Antonii Musae Brasauoli... Examen omnium simplicium medicamentorum quorum in ...

111쪽

regiolum appellari, qui polygoti in metiam cor 'glo Elam uocant per in lieres,umuersum Ferrariensee uulgus intelligo. Huius herbae succo ac puluere illustrem rati nam Estensem, Contrariam, Alterem dignam ut altiori tuba decantetur, a luxu sanguinis uarium immunem βάsolatrum et si Solatrum maim,C minuri sequuntur. BRA. Non

Godo in solano ita enim appellari debet recetiores, sed etiam antiqui interse dissentiunt. Num Theophrastvi, Psi LLI, ILIs min Dioscorideta his nomin busilochnoia,Cr halicatien- uario modo utuntur Ouippe Theophrastu sotali duo genera ponit:somniferrum,s inaniacum sed be:-- lites in aliud templi differantur antacum seolanum deis

serendaem, nec quo utimur M his montibus colligendum, sed Ferrariae ubertim habetur Olmedendo erat,nuc,non editur:olim etiam satiuum erat, in hortis cum aliis E

eribvi seminabatur nuc in hortis,C aquosis locis thon iste prouenit myc custoribus inuitis scatet.Tu Θlia,ae fruct- est,acinos illos suos fieruabis a ferrariensi, bus bufou, alis uua canina appellatur sunt etiam qui

uuam moretam .colare, quum grana maturuerint, uota

112쪽

HERBARV Μ. s. Germ sequuntur Naisscham dicentes, quin branoctis, ex colore,que grana ipsa aut habent,aut inficilii: non est opin noti, ma herbal malis uerbis pingere, nuta tu enim est Ferrariae quibo latru ignoret sauuam ergo

doceM. BAE A. Haec a Graecι λμα r e dicitur, quia j, ' Ρh-ilis,o per terra serpat: non tamen adesserpit,quiniis, s rusramunculos eleuatos habeat in hac etiam redinanda Reri: centiores genitivo,pro recto utuntur, chamaepityos ditacentes ua autem uocatur,quasi Ibiga: ita enim a Plinio, C alis pluribus dicitur, uel abiga. Nostri recentes tua, aut uam moschatam credo ob odorem uocent,quiumen mihi ingratiisimus Ur,corruptis se tuocabulum tua, ab biga,uri Abiga in motibus escacior existi pro 'pe maria. Nomen accepit ab odore quem habet piceae uri pinius nam hoc uocabulum πιπυς mod) pro picea smodia pro pinu interpretatum inuenies, tamen piceae ori ldorem potiu mitari uidetur unde chamaepios idem effquod parua picea, etsi id mausis,parua pinus fuere tatamen recentes,qui cuprefisam, e qui paruam oparis .swm poti nuncupare uoluerint tamen a picea, uel pianu, non a C arisbo nomen habet, ut cha os irit. parua quercus do quod quercm est educitur Trestrigae pecies reperiuntur, quae in genere a parte Geramnorum uergissem it appellantur quod uocabulum in cauillas amatoriissmiui,s circa i tam lac turinam

idem signi'at,quo non obliviscaris mei. Tres species Ibigae reperiuntur 'diu ban quae in usu es olum coti e flores luteos sisentem nam de his herbis fisua umquφη- η pharmacopolam officinis Ferrari i

113쪽

uersantur. Alio autem loco de omnibM herbis ubertis volnieuius distinctiail fieremG. Foeniculm sequitur. in . ., o Notiis alaba,a Graecii crathrou appellata notisiama inquam, utpote cibi gratis ima, quam gratia bιbenὰ

di nunc comedunt,prim sanitati gratia seu Vebatur, proti pterea herba C tenest trunco toto anno uescebantur:

in hoc monte ubi uires praestantiores habet rbam, betamina e radices collige, partim pro re mcdica, partim pro obsonis feruanda quanqua pro b oti s coquor noctratium mulierum cura fit. Abviisl 'Vis moto a Ciuiu Gallis 'noueit, nermanis inchctappellatur. a. au les sequunturi Nec braificaesu desunt uires, pretii ca V 3- eruique, edendo sit a Dioscoride tres β ecies enum instrua mestis,s mTim. Desuman

Plinius Theo Dioscorues, sed Theophrastin, Crpost ipsum PliniustPΣ' - qui Theophrasti interpres appellari potest in tres etia ' '' heetes satiua partiuntur,in cristam,c lodem, eam,

quae proprie dicitur rambe,quamuis rambe nomen generis sit, tensatiuarum omniam idem usu in re medis ea uidetur, quamuis crambe,quae tenuiora simpliciora folia habet, egregia laudetur mine in montib A quaerentida non erat,qulmo Ferrariensi solo mir staturiat etiam quamnq, shecie,ta praebertim ex ea quae tenuiora fotilia habet oli semina,O cimae eruanda, quae sale etiam coddie oportet pro uomitionibMciendis, mine succis L lores,o cremator caulium cinis lagendin tamen

qu toto amo Ferrariae vireat tunc colligerem, quum

ea digm. E haut mon modo in re medica, sederin

114쪽

ciamanssim uocat a Germanis etiam a capite nomensis pctu, Lappes, uel cuppesaraut dicentibM. a M. Atha Ainis ghengi ad manium ueniunt. in A. Halicacabm Latine di Haiieacabicitur. Arabes, riarbari Latinaem peruertentes, Alcbatachengi, a uin incacabum uocat ei secundas eciesμα lani Dio corius, quam Plinius uesicaria appellat, quo φά. niam cistor. uccurrit. Dioscoridi autem magis placet, quoniam fossiculus ille, in quo eius granum continetatur, cum usifica familitudinem habeat, ef icarium diis Elam esse. Cui eam Apoli rem minorem qui Dio iscoridem esse tradunt, decipiuntur, de qua in fine priami libri scriptum est, nam necid caput eo loco esse deaebet cir est terti species Stochni, quam πνωτπκ ον, id est, somniscum uocant, quod prope mare inter saxa nascitur. Ne in his montibin halicacabum quaeres, sed quum eris Feremae, in vineis colliges, ubi efficacior est: herbam,infossiculos seminibvi plenos seruabis quin ersuccrum exprime, is umbra sicca ad ciendam urinam. Potuit hic furem tribM die in cotenmm urinam Reue vendit Husis jacobi Gallini, sanctae Annae Prioris di ignismi expea re maliorum aquam intercutem e mcuare. Nescio qua de Ua Germani eam pellent I

dendochlen,id es Judaeoriam pilam forte ex uelliculo notarien istud nam est. Hi uero Germani lange decipiat

115쪽

quonia ea nomina potius furiosi solano conueniunt: pria, mum enm somnifici aras m alterum maniacam heresibam significat plures autem absq; his es, ditibu halicati

' abum apud nos comedunt. Adde alteram esse maniacae Bela herbaefiguram. E. et mox occurrit BR A. Nomen

-α iis habet fecundae literae alphabet Graecor- nam quin abolitoribMdem itur,figuram, b, prae se fert. Est autem duplex candida,c nigra radice cognoscuntur, no foliis, ut multi decepti sunt, ade notae fiunt herbae, ut opin non fit pungere ne montana quaero,sed ferrariae abunde utaret,c efficacior quin alibi est, ex ambabin speciebu folia,s radiere serua tam alba in omnibM efficacior est, praetrequam in astringendo, quo ef*ctu a nigra superata aurifuccin etiamflior er radicium ad ps es uritula dime uaset De Blito nihil in praesenti,quum apud pharismacopolis eim ustri non sit Galli poree betam e Gera nani Mangoli appellat quo fere nomune Itali multi utuntur,ut qui circa Vercellor Coloniam, C prope monα-halutant: dicunt en simul c- ediolanensibM,σMercuria-fisecaeteris subribM,manego id. g. Ad ercurialem M' eine eonueniet. Em A. an Mercurim inuenit, ideo

116쪽

mclden appellant sed prodιurejicite nation- hoc fit. Herba notisma est,e qua pro soluenda aluo nostri, stici utuntur m pultaris praesertim decocta=:s quis enim lancem comederit, mira evacuatione soluitur. Duaεθω cies habe marem C foeminam foemina efficacior existimatur: ma nigriora folia habet,er femina rariora: Derimina albiora 'lia habet, sentimas; sequentiora initum

dimeti Cr omnibus campis oritur,quauis in motanis σsccioribus efficacior sit aeque folia, mul σs inal

miberba,quae in montιbu qum non debet ueteribus' Vm Ustanti populis inuen quod intelligendu est,primum ab his populis eis uires ostensias:adeo autem notu est, ut ες

apud uulgin Ferrariensem adagium uenerit, quum de re nota ferino fat, dicere, notiorem esse istonica Gestro a Graeci appellari,a Latinis ferratula, ut Puinius testa itur,mmerito, quia circumirca in morem ferrietam erest. Ferrariae istam quaeres,quoniamstgidiora loca amati Duaue1hecies habet aequis fere uiribus insignires minenquae pote nascitur,sativa efficacior uidetur. Aliam his , herba disidium componemus inter Duoscoridem eT PSq-caniam,quoniam Plin letonicae folia, rumicis miliasis.cit, quod Dioscorides Britannicae adscribit, uulis bet nicam basere folia quereucri qua re Plinius a Leonicerino repreheditur sed an absolute folio rumicis comparia uerit Plinius, uel potiuε comparatiost rumici in expiactoue 'lior solis, aut no absolutὸ rumici compar

117쪽

sciremus. Tu interim vir rrariclini agro herbam ac rata

die seruabis. Dioscorides coiciti 'bari fictili Os fritidi cos ruat Galli uetoni , C Germani betoni ithraut Chelido uocant. ML N. Chelidotii cotis quitur. n. R A. Duae sunt m m chelidon .id est hirudinaria lyc ies,maior, minori. de minori nihil ad nos,quia in pharmacopolaru usu non est: maiorem tanti a prosequunt τ, qui apud nos errariae in parietibus, Cristivitii Crispidum sinunt nocitur. Nos ram uulgu Cerognam appellat, dicitq; dctibri adtauersuri, ut ii quis et bucco, qui luteus cst, dentem tetita gerit protin in corruere, qu- tame e contrario fit, num iremulos dentes confirmat. Ita uero dicitur. quia quium

hirmiumes ueniunt,ex terra prodiit,quam abeunt, mares rescit aut quia coriam pullorum oculι hirundines auxitaliantur. Fabulosum est, C quod nostris etiam importabrus 'rtur,ex Dioscoride orta sis antiquioribus sum, pirum: si quis hirundinu pusita oculos ruerit, modo non frangatur neruus, hirundines illis succurrere hac herba, quaamatisitetur se uidisse in nidis Ouum autem puer essem hoc experiri tentans, quinque hirundinum pullis loculas erui, adeo ut neruu adhuc oculo iungerethri, aut tera die sanos pullos inueni ac nullam herba in nido reti per Tria ex hac herba seruuda, olia cum caule, radices, femina: Addelet succrum,qui ex omnibu his partibus sit,in aeneo secum melle decoctum. EN. Si hic minus chindonig chelidonum secatet,ne pigeat ostendere. ' As Quum mim Ferrariae remineam offendere curabimuη,nam in aqvo α. fis nascitur, ob proruiuiorabus,quin hedera nec caule

118쪽

uidetur herba ess, quae cito evanescit ne cures tu nunc scire,quibm non uteris:alio enm loco herbas omnes edoricebhnM Galli Chelidoni ,ectere, Germanischelhraue uocant. M N. De Uerbena ergo diseremus. BAE A. Noli

hili lima herba uerbenaca, quae apud Romanos inhonore verbuehabebatur,utpote qua lustrabat domino Amiliam, qua pia . . Foeciales coronabantur,qua mensam lovis uerri dicebat, qua Magi e Fatidici vaticinabantur, erraudacesia, ut Plinim xv. lib. capite ira testitur,ab aliqui bin se τι me flereon dicitur,quasi cola baria, quoniam in ipsa libem ter columbi uersantur ideo a nonnullis nostrae gentis cool bina uocatur. Nostrae mulieres in resto nati intis Diui Ioannis Baptistae, C assumptionis uirginis arti hac herba be coronant, cingunt, putantes eo anno a capitis, et dorsi dolor libora.*t G, qui mos ab antiquiam acceptM est sici ut refert Pl imo in ortu canis colligebatur, nec solem aut lunam circunspici uolebant, terra in primissiunet melle lustrata illam adebis, neratione habebat,ut hierabolane d est, sacra erba apiamimλμα. pellaretur: imo herbas omnes,quae ad lustrationem ualeanς--συ bant, aut Iagiam, aut quodcunque aliud simileAcmus, per excellentiam,verbenacM appellabant, hiera ea, ne,quamuis hoc nomen huic peculiare fit, a Ferrariems' corrupto uocabulo Borbonaga dim, a Gallis ueri uene, Germanis enhraui, uel efenhrausi ac fisis ri herbam dixerimi,. Umbart. Adeo errariensibia nota es ut nihil nolim uerbena: aquosas enm locis ,

scitur, ideo ne illam a montibM petas. Di-stmes m C:

119쪽

be in re medicaseiunctas ire habentes,qua etii mei eriami uario nomm p rti*titur quippe Pliniviis marem foem Mecat, Dioscorides perrectum σbu, pinum diuidit. Reddi uerbess*ca apud Pliniunt,macest: supina, foemina omne qmba sipecies N. Quid nis

equentes,ut canibM nostri notior sit, liuo milituis dinem folii quercm habent. R A. in scircuncirca in ecisa deo et Oflpecies,qui seupina dicitur,quercu PNT E scoride comparatu quamulier altera etiam species eiadem comparari potuissct Romani marem, Cristiam gul. inaceum foeminam uerb,circinalem Mocant non assur,

sit foemina sed quas serpit,oe in ilis est ideo a Diota usoride Ai'Θ, id eli, upina dicitur qui iris Ferrata

ria eorsim ambas stecies collige,una autem fila, cauta dis iures, radicessint. a. Non consuevimm has θοὰ m-iesseorsum habere. in . Error erat nam, ut Diosco rides tradit,mas ad nonnuda ualet,ad quae foemina inepta Eupato, est, G econtraris. ME . Eupatorim sequitur. κλ. . 'i' ' MFsthre in re herbaria rem corruptam, quam hoe quod eupatoriindicitur. DE N. Umobrem A. mpniam nec Eupatoriura,quo uos utimini, veru eupatatorium est. ecu nomen, quod nunc uero eupatorio trita hut- Aiqvidrat. a. insomodo feri potest, quὸd eupatorum,eupatori- non sit Aeque est ac si q- ho amnem non essehomine dicat aut equ- non equu hoc est de quo miro Iunio res quosdam mmc prodire, qui mnes nostras herbia damnent. RA. Mihi, opimes

nudo modo credend- est, ita antiquioribM autoria bus

120쪽

Diobcoridis, Plini ,s antiquora eupatorio uariet con bydera: sege tu Dioscoridem fruticosi herba est, singulata u4. 33ri exit ex ea uiet gracilis,lignosa, rem, nigra pilosa,

cupiritu,ta AEqiuando maior folia habet per interualla partissi Amsa quinq; fere aliis do tamen plaribus q quefolit,cannabis uehi s miliaminicat,Cr haec ιiam, ferrae modo in extremitatibM incisa semen strisingulari

ricti uirgae deinceps adnascens,in terram annuens, adebasteri et hirctutum, ut uestibinsicca loeat. a. Nullam habet c- nostro uocato eupatorio, aut modicἄsimilitudinem quam uero herbam eupatoriu putassis R. ita est quae uulgb Arrimoni- appellatur. E. si jum Agrimo ram herbae, Dioscoridis picturam conleptor, ea omni hi no est. Verum agrmonim nostr- Dioscoridis Argeis monem existimabam. Id fieri non potest,s eiu deis

scriptionem in Dioscoride confiderabis quippe inquit usu οὐ

Agresti papauerisimilis argemone est olla anemones habet,inciburis diuisa,florem in caule punice ,capitulum

erratici papaueris,quod Roeda uocant, oblongia tam cr insuperioresui parte latim radicem rotundam,quae diluti aqua croci colore liquorem ex se remittit, ut sua acrem si Haec nihil habet nostro agrimonio commune,uel in foli1s loribu3,aut radice: ῖrte est alterastecies argemone. m. Et illa eade'lia habet. a. Miror cur tam diu latuerit. m. imo post celeberem Nicolai Leoniceni tempora praeceptoris nunqua poenitendi Hatipharmacopola nostro uulgari agrmonio pro raput ris utuntur,eo in demonstrante. Nec mirandines iu