Antonii Musae Brasauoli... Examen omnium simplicium medicamentorum quorum in ...

151쪽

tenula nigriora primo, ire tor . hoc proprie ealitri. con dicitur, extricarumpi Ichritis in equum t. vos pharmacopola, hoc commuti u0mine in his duabusiberis bis utimini Capilli ueneris Mure 4pAd antiquos autore Diam adiunt ii e tricomasses, ali rico inueniuntur ut patebit si Theophrast m, Di coridem, pr smum legeris non autem quatuor sunt herbue, ut uos eas licitis, supradictis nominibus appeΞήis rim; ti uoce, e non rei ad sentiunt. Idcomsibi pharmacopolae ilio quaestuor herbasi hcndunt,quu dux tantum sint: ne quum uicunque 'ecism acceperis,easdem uires habet de Feris rariae in puteis, ontibus,palustribus, locis umbrosis ac bumentibus muris eam accipito, quae ad manu uenerit, crin Bononietis solo maxima copia uiret Ferrariae tamen

copiose inuenitur ramos tantum huius herbae seruabis. Auenea ab Hispanis dicitur,non omnibus me, ita a quia busdam Germanis frauuenhar dicitur,ac si dixeris foemiis crinis,quamuis alii Germani averrutem scissilio)appellarint quoniam haec rutum raria, a praedicis herabis diuersa est Galli etiam pharmacopola, illi quatuor, ausitiinsisint, utuntur, ita fuν nomιnibus appellantes

Agrimo capit uenere, politri,calitri, adiantos. a. Agrmoni 'xv ad munia ven.t a, A Corrupto uocabulo pasim utun α U tu Aetemone legi oportet supri docuimuε,cam herba, qMmpha acopola pro argemone ac ipiuntur,uerum eupatorum esse. at uera argemone apud me coperta

est: e futur-stero,utissum inter alias herbas ostenα

152쪽

HERBARUM. de menta sit. DE N. Interm quid agend- est si aliquis medicus argemonem ordinaret e . Admonerem ipse hanc herbam non haberi N. Clamaret iste uis tu me 'm vis

docere, haec est, sin meruam instruet ii Placidi d. stuuerbH ite madmonerem, exorans ut ueritatem nosceretentet D N. Tunc altiori uoce instreperet, conuicissitane ordine miscens, et deinceps meam officinam desereriret. BAE A. O'p' -- genM, ignorat oe id noscut: tacimen sua ignorantia obstinati discere contemnunt, porutius meris nugis consenescunt, quam ab aliis discerem airent,aut stitem seipsis ueritate noscere conentur si bar macopola esbon, hoc mihi accideret, tales uiros dereis linquere, iuberems olim officina quaerere, ibi qua tu

berent ordinare, quom in pro re rem altera uendere non

licet. a. Id agere decreui, Cr potius salutis animae triabuere, quin paruo lucello quod ignauuε,σ pene scimmedicus,semet,aut bis adsismum in anno codonabit his autem mi ἰis adsticari ueniamin. Em A. uerium ad fota Dieri res transiis. ME . Nihil restri, noystica nardi, ω stica Celtica utimur a R A. Nominiam inlicitia, e te, Cr ω centes ita loqui coegit. Nardus absolute appellatur, er Nardus, nardilhica,quie in monte Indiae nascitur me in indicanter Friacam ab autoribus diuiditur, quia mons ille duas Aetes habet inficie uersis Indiam vergente, Narduci dica crescit in uergente uersm oria,Oriaca indica mox sub se Gangeticum capit, quae prope 'inme Gangem Mascitur. Nardu uero Celtica in Gallia, ' in Liguris aupibus,s in stria uiret. Habetur et tertia nardus ex LMu proprie emoria, quae montana appellatur, Me est 2

153쪽

in his montibuε nardi suifra , cd Vcnet j si ficum,ca1ι leni, radicem mcs: JGam: ii C ipsi adulti rent Iubeo autem radicem C caulcm emere, quoniam haec apud an liquos autores, ut Di ' coriac,Gr Galenum agis in se umedicossunt, quam 1l ica, quippe juvabiicit Dioscoriis des. Ad nos tamen nunquam defertur radix,nec mercatori res illam portare curant, etsi in rc medica efficacior fit: quoniam mutum lucrum ex flpica, quam radice flaciunt: nonmmen ex his spicam omittere intelligo, utpote quae in re. g. . . medica, Cr odoramentis ualeat, imo 's ' 'tigucii itum exstica antiquitus fiebat, quo Magdalena Seruato his nostri a supedes inunxit. Estq; erpor in sacris Iutaris ubi legitur unguentiam nardi pistici quem errorem Valla corrigere uolens, Nardi spicati legit suum potivisticae nardi dest, res lica nardi legendum esset Radix ramen ea est, quam caeteris partib M prael runt autores: imbquum radix excavatur, puluerem proluua dis maniae brusserini iubet Dioscorides, adeo radix odorata esst. 'Haec denotoines ut uos dicituMe 'ica Nis in mentem uenisset Ligures uerum Celticam nardiam habere, tamen ioco eius, herbidi a nobis lauandula uti, qua Cruinis di oleum par t, id est, id quod apud uos destica a pellatur: -m lauandula a Nardo longilsime distit. a. Polium, Pinu sequitin au a. In planis e montibus haec hera

154쪽

nonnusti putarunt, sed in summo capitulis paruum bricano hominis capillo egregiἡfinitean Bononiensibus montibus cresciter pullulat. Sunt tamen pharmacopolae Ferraris,qui pro polio alieram herba sunηant,quin noαιθὐimum it apud nos polium,er uulgare Leonicenises m --, eis, eptitola ad Hermolavin Barbarum, Plinii errorem ostendit tripolium cum polio conjundentis Tostam herbam res his motuibus Die radice, sed cum foribris, Crseminibus serua eius nomen sortitu mel exsimilitudine quam cum homine cano habet unde herba ea mulioru stipitum, qua nostri pharmacopola utuntur, polium non est. E. Non

polium uerum habere conbu cui Ad pastoris uirgam ac e Pastoris cedam res. AE . Unde haec herba tale nomen sortitisit, y- ν'

ignoro, nil ex longis uirgisqLib M cardui ad polιendos patinos insedent, dim fit, ut pastores 'rte unam ex his Lirgi Osumcntes, e aculeis nudantes, ea parte qua positnianu capi reliqua aculeata parte gregem ducat. a. De eo nomine incertu39-:at Carduum esse no dubito quo Cardum αν tem nomine ab antiquis diceretur ignoro. R. Apud Diostoridem, intiquos Graecos. ipsacos of Romani S brum Veneris, aut lauacrum Veneris appellant. Nota Linmitifima herba, terrariae frequentisima radices seruata re oporti bi eorsum, e folia habet etiam echm ,m cuim medio uermiculus nascitur ad quartanas tib ADtolicoridi credereAssit arcellu3 diu illum uermic

155쪽

errare possit, tum in lut si V inmutatot, quu exiccari in Ecipiis per medium ci η rutur uomici tu albus est, qui per caum rem chim moti tur Cy in caudiceni transit, eme etiam uidi r liccbit aut equum prae iugore moriatur. Quin cryhuiu p. tori uirg. duplex genus

reportatur,Cr Udcm bi csit rhη habeat, quodcunque seruubta, nihil impedietati ferrWrtari fiagro id quod Me, uiorem echinum habet, liberrimc a cui r quos licuerpanno expoliti t. A Galli Ctiam e re nostro nomine apta

Non inueni apud Dioscori lcm quo nomine Lupulus aptipedaretur hi enim aberrant qui corrudam dici uolunt: nam Corruda folia capillumenti modo crauia habet, qui ibG curet lupulus. Nec Brionia est, licci eadem foliorum forma decoretur. Verum Plinius de eo tram re uidetur, lupini alimriu appellat, quon id supra salices, et re u liquas putris repat ta ideo nostram iterna lingua luue Lupuas I tice, quasi lupus uerticius, uel salicidii riuue lupici uocatur, ' φῆ utpote qui circa res, quibus inhaeret uertatur . herba est Ferrariensibus notifima quam licci interra ricto agro his prίferim circa bes cs Cy pucus inlicture, inqua

radice quae calidae eras cautiuae sunt florcs in an locis prurimumsent in quibm uinu deci' num x ipsis copositiones quasdo parant potui aptas quas fui id aematibus rui Imedones Dras, etita, ue appellant m qui etiam Umberbaseruatur favi. Reperitur ne apud Arabes,

156쪽

M B M. usquin Graeci de ipso loquuti non ivt. BAE . Non miseripliciter dixi, Graecos lupulu praeter se, quonia reccntes Graeci de eo uerba ficere imo e nunc vulgo in Cypro Bryon uocatur, c Hermolaus in tota Graecia ita appeti inmola' lari tradit. licitiam Aquilatenses rustici Brocandulam quasi Boon scanditam uocant, ita Cremonae dicitur. Apud Arabes etiam sub nomine,uolubilks,inuenitur. Hialbani,lupares, praesertim qui Lusimniam habitant, Galliombelou,Germaniasibenappellant. DE NAEarduus beii Cardinis be nedictis occurrit si A. Simon Genuectis longe deceptus est, qui carduini benedictum sedum minus esse arbitra tur. Deceptu antem est me iudice,quia a Dioscoride feri g π duminus carduus,semperuiua appellatur ideo carduum, giri benedi e tum esse huc coniectura exilitimauit felici cartadu ιι benedictus semperuiuum est,ut rosa est lactuca σquamuis p yim in Dioscoridis exemplaribus Graecis carduus semperuium loco seditio fit, tam Genuensis inbuo textu ita legerat, quemadmoduer Hermolaus in suo barabuit. Sunt uero plures textus,qui loco cardui semperuiuit reae o ρ ais Bistoe, id est herba semperuiua legunt.

Vt in pluribus Graecis textibin uidere est. Verulino eraro re non contentus Genuensis, sedum etiam senectionem recit,s erigerone Trixaginis feciem, quae quantum a uero discrepentsuo loco ostendem M. Nonnulli huc carduum Chamaeleontis speciem fecerunt. Ego nondum harib eo quid certi dicamIn Ferrariensibin herbis de ipso eo, piosescribemus hic flores nerbam. radices,e semina colliges, quae omnia uarii aegritudinibus costrunt. Galli, strostre nomine, chodon benis uocanti a Thmbra

157쪽

cies, quae Cpa Gmbra ulier Ἐζr hortenseu elf,altera tagrestis. Si Colum eam confitcriirc uoluerimus, peculiari nomine loluestrem thymbr in hors cullan turei Ἀρὰ 1 . sesi t. Notifim 'ζr t, Vostri beneu ceto su in iee sinapis dicta ab aliis au0lret 0rrupto Aocabulo quasi satureia Mirus est apud ns in acclar: runt nyrbus huiuι herbae usus sunt et qui l0 paue mandunt, nam nomen forte traxit, quia faturos reddat Ferrariae in tenuiὰbm Crister Suerris crescit, Gbique tamen ab olitoribus seminatur hortonsis ad omnia ri dicam cta est caclaris . Diuestri in cibi melior, quia intcnfori illa acrisonuicaret huiIs herbae praeberim domesticae ad filicum 6 ramulos serua. Haec bunt quae de thynnbra c5cise dilacenda erant,spondentes omnes cunilae s ecies alias ad una ostensuros apud Germanos quos iam quenet, apud hos cunei dicitur, ut abernilo nomen udi Se uideatur: cunei autem a cunila corruptumst, futureiam vita

nursa More dicunt. a. Bursa pastoris occurrit. - . Haec bur

'' suadeo tenuis est,ut nihil habeat, quo pastores uisti duricere posmi.Tali autem nomine appellatur, quia osticu ili habet, quo femina conduntur, bursae figura repro . M spi sentam. Nonnulli eam Thiasti a Dioscoride descrip αm, H esse censent da Romanis scandu ceu uel capsed , quaslfotrseia,undes nos uulgo scarbellerem vocamus.

158쪽

caula tenui duoru dodrantu altit; Line, paucis in eo ad natis,ta circa caule studium se ino modice lato in quo

exiguum semel f nasturtio simile,disci uel lenticula uata sis en gie, c ueluti iusta tum, unde nomen accepit flos illi albus,im semitis, o is, sepibως, o circa domos nasciatur,semen habet acerrimum. Omnes hae conditiones barris pactoris quadrare uidentur time tu herbi ipsam,quae prope est, er praedictas conditiones illi quadrare adueram si Mir inmotum conuenit.Tame prius audiueriram busti eam herbia esse quae a FerrariensibMVincta vincitois toxicum dicitur. in . Nonnunquam blastis effigiem 'φ mmcitoxico comparaui, stitim clidiuersm esse percepi: nam incitoxico no sunt 'lia digitili longitudine, nec in summo incisuris diuisa nec in terram uersa, nec pinriguia, imo ariditatem quandam praeses rre uidentur, nee semen est disici figura, eminuit alia uincitoxico desunt, thiasti timen ab autoribus attributa. sa, Thiast, itatur Bursa palloris erit an A. Inclinavit quandos aniamus, sed magis incimasset, si folia in summo ineluris diis usa haberet: habet autem incisurus in medio, sisemen disci*rma insigniretur, quod rotundum est C rubriam, e si iam nasturtio similitudinem quandam po1fideret, Cr semen acerrimrum esset. Q uer haec Omnia thulsi infinit, ' desint bursae pastoris non possessim induci,ut nostra pastorisbursam tblasti Dioscoridis arbitrer, etfrin bursa pastoris multae notae inueniantur, quae in thtisti primo intuitu reperies consta autem herbam esse quarilitate

159쪽

ucite frigidibri infigmtam ne ita hic quaeru, MFerra

vis ''ia colligito η n 'urnam fit apud antatiquos incer sum Abi trigesstes nostru uulgareno men imitantur nam Galli, spurce pastour, Germ Debcbrili, aut delf marsei herba appellant. g. Ad εα- . scabiosam igitur acced mus. BRA. Et haec una est ex illis herbis, quae apud antiquos non pcru r. Nostris αmacopo is pro cabiosa herbum Udigunt, qua pro uerti reuin domibus ferrariae utimur tam nubique inutilia non it harum scoparum usus Ideo apud nos notoma, quum iri Hermolaus mst orbe describit, habere soliti erutacae, hirsutum,bed non horrens aculeis, loris caerulei, quascopae fiunt. Non defuere mune', qui nostram scabiosum,s ,bh. stoeben Dioscoridis esse censuerint. Vertin quia Dioscolarides si oebe no pingit per imum, an nostra scabiosus foetabe sit, nolicere non possunt inue, propterea ad ahos autoreseonfugiendium, Theophrast scilicet, Crisinium. Pliat , in μ' xi cqp. v. stoeben quibusdam phleonuρὰ pellari tradit, a Theophrasto primo de plantariam historiasu Es i igitur phlaon a nostra scabiosa diffirre prois bis M, e stoeben sicubiosam non esse probatum erit. Ib c Theophrastu primo de plantarum bisioria toebe inter

fructicosa connumerat, C quae carnosum foliu habeant, qualescabiosa non habetXonstat etia apud plutarchiunt hi secundo problemate phlaon inter palustres plantas nu merari ex hac en antiqui thoros coficiebant unden men accepit, quia antiqui stoebe utebantur, ταρ set ρεια βαιέαρ conficiendus estM thoros parados,adeble torem bisebat nostra aut scabiosa lentore caret, b

160쪽

apprimes angitur. Herodoti etiam testis est, ex erint ια--.quiti uestes parari, ta Theophrastin sexto de plantaruhistoria inter aculiatas niserat phleo inter illa praesertim quae folia habent secundu spinas ut tribulos haec uero nostrae scabiosae non quadra imo e Pausania ex ea eri uisi retia scriptu reliquit, quae nostrae scabiosae conuenire non possunt. Adde stoeben adstrictoriam uim habere sabio, sum uero in Enam ita appellatur, quia coirascabiem ualeat stoebe uero contra scabiem ualerea nullo autore script est Quam ob rem intiquor stoeben, nunc uocata secabiosam diuersa esse oportebit,ut uulgaris herba potivi dicenda sit, quam ab antiquis pertractata, curitaneis aegritudinibus ex albuginei hi orib M aptat sta

Habet ne alias uires, an cstitum scabici aduersatur 2 a. Recentes quaedam inepta carmina tempore Urbani Pontimis iam adducunt,qui ade, citia opplentur, ut pudeat me restri eos m. Nisi aegre tuleris, eamet carmina recensebo,ut experiar, memoria exciderint his rem carminibMplarmum oblector. ERA Ut lubet prostis sed is inpedias. N.

Vrbati prese nescit preti scabiosae: Nam purgat pectus, quod comprmit aegra senectin. Purgat pulmonem terus simul regionem, Rrumpit apostemata,lenit uirtute probari, Emplastrasti foris rumpit anthracem tribus horis,

Inim potatu Crsic unin euacuatur.3RA. Sistoebes uiresso derentur,eaedem quodammodo

sunt, blandem rin stoeben esse contendit: sed miror Min . admodae cur in istis carminibuε contra scabiemuriere

t scrip