Antonii Musae Brasauoli... Examen omnium simplicium medicamentorum quorum in ...

141쪽

ab antiquis dicatur, huc err*tit, quonia ea herba quam quaeris, Veneris bilici voti representat Fuere dui undam fumarii speciζm, , 'Combalariam putarint, fluam gallinaceum petri μος tit. Quod esse non potest vula hederae 'lia non b bet Ande non memini hanc hes

bam apud antiquo me Visse 'ec miru, quia omnia non perfracti, uni. Nobis autem satis ot a patribus O auis expertas uiros habere, quam ii ab utiquioribu perti adlata nosti. Eius ramesos cum pli feminibin FerraEriae colliges, in parietibu alitiquioribus C lapidum cui mulis. Non est etiam secunda Cotyledonis pectes,quae mari mo modum sedi, ira montibus nascitur. λε Artemisera occumrit a R . Non dubito ut nonnulli ficere eam,quae apud nos corrupto uocabulo Arcem is dicitur, ac si artem a

dictum fit, quae folia absinthios milia habet, ut Dioscorides inquit,ta eius duo genera Scit, Onoctonon, Polabelanon est, unum ramum, plures ramos habentem.

. --hi AmbG species Ferrarietis uulgus nouit fi apte distinismi scilla. si Vestire σipsis indiscriminatim utitur. Quam ho Marei Matinaria, uel Mare a vocamin, artemisiae 'ecies est, i scilicet quae male olet. Nec ob tit qu)d Ferraria duaartemisiasteriesi' per unum e T plures ramos distinti e quoniam haec in 1pecie Ut quae plures habet ramos.sE. Si rigenere artemisiae matricariuet collocari non posset, qu--res esse apud antiquos a R A. Hermolaus BQ barus Parthenum esse putat in belxine, Cr idem ex ae strati us Io irem ardus pudit,quem diu cum do

142쪽

η- matri a coriaudrifllia non habet,qualia parthe, nisi unt,nec matricariaboluit. Nunc autem de ea herba loquimur, quae Ferrariae matricaria minaresta appota

tu est enim artemisiaeθecim. timensuu artem riparuisenium etia dicatur,matricaria ipsa partheniudici poterit sed nunc sequor de herba, quae peculiari nomine a Mios faec parthenium uocatum scimus en parthetisset W νη- non ii plares herbas uenire. 4. Que herba est haec peculturi nomine parthenium distis sin 1. Vt te breuibm expedia, Parthenisi ea herba est quae uulgo Brufaculo di Parthenis citur,folia coriandri habes tenuia,sectores per ambitum

caudidos, in medio luteos, odore uirofo gustu amaro, Crquae bile e pituitam trabat Matricariae nostrae haec inis dicia non in uni, co non erit partheni .scimu tamen quo dum nostrinni uocat in brufaculam, qui a receiovi oti faetida dicitur,matricariam πρeffare unde apud hos parthenium erit matricaria quos 'rte Ioannes mesnatat' ita turrita bancsententa sequitur Serapio,qui matricariam ex sententia Dioscoridis pingctis,parthenii Muram aster id est,brufaculi. Qui uero nostr iocais tum brufacuuin chamaeniali*eciem esse .lirmant,decia ur:quia quutres1intchammatisfecies,u floruco alaribus distinctae,also,purpureo,inluteo. brufaculo et

te albo flores in medio luteos habe ut nostru uulgare cham atomideo cum eo idem esse oporte quod longe

burduest se momodo matricaria distinctiorum

scoridi in artem raper unu ramum,m multos quadra,rit 'A'. Non in exsuas retia Dioscorides oretitur.

sed ab

143쪽

in marit is locis ethicacis r est caulis, coma, radices priuat seruanda, im tuis succu expressum col - lige Apud Galent mostra m tricaria amaracm dici uia detur mirandum tamen, quum animaduertritissum non inuenisse Romae, quum tam et in copia Romae fit undem . dubiosum, quid p d G lati m m ara M used rem suo loco explicabimus Galli, arm0ii , artem tam uocant: H pani, ut nos rmani bri si δ' Matricaria uerbia Germanis mulcri rasito est,matricis herba ab alijs meta Nure stili tram, ab alij incitercindicitur. Fi N. Mater diluu praeὰ sentitur. , A. Nonnulli matrCnis luam, ait cra Clemarat idem esse puta runt,sed errore ducti quippe clematis,ut olera,cibistico Cr sale cod is paratur, quod matrisolae non conuenit,non enim edendo si si cute aliqua su apudeti antiquos de hac herba memoria caisi quae t Dioscoride Inuolucrum quarto libro periclγmen d a Romani inuolucrum maius

dicitur quae sumpliciter 'uticat, ita per ambitum p Lu continens sub candida adsum litudincm hederaesecusq; ramuli adgenerat si men cacuminibus hcderaceum praeessis es, albin ei flos similis Abae subrotundus, ceu 'lio post ,s en praedurum C uelli dificile,radix cras sa,caerbicia atre Nili hederae foliis scriptum isset, Crinon, nulla alia modica, hanc esse matremi tuam nostram creti primWm didissem sint timen qui capri 'lium 4 nobis uocatu, e , ricbmenon putet, Cr qui idem cum matre Flua capris Asylan n lit . Errantpraetereu,qui matremo luam ast lenon exis

144쪽

HERBARV Μ. M men. At mauer dilua semine flore, Cr caule hi nisur: ideo uel ab antiquis nusquam huius herbae recordatio μὰ Ela est aut bub periclamcno poncndam ultri nunc exmni antiquRS ignota. In locis maritimis mcaciores ire eno ciscitur flores femina folia C radiccsscorsum collige. Gallorum pharmacopola capri omnisse arbitrantur, ideo heure rui appellant milhaui uero ut nos fir matadreolua, Gemm nonu Pistoch ben, ath liene biot en

uocare contendunt. S m. Ad Pentaphyllo uenianim. Pentaphyti

R A. Plinius libro xxv. cap. ix. petit pission,quod a et in Latinis quinquefolium dicitur,fragrarerre existisauit, at id potiu trifolh proprium est,quini pcntapisiliadeo

quandos Plini textura corruptum esse arbitratra stire, ut tripi sion pro pentaspi cto legendum esset. At mox excellenti fumum L conicenum animaduerti baac sentenutiam reprchcndrntem, quia aliis nominibia ipsum appetitit, quae a Graecis penta bysso tribuuntur, e easde prodii prie retes suo pentap ilo attribuit Plinivi, quas e Graeci suo ut hinc deprehedatur, non posse aliquo pacto triu olium lagi, qui autem huius herbae nomena quinario folior- ωmero initium sumat. Vulgarem herbam haesibemus prope parietes uirentem, C locis hinidis, quin uulgus nostr pedem palpi, e quinquefolim uocat: quod autem nostra lingua palpim dicitur, Latine miluuου

est hanc esse pentaphyllon antiquorrum, descriptio manis ste ostendit,hoc dempto,qubii radice rubra caret. Est autem e uulgaris herba Tormentissa dim,quaeseptem τογα. folia habet sed duo paruabunt,ut ire in foliorum m G tuu

145쪽

si perpetuosum ac se .li lintretur, imo anti nos fieris molam idem sensu minen Coti folia non habet tormenὰρ M, uita,ut idi Dissiorides p ηcaphysso tribuit, aut vim, ut Theophrastus. Quic quid tam infit nostr uni iungare pendipission circa parietes digna occns, ob radiceri antiquorum pentapnPlis notiri Rairat, tortus ut illa uero, quam C recentes Bi;t 0rstam dicunt, iis: mite festumia. beta descriptione antiquorum igitur quid se colligendumbit, ambiguus rQ Qv0ad meliora Minuentavius pro pentaphyllo circa C aquosa οάea, olla,radices,ta scorsinni filiorum, ac radicu tormentilita fucoum colliges, Pimilia Arrientes,mulio pentistipissi ce ite obseruare coepi, C torincti m ipsam. Globum quendum runt, in quo femina sunt, hunc striar Psini esse arbitratus sum, quoniam' nihil aliud est fragra trifolii. quam globus, in quo scin vi condun

tur: non tam nego fragram proprie in illas icci trifolii esse, quae fragraria et 'agra nuncupatur: men o VeroneVibu montibus obseruauinrus f agraria herbinpen-Maam esse,quod urbiιror omnibus eam urbe incolantibus miost solife Ideo non mirum, fritimius Uero i

stavra gignendo commendetur radices autem confide ae . ram,rusne non erant. At tormentita radix, C rubra est

fuit curauite. Putarunt ueris quidam Leoniceni gloriae deuia..t Miriganica uadgarem herbam,quam recentes ins

146쪽

set quidem sinicula in quinq; partes distin Ela folia sed

radices nec rub as, nec effatu dignas habet, nec fragrafri,ut de suo perip Gilo dicit pliniis licet capitula quadam habeat supra coliculos colorem hcrbaceam habentitesmanc herbam G. muni sanchel uocant, tormentissam uerytormentit ali Rotvvurie, ah Blot arte dicunt. At pentaphystim nostr- uulgare, uiis Merhraut ubeisdem dicitur,acs exprmere uoluerint, herbam cliuinuque digitorum. a. Tormentissam igitur pro pentapisitos ruabo A. Servabis, quoad meliora inuenire iaceat nam C hoc anno pentaphdisti quandam si eclech ca parietes etiam nascent radicerlibra infigi mobis

seruari. N. Ad citrub ergo manis dabimin. in A. Citrach.

Nonne hodie dictum est, eum herbam, quam citrach uel μ--c rach appenati , scolopendrion,uel 1 lano esses

Memoria exciderat, utrum ea quae nunc scolopen trium appellatur quo loco a Dioscoride tradditur BRA. Di elum est etia a Dioscoride pis itim uocari. 4. In metas

moriam uenit ades ereon transeamus. in A. Nonnul Mezer n.

listbb, meetereon, laureolam confundunt, ac si um sint qua duo ex longe diuersa esse oportea quonia tu reola,qu e Daphnitis estis te careat meetere5 eo abun E Daphnit det ut illi Arabes inponunt. Unde Serapio Cr M sue de s '-mWetereon loqguntur,ci non eodemodo unos capite dii 34'. ''versas antiquoru Graecora herbis miscent. Nam Diosco i. 8 H .Rrides e Plinius Chamrieam c Toviriea duas herbas Aciunt,ut uere sunt, hi autem Arabes uno in capite adeo perturbanter colundunt,ut quados chamste quidos

147쪽

admiratione afficiarii,quoniam pharmacopolas noui herbum colligentes nornmega oophylla n nunquam eum apud antiquos oetimum ga opi statum inueni. Diosco, rides enim eis m,eν aeralia Syiς, id est, oetimastrum, erit uni aquaticu sola tracto it dic turilio delmo uel ocimo per c,aute scribatur ab οἰειν, qN0d cst redolere,

grumaticis curae fit in ilicinis uti manu Quod pubis sim mulieres supra rnostras ii retilibi plantat, nigrum

semen habens .garyophylli odor cm cpraebcntans ZR A. Ferrarienses mulieres duas si ecita habet supra fenestras, ineram strictio rufolia,ustera latiora habentem. n. id est quod satiora folia habet basilicum dictum, ab odore basilica divini sin A. Tamen crapis seimiam ga θα pi statvin refouentia Isaac Ebenain brum folia strictio, ra habere tradit. a. Ist apud nos usus est B, A. Semen certe nigrin haberi et odoratum sed non gar op bili

odore nisi olflaus me decipiat. em montibus Numquaeras,quin in omnis re domo Ferrariae fit. Solum fiscriter herbas mn aqvim expetit, C in meridie,

nobisc

148쪽

HERBARUM. vi nobisecuras ueluti animatus moratur: edendo est, sed usui nocet 'lius femina habere oportet. Mira uero e ' -- ade,ingens controuersia in Plinio C Dioscoride est,ut γ .c3 alterin ipsoru errare opinsit Dioscorides erim inquit, si a scorpione uulnerentur qui oedmim comedere, incOM humes euadere e contrario Pliniuilibro x x. cap. xv tillum' Si quis ea die qua oeti vim comederit, a scorpione pungatur,non posse sanari. ME. Est inexplicabilis cotradimo, quae forte per uarinoemi becies tolli posset. BR A s. Aliud est in his autoribus discrimen, quoniam Dioscoriis des lac prouocare traditi nius uero eodem loco, si illi, nitur mammis, extinguit quos lactis prouentum. ME N. Dioscorides orte per ossi ptum intelligit, ideo addit, C aegre in stomacho mutatur Plinius uer extrinsece apponit. Cuicqti id fit,miror maximἡ cur Dioscoridessecundo libro de oetimo, quarto aute delet astro tradi uerit,qui lim consiuetudo sit cognata cogeneribvi miis scere ut de meum ac mentastro uno locoscit BR A. Id

apud Dioscoridem perpetub non reperitur, quippe qui dei mo in uno lιbro, de epit mo m altero scripserit: quamuis in libri praesitione eos reprehedat qui ordinem literarusequuntur,er cognata a uis congeneribus diuellunt. Tamen uitio scriptorum polim Aetium arbitror, ut in Dioscoride nonnulla suum loc- euarient. Q*- uia ρό Psinu er Dioscoride conciliasti,quod alter per os, alter extra applicuerit,non longe a Galeno dissientis, qui μι- in libro de simplici medicamentorulicultatibu moia

149쪽

nem procurat. Nonnudiu ro h 0 'imaduertentesmod uno in libro de cetimo in Mili set m stro loquutur,uοὰ luere hi quarto libro non to lis et oide Dio coride, sed corruptanni Ce uocabi tu, gi debere Echinoidῆ quia de Echio supra loq iselli t, Ab his aute dicti mise

cogor iam quia nullabor in ii, μα chinoides uocetur. tum quia oet mo Acm Plim a pingit, C eius uires, ut . Dioscorides ponit tae quia Galenus in libro de simpli, cium medica irctorum Ξculaitibus cadem set oidi et iragitur cvae Dioscorii essu0 quarto it, A Germanis Bais silicat 'aut ac si hcrbam basilicam dix is, o catur. a. Bodam Dardanabcquiἰur. BAE A. Quinuo ab do ut cris ei ne est, quam cx similitudine iam quorum linguibus ingui cubilina appcllam scia Ea qui Gu sed potuit et im morum ungues imitari. BRA. id co C multi finitium ungulam uocant imo Germaniam nomen quo haec indicta rur, insata lit. a. Quomodo inino B A. Quoniam

ipsam uocat Esebius fac si dixerint a mi ut gulam. E.

Honestius tamῆ est,ab equo niugis quam ab alimo nomen sumere. R. Istud ad rem nihil, uel ab actino, uel ab equo nomen ducatur. Quur illam in montibus quaeris, quusterrariae abradet,circa aquarum scatebras C aquosiis locis,iae. ut recratiores multitvmphaeae specie arbitrati sint, quam suo corrupto uocabulo tirnu' terrestre appezaαrunt sa sunt etiam qui farseram, nescio an Hebrro uo

cabulo,uel barbarae uocent. B R A. Imo Latinis est,

. nam is aut ibin fol spopuli comparatur Antiqui πω Ur pub- Assisin dicebant a Dioscoride Bechion, a

150쪽

Ucipiatur, deuoretur propterea apud Germanos a uliquos brandestiuitici, appellarabolet,ac si dixerint lapispa quae ad combustionein danda est,uel tipa combustioni apri. Recentes medici ea pro antiqua tu i ututur, quum ab antiquis fotu sumin glutiretur a Gallis gli Ieron diiscitur folia e radices feruare conueniet, sed hoc Ferraui

τixages sam capilli ueneris sequuntur. in A. Postea C'pyssu sin Politricon calstricon,adianton B R A. Siste,nam uos

pharmacopola rem in duas1pecies tantum distincillam,mquatuor divisistis nomina solum diuersa sunt, res minita me. Ea enim herba, quae a uobis capistu ueneris dicitur, a Dioscoride Adiantum appellatur, quoniam madefieri . 'izo non potest, elim qua persa. Quem mmcn 'rct ixperiri uolcns, tribum eis comperi, ideo potius expuαteis, quos coron ti, G propter id madida non est,uel quia nunquam attingit aquas ii nomen sumpsisse arbitror. A Romam cinc lis, terrae capilliu dicitur clinc nati quidem ob cincinos, fecundum aliquos, id est, incita suras sed magis arridet ob capillorum cincinosatem cum pol trico, talitrico est sint haec diuersa nomina a Mesri reflectibu imposta nam pol tricon d est,multas tricaου, hoc est capillos ficies calitricon id est pulchra tria codicies Vt aut rem ipsam aptiu intelligas una herba est adianton,indus partes separa .Vna proprie adiraritim dicitur, de qua priuatim uno capite Dioscorides Adiante m