreta linge ex catone aduer mus, qui sic scribit
184쪽
ia malarum ponderum distinctione satis. Pro centumatandio dicitur et centena pondo,ut ex D',cuius veroba iam retuli, ques: er centum pondo, ut ex Plauto
in Asinaris, qui ait, Nutas uinctus centuri pondo es, pendes per
Sed idem Plaut.centumpondio ibidem utitur, cu inquit, Ad pedes quando alligatus es aequum centumpondium. Solent itaque Romani scriptores rerum pondera per pondo uel libras signi uare. Varro de vita populi Romanι,ut citat Nonius Marcellus. Delphos Apollini munera missa corona dured pondo ducentum. Idem libro quarto eiusdem operis. Itaque retulit auro pondo mille octingentum septuagintaquinque, Liuius libro quinta ab urbe condita, Et mille pondo auri precium populgentibus mox imperaturi factum. Plinius libro trigeasimotertio capite sexto, Miru adhuc per Hispanias ab Antilbale olim inchoatos puteos durare, sud ab inuencooribus nomina habentes, ex quis Bebela adpellatur, boadies qui CCC . pondo Annibali summisistrauit in
dies. Sic Romano more fere loquuntur autbores. Graci vero minas suus in talenta colligunt .Redeo ad librilina quasit Libratis. Plinius lib.D. . 3. Libralis unde cita nune Libella dicitur,et dupotius appendebatur a fis. Et
columella libro sexto capite secundo,Libraleis of sin praesulsae adipis liquamine tin las ligula dimittito. Huic quoque fit Bilibris,id est,duarum librarum. Maratulis quinto Epigrammigra,
185쪽
191 DE PONDERIB Vs ROM. Nolo inibi ponas in bum, tumue bilibrem. Et Trilibris, trium librarum. Horat. in secundo serim laudis insane trilibrem Mulum. Et quadrilibris. Plautus in Aulularia, Quadrilibrem aulam auro onustim habeo, quis me
est diuitiors A pondo quoque fit dupondit: s,quo usus est Plinius Io eo supra citato. De qμo sic Varro scribit, Dupondius a duobus ponderibus, quod unum pondus Ulpondium dicebatur,id ideo quod as erat librae pondus. A pondo quoque fit duapondo σ trepondo. Hinc Fabius inquit libro primo de institutione oratoria, Quid squod quea
dam quae singula procul dubio uitiosa sunt, tuum siue
reprehensione dicuntur. Nam dua er tre Cr pondo diuersorum generum sunt barbaris int duapondo et trepondo usque ad nostram aetatem ab omnibus dicti; est, Cr reche dici Messala confirmat. Sed Scribonim Largus pondo dua ex pondo tria dicere consueuit: quemaadmodum pondo quinq; uel sex,ut copositione XLV. Duniae argenteae pondo dua: cr compostione LXXae XII. Rhinx terebinthinae pondo dua,cerae pondo se, missem: π compositione CCLXVI .cerae pondo dua,
restiae frictae pondo dua,picis Histanae pondo tria,ammoniaci pondo libram. Haec ille.Pondo itaque s solum ponitur idem quod libra fgruficat: sui alteri uocabulo
ponderis adycitur,id quod Graecis S x liis uel ONU ,id est,pondere. Sic scribitur potido libra,pondo uncia,pondo semuncia,ad differenἰMm librae,unciae,σ semunisclas
186쪽
tiae mea Iuralis, quat ut ab alijs ponderalibus distinis guant, Gini addunt δαε i , quod est menctura. Is itaque usus in pondo Romanis adeo inualuit,ut etiam ijs ipsis ,que ambigua non essent,adjceretur: sic 'saepe scribitur pondo denarij duo,tres, quatuor. Verum de hac re plura libro primo dixi: nune probandum est liis brum duodecim esse unciarum. cuius rei testis est priuino Galenus ira vero verba non est cur iterum restarum: deinde Volusius Melianus in lintro de Asse,cum ait,Ponderis eadem diuisio est quae aeris, nam in quas partes as diuiditur , in has π libra distenditur. Asautem diuiditur in duodecim uncias, ut idem atq- etii Balbus ad celsani de agrimensoria scribit, igitur crlibra in duodecim uncias dissecatur. Medicamentarij indocti qui libra sedecim linciary, quot sane negocia atoria est,in medicameulis coliciendis accipiunt,non manus hie aberrane ac in libra mensurali. Proportio nanque medicinarum,quas recipiunt mixture, mutatis ponderibu/ mon restondet,qua de re alibi uberius disserui. Huius itaque erroris uitandi gratia quot unciarum sit libra necesse fuit probari. Sed audiamus Volusium quomodo as dividatur , cum omnino par sit ratio tabre,notas autem nunc onvitam. Prima diuisio solidi, id est librae,quod as uocatur, in duas partes Amidias diducitur , pars estvira Scinis uocatur . Sequens diauiso fit in tres tertias partes, pars tertia Triens vocaatur. Sequitur diuisio in quatuor quartas,quarta pars
Q ηadrans uocatur. Deinceps fit diuisio in sin sextas N partes,
187쪽
194. DE PONDERIB VsPRO M. partes, exte partis nomen est sextos . Deinde diuidiatur in octo octauas rius Sescuticis uocantur. Item nouemnas,noua pars uocatur uncia duae sextule.Diuiditur item as in duodecim partes duodecimas,uocuntur singula unciae. Haec uelut elemen a prime de age distributionis aequalitatru seruant,si quid quibusdi parum deo trahas uel constras iis vi dispares: quare si quadranti sextantem,uel trienti uncia applices, acies quincunce, qui conflat ex quinq; uncis, , oc est,qtιinq; duodecimis. si semigi applices duodecimam , uel quincunci sextanalem,uel trienti quadrante lycies septimc ,hoc est, septem duodecimus. Si septunci applicueris unciam,vel semi si sextantem , uel quincunci quidrantem , uel trionii tantadem, facies besem,id est, duodecimas octo. Sibesi applicueris uncia,uel scptunci sextantem, vel starrigi quadrante ines quincunci trientem,dodrante effiacres,hoc est,nouem duodecimas. Si do runti applicueris uncia uel besi sextantem,uel septunci quadrantem,uel senini trie me,uel quincunci tantunde acies dextante, bre est,sere partes duodecimas. Si dextanti applicueris unciam,uel dodranti sextantem, uel besι quadrantem , uti septunei trientem, acies deuncem . hoc est , undecim duodecimas. Ex his apparet in quas partes squauter, in quas dilares as diuidatur. Hscisse. Eade plane tradit Balbus ad celsum . Scd horum nominum e moloisgiam Varro explicat libro quarto de lingua lautia his verbis, cla ab uno. Sextans ab eo s sexta pars aflis,nt quadratis quod quari , er triens tertia pars, se s
188쪽
Septunx a septem Cr uncia coticlusum,reliqua obscura. quod a di metutione, Cr ea quae diminuuntur ita sunt, ut extremis DIabas habeant,ut a dere una dempta unacia deunx, dextans dempto sextante,dodrans dempto quadrante,bes ut olim dempto triente. Hactenus Uuris ro. Haec libra diuisis est, culus usus pro pondere adcofrequens est in mediczeta,ut exemplis ueterum rem to a
firmare nihiI opus siti selibrae uero uocabulo utitur Liauius libro quinto ab urbe codita,cui uniuersei selibras Arris et quirtarios ut i ad aedes ei Is,quc in arce erat, contulerunt, et celsus libro quinto capite declinoomisvo,cerati elati,quod πεπλου L . Graeci uocant se, libram. Semis quoque pro eodem pondere u urpant decet us capite XIX. in emplastro quod exest corpus, cere, res tuae terebinctio, itaris, Olci ueteris,atramenati sutori , salis ammoniaci pondo senas. Scribonius Largus copositione CCLXV I. Ammoniaci pondo libram,
thuris pollinis pondo senas, galbani pondo semis a
Dextans sic quoque in usu csὶ,sdem compositione CCIII. cum olei uetcnis pondo dextan e liquesim ubigue, mortario super inlundiitur. Et Dodrans. columella libro sexto capite sexto, Si nec haec profluit res,capriusici aridae conteruntur, Cr cum dodrante aqua calida damur. Et bes .cet ira in emplastro,cuius iam mentionestat, Aeruginis rasae pondo bessem. Atque quincunx. columelia libro duodcc o capite vigesimu octauo , Item odoramcnta trita,id est,irim cribratam, quae sit
189쪽
19S DE PONDERIBUS ROM. instar pondo quincuncem et trientem, foeni graeci pondo quincuncem et trientem ,schoeni pondo quincuncem in unum permisceto. Triens praeterea.Largus ibidem, Aeruginis rasae pando triente. Quadrans etiam. celsus in descriptione catapoiij ad thoracis dolores finiedos, Restiae terebinthinae quadrans.Quin Cr sextans. Laragus compositione CCVI. MIrrbs,galbani,aloes ponado sextantem . Sic caeteris uti possumus. I se autem idcirco adieci ut a nostris medicis in mixturis destriabendis reuocentur in usum,alioqui sunt satis obuia . Sequitur uncia,quae in medicinae usu crebrior est,quam ut ullo testimonio egeat. luvenalis etiam usurpat propondere sat a sexta,
Est eboris. Sescuncia,que octaua pars est librae, siue quarto stam fis utitur celsus in malagmate Euticles,Galbani si, ne surculis sescunciam. Et Largin compsitione CCX. Olei cur pondo sescuncia. Huius sescunciae dimidia
nomise caret,sed ut illa quarta se sis, ita haec est Ooctaua. De usu partium librae satis. Ipsius uero unciae prima diuisis est in duas semuncιus, quod uocabuli composilio indicat: Cr Varro libro quarto scrιbit,semaniscia quod dimidia pars unciae. Volusus etiam ait,Vncia primi diuisio fit in duas partes dimidias,quae uocantur femuncis. Utitur uero ea columella capite ultimo libri duodecimi, Quod si etiam ea laser non habueris, pro
Diphio messis ad cies pondo semuncia. Altera diuisio
190쪽
LIBER c ARTVS. I97 unciae est in tres binas sextulas, uinde feribit Volu las, Item diuiditur uncia in tres partes, quae uocantur binae sextχlae,sunt autemscriptula octo. ceterum bιne sextulae ditiatur et Duella,quod Fannius hoc uersu explicat, Sextula cum dupla est,ueteres dixer Duellam. Sed quia duella uel bine sextulae authoribra medicianae in usu sint iactenus non inueni: quod uero pondeara fuerint ex Fannio clarum esse poten. Tertia linaciae diuisis est in quatuor ficilicos . de quo fio Voluassivi scribit, Item diuiditur uncia ira quatuor siciliquos, id est,quatuor quartas. Sicilicus itaque duarum est drachmarum. Festus in neutro protulit,cum ait,Sicilicum dictum quod semenicum secet. Huius usum in pondere fasse indicat hoc Fanny carmea, quo sinuit er ponodus ipsim explicatur, Drachmum si gemines Aderit quem dicier audis
Vtitur quos Scribonius Largus copositione CFLV. croci pondo sicilici quiris, apy sanaus pondo ficilici sex: sicet ιbidon notis scriptum sit, quas infra expricabo. arta unciae diuisio est in sex sextulas, quod Vola tis declarat hisce uerbis, Item in sextulas sex,id est ex partes. sunt inro quatuor scriptula. Cuin etiarinnius id confirmat scribens,
Drael, me scrupκli si adsessio fiet
Sextula qua yrtur: uam sex his uncia constit. Neque huius usum in medicina reperi, pondus uero esse Relex Ponto liquet, ut quinta unciae diuiso in