장음표시 사용
151쪽
e segre tiens s est res actu ppleto et psecro: ergo se Megario n6 est generatio m rei veritate. O generat solo p seMegatori prius in actu in eo ex quo generabas:inei ulEa aut et separsi n5 est maioris virtutis fina sp bnidi ergo nec Have nec leuius. Amplius: corpo* clausop inuici cu exierit unum ab altero no occupabit maiore locu loco corpis in quo erat clausu,Aqua cu exierit ab aere occupat maiore locu loco aque i qua erat clausa: ergo cu aer fuerit generat' ex aqua no erit clausus in ea. Item: sip segregatione fieret generatio:tandri elem itop ex innuit cem gnatio defueret: nam siriterra aliqd aque aut erat:aliquid ab illa substractu est et gnatum: deinde iterii ta nitari aque auferido: rursu3 aliqd generas: et tu oe finitu p determinate quantaus ablationi tandem cὁlamalambit aque residuu erit a terra auferendum:quare ampli' er terra nὁ poterit fieri aqua: aut fi semp aliqd superest preter prius accepta austriduipsu3 erit mole infinitu et in ptinebit mole finita terare igitur sub mole finita edtinent infinitatque est ipormiterigit elemeta nὁ generant ex sciuice p segrega tione: declaratu est ergo bucusq3 τ elemeta n5 fiunt
ex inuice3 fim exitu et separationem. 6o. ponit cupὁ: elemeta non fiunt ex inuicep transfiguratd et unius figure in altera mutationi: sicut ex cera non erculari p uariatione figure fit figura sperica: p3r qrpyramis no semp in pyramidE diuidis: nem cubuo in cubu:ergo elemEta G possent diuidi in elemetarimo erat indivisibiliat sinter Ops puramidio n5 fit pyramis et ignis fit pyramis igit paro ignis n5 erit ignis: sic cu pars cubi n5 sit cubus: terra aut sit cub' ergo pars terre nδ erit terra: et accepta pie ignis fic
ciem resolutione: primo:* dicunt unu elementu ex paucioriae triangulis et lapsiciebus pponi: et iccirco
idipso trismutarin δ posset nem alia d pluries emtriangulis er ipso gnvi posse:id aut incduenies estin6 oia. Lex stinuice posse gnari r cu nd potior o uno clemἐto os quolibet altero videas ta r ei negant ea qs msu cognoscunt: videm'.n.quodlibet elementum alim resoluuat butusci est: qr proprias possides nitunt defendere potiusoluesti re vitate:nem prucipia reb ipsis recte accomodat: na3 sicut ea Dcipiare quib' eterna pponunt eterna sunt: ita ex uae sensi hilia pstant et ex qb'corruptibilia: corruptibilia: in telligedu est inqt Auer.rpinq nb remota: m princi pia re* sensibiliu remota no sunt sensibilia ut prima
orma. l. dimenso interminata et primania: neque eiti principia rerum corruptibiliu remota sunt corrupti
bilia:et ita nullum eternu potest esse po appropriata rei mabilis et corruptibilis: mi.n.n5 appropriata det a:ti forma coloret sorma viis in essendo. Item terra olu3 elemtio* sola incorruptibilia est et in quialia resoluunt:4 ponores sunt elemeti codii des igitterra sm eos maxime omnium debet dici elem&u3:qb est incduenies: nam in quattuor sum elementa alio; pposito*:et nullsi eo* e dignius bre nome et smin et rationEeius G aliud. Itervicu ex eo qb pirures babet triangulos generat illud qb b3 pautioreorsupiunt aliqui trianguli residui: et illa nd pstituum elementu simile ei ex quo genitu ἐ:qr illud resirit longe plures tria los cis supiunt: neq3pstituut alio quodcunq3 elementu eadem de ci igil remanentes trian/guli erunt lapssui et ociosi:que est inconueniis: ut si ex igne babente.8.triigulos fiat aqua babis sex et totidem reqrens:manent duo residui e nὁ pstitust i Erit imis multo plures duob'reqrat magulos: nemaliud ppondi elemenisi pr eando cim igis sunt lapinui. Item: m dicunt generatione fieri ex supficiebus babent pcedere generationE fieri ex non torpore: Odisciplina* principus opposita est. iE:admitto n5oecorpus sensibile esse diuisibile ut tuam defendam positione: que ausus est absurdil: ni in disciplinis corpora matbematica 4 sold intelligibilia sunt pcedunt diuisibilia ergo multo potius et corpora prifica sensibilia diuisibilia sunt. Item: m substitias elementorsiabinuice figuris distingusit:ut igne diculeesperice aut pyramidalis figure ergo se diuisa spera aut praramide partes ipsius in quas diuidit non lam spera aut pyramis: sic partes ignis liberunt iςnis: et ita bceteris elementis iniur ipsa elementa indiuisibilia sunt:aut aliqd: scilicet paro elementi ἐ prius elementor o* virum est impossibile.
eὁuenitierantiet figuras elem iis attribuci: vi ignisperici aut pyramidaletaeri octocedri: aq ecocediaret terre cubicM.Secuda e: no sunt figure elemtiis attribuende ob eo* motus et uprias orationes fa ciendas. Series a sit verborum Eristotelis talis est: si elemcta figuritur ita ut igni figura merica aut priuna datis: acti octocedra q E figura solida octo extremis sufficie aut basibus stenta.Sque ecocedra que est
si Dra corporea uiginti supficieb' e bafib'picta. Terre vero cubi capcedat:q qde figura cubita equalemm longitudini latitudine et riunditate3:fielementainct ritur Dictis figuris et sponitur ex eistac cidet poni uacuit: na3 in planis si no et lapsicialiae 4ptinens linea aut lineis: inueniunt tres tantum 4 applicate fim angulose replent locu supficialiter
scilicet: et sunt:trigonus: tetragonus: et exagonus. i.
si retris lares: quadrigulares: et sexangulares.
ciebus solu due. yramis et cubus totu replent re
solidas tessi replentes spatis o duas et eas clemerutis attribue ad ercludedu vacuum. Cὁmris.66.Inprimis scirasi Et repli to tu locushrficialeuende nisi occrepat aliqbtotsi spatiu supficiale circinans alio punctu in sup
fine imaginaisitet reple locu corporale E occupare in tu spatiu qb est circa punctu imaginaru3 corporalea. m longitudine:lnitudine et planditati usi non potee figura pplens lapsine corporis nisi que implet angulis suis capacitatem angulo* supfinei corporalis nec pol esse figura pficiens cirpus nisi que angulis suis corporalibus implet capacitati angulorum comporalium: locu igitur replere supficialiter est occuparetonim spatium qb ea circa punctum unum : ito
152쪽
figura vel pre ipsius:linuasit rapiere corporaliter est totum spatio qb est circa punctu unum occupare cor
ia captatum vitu in quamur aris lirecti ves equale eis:vt patet o . I3.primi elem moueiscudiorque yponit:* si linea recta sup recta stans angulos faciat: aut sui et duos rectos aut e te. puobus rectis: s.n. pirabat linea stans sup recit: sit cado recta sinter ex alia pie siciet duos uulos edies duo blaecitis: totii ergo spatiu circa punctu unum si valet quattuor rectos replet totum loco:ergo collato sit inor quadrata fim quattuor angulos unita in pu tomedis in 'perficie imaginato replent totu spartu sup ale. Item sex miguli equilateri fim sex eo; amsulos uniti in pilato medio in stipficie im nato torum spatiu supliciale replent O punctu datu circumnat: nam illi sex anguli valent quintinor rectos. te tres ligure exmone pinuesi ea* angulos obtusos in
puncto medio in suocie imaginato se cὁiastes totum implet inat idqd punctu dat in circdstare ex quo
illi tres anguli obtusi valent quattuor rectos: duta xat ergo nore tria lares: quadrigulares: et sexanguineo replent totumansita resin quiso vacuuti
ramii aduolenduest. Inter figuras corrales mutuiras sola cubica et pyramidalis replent locsi: undeocto cubi eniti ad unu punctu medium in svatio imaginatu ex ol latere replent totum pati u corporaliter:nam octo cubi applicans ad punctum mediu3 sim octo angulos rectos cubicos ergo totum illud spatis corporaliter implet. qtem. Ir.pν ramides unite fim ea cui des in puncto medio in patio imaginato replent totum musicorporaliterinam valem.s angulos rectos cudicoorerim figurecordorales in quoc 3 numero accipiant non babit pratem replendi totu spallu: cu no valeti. 8.re sangulos cubicos: sed de his sitis dictu 3 sit p nudet, iuno ad quam3 de celo.
Immiti 1 67. Omnia simplicia corpora
ndi determinat et re sint ma receptiua omni u figura, rani mixtis appropriata*:iinota figurans urata mentis Grat ceriam figura: figura nim sperita est adem elemitis nonio illa, sibi nodeterminantibus.
remanet in mixto: dimitto opinioni Avicene tenentis elementa esse in mixto fini esse placiu3 quo ad sormas substitiales: in esse implactu merito qualitia primam:relinquo opinione coci 4 n formas males elemet Mini edi nem remittitelemctaq3i mixto
im virtualla remanere nibit. n. elementi remanet inmixto pter mis primi: opto Cδmitatoris stat in ista xpdne: elemeta n5 nee Nectu ' remissuis ipfeciss manit in mirio: dlitates nam in sumo i mixto n5
vit cis qlitates elemtio; intendant cremi trans et suscipiat magis et minus e sint passi 5es eorude forme ouoq3 elemeto* substantiales int edent et remittent et minustet ita erut gradus formes baud ignis distincti a gradibus qualitatum cum. n.
l fibile in aheremoti et unouodque maneat in bcomponit ex illo: permanebunt elementa formali in iiiiiii civistem n5 est elementu nisi elemetati tui fitelenivitia ma mixti ergo remanent in mixto.Iteiri mixtio inalteratri: et no corrupio* vnio:mi scibilia n.in mixto n5 iunt corrupta. Contra: substantiae ac/cidens distinguunt p rones piradictorias ergo inter
illa D existit mediu. Dico sit inter iubstantia puriuet accident emetur icipationEpditionsisti Matie rfecte et accidetis.3teru nibit e medis inter ea dium diuerso* seneris: substitia et accidis limi diueris sene*:e odostoni bil ee medius p reicipatori diuerso* genezicus boc tui stat formas etemetorum mediare inter substantio persecta et accidis quantuad =dit i5eo quesietes substitie e accidenti. Timi lar me substitiales elemento* int dunt et remii ne ero .eqinnir p indisi distinguedo moturna genoratione. Quo mota et generatione3 differre ex partembiecto* et terminopi subiectu generandis E ma prima: subiecisi aut mo Eppleta actu: adsormas itam elemento* e uerissima generatio:lt successive inibi
dantis E unu mixta eet quattuor iup sita et i quatituor Micieb':m quelibet forma iubstitialio pstitust
supposita in determinata specie. co forma eleme/ti in mimo n6 denominare: tuqr in main qua existite aliqua forma nobilioritu3 m est ibi fim ee implaciti et remissu3relicuomino generat mirisi: elementa acqrsit tale oortione qualE requi sorma mixti generati senendu e ergo in mitio elementa sormari remanere: minio niq3 e miscibili si alterat unio: altervitiosit et mo n5 puenit eis 4 no sunt iuuit Aristoto mixti tim Πicile q e babere modumo elenitia i mixto habent sit uiuet. n. bem situ distinctu vel n5: si ficit quelibet paro mixti esset mina: si iid daret penotrino corpo*.osco m elemtia venio ad mixtioncircu tria a min quartu: ' ma venit sub formis element restactis: ubi me inueniebat seb forma elementi intensa et placia. Quare te. 68. a:carneonertii ut aspersit ι ιιι νιιμυε mint ex supfitiret elementa fim istos generant ex positione si poterii ergo os: carornemus et cetera mixta non fiunt ex elementis Mursus dicebat antiqigne eis speram aut pyramistor pyramis et spera sunt maxime mobiles minimata tis nequassi firmiter iacti:qbglob' per terre planitie decurris suila nitarauignis aut ut sertur mobilis est: minima tangit te minime moest ergo ignis est spera. reterea angulus uiri iubet
calefaciendi et calesimone incendendi: imis autem caleucit et incendit ergo ignis est pyramis: est enim pyramis tota angularis et in cono an tu b3 acui iminis. Eade quoque ratione ignis est spera: ni spera amgulum cὁtactu linee metiori pstituit omnisi acutim nium. Terreasit cubita dabam figura: m G ad Ora manendu aptissimus est: ut lapis cubicus in terra proiectus manet imoe: una ast olu3 firmissime manet eqescit ergo terre E cubus. Contra: ignis e api' moueri sursum: spera non est apta motui sursum:engo spera non est apta motui prodrio ignis.ytri: ter
ra non ubiq; est nata quiescere sed solu in loco orioiicut et quodlibet aliud elemetu: st quodlibet elenitissi suo lacoerit cubus: qb ibide niteat: et elementa ex/tra loci sin ervi figure verice:* sacile moueantur. 3
153쪽
ὶItev igmata sint eardeum trabet angulos ergo
. tiores ergo ma elamera strapte ni cateiacientimunm: spera:pyramis: et an ius vi dicunt castriacit et arde sed corpora nisibematica Mi speras: pyra mutes et angulos ergo corpora matbematica calici
otii et ardentis estialsu3:ta sint abstractaintelle
a materia et motu: nd enim est maior ratio: cur imis
calefacianet tamen matbematica corpora idem da ria ivio ims calefacit: n5 calefaciatiaut si qua fit: ea aetera I tem:ignis est spera autPyramis: at mar d : ignis: in ignem conuertitet m ignis ergo qdari det ni spera aut pyramis.Item:cu ignis diuiditur: quelibet pars est eiusde denominato is cu toto: namq*elibet ps ignis e ignis: ergo si ignis fit spm aut pyramis: qualibet ptem eadem figure sequet denotminatio i et quelibet ps ignis erit pyramis aut spera ergo quelibet ps pyramidis erit pyramin: boc aute est in ὀuentis: na qui dicit pyramide nonisi in pyramides esse diuisibila: simile euacs pro aliqua dignit taleqsserat gladiu3 nd nisi in gladios diuidi posue et sori ip serras esse partibile. cursus igni magis Pprium est curegare et uni alterii cdtinuare es diis
sere s segregare:nicdgregatior se est ad pseruatione3: segrega io aut d accides et ad rei derditionere./Me t. n.ignis 4 sunt euisd rdis et spei: ut vapor civ K o ucinerE cineri :separataut eaque uni diuerseipς iel et naturerergo potius debuerut auribitere rusur qui congregaret:Oetest magis proprium: Golia segregaret:que ei minus est propriui: male ergoar auer et pyramidi: maptissima ligurana 3 est
Ad divitudine ad separadu Sterum: calidus stim dum 'iantur sim virtutes et orationes ergo babent Oias uras: si elementa figuris a tet trasin iuat frigido figura assignare impossibile est figurecali riam: cu figure ni bil sit frium igitur Nis calido assignata elingiua taut. n. Oibus agentibus Masignare figuras:aut nullis: cu no fit imitor ro cur mlius uni o alteri assignetur figurer alia aut volines primis aurilio esse sibi ipsis didicunt diciteo 'NUM esse magna*paritu:et obvium oros tusire M posse sed eos charingere:erit ergo calor aperi s: di soluens: uisiens et parum subtiliolii partia ergo caelidum et modu disserunt ni nitudine et parvitate astinuice:m calidu parua* si puum:srigidu vero magnam3:no igitur abiimici P figuras diis trut: ut ipsi
dicuntrimo cii in igne sint magne pyramides et parane et magna* ptium corpus frigefacit : magne ergo priamides stage civi et no sunt ignes r nem calore efficiunt: are aliqua pars ignis sesquit: ergo n4 sunt assignade elemctis figure ad eor u motus et i smutationes efficiendas: cu aut unuquiam elemenitum a natura babeat proprias opationes et virtutes a na deternimatas qbus abinuue ipsa proprie differunt et a qbus virilitibus eorsi opationes: generationes: iteratus et latoes fiant dicet. r. de gnatione.
de temo libro summati3 dicta sufficianti
Suma prima sitii celo tractat diffinitione grauis et leuis tam simpli/citer in m quid
a Textu comitis primi ad.7.mba summa ostidit linca nilia mouere finali et aliquo mo/ do effective gra /ma et leuiara. .esmad. 26.Ter ociarat varias ara uium et lavisi conditiones et naturam loco* eorudema. 26. 4.37actuaria merito grauitatio et levitatis coarmin numerum elementorum quat artumra. 37. ad. 4sa
inprobemio prio dicit:m intem no eius in boc libro totali ocella est loqim de partibus fimplicibus.i.corporiae simplicibus scilicet de cognitione substantia* e et de numero earum et Onimbus acciden ' earvi ergo vult Averrois ossi tu esse prilosopbi naturalis confide
rare et substantia3 et accidentia. I.prificop. II. r. p byscop. 27.primo de ala.3.et ansero corollarie pbriosopbum .iaturale tractare de rebus naturalibus quam ad predicata prinii modi specialia: diuinus aut solu3 in viuuersali quiditates naturales speculanirndi. n.
xpontiones: domo est ens: est substantia: sunt meta issicalas sed cubscendimus ad genera subalterna intramus consideratione naturalis phim bece causag predicata primi modi illa ad natura Nisit ad quepsequitur esse mobile:reliqua ad diuinus: medicata iram primi modi abstrabunt a moni:si ad ea n sequatur esse mobile.st ait: in tertio aut de pluribus dispositionibus corpora grauium et leuisi non inquituelrmenta sunt. Sensus est: in tertio librosuit inmusitum nunquid elementa inter se transmutent P enimai boni vel partium consimili M: an per figuras: et quo modo: quη omnia n6 insunt eis ut elementa:que quidem sic intelligitumdic psideratur de elemino ut subiecta sunt:in libro de generaude vi cause: ubi habent ratione elementi: dicitur per respectu adpricipiatum: unde ignis erim myxtu non est elementu3. Mursiis inquiumanifestu est aut q1 boc c5pleto per Dinar sermo de corporibus mundi primis et fimplicibus et de omnibus existentibus in mundo inquanta estniundus. . de accidentibus puenientibus msido in eo* mulus. Contra: nd completur comtio ani/malium:plantaru: imneraliu que tamen piiciunt mudum ergo.Solutio est.Averrois intellitit respectu librorum precedentisi: ubi imperfecte babite sum cognitiones:que facie sunt persecie per notitia traditainboc quarto libro. contra itosi ergo naturatum vi bet in se principiti motus localis simplicis n5 erit subiectu3 libri de celo:cu multa accidentia alia amotu cotideritur. Solutio est:cognoscis aliquid ee sub lectum in aliqua lacultate: qu ando est subiectu respocru principalissimi pressicati palerati i illa multate. constat
154쪽
eonstat aut inter omnia predicata tractata in litas
de celo principalissimuni sore: esse mobile localiter hi liciter: ut dimn principio lections buius anni. et leue et que fit utrius v proprietas et conditio: nam de motu corporu3 simplicium que nata sunt moueri motu recio tractandu3 est cui deseruit cognitio a uis et leuis test nim graue natu3 moueri deorsu3: traue ursu3:et sunt ii ola grauis et leuis nota potetis; runde nota actuu rndentia illis potentus notata non
bent:sed possunt circuloquiisnoibus ppositis
Hueri nim primo dicit:et sint manifestum di
forme eorum sunt grauitas et le/uitas: sed latet quas naturas babent. Contra: quonam pacto latet et est manifestum Golutio est: palam est grauitat et leuitatu est e sormas elemento*:sediat et quas naturas.i .essentias babet forme scil3 elemetoptan sint rpter vacusi:an pp figuras: a pierea de istis e psoruta du3. Ite ait: grauitas et leuitas sunt principia motuu rio; in bis corporib' uocatis elementa:et paulopost subiugii:necesse e considerare in eis:nam psiderauo in eis intilis est psiderato in re, hus mobilibra.nali M.Sensiis et auitas et leuitas interdu rprietates: sepe forme appellant grauiuet leuiu:et noliter dicit vocata elemeta: qr PM: elemotu3 est ma pria:et psideratio in eis e fins: cuius dicuro est: m re vera prima psideratio naturalis pfistit inqui dilate reru3 naturaliu et O in bac cofiderationermimo physico*.Ir.3 tersi inquit: regeteme non vent agens nisi infiniudine: necubiit ex quattuor causis: nisi formale et finau:et fi babuerit aliqd quasi Mens iid em nisi inmultu est sorma illi et coseruanat uni. Contra.4. capitulo de substatia orbis emat etria: forma:et finis:sunt cause celaeergo. co telii novabere mim in potena partem sui:quesolet approritate loquendo vocari causamaterialis: cuius quicem causalitas consistit in recipientio omnes formas Ubcelestes sim esse reale: habebit ergo dii taxat cisi formauet finalem. i.
vte ee.Sisus est: boc nome graue et leue di deacidei. de larina cui 'eactio et no de motu tisivueniete ex habui tet pbabim itelligo qualitate de iuba speciero sor mltipsu stabstitia: p acido gravitaiori et leuitatione: et potuit idἐ non E qualitati des a spe et stibistitie satisface: pp.Lmarinis em cὁuemcna3:binc Em7.pbrsicop.ro.drulitate delaba spe non acetii pinteratione: m sorme substitialeo n5 acquirunt paliterationi: rpterea dicit bic Comentator et bec notasme et leue i 5 dem5strit apud Aristoteu nisi babituri et forma. 3te ait: sorina .n .et bi dicunt bie potitia ete. Sesiis E: potiti ad ipsi forme e no tiri copo snt et forme elemeio*dicunt pricipia activa suorsi
motusi: n5 passiua:receptiua .Lmpntnesari prinopia passiva minatiua: vii soli sum dicere sormi esse principi si actutu et iclinatiuu mot'naturali Ampli iis bec spositio: virtutes passae egent motore ex trinseco betur. 2 .de aia. sr .ir. met bapbyfice. sq. ex
qua inseri nihil bere piate reducessi seii,3 de porrea
ad actur et elementa dicunt moueri a formis modo insta determinado. Contra.'.metbapbriari r r. ma
que potest simplicitandindiget in inspicis emt
in actum nisi uno motore torum: materia adiri que non dicitur posse simpliciter sed per potentia3 reni tam em in actum per plures uno moror e m remo/tionem aut propinquirat Q ergo numb ex se em potentia ad actum. Distinctio de potentis proxima adactum primu et secundu soluit difficultate3:potentia ad actu primu restrit agens dispones et induces.Iterum ait:actio. n.est manifestior babitu et apud intelle 3 et apud sensu3: vii dicebat Averrois. Ir. methappbruce. Iq.forma non comprehcnditur sim sensumi sed fm suam actionemret cum Comentator dicit. Me est melius:intelligiti dee facilius ad doctrinam. Comentator dixit grauitate3 et leuitate esse naturas et larmas elementorur pro pterea noni merito dubitatur. lt 3 grauitas et leuitas sint forme substantiales grauiu3 et levium: vidertur in non.Tum qr sunt sensibilia per se.Tum m sorme iubilitiales rumpuntur in muto: grauitas aut ex et leuitas non: quia datur mirtum grauius elemen/to: ut aurum. Tum quia substana non est substantie cottana: nec suscipit magis et minus.Tum m manote eadem forma substantiali varias grauitas et leuυtas:vi in vapore.Tum m. Dysicorum. 8s. ex raro
et denso oriuntur graue et leve. Tu3 qr m euciaristiae grauitas sine forma substatiali.Tu3quia.f. metiarbr sicci i8. iunt grauitas et leuitas qualitates naturales primaria intentione: secundaris quantales. Tusm .celi.27.sunt graue et leue in capio relat .Taqrsepenumero dictu est si grauitas et leuitas consciciuilia qualitates alterat tuas. oppositum est Averroisin probemio brius quarti:et in Comento primo et secundo appellans gravitatEt leuitate naturas:ois a sit natura tu, stantia est.r. pMM .4.3terii. .ceu.ro.impossibile e ponere grauitat M leuitate sub accidete.Ampli 3. cel LII.yria forma substantialis existit in materiar grauitas scilicet et leuitas. Rursus. .celtin.93. patu vult Cεmentator grauitate principiare motu pricipali .I L .deaia. Io aue et leue numerantur ipdicamento substantie.M si essent accidena M NOiguerentur elementa essentialiter pgrauitate et levitatem. Tu quia gravitates oes fiant eiusde ronis. Similiter et leuitates:velun et calores Mart dato mgrauitas terre et aque essent alterius rationis accisitis:tune a posteriori per grauitate et leuitatem elemeta differrent.
dissicultate itam dico primor graue et leue vidusiipddus vel absentit ponderis vocantur Gntates. Orco secudo* forme substatiales sepe nominant ulitates niles. Dico temo τ grauitas et leuiras piit sumi pro grauitati de et leuitanone et ita sunt inde eblaravitas et leuitas mouent sensub tari'. celi. 9.Qico urio:.6ue et leue ut dictit pricipiumore in ordie ad uniuersu3 sunt in capitulo ad aliud: lalii' n. si cedere idi eE in diuersis generib' m diuersa esse. co mimo: auitali et leuitate formas eἐ ele/mento; substantia es ad mentE Buerroistet boc ne cogamur dicere: sum forme substantiales.l. sequuntur sormas substantiales. tur primi est: dico τ substantia sentitur per accidens a sensu: quis non inquantum sensus: seia inquantum bumanus a. amnia . M. potest tamen concedi substantiam
155쪽
sentiri per se: quia inma nuns acquirit ab intestis
cui esse intellectum: quin prius ab agente sensatio nem acquisiverit esse cogitatum Mogitanua enim et intcllectus bum amis et in est aula et in operando lac4comitiant.Adstoni dico*grauitas et leuitas Gguntur in mixtis:et numb mixtum pol esse grauius mulsi inplui coponenti.Ad urnae sunt grauitas et
leuitas cotraria ratione motus sursum et deorsum'
suscipiunt magis et minus forme elemento* subsisti ales.Hd quartu: si vapor substantialiter differat ab elemento: tunc leui Natio non opponit sorma vapotris.Ad quintu stat accidentia precedere forma: que scilicet preparant materia pro recipienda forma.Adso iuue: in i,stia consecrata grauitatione facit Deus no grauitas. Ahe rdneo sunt ex dictis solute.
Averrois asserit res eternas non babere agens nisi Fin similitudine: a plerea quetratur nunqd ista xpositio fit vera: omne productum est nouu: videt g n5:tum p pio lumen solis ab eter no productum in parte orbia propinqua.Eum quia omne babens finem babet et causa3 eniciente secudo capitulo de substantia orbis: finis significat agens ibsnificatione necessaria. Tum cuia intelligentia laba intelligit prima per essentia3 secunde ergo secura deffective a prima:obiectu eiu ab intellectione realbter distin 3 essective ad intellectione concurrit: in aut necessariu intelligentia mediu intelligere p mediam:ne ipsa intelligat se modo accidentali r intelligere enl3 te modo accidentali coceditur tantu intellectui bumano.3. de aia.8. Tum quia. .metapbysice 3 r. mouit Aristotelam ad poncndu3 agens separatua materia in lactione virtutu intclligentiu ergo intelligentie sunt lacte: tamen sunt et erogo: nem petui mites intelligentes pot intelligere intellectio tWr intellectiones reria 3 materialiu ira intelligunt.3. de aia.r6.Eu3m in intelligentiis effeciens : finis et forma concidunt: primo capitulo de subitana orbis. oppositu3 est Averrois presenti minento. r.
pbpfico*.asiniateria no est sacra: m e et ar Ir .met psice.44. ab agente nibit prouenit nisi extrabere illud que est in poteria ad actum. Ir. mei bapbruce.ar. mbil est possibile ex se et necessaritin ab
alio preter morum celt.2.celi. ror.terra non est generata sin se totam: quia est eterna.Ite ne pereat syllogismus diuisio Aristotelis. .pbysicop.7. .7. yticorum. Io. ir. metapbifice.6. non potest reperiri mutatio per quam acquiratur substantia nisi genera tio. Et si Buerrois concludit contra Avicenam de producti5e intelligentiarum. II .meibaphysice. . et dogmatibus Aristotelicis non insit aliqua diminutio: distinctio Ebeologorum de duplici factione:cus nouitate scilicet et sine nouitate seu per simplice enavinationi:nulla est et non satisticit peripateticis: ne sveritati: boc iundamentovermini illius emananotaiunt pugnantes adinvicem ergo unus illoru precodit reliquu tempore ergo n5 esse cuiuscum producti antecedit esse illius tempore. expeditione dissicultatis dico primo testprima intelligentia essiciens remectu mos
m. celestis qui par partes est nouus: est linis intel li*entiarum cui quidem intelligentie dependentes cupiunt assimilari: est forma primi molatis. ω is
udo: causabias finis pinit in moue mei phorice:
reicientis in mouere proprie et realiter:forme est dare csse:materie ossicium est pali et recipere: iccircotausalitas agetis ' similitudine et causalitas forme
mu P. ι Πιι - .ei inceptibile uel generabi
le vel corruptibile non se copatiuns: sed bene in esse intentionali: intellectio eni3 qua fenix percipitur est inceptibilis et comistibilis:stat tamen ipsam perpetium: lux itam in esse reali solis no est iceptibilis ne
in desibilis sed bene in esse spirituali:et si e eterna ita est producta et lacta:quauis producibilia fit et lactibilis.Hd secudum: babens fine babet agens veru vrsimilitudinanu. Ad teritu: intelligit intelligesia inserior per essemia3 superioris: iue cognitione beatisvca intelligit se modo accidentali: intellectus aut e bumanus comprebedit se modo accidentali et cognitione beatifica et cognitione non beatifica: ut d M.3. anima.8.Ad quartum:per virtutes intelligentes et intellectuales intellisit intellecti des factas ab intellectu agente que denominant intellectu intelligerutE imo tanta vitione uni uni intellectui Ar esti auripsti mellectus.3. destia. 37.g. 38. citer tendit: Gaue ad alterum mouetur deorium malterum. Leve simpliciter sertur ad concauum lunet leue xalteru3 seriur sursu3ρ3 alterum: unde dane duobus corporibus simplicibus equalis nis diuerse tame nature id est graue uel leue simplis citer quod velocius descendit uel ascendit. Est avitem concauum lime m naturo locus supremus: cemam mundi locus insimus: et ficut babitates inno
stro bemisperio non precipitantur versus celum: ita nec existentes fi qui mit in altero bemisperio timere debet n precipites celsi concutiam. ι α primitus aduertendum: Aqua grauis est in pectu aerio et levis in comparatione ad terram:propterea existens in centro moues ad concauitatem aeris:et est grauis magis m leuis et leuis o grauis:et licet elemita media in propris speris grauia existant et lema:eorum tamen grauitas et leuitas sunt simplicissime:oueadmodum et qualita/tes alteraiiue:et motus sinplices locales: sepenumero dicitur aer magis grauis Q leuior quatenus ais promouet ad motum deorsum mad motum fur
sum: e dicitur magis uvis e grauis:quia destodii in uno elemento et ascendit in duobus:aqua magis grauis . leuis:cm ascendat in uno:et descedat in duobus elementis. stem notandum est: cum modium fuerit diuisibile dabens latitudinem.l.medi Mest in se indivisibile matbematice sumptuppotest ramen vocari diuisibile inquim ad i=m diuersa ternivinant. Et cu Averrois dicit:et n5 nocet huic si sit ex duab'affirmanuis in tertia figura.l. iste rellogismus: ignis mouet ad superi': ignis mouet ad circistiani celi ergo circuseritia celi E supi ' E mla i tertia figuratque m pcludiuque m cocludit affirmaruue dictu EdnitiatorI circa Dur i utile .Solutio e: taclusio dem5strationis ex documeus p mors sticio d3 ei una:cdstat asit et tertia figura cocludit ina pamticulariter. Murius in dii E:vulgus imaginat ni dueE ad silitudine semicirculi babens corda cui medius pucius est centrum: ponsii nim vulgares celusim opita nostra veluti rectaenulli auum dum
156쪽
orculi. ges et erra ait Averrois:illud aut O est inino no grauitatio esto gelie grauis simpliciter. . mouetur ab et cincto dona iniiciet ad locu Memcti dominatis: et n6 differat nisi=3 magis et minus: xpter illudo misces eu eis ex altero corrario qb est leve. t.grauitas remsti e remissa per admixtioni leuitans:et Gnon inuenitur in rebus que sunt eiusde3 svecim:grauitas eni3 magnitudinu equali ii que sunt eiusdE heciei respectu grauiu equalis est: et iste magnitudines i. excessus in resvectu indiuiduoru eiusdὲ spetiei ndsunt in grauitate nisi xpter magnitudine et parinta tem. Lquantitatis: magnitudines aut equales si sunt diuerse speciei tueniunt diucri ei grauitate:et cum uitas magis dominet incbpositis M leuitas: id de
graui tanῖ b notiori locutus e Aristoteles: uri vespupillus terre est gravior Q unus pugillus aque:etosus albo
- mos esse principia rem3 niliu3 poterant Ialuare in elementis causa3 grauitatis et te vitaris: non in mixtis: dicentes supficies esse principia nec in elementis nec in mixtis apparentias sabitare poterant:et couincunt rones Aristotelis contra Democritii volento graue et leue non differre nisi pmaius et minus: ut Averrois docet in fine. D. Non digne bipedali et pedali. Mursiis ignis bipedalis motorem ri magnitudine vi terra pedalis n5 tame ei grauior.Itri parma planta interdu3 grauior est maeiore planta eiusde3 specici:et paruus bomo maiore. Eana preterea decempedu3 no est grauior plumbo
pedali: Pndefiumuersali maiora magnitudie sienim unus pugillus argenti: dis ergo constat τ gravis grauiora et minora minus grauia ergo equalia existe
simu est id qb mauitate scedit oia grauia qῆib subi rent eque grauia .cleritas itam est min grauib' sim stat. Eeuissimia que leuitate utecedit leuia cnibus su/ plicibus qb est maius est grauius: et in leuib' qb est maius inuenit leuius.In mixtis aut interdu3 maiora tum leuiora:interdu3grauiora.
i que leuitate utecedit leuia quibus su perstri urret vocat elemini graue simplis que natu est descedere in tribus elementis: leue simpla fascem diu in mae: graue i respectu qb ascidit i uno et deis dit in duobus: leue in respectu quod descedit i uno et ascedit in duobus: c de pria summa.
que e a textu comenti. .vstu ad 26.ostendit Aristoteles loca na turalia moue finan et aliquo mo/do effective grauia i leuia. Sen tenua aut.7. 8.'.et. ro. stat iboce no recte ita lato determinauit de
gravi et leuito dixit id graue ee qb ex pluries eius de nae supficieb' aut trigonis costaret: et lavi'-ex pauciorib'eiusdi speciei surficieb' aut magulis c, poneres: ni inprimis nibit dixit de graui et leui fimpliciter.3usi sic: maior ignis eit grauior et tardius moueret sursi13 o minor ignior boc aut ea falsu3: mi maior ignis seri iurium veloci'et minor tardet ecouerso maior deorsum tardi rudit et minor velocius et
ira dicas de terra maiore et minore. miri fi aliqb esset
grauius aut levi' alio multitudine aut paucitate tri angulo* aliqua pars ignis eci grauior aliqua parteaque aut terre.CEst aduertendit: apud Aristoteles quainior sunt elemenia ex quo* diuerso dominio num mixta: sed apud Platone una erat r5 oium t sutoru ex qMoia c5ponebant: 're vera sentim' mi mresolui i elemita n5 in triigulos .Ampli'quanto magis aliqb fuerit graue aut leue tito magis erit veloxiet si velocitas e i finita grauitas e i finita: prio celis 88.et dicebat Cdmelator. .pbpsicop.7r.stanteni edis eode facta variat de i graui aut leui uariat motiis: fit.n. variatio in prio principio illi'noe: rpiti rea scribis.3.Drsio p leue operabit mox nisi aliqdipediat:et. .celi.Ios. grauitas maior propellit
minore: ex bis colligat pala min maiori quito e maior virtus:et si graue quanto taem maius tanto moetu proprio velocius mouetur ergo celu quato fue/rit maius tanto velocius mouet motu proprio: cum
tanta velocitate moueas quanta unqua moueri pot:
esse pauius ob minus vacui b3 interceptu3 et id trauius qb plus b3 vacui interceptu: nam putavi ipse
Democritus ola corpora naturalia coponi ex aldoimis inter il vacuit erat mediu: et cu corpora ex equalibus at mis multitudine cdstarent: id nia ius erat et leuius inter cuius plena plus vacui erat medium: d vero minus et grauius inter cuius solida et plenatriin' vacui mediaestra plerea ignis leuior et maior erat: terra aut grauior et minor. Contra: ergo terra
centu pedu3 es et leuior paruo igne: cu babeat plus
vacui interceptu ib babeat ignis unius pedis. It si aeue sit in quo paucu de pleno:graue in quo multu de pleno parua pars terrere et leuior magna parte ignis.At si leue fit in quo multu de vacuo: graue in quo paucum de vacuo magna pars terre esset leuior parua parte ignis: sed si leue fit in quo est de vacuo
pluso de pleno:et graue in quo plus est de pleno Q
de vacuo velocitas magni et parui ignis esset equa
lis.riurius vacuu nulla3 babet mouendi virtutem ergo vacuu n5 e causa leuitatis: et plenu grauitatis. stem fi vacuu moueat sursum: et plenu deorsu3: possent vacuu et plenu adinvice3 separari: et separatim quodlibet ad propriu locu moueri: qb fi separeturi dabitur alique corpus naturale M nd constituetur ex pleno comixto vacuo: sed plenu sine vacuo:et vacuufine pleno inuenietur: debebant ergo antiqui pscrutari cur vacua et plenu in mixtis non separantur aruinuicem: Aristoteles voluit sormas elemento* deri neri in mixtis a sorma ultimata.2. de anima. 3'. Ite
inconueniens est ipsi vacuo locum turium assignare in quo recipiat: nam potae vacuu esset locust et fi moueretur: ad aliquE locu ipsum moueri necesse esset et in aliquo esse loco.Et si vacuum moueatur: neccsse est ipsum moueri ab aliquo : querendum igitur esset crae esset causa motiua vacui et quod principio mot' eius effectiuuret esi nullu recte assignari possincon stat vacuu moueri n5 posse.
za HLQuid illud esse grauius quod plus
babet materte: et illud leuius quod minus: nam si omniu3 rerum naturaliu3 materia3 ponant eiusdem Tibe.supcelo naudo. it a
157쪽
s citi: nil tulit simpliciter liue: mun ipsum det e
rei componi ex mininia et paucissima materiarat cu3n ateria gratia quantitatis ei coniuncte in infinitimst diuisibilis: quantacunae data materia contingoret dare minorem ergo dato quocunq3 lcui posset dari leuius ergo nibit esset simpliciter leve. Ita gratue simpliciter ex marinia deberet materia compoeni:at data quacuq3 materia cotingeret dare maiore3 per adiectione particule materie ergo dato quocuq fraui posset dari grauius: ergo nibit cit simpliciter grave. yte multus ignis plus babet materiem ni odica terra ergo magnus idiis esset grauior modica terra.Si vero diuersas et cotrariasponui malcrias:
una3 que facit vacuu et altera3 que iacit plenu ergo solu3 erit leue simpliciter compofitu ex materia quefacit vacuum et fraue ex materia que facit plenum ergo nibit erit graue =m alteruaut leue pna allerum: c de opi nionib' anil quo* dicta sint.
Qvnuquodq3 elementu ad natural suu locu3 tendit talub ad Iua3 persectionc: na triplex est motus: augmentatio: alteratio: motus lincalio:augmtiabile ut sic augmentat: n5 auerat:non mouet localiter: et aliud est augmtiabile: aliud auomcntanuu: et motiuu sursu3 suapte natura est leueta criuu: et motiuudeor sti3grauefaciluu: sursu mobile eit totu leue gratia materie: deorsu3 mobile est totugraue Ipter materia:ergo manifestu3 est ae corpora naturalia iid mouent m locu:eo τ si nile nioucatur ad suu simile: nam si tota terra intelligas esse in con cauo orbis lune: et alique eius partes in medio mundi: ille partes non movebunt hirsu3: ut simile sit cu3 suo simili.Sed et tota terra et partes eius movebunt ad centru3: ut sint: queadmodu3nate sunt ed et in suo loco nati gestant: nam in eunde locu seruiu totum et stes: si corpus tuerit simplex:accidit aut I motu iraturali simile moueas ad suu simile. Hi erent , ar, primo dicit: vult Psmitari de
rpter qua cor poru3 queda, mouentur ad superius: et quedam ad inserinstet quedab inter ea et sunt aer et aqua et intelligenda est beccausa: causa finalis etppleta. t. vlnmarest aut locus finis ypru motus sibi inquanta est platctio moti iid inquantu est actio coplementi que e sorma. .locus est nills rei generate:no generatidis:ducitur eni3 finis de sorma et actione forme: sed amo Esinis forme et forma est finis generatiois. Cotta:ele meniu3 e periecisus loco ergo locus iid est finis ele
menti: dico fine3 generationis qui est forma esse placitorem: non aut fine3.i. operatione rei generate:est aut locus finis elementi: qr in loco orio elementa conseruant: in quo udri naturaliter quiescunt. au: luperficies et beris et fimilis supficiei ignis: et superficies igniasmilis supericiei aeris:et superficies aeris similis cu aqua:et aquacu3 terra:concauu celi est simile igni virtualiter: alia inter se similia reperiuntur formaliter: motus aut Gli tactus in tanta usi tanta distantia causa est elememu 3 conseruanua. ait: motus generationis quiem rei, ueritate no est motus. Sensus est: generatio diuiditur p simpliciter et sm O sin m sotima generalde acusita est forma substantialis aut accidentalis: et ita monis non est generatio m qd: nem
seneratio ri quid est mos:cuiuscum et gnaudis termini primi sunt priuatius: cuiuscis met' termini primi sunt postmi.
alteratur: et ni ouetur localiter:et idem succcssiue erit subiectu3momu3 contrarioru3: quia opposita babet fieri circa ide3 subieciu3ret eade3 est materia numero respectu omniu3 generabiliu3. Solutio est:distinctio de subiccto mat mali et formali soluit.Ampli' distimcuo de mobili per se et per accidens iterum soluit: necnon et distinctio de subiecto propinquo et remo inopinandu est ergo de loco τ ea que mouetur ineormouentur ad loca ternit naia: iram sunt fines: et iste sermo potest accipi quasi inductio idest exempluet potest esse iudiciu uniuersale fine cosiderati demo/tuu elemento; scilici inductiva: et tunc syllogismus sic coponitur: transtatio elementoru3 de loco ad locuest motus: et omnis motus est a cdtrario terminato ad cotrariu terminatu quod est perfectio illi: elementa ergo transferiantur ex cotrario ad cdirari si in vesm fm et illa ad que trasseretur sunt persectiores ei om si manifestu est per se m elementa sunt talia: splilapsinus tunc erit otiosus:nam manifesta no debet spulogi art.2.pbyscors.3. et vult Averrois latentii in motibus elementoru indigere inductione aut oeplo:et subiugit in mixtis assignida ee tam xpril alis cuius motus: cu ibi multe sint:in elementis aut motus no babit nisi una simplicἐ cd3: natura crgo locorum est causa diuersitatis istorum motuu inquantum stim fines et miles.
tentia essentiali ad actu moventur a generante edu/cente sorma3 substantialem de potentia materie stotis lab sorma alicuius elemen:vnde ignis generia ex aqua ignem babet virtute inducendi forma ignis in materia aque et tradendi omnia accidentia conso lentia sormam emotum scilicet et locum: dat autem generato generaris morum e locum imediare post instans in quo tanta est potentia motiva generandi quanta corrumpenduet cum huiusmodi elementum imediate post instans di 3 non si completum: innet ipsum compleri ab elemento sibi fimili cum ad ipsum moueaturpost instans assignatu3:et his adiis gendum est:generans non imediate sed mediatesorma iubstitiali nona monere graue aut leue motu lo/cali: et bec est causa τ Commentator sepe dicite initer causam extrinseca 3 et motu mediat alia causaree nerans ergo erit causa essentialis generationior sed per accidens motus localis. Propterea aliud em, ueri de potentia essentiat Haliud est essentialiternio. veritque diuiduntur in motor et materia3 in lamites enitaliter mouentur: propicr scilicet resstemiam intrinseca3: ut animal est actu animali cu3 mones moni attributo animali: unde mota in animalibus iunt animalia in actu: sed elemita no partiunt in motor et narmin actu: verum materie conceditur motus rcu3 ipsa sit in potentia essentiali ad forma3 elementiqua3 essentialiter consequitur motus: materia iram
mouet locare de potentia essentiali: nihil tu issentialiter mouetur nisi animal.
158쪽
se acciitaliter:quia accidit clemetis eisse extra locum naturalem: et accidit ut impediens remoueat: unde
ignis si moueat ad lotii suu nalem:tit dicendu τ ηεest in actu nisi accidental ': dicis quom graue moue re se accidentali: qr mouet mediu: deinde medium fert graue:et ratio est: qr animalia componuntur exanima et corpore: non aute3 elementa: ideo in ipsis elementis non est resistentia intrinsecaque est in vi uentibus: bec est causa ν anima est ace corporis: forme non anime actus existunt materie prime non
est adueriedii:in elementis forma E U mouens visorma: ut auia in male ria est mota:it agi mouens et moni3 sunt duo tantum 'modu: sed in animalibus primu corpus mouens animal est calor naturalis vel musculus: primit mo/uens simpliciter est anima:primu motu est musculus partes corporis sum motu per accidens:totu co 'que est pars animalis est motu per parte. 7.pbrsicoerum primo:tande bio addo una3 distinctione que toti re complectit:moueri ex se potest concedi elementis:quatenus mouetur aliquo modo ab intrinsecor attribuit animalibus sublunarib'quonia3 diuiduntur in parte per se movete et parte per se moti: actu: rati ὁe tame partio: quia mulculus est primu mouia et primu motu corporeu: residuu corporis est motu3 per accides:congregatu ex musculo et residuo corpomo vocat motu per parte sepe dici solet celum diibraxat moueri ex se: quia pars per se movens cetu est in actu:cii non si costituta lege per celu: et pars mota est ' si tot 4 n5 ρ' pariti mouentur igitur corpora celestia re se p se:et pponunt ex motore et moto: elomenta cu3 careant intrinseca resstem neca moves
ex se p se: neq; dicunt chponi ex motore et moto: lu3cωonant ex materia et forma.
,t u ιι u dii ad suu locu i aqua ad perfractioni: patet: mcὁtinens persectius est in simplinibus coicto: siquidi c5tino est ut species contentirna quito species et sorma substitialis est persectior
sua potetia sine materia: tanto coiinens est persecti' et dignius suo cMento:et csi superius elementu contineat:inserius aut conneat:corpus naturale superi'
ad id quod est sub eo se babet sim persectione: ut larma substantialis ad materia: sed locus naturalis est edtinens corpora que ad ipm mouent siue sursu3r Oue deorsu3 et ea c5Ieruio:igis corra nalia mouentur ad locu naturale ut sui persectioni. prio dicit:ca quare elementa mo
neratu movet ad sui formi spri .i. generata mouEttur ad sua loca:qr materia generati est in potetia ad formi qes essentiat γ psequit mos eloo: id dicit bicCεmitator: et 4 mouens nast ad sua loca sunt ea que sunt in potitia et q appropriant illis locis: dicitent ing moueri Iocatu de potitia ediit tali: totu in gnatu3 locat mouet:vii. pbysico*.49. dictu e:in suis linos xprq s morant et quiescut niliter elementa:respectu quoru loco* babes locata babitudine partis ad
tota et cotenti ad c5tinens et materie ad forma:vnde aqua a natura instituta est ut sit materia aeris: et aer
ignis et impersectius placitoris:aer quom e in pol diu aqua xpter formi materie:coiineno igil est quasi forma colenti.
Eteni ait prasi induerit ad stipi ea q mouem
uir ad inserius intendit ea que mouentur inpliciter et diciti n3c colaruando se de locis medio rem.Sensus e: bic ii simpliciter non determinat modum motus sed dicit modu3 loci: quia elementa media motu simplici mouentur veluti et extrema: sunt nam elemeta media corpora ita simplicia sicut extrema:et cocauu aque est locus terre: m tu terra magis locas per centru-per circuserentia: ideo terra ino
uetur a circularentia ad centrum.
A qui continet rem extrinsecus fimilis est forme: forma enim estnnis rei babentis formav et in boc tantu3 differunt: quia boc separat: c aut non.i. locus separat a locato: sed sorma non separat a formato.Q.pbysico*.IP. IS.vnde locus separatura locato sine interitu locaursed forma n5 separat ab illo cuius est forma sine covrupti 5e illius:et stat duo locata diuersa posse sibi in uicem succedere in eode3 loco totali per generaldo vi si vivens moriatur: stat illud cadauer esse precise in eode3 loco:locus igitur c5municat forme in genere scilice c5tinentie: et finaliter et formaliter aliquomodo mouet elementum. complemento lcctionis pono istam propositionem: elementa non mouentur active a locis ad que tendunt: tn3 ne grauius tardius delati deret: iu3 ne talis motus sit violentus:et est aduerto dum vellementa media locantur per superfici soperioris elementi non obstanteae facilius recipiant impetu3 ad deorsum dis ad sursum. Amplius errant
moderni putantes elementa conseruari in locis pro prus induentus: tum quia terra naturaliter ascende/ret versus celum: tu3 quia ignis non bene in cocauoceli cdstruaretur xpter influentia aque ibi muli *licatam: imo apud Comentatore3 si nulla edet virtus preseruanua ignis in cocauo: et nulla terre in centro
mundi adbuc ignis adcocauit et terra ad centrii mo ueretur:et in in causa * fitus talis et talis causa est elimentop coseruanua:et videtur Comentator esse in cotradictione sit scilicet aer moueatur ad cotauu3 ignis propter similitudino quia si ignis poneret incentro: aer ad ipsum moueres, dico τ naturalius mouet elementu pr situ3 Φ pp silitudineue in qualitate: lamp ui accidit i re τ sisset fila redo i u litate pueniati
2 Q. 2F.Sicut salua est petitio
angmentabile tendit in maiore quantitate et n5 in uinitatem:aut quare sinabile in sanitate3 tendit et non in albedine3:ita ridicula est questio censenda qua q sinterrogaret: quare leue sertur sursum:et graue deorsum nam sicut augmentabile tendit in auςmentum non in sanitatem: quia terminus augmentabilis est augmentu3 non sanitas: et sicut sanabile vadit ad sanitato: quia sanabilis terminus est sanitas: ita leue sursum tendit:quia terminus ad que3 motus leuis est sursum: et graue deorsu mouetur: quia taminuo
ad que3 motus grauis est deorsum equo fit ut multe fini disserentie mobiliu3 sm locu3 ab alus: quia motbilia sin locum babent principium sui motus effe/ctivii intrinsecu3 et intra Le: tam substantiale et princi 'pale dis instrumctale:aumentabile vero et alterabule babent principia ab extra: ut augmentabile alimerem ab extra sumit: et bonio sin re torpes ab extrinseco calem: et infirmus alteras ab ex extrinsecto. a te
159쪽
inqua:m ipsa ilota mobilia copleta et perfecta
sunt: nem p motu qcleio aduenit aut auteri augι mentabilia vero et alterabilia sunt substitie remotarcir no Oio placia et copleta sunt:si bis mones ad pse ctionem tendunt aut ab ea deficiui: et a substitia sua demutant:aut noue piis additoe aut ablatoe:cuius rei fignu est: qrlatio couenit substantso absolutis: persectismet coplementu c6secutis:et vltimo rebus naturalib' conuenit:quare perfectione primus est: solet enim natura ab imperiectiori es ad psectiora Πcedere: et postrema priorib' perfectiora reddere: nim ex aqua sit aer: simul cu generatoe fit maioratio:et alteratio:cum vero aer acquisitus est persecte: tunc leuital cosecutus furen3 mouet et in aialib' motus localis manifeste cosequit auction et alteranon et coueniunt in mobilia pm locu cu augmentabilibus et alterabilib': qr sicut remoto impedimento et putenutrimento augmentabile auget et nδ pol iid auge/ri:et aqua igni lapposita calefit et n5 pol no calefieri: ita remoto impedimeto mobile fim locu stri ad suu3locii nassem et iid pol M seni: remouens.n. impedumentu est cil incipies motu: natura aut subministrat mouendi virtute: ut trabe3 loco dimouens sup qua3 lapis quiescit motu lapidis incboati et vis ypria lνpidis motu connuat: sic vii mobile resilit: ut pariescdua quἐ riectus est globus refiliens et mouet: i
in accidens. Sed de boc. 8.Dysico* dictu est.
sunt alteri' generior et dicit ad albedine en5 ad epitudine.Sensus est: ide est subiectu receptiuu olum sorma; substati allu:dispoifiimu varias: sorme. n.eiusde generis exposcut subiecta eiusde generis: diuerso*:et is e m die Edmeiator
potenti est ' numeru specie* enitu generabili sit respectu aut accidennu eiusdἐ generis correspondet ido potentiale. Ir .niet bapbrfice a. I9. Psm in. 9.etnd respectu accidentiu3 diuerso* generet et boc e vdicit Se Averrois: dedit Aristoteleo exemplum dealbedine et n4 de egritudine. ait: finiscdueniens augmentabili est me iura terminata in longitudine lautiadi ea landitate: babent eni3 aiata maximi qu4ntate3 qui per augmentu acetrae pnt:et ca finitatis in reb est formam4 qualitas: m oi quintate data possibile est inuenire minor aut minorem: quantu est ex serno asit animal mille pedu3: aut planta semidigital
itat: dicamus nos*csi intendit diit, cere dissereni id inter principia moenonis in istis ete.Sennis est: in motu locali reperit motu ex se: itam mouens et motu n5 distingusitur loeo et subiecto: nd reperis aut alteratu ex se et augme ratu3 ex χ:m in istis mones semp motor est extrinsecus. 8.pbrncop.ro.l. semp mouens et motu3 distim iitur loco et subiecto: et talio disserenita G datur: m si essentialia motib': licet senip reperiat: et ratio est: m agens n5 est de egentia motus:cὁtra: caliduras in manu calefacit mansi: Dico nulli sorma agere in suu labiectu3: et dicit calor natis mouere ab intra: m agit ut regulat ab ala: calor ergo nilis est motor
extrinsecus alimento:et alimentu corpori animalis: graue aut et leue totu transmutatur a toto: quia elei mentum per formam: per materia3 mouetur: sorma
tamen mouet et mouetur si fit in materia: materia ita mouetur * nullatenus mouet.
Nota aduertendsi est: in elemctis dili Uu ui 11M motus localis esse agentiate
m motus localis est primus in elementis q sormam essennalypsequis: sed inatalibus: m motus localis sequit tepore glignonἐ nδ dicit talis motus esse a generante:et si impediat motus elementi generati ad locvrpriu: potitia est in ipso violiteri si n5 impediatiar: potEtia ad istu motu erat in re ex qua tale elemetum generabatur: potetia enim et ad forma et ad vesest in eodi subiecto ex quo fit generatio. Cometu.2s.dico primo elemera nomm 1 uentur ex se in rei veritate: sed ex extrimseco: r6 est: m illa mouent ex se per se:in quiae reporitur resistentia intrinseca: et que monent ad om disserenni positiois:et que diuiduns in parte per se mouentem et parti per se mota3 in actii: et vi in clare intelligant aduertend si ut supra dixi: moueri ex se posse auribui elementiorquatenus mouent aliqdo m6 ab intrinseco: attribuit atalibus subcelestiae inquitum diuiduturin partE per se moueni Ex pariEp semoti in actu: que pars per se mota resistit mouenti et inclinas ad motu oppositu datu fibi a mouenter' endum celu dicis moueri ex se per se: quatenus scilicet partis in partE per se mouent E et piem per se motam
in acturque resistit: in stura talis in potentia: mirulis est intelligEtia in actu virtuali. .celi. 63. bac dυstinctione multa loca Aristotelis et Averrois conmliantur. Usco iteru:aqua de pot&ia ectuali ad acia reducit a generite: tamen motus sursum c5nnuati ue est a lenitateret prius acquiris sorma G moiuo mnanarand fim tipus: et boc est Q dicebam supra.rr. generans mouet locan elementii generam media te et non imediate. Amplius sciendum est: potentia ad formam et ubi est in eodem corpore ex quo est generatior ordinate tamentquia motus ad superius Ea leuitate:econtrario animalibus in quibus mos tot
calis sequit tempore generationEt et in processu comenii subiungit Averroio possibile esse separationEinter motum et formam in bis fimplicibus: dato pro hibente sed non potest impediri sanitas sequens pductionem forme: imo quicquid impedit sanitatem: impedit et formi quam sequitur sanitas: et si aliquid fit m sormn non impediat: nem sanitati poterit impedire.Iterum notandu est: in clementio recipiens in mam et recipiens motu stant idem sm subiectavnon m preparationErprepano in subiecto ad larma precedit natura preparatione ad viu:vnde materia prima tmediate capit forma3:mediante forma iustupit morum et locsi:in animalibus materia prima recupit formit sed totu3 animal aut pars una integralio composita ex materia et forma suscipit motum. Contrariorum elementii est id quod mouetur: et materia illius suscipit formam: scut totum animal moueniret materia animalis recipit formi animalio.Solutio est:quando elemenis mouetur de potentia essentia/li ad actum:tunc volomateria3 moueri de potentia
essentiali motu locali et ipsam lascipere formi: ndo elementum mouetur de potentia accidentali adactum:elementu3 tunc mouetur per accidenor quia mouetur:quia est in medio motor et confiderandum
in animali subcelesti musculum esse primum moueo per se primu motu ex se paccus: m per alam: qua re cum momo localis sequatur tempore generatio nem animalis: non elementi: dicitur animal ammoueri
160쪽
vet ipsu3 de portita accidoli ad actu:sorma et me. timouet per accidis et assimilaturma que mouemly se. maior est Mitudo iter alal et elemctu qu radu citiar de potetra acciditati ad actu:-iter alal et elonuntu qu reducit de potitia eimiali. eiuravi aut diffuse a quo motore principali elementum mouea tur: sublatis gerierante et remouente prohibens. 3.pbrsicop.33. c de secura summa. Ggritia summa cumi melo.
aeuiti suma que e a textu cdmenti 26.vsm ad.37.pateucit Aristoteus varias gravisi et limu cεdiuo
nam loco; emundd Antiam. 26. . p. stati boc: graue simpliciteremue q oiae alvo ela mentis substare natu est: Eeue vero ceteris superem lati Braue sim aliaue id cuicturali ut substareet supcimireres laue m qiud E illudo alicui substat alteri suptiniet: et n6 solutora corpora fimplicia:is et eo* quitulum; pars comist
ad tota est gravis aut latiis. minutus notadu. Diffinitides manifeste piui rurestigari via dimisaudposma et a inductide. .pby II. p stan . .via antem stilogisto p fit diffitiindes occulte utinari.3. pisi fico*.ri. It Escuta est: qis intermino ad quem senilis elamis ἐ lalus etpserito et atrio et operatior mla elemeti. Et si quispinambigat. Corrarquo potest C5mtiator ponere qrerere operatione, cu qeostpriuario actitis et med.yr fic .eto. ς3. Solui serves distinctio de quiete auua et postida sobint: ues dicendu est . sicut priuatio est in genere sub stanne: m priuat substitia: priopbyMop. .ita strastere E in genere motus et inimis:*priuat trionidet actione.Amplius obseruandu est: desiderium elomenn leuis est ut sit supra:grauia ut sit instaret dotete loquendo debemus dicere levissim ii sup-:n6siperemimeretactu. n.'iperemietinon aut superis inret in Edmento. 6. ostendit Averrois elementa median5cdponi ex grauitate et leuitate: ii sint cor/pora fim cia bibemia formas substitiales simpl9eesis id grauitas et leuitas sunt in elemens meduo m c3parationi exquo n5 sequis elemera media edeoposita et igne et terraret bec est cil O dixi prio celi
cla meta media prian cdirarietate extremi ad exi tremutveluti et elenitia extrema: sicut. n. ignis astendit in t 'et terra descidit in trib': ita aer astendit induob' et descidit in unotaqua descendit in duob' et Gedit in uno:et sicut elementa exirema maiora intvelocioris motus rita et medianuiora sunt velocio ris motus in quo* altero e leuitas pura .i.n6 admi/na ctrio:in altero est grauitas pura n6 admixta leui tali. Stat aut graue et leue in capro relandis ut dictityricipiu motus in ordine ad uniueniam.
L i , L . . elemento dominante sitam fi hi vendicant grauitatem aut leuitatem: sumus est igneus: vapores leuitatem babent aeream:lignum
babet aqueum contemperameritum:lapis terreum: et iccirco Moportet si alio miriu3 in uno elemento tuerit grauius:in quolibet altero elemcto ad qbis parat esse grauius: ut talenta ligni motu p aerri intius pueniet ad aquiMuncia'lubi: in igit lignu urgere maior E gravitatE O pluM:at cra limu ad aquas
puenerit: iescet et supnatabit: plumbu vero demergetur ad fundu3: ergo plumbu in aqua grauius et lignu3 minus graue existit:et ratio est: alia elemeia ab igne babent quodamodo grauitate: viger in ignetnam aer grauiu more a cocauo celi mouet ad prauulgnis: G tame eodo modo ut terra:nem motu et uodem speciei: aer eni3 ad cotauu ignis mouest ut ibueri quiescat:terra vero ut ulterius moueat: aer etia
odimodo b3 grauitate in seipso: ut si uesica n6 i stata ponderes: et deinde eadem instata in statera m natur. ipsa inflata plus babebit ponderisti non imnata: et boc ruenit oler additu aerem: b3 ergo aer aliqd graui ransrm n6 graue additu graui non latittotu grauius: et id veru est de corpore aereo mixto: ut eo aere que aspiralii': qui n5 Eaer elemitaris sed mixtus typter in magna era puro aere cduenientiuidi retinet nomi: aer.n.elementaris prorsus expers est grauitatis: binc euenit ut qb in excelletia terren3 est: cii ad aqua uenenirgraue appareat:et O aercurminus:et mirium aereu in aere maeniat grauius tini aqua minus maue:existita: funiat talenta ligni fleuitate ignis munu3: eris vl. grauitatemaque vi. .et terre N.3. ipsu3 mouebis p im a leuitate amor grauitate asi et terret et virtute moue di.D. Simidi et p aerE a grauitate aque et terre: G aut mo/uebit p aqui: manebit ergo in exu emo ipsius aquet ficut et oleu3 in aere descedit et in Uua supnatat. Capiat etia libra plobi tabes leuitate ignis via r. aeris vr. .grauitate aque: 3.et terre ut.9.ipu mouebit
per igne et p aerEet p aqua: et bis non obstantiae potteneri mota naturatri rectu semp ui fine inueniri colerior rapi dixi primo celi. T. in primis aduert Edu: grauitas et leuitas sunt operaiaeo forma* et motus eb' mediatibus grauitas et leuitas mouent sensu3:reperi f. n.duplex racius:unus respectu calidi: stigidi: bumidi:et sicciralter respectu grauia et leuis.r.destia. ro7.Ite sciendu3ἐ:Tbenustius reprebedit Aristotelem in boc: fiet emesa ola bient grauitate in suis locis ster ignormi estori tria elemita in sitis locis violentem ficut stam in locis extraneis violenter: ubi babri grauitatem et leuitate.Solutio est:nd inlidit p grauit atri et leuitatE quas babes in suis locis grauitate et levita/tem qnas in extra sua loca: rd est: cu grauitas murra extra lis tam ossiciu move di eas ad locii nalem: sed in loco ri pliatri seruandi ipsam: et bre est ta melemEt a media in i s Pprij s datat grauitate nδ insunt graui ctiarun fi ad i lpera xpria grauitaret:normitteret ii si existes sub asi ascedere.Iim aduertendit e grauitas elemctop medio* e maior leuitate eorudi in locis xprvo: vii aer facili' mouet deorsus sursum: dato m equan opellat sursu3 et deorsum rquare sorma subititialis aerispparata forme aque elimitas n5 grauitas:pparata vi expelli pol et sursi13 et deorsu3 E plus grauitas Q leuitas. Cotra asceius est natis aeri ergo aer expediit 'et facilius ascedit ibdescendat: dato τ equeuelociter expellat surium et deorsti Solutio e :negadopsequitia:est m. alaesus aeris factus ab opellente magis sns ascisui motuinali aeno in rene moe m descisus: descensus tu est