장음표시 사용
121쪽
axem per duo media sui in angulos: intendebat τlocus unus poli est super orbem et locus alteri' i
Armini per boc polu3: polus. n.
dicitur quiescens geometrice. .m imaginationem et non vesciet. q. pbysicorun .sis. dicebat Averrois: polus quiescit transumpnue: unde nulla est stabitantia in orbe in actu que no moueatur:idest nulla est pars integralis orbis que no motueatur:et ita polus erit pars orbis integralis. c punctus qui est uidiuisibilis ut noli existens inmoto quod mutat locum per micrum non dicitur motus nessi essem Daliter nem accidentaliter: puctus eni3 dicitur esse moeaccidetaliter quando fuerit in re mota: et simili/ter dicitur quiescens: Quia est in re quiescente: et cotera.Sensus est:medietas celi partito celo per equinoctialem non mutat locum: iccirco punctus assignatus pro polo non variabit locum:et quia totum celuquiescit pin subiectum et materiam: quia non mutat locum in quo est:et mouetur fini formam: quia vobuitur circa centrum: propterea pars orbis in qua est polus licet in rei veritate moueatur:et pin matcriam et fim formam:quia tamen magis apparet * mutat locum in forma bin materia propter eius tardissi mum motum: dicitur quiescens: paries autem celi distantes a polis manifeste mutant locum et =m nia, teriam et Fin sormam:ideo non diculur uescentes. δε ait:et quia imagiatio est neces sario in orbe: quia mos eius est ab oriente in occidentem: non econuerso: ergo vult Auerrois omnes motus celestes esse ab oriem te ad occidente3: et est polus meridionalis superiori septentrionalis inserior. Contra. z6. particula pro hiematu3 problemate. I arbitratur Aristoteles polum arcticum esse superiorem: ant arcticum inserio rem: ergo.Solutio Conciliatoris estsursum et deorsum dupliciter sumuntur:et simpliciter et quo ad nos vera est sententia Aristotelis Sc loquendo de sunsum et deorsu3 simp liciter et fim naturam propter avlantem imaginatum habere caput conuersum ad polum antareticum: et pedes versus amicum: in prinblematibus recie seniit Aristoteles intelligendo deiurium et deorsum ouo ad nos. attedenda diligcnter contentio inter pbium sopbum et astronomum: putat num pbiloso/pbus longitudinci celi esse a polo in polum: latum
dinem ab Oente in occidentem: profunditate a pructo meridiei ad angulum noctis. Sstronomus iaculongitudinem ab oriente ad occidentem: latitudinea polo ad polum.Tontra:ergo matbemalicuo lato lanir motum celi esse a starium in deorsum:cum con stet sursum et deorsum terminare longitudinem: σι sopbocosentiendum est ponenti l obtudinem de here sumi pili paries anm terminantes. Cotra: lom sirudo terminat sursum et deor stim et est maior latrutudine terminata per dextru et finistriit at linee iter puncta sex celi assignata sunt equales: ergo: Solu/tio est:n6 senis longitudo est maior latitudine: dio strenua . nast iter at alia sublunaria et celestia: illa diuersitatem babet membro* in figura et potetia: bee tantu3 tenent diuersitate vimulum: bec est sententia Averrois disputatione prima dubio. rr. Quia ergo celum no babet sensum: non oportet sursum in celo
esse ubi magis est prici tu motas:neci oportet sursum esse partem nobiliorem celi.
- arcticus primi mobilis e deortium: antarticus sumi 3: na3 primi mobilis id dextruvocat a quoicipit motus et ortus astrop:ories scil3 finistru3 id dicit ubi astra occidunt:scit occides: vufi ponerei caput at lamis verIus Polum arcticu et per deo versus antarcticii: facie versa ad meridies mali' eius finistra essti ad orieniri: qui idcirco existeret Onistru3celi: et manus dextra ad occidente:qui Pinde esset dexirii celus prer s mile3 in bole rndentia: primu3 aut mobile mouet ab oriente in occidente ergo a sinistro in dotru:qb est impossibile:ergo si tale impossibile euitari debeat: balubitatus manu dextra versus oriente: sinistra versus occidente: facie3 vem suo meridiem: ut ante boisrndeatrii anteriori celificut dextrum dotro:et sinistrum sinistro:eius caput erit puersu3 ad potu amanticu:et pedes ad arcticu. primo: et cum dextru e pars ex qua incipat moueri in loco: ps aut ex qua incipit celu3 moueri est pars ex qua asces dum stelle fixe ergo illa pars est dextrii celi: opposi/m3 aut sinistru celi. Sensus e:orico debet poni de xtrum in celo:cum ab oriente incipiant astra moueri sup nostru3 bemisperiuaret occidens erit sinistravdimittit aut Aristoteles amerius et posteri' iant ma nifesta esse ex bis que determinata innuciari. n.celii 3 moueat ab oriente versus surius bemisperiu: vi apparet peleuatione stella* orientiu ergo anieri' ceu
est supius benii speriu: posteri': bemis ii isenus.
. A M-.Dubitatio Cometatoris stati boctoriis e tofoxtri et occideo sinistri:
cum successive de diuerfis pnbus celi dicas ories et occides: ergo et de diuersis riib' celi dices dextras et finistra:et ita nὁ em distinctio pus dextre a finistra ex natura rei. Neq3 est dicendu3 ut dicit lance Ebonias intelligentia primi csse in dextro et oriere:ideo sempdextru3 celi est in oriente: quecuq3 pleni tam larem celi contingat ibi esse: qr intelligentia est alaceti totu3 celum indivisibiliter informans et n5 unas piem sic et aliam no: sicut neq3aia sensitiva informat unam pleni corporis tantur cum sit extensa et tota in toto et pars in pte.Itri continue esset alia et ali pars celi que dextra esset: sicut alia et alia pars adesset intelligentie orientali. Iterii 3 locat intelliςenna incircumentiarpto velocitate monas. 34 bysicop. M. n5 e aut mi' velocior in oriete o in occidite:ogo.lllem responsio modernop satistacit putantiu conmniae esse eandri piem celi dextrar equi ualentia: qrtunc non esset distinctio ex ni rei pus orientalis ab occidentali. Averroistet visum est mihi dicere - ULMLLM in dextru celi atti ibuis orieti:m est locus in quo cu3 suerit dextru celi scili lo in quo est potentia principii motus erit pars celi in qua est potentia ad ante sup terram: cu3 vero dextruceti tuerit in occidente: tunc Ps que est sup terra est posterius celi et hoc est v num de bis que possumus intelligere moriens ess deruum celi. Sensus est: in troducit Averrois duas coditionales. ybrima est: si ante celi est sup terram: dat 3 est in oriente. Scriest: si posteri'celi e sup terri: dexuu e in occidente: et iste due pditoales stant una rusio ad dubitationem.
122쪽
ait et intendit bic per mentem: primu3 rarit 3 que aliendum super primit ori3onis istius babitabilis ex occidenteret per occidens ultimu3 occidens ex orientibus babitabilis: totum boc erit cum posueriinus q) locus dabitabilis terrere babitatio riaturalis: et * impossibile est transmu/tari ad alium locum:et sorte boc putavit Albumasar. Sensus est: misperiu3 nostru babitabile eit ab bomine naturaliteri non autem aliud bemisperiu3: vel non ita bene: binc tant signo insertur dextrum lux his ipsius celli esse dextrum simpliciter: et oriens novis oriens simpliciter: et cest causa et motus steblarum super alio benii sperio est propter notum stet larum nostro voluit et Albumasar habitatione non posse transmutari ad alium locum: variata enim terre babitatione variares et virtus celi.
ira contingit buic ut in orbe fini
infinite virtutes et materiales retii materiales ergo corruptibiles: et si non corrumpunt tunc possibile redditur impossibile etiam ostensum est * eternum non babet ad corruption potentiarquapropter credendum est et iste potentie non sunt materiales.Sensus est: non possum esse infinite virruleo materiales in celo:quia cub tales virtutes sint idem * intelligentia:n6 possunt esse malaiales.
3 rs A ait et non dicunt dextrum et sinistru3 nisi per similitudinem: et modus assimilationis est quia apparem in ori 3ontibus termi natis. sensus est: non dicuntur dextrum et sinistru3
in celo per similitudinem: veluti columna et statua dicuntur babere dextrum et sinistrum per silmlitudine: sed quia apparent dextrum et finistrum in partibus determinatio: erit ergo locus ortus solio primus in loco babitabili in quo primo apparet varius moti vnis: sicut si imagina ueris in isto loco extriseco Quis illic nem sit eximii secu3 neq* intrinsecum: et boc simile est illi quod dicit Aristoteles. 8.pbrsicorum * mouens orbem est in maximo circulo qui est in eo: iaest velocissimus circuloruni qui sunt in orbe: et simuli ter dicit dic *mouetis orbe3 est in oriente: et sic n5 mutabitur dextrum:quiuis partes orbis mutabunt
tur. Sensus est: dextrum spere solis simpliciter estsel ut est in prima parie nostri benii spe .ante e solvi in media parte. Sinistrum est sol ut in tertio finiret sicut de sole dicimus: ita putandum est de alus stehiis erraticis: et de firmamento babendo respectum ad unum sidus: quare non mutabit dextri quiuio
partes orbis mutabuntur:vnde in. 8. pbrsicoru tractauit circulum equinoctiale3 in quo apparet pol civisa mouendubic docuit locum illius circali in quo conspicit polentia mouendi .llleq3 celum componit ex contrarus: licet una pars sit nobilior altera: neq3
successiq st in motu locali simplici celesti ex mixtoecontrarq : sed est quia una pars babet locum intrare
Cὁmenti. r6. 2 abitotes sub polo arciico sunt inde orsum primi celi: sub polo nobis occulto existunt in sursum primi mobilis: ergo errauerunt Pythago rici putantes nos esse sursum: antipodas vero de orsum.Item insperis planet sursum: deor: una: dextrum et sinistria opposito mo sumunt ad prinium mobile:cumoueant planete ab occidente ad orten rem: et motus sit a dextro ui sinistrum ergo occidio
ea dextrum ipsesu : oriens sinistrum: ergo polus arcticus erit larsum respectu planetam3 et amaraticus
deorsum: ergo qui sunt deorsum reidem primi mobilis sunt sucum respectu planetaruret qui sum larium in relatione ad primit celum: existunt deorsum in cdparatione ad spheras inferiores : babent tamen omnes specie eande3 parte3 anteriore, et idem post 1.eunde punctu medie dici: et eundet punctiam me
I 6.tribus documentis aperia' . λι 1 1 tur. Primu3 fit tale : Averrois diuidit totam terra babitabitri in duo equalia: quo rum unum est orientale:alteru occidentale: et bec is uisio fit per colurum transeuntem per equinoctial et polos mundi: et sacta etiam diuisione per equino citatem: tunc ex parte terre orientalis: aliqua parserit superior: aliqua inferiore et similiter ex parte incidentali quedam pars erit superior: quedam inferior:et ita qui babitant in septὶtrione sunt in inferiori parte orbis: sed aliqui in dextro: aliqui in finistroraliqui in parte anteriori:capiendo partem dextri et finistra. Qui vero babitam in parte meridionali sunt insuperiori parte orbis: sed aliqui in dextro: aliqui ministro.
documentit: quando Aristoteles duin babitantes in laptentri de sum in parte inseriori et in sinistro: vel imtelligit grecos q sum in stiistro sepictrionis: mbibminus inquit Averrois: babitantes sub polo australi in medietate occidetali sum superius et in sinistroceli: sum vi reor qui moramur sub tropico capri corni: quibus opponunt babitantes in polo horeali existetes insemus et in dextro:et sunt ut existimo qui sunt sub tropico cancruppterea dicebat E mist Aristotelem loquutiam suisse fim cometudinem Iutbagore volentis parti superiorem esse dexitum: et inseriore sinistra:cum pars superior dignior est visit dextra: inserior sinistra: et fi non est ira: est vidi indit paulopost subiungit Comentator τ potest in multis stellis leptetrionalibus minus nobilis virere periri l in paucis meridionalibus.Quare vult Tristoteles pariem austrauee babitata: qua matbematici asserunt esse penitus inculta.
milii ita documentum fit tale.Uidenni rint, eadem stella multiplicandi remotus:et v motus proprius planetarum est ab occido
te in orientem: ut etiam videtur sentire Commimior. 8. mpsicorum.sr.quando dicit:orbes erratic mouentur motu diurno et motu proprio: et presentilacide dicitur: motibus eiula stelle duo dextra assignatura oriens enim est dextrum prime sphere: sed occidens est dextrum planetarum. Solutio est: moret tota doctrina peripatetica fi saturnus plurib' motibus re distinctis moueretur:scunam pbilosop unitatem numeratri motus ex unitate motoris: mobilis et temporis:et nouit * secundu mobile non potest i mediate moueri nisi i secunda intelligentia: et prima non concurrit nisi remote pro quanto intesiis tur a secunda: et scit m contra naturam intelligerie est mouere ab occidente in orientem: unde vi ductrum est supra: unaque u stella ut est in prima parte nostri bemisper a est dextra et oricntalis:quare pluralitas est in diuersitatibus motus: cum vnitale motius numerat uoccidens enim nobis est simpliciter sit
nistrum: licet notari possit dexirii respectit alicui diuersitatis:quata ignesenti
123쪽
sum iste propositiones ap. 'probate. Ibrima est: celu3 est perapetuo motu absq3 labore et delatigatione. Geis rei inriseriaturam omnes positiois disserentias.Eon
situdo citi sumitur νm distanuam poli ad potu quo
rum amicus est deorsum: antarcticus sursum. speris cotentis a pruino mobili quattuor positionis disserenne opposito modo sumuntur ad prima:ame et retro eodem modo in omnibus corporibus celestivus dignoscuntur cruaria pars australis est se rata fim peripateticos: vetuli et quarta pars septemtrionalis.
Grillaci Udpositio est verabociundamento.
Est quident celum eternum: cum ordis non sit variabilis de una forma in alia3 forma rest et eius motus unus connuus et perpetuus absinlabore et delatigatione: quia potentia moti celestismbit addit supra potentiam motorior est nim mot' celi naturalissim' et pir anima3 et per corpus.8.pis ficorum.17. Cicontra:orbis subiectus intelliaree resistit intelligentie: at resistentia causa est successio nis et desaligationis:ergo.Item mouetur sature duobus motibus re distinctio fim doctores de viacmuni:vno motu ab occidente in orientem superpolis Ddiaci m natura3 propriam et peculiar in clinatione3:et boc motu orbis subiectus intelli ruve saturni nibit addit supra intelligentiam satumstat mouetur ab oriente in occidetem raptu primi morulis super polis mundi: ergo orbis saturni.addet aliquid supra primu3 mobile:quia orbis saturni nε inclinatur fili natura3 proprio moueri motu ab oriente in occidentem:iunc sic: potentia moti celestis addit aliquid supra potentia3 motoris ergo celo euelut labor et defatigatio .Ratio est Averroia ista. pr. Iterum: planete modo tardius:modo celerius moeue mir: tu quia in equalibus temporibus nὁ equas 3 iaci portiones perambulant: tum quia emini tur directi: retrogradi: stationarii statione prima et statione secunda. Q Solutio est: Quo primor rei stentia causa est quidem successionis: non defatiga/tionis: et resistit orbis intelligentie mouenti: non minclinetur moueri celum motu dureris a motu circulari:sed quia orbis talis est ui potentia qualis est telligentia in actu: non addit enim aliquid potentiamsi celestis Iupra potentia3 motoris: cu3st proportio motoris celestis adrri mota indi nisibilis: et ex parte motoris et ex parte rei more: est intelligentia penitiis liberata a quantitate: et si corpori celesti alvquid addatur: vel si ab ipso aliquid auferatur iid mouebitur celum. Dico secundo: arbitrantur ab mini saturnum posse moueri duobus motibus re disticiis super duae res polis: inter quos non est contrae metas: nem impedimentu3 aliquod. Item in rei veritate semper equales arcus pertranseunt in suo orbe in equali temporere efficiuntur retrogradi: dire Gustanona xpter aggregatione motuum in omobili:verum cupsis naturalis intelligat unitat motus ex unitate mobilis infra declarabit lammmmmoueri nisi uno motu re ipsa.
-- - o ment Minceto inueniuntur sex puncta penes que accipiantur dimensiones celerstes. Ibrinius punctus est polup antatalicua. est polus arcticus: sup sibus reuoluit cellian: tertiua
punctus est oriensuiuartus occidens: quinius me/ridies:sextus septetrio vel angulus noctis.Eonsi redo celi est a polo in polu3: latina do ab oriete in cocidente:rsunditas a meridie in septentrione: cum ergo celu3 Maiaru3 ala intellectim placiis a babebit fim naturam oeo differentias positionis: oriensem dextru3:occidens sinistrii: meridies ante: septo trio retro: polus antareticus sursum: peius arcticus deorsum ab oriente nam incipiunt astra moueri stipnostru3 demispensi ergo oriens est dextrii ergo occidens finistru3:et cu3 celum volvat ab oriente P meridiem:ent meridies ante: septentrio retro: nobilior polus est antarcticus: nam prope ipsu3 sunt nobilio res stelle ergo est stulum ergo polus arcticus deor/sum existit. CContra:celum est spericu3 ergono est ibi longitudo distincta a latitudie:ergo nem in celo poterunt assi ari disserenue positionis distincte ex natura rei: nam eade3 pars ceti que modo est in oriete: paulopost erit in occidente.atem no est ide orieo apud oes: nam quando sol nobis oris aliis occidit ergo no apparet ratio quare aliquis determinat' pu eius dicas oriens vel occidens.C Iuno est: est indem celum spericu3 babens Nessimiles fim quilio ratem: dissimiles aut fim virtutri: nam vita pars celibabet maiore virtute et psectiores operaiides: altera vero minore et minus psectas: differenne ergo posi nonum in celo n6 sumunt fim diuersiatri figuraru3 sed virtutii: de animal subceleste dextru babet cinistru3 subcosimili figura:ceteras vero sub figura; diuersitate:quare accidit figura* varietate3 diuerso positionu3 disserentvs correspondere: et volunt aruciores banc cdsequentiam no valere:eadem ps celi est oriens et occidens successive er non dat oriens simpliciter et ex natura rei: quia licet mutet pars: turmanet eadem requivalentia Item dicunt prelati auctores * duplex est oriens:v scilicet et iid verit oriens v e in ciuitate Arim sub equinoctiali:et Oocidens ve* est ps opposita: oriens no ve* est quelii het alia pars ori Nilus sm ortum solis: occidens n6vea pars est opposita: modo no quodlibet oriens est pars dextra celi: nec quodlibet occidens sinistra poried duntaxat ve* oriens et vep occidens: bis diciis patefacta sit terna propositio.
mi ni ea declaret fim mentem do
mouent ab occidente in ortentri: motus aut cetor Motum est a demo in finistru3 ergo occidens ipso* est dextru:et oriens sinistru: babeat ergo Atlas manum dextra3 in occidente:finistran, verius orientem: et siciem versus meridio: vi dextru bolo dextro celusi nistrum sinistro: et ps anterior bois pii celi anteriori
respddeat:caput eius erilsursu3 oecis et versus polum arcticu3: pedes vero verius polum antareticum ergo polus arcticus est sursum respectu planeta*: et polus antarctic 'deorni3: ergo opposio mo sumunt de differme postionis ad primu mobile: quo fit ut qui sunt in deorsu3 primi mobilis et in sinistro eius: quemadmodu3 babitantes sub isto polo in occidetersint sursu3 inbera* planeta* et in dextro ea*: et si dabitant in deorsum primi mobilis et eius dextro:Hqsub polo arctico in oriete morans: sunt i iuriu3 sp ber planeta* et e sinistro:cu3 opposio mo be posstionu3 differenne revondeant: babent tu ota corporacelestia eando ptem anteriore: stilli punctu medie
124쪽
dici et idem post punci si videlicet medie noctis.
ita intelligat. Quemal modum celum imagiriatur diuidi in quin v Unas: qua* una ea polo ant arctuo usis ad circulum antarcticum: secuta: ab boc circulo ad tropicum capricorni: tertia est inter duos tropicos quά quidem scindit equinoctialio per mediu: quarta esta tropico cancri ad circulum arcticum: quinta a tali circulo ad polum arcticum: ita terra credit esse riua
in quinae plagas illis celestibus suppositas.Voluit iram Brittioeles plena australem et septemtrionalcibabitari: imo lata est parobabitata ad austru3 quata ad septemtrionem py equalem distantia inter tropucos et circulos antarcticu3 et arcti cur eedin tu cie habitationis concurrentes in una arctica: sunt et in australi. Sol enim equaliter appropinquat et equa liter recedit a bona septemtrionali et australi:csi sempsi in medio earum: unde si aliqua pars austrina non esset babitata: aliona vitius celestis ociosa esset: patret de stellis in polo antarctico semp nobis occulto: sed bec opinio n6 placet Astrologis et Alberio ma gno volentibus piem austrinam penitus esse incubram: sed si solis sit orbis eccentricus: vera est opinio Tiberti: si autem non det eccentricus: stat sententia
Tristotelis: sub equatore etiam non esse possibilem honam habitatione3 crediderunt Aristotales Buer
rota Ptolomeus: cum eni detur frigida 3 3na: ergo et calidae sub equatore enim ut dicit Averrois. r. me meor una est ultima caliditas propter reflexion ra diorum unitionem et vicinationem: et huius oppo stum tenet Huicena Alberius et Conciliator: et temporibus nostris suerunt inuente insule ab opertissinus nautia sub equinoctiali: cuius rei testimoniu er quia multa genera auium exquisitissimar multa' species aromaticas preciosissimas et aurum secu aiuexerunt:et bomines illi inuenti sunt no magne stat nare: piocundi:sepius ridentes: et bone indolis suste omnibus credetes et acquiescetes: et pulli Ebeo
ini paradisum terrestrem esse suppositu3 equatori rvi rube cosmograpbis relinquant: sano stipm satis fit dictu celum bie natura oes posit dis disset entias... ia: Sunia scba Secudi de celo.
dit Aristoteles declarare ista3P positione: pnes sunt spera* ceae stiu mot': ut sint re* niliu3 generationes et interitus. Sententia
asit. I p.rat in boc oportet psides rare cani Pp qua sunt plures moscelestes:qr ibi n5 est cotrarietas que est causa motuit elemetor ut undes sp eris celestibus et motus e aliquid aduersaret: cicile esset intelligere multos ee motus celestes:na3s unu3 priu3 est: et altem esse necesse est.Dissiculus aut oris mas signido cim multitudinis motuu celo mu3:na orbes celestes: eorum xprietates a sensu remote sunt:et ypterea reddut captu dissiciles: e ergo c6siderandu3 boibuo qui tentant sacere qone a lon se. . de corporib'celestib' lise a nobis existiti cuni de bis q sunt elogata a nobis no possim' bie cer tin iudiciu :corpora cicelestia inui sanci' minas
no ira in loge a nobis tito,i.' qutinate localis do stantie d multomagis: eo τ pauca accidAssi eou aedant super sensum nostrinis tamen materiale sit nobis me e accidentibus sensibilibus ueniamus ad cognosccdu natura alicuius rei:et bic elongationes dicit esse multo maioreolocali:ratio est: si c5ineretur localis distantia:aliqua est x portio distantie qua distat a nobis corpus celeste ad distantia3 qua distata nobis aliquod inscrioru corporu: et utram distam tu est unius generistat accidena corporu celestia subcelestiu sunt alterius et alteri' ronis et penit' immproporti data: ca ui ex dicendis pluralitatis morua ostendetur.Assignal ergo tu multitudinio motuum celestiu prio p vii copofitidis: bac rone. si celum ea corpus diuinii et eiernis: necesse est motu eius circularem esse sempiternu. Si motus circularis est etennus: terra est:ergo et ignis:ergo et elemeta intermodia:ergo rem generanoes et corruptides: ergo mo
tuo celop diuersi: ergo si celsi est eternit: opus est ut sim plures speram celestiu3 motus. Dicit ergo Ari stoteles: vnuquodcv O b3rmiam operation exit mi auter sud operatione:τt ypria oculi operatio est visio: oculus aut ad visione est ordinat uolet itelleci' a pria operatio est cor platio ad qui quide orditus ipse intellectus:operatio ergo est finis potine ordinate in illam operatione: Dei asit operatio e i mortallitas. .rpria celi operatio est motus circulario inemusreir ex quo Deus est forma celir cvofit si et sosma sepenumero eode nomine nominante id Dei. t. celi operatio est i mortalitasimc aut imortalitas est vita sempiterna: ergo ad illi operatione celu3 oedi natur ergo celu p enio circvuoluit sunt ergo bee eterna: Deus:celu et motus circularis: dum ei tur bucus et bec cosequena: celum est eternu ergo et eius opcratio.Proponit alia codilidalis talis: sic tum sempcirculariter moves: aliqd semper i medio quiescit: ut terra: que in medio insidi cossiturarundi
in tant centrii ab extremis equidistat: et tale sempiterni qetentu ed op3:Gktereri nibit natue semp
corpio O circuli mouet: non est aut possibile m tale corp' si pars celluli or nulla pars celi pdi vir quis scere ubicum: tu qr nd pol quiescere in medior ne/ed fim nam: nem violiter:ergo op3 ut iurarat alio corp' ob naliter uescat in medio: fi motrieli fit circus laris et sempiternuo: caiit Onare uesciti medio
e terra: ergo si celu semp circure mouet: necesse e terra eἐ.mn textu ergo comiti. 17.deducie sunt iste cosequitie:celu e eternu:ergo et ei'oratio: momo ceu
circularis deteritus ergo terra est..et prio dicit: vult bic psmitari dia
vult dare cio eiu3 accidenu ii i eis appent: et prunscc3 finale in multitudine motuu ex eis q bic appentet nδ ex ipsa re.i. in seipso.Sesus est: finis pricipalio mole eterni e itelligena d primaria intitione ait inferforme gnabiles et corruptibiles sunt finis seclidarius:agit. n. itelligina scbaria inteli de re aliud. Ir.
mei Drfice.36.et itelligenabere sollicitudine cinca bec iseriora et ipsa3 agere pp bec iseriora nύ inserti ba3itelligebeciseriora: itelsigena nim cognoscitnne pricipau pp que mouet:finis aut flammecessario et nastis equis cognitione fimopvinass.
125쪽
finalis nὁ essitiens neni malis.i.ca pluralitatis motuu celeilium
non est Dras inter motus circulares: nem ςrietas Inter intelligἐnas motrices: nem 'uras iter ortus
cclestes subiectos intelligitus: 3 ca est: sinis secudarius: ino. Let corruptio subcelastiu3 corporum. inquit: et modus ex quo fit in eis est
cinant si subiecto.t gnatio et corruptio dupi pili derans:prio md in scisino mo ut in corporiae gnabiim corruptibilib':q duo modi psideradi sunt unusubucio:et dicunt gnatio et corruptio fines et actoes in passi uis:intellecideo aut intelligetiam sunt fines et acides ini: quas ude3 vocavi oraides imanentes.
sus est:pluralitas motuu celestiu pdt bclarari ex pri/rno sine et posteriori:si ex posterum: pot1 bari duplici a cessu:prim' est imost celi sunt plures py gntidomino pp 'ietate elemet e elemera pna pp motu celi:motus celi pp actione diuina et 4:stbus messus est ecduerso. Et psideradu3 est oe fimo intelligennata primari' u est in seipso et in ipsa re est planians mus:secsidari' est ab intelligetia secudaria intctoe
corpora inseriora pticipit esse diuinu gnaride: qb ee diuinu est primaria intemde intentii a nar id gnitio sortio est prima intent de re alteru: unde permanentria sempiterna est finis qui intendit a natura: sed in diuidua sunt illii sibus acquirit talis finis per successi Seorum gnatione: sicut.n .mebra n 6 principalia prio laci ut orationE pr aliud: seredario py se:ita enna mortalia primo faciut operat5ri pr aliud: secti do se:et ut paucis totam rem c5plectar: reperis finis' Magens intedit Mucere: quem intendit colama retaui intendit se assimilare .Contra. Ir. metirapbro G. 36. .sola pruna intelligeua est electa rp se: imtelligene medie re ipsi rergo intelligene medie Gagunt primaria intentide pr se: et si in intelligentie agant primaria intent de xpter se: nulla erit disserentia inter prima3 et medias: et bec ratio tante est apud multos efficacie: ut credant intelligentias posse esset oiue mouere celum dato stin5 intelligant neq3 dilusant prima3: imo * plus est possent mouere intelli sentie medie sua mobilia: dato * prima odio prosei querent: babent hoc fundamenisi:anini e minorummatoru mouent sua mobilia abso boc mintelligant et ament primi intelligentia: sed ois anime uni tormiter se babentiquitum ad sua mobilia quantum
ad mouere aliquo certo motu: ergo. linio e:actio
dei primo est propter se: secundario reter alia:actiosi ligentiarum dependitiu3 in ordine ad inseriora ea propter se primo: secudo propter aliud: que tameamo subordinatur actioni diuine.Distinctio cita data de triplici fine soluit difficultate: ei melli tremeeu plus amant pii 3 Q seipsas: et in prima non in stipsis beatificantur tet tanta fuit intelligentiarum ratenatio et cὁnerio et naturalis computatio:m ipse non mouerent nisi Marti et intelligerent primi peressentiam prime. ait: quia celum mouetur circinuli1M iariter necesse est corpus f 3
esse in medio circa quod moueturi idest i erra habet potentiam priuatiua3 ad semper quiescendum pro pia absentiam cause potentis mouere eam: et causapse anua quietis terre E iplam et e medid mei' cir
in I s. proponit talis 2sequitia.Terra E m
go et ignis: sunt.n. terra et innis Ples mudi principales: ergo stema ἐ:ignis eIte si posteriet implecti'e:et prius ee necessee: ignis aut est prior terra ' nam rcu sit leuis et valde re obilis:ergo si terra ἐ:i is ἐ:queadmodu valet: priuatio ergo babit' via si no eit pirantias in sormis:oes forme 4 essentiectit intelligesie:in boc.n .itelligetie disseriam a s mis educiis: qr intelligesha nidit aduersat nec pestiue nec primanue: larinis educiis multa aduersaniret
fim postpredicamentio dical viiii couariu post esse in natura sine reliquo.Dico ad esse cotrarii scet alte*utinia: et si no actu in qualitatib' secudis:qr prie ad lutum udi oes necessario ponsitur. α in simplactior di priuatio respectu rsectissime sub illo genere 2 .pbysi. I .et.Io.meibaphysice.7.in unoquoq3 gened unum o e metru et ni iura omnium in illo senere et bec ecu τ colores nd di tur ppom ex albedine cni edine i l ex placiis in genere colop. mi ira I'.Terra et ignis sunt ergo et ita lict ι 1 1 3 media aere et aqui ee necesse E:qr si unupta ario* actu fit et alte* actu ei necesse e: terra aut e ignis sunt cotraria elemciis itermedus: imo quodlibet elemei alteri cuilibet e pirariu ergo s terra et ignis sunt intermedia elemeta es necesse ἐ.Ite: sunt
quattuor elemeia:ergo rep generat oes et corruptio/nes ed op3:cu.n.elemeta sntcdtrariaraget et patienta uice:nullus et monis rectra eternus ergo nulluelementu e rpetuu.Un dato τnd essent nisi duo elementa:adbuc eri generatio et corruptio: existimo iii Tei duo elemenus tantu umnterpria no possit xduci mixturi 3 posset fieri generatio et corruptio elemel ep. celi. 34. 38.declaras hec xpositio: iter ela menta extrema sunt duo media necessario aBgnam
da: quo* vno vni:alteri alteru3 vicinius fi t fi os dicat.Cdtra: imracbiraria potes unu mediu tanta ergo pol esse τ fit tin unu elemitu mediu3. Solutioe: ptrarietas alia e que e circa idE subiectum in diversum pin formil: inter contraria bac cdtrarietate pottantum unum mediuinueniret: alia est pirarietas msorma et subiectu: et bre reqrit due media: op unufit ut sorma respectu alterius:et vac contrarietate elemita opponunt i5 iuennini duo media:possiti nimii si unu elementu inveniri: fi pponeret sormaliter ex igne et terra: sicut color medius componituro extremis coloribus.
Hἔri ro.2I. Sutr generatides corruptio. tu nes ergo plures spoe celestes:d earum plures moe: na eade cc eorside effectuu e Mucii uarsi igit esset usi una spera celestis e vitus motuseola semper consimiliter se baberent: pli; res igil sunt colo*motus: vismr naturalisi generationes et corruptiones asens.n. oe semp inquantu idE E inatu sicere idi: et fi iacit diuersa: be inquitu nὁ idord odiuersitas effectuu no proueniat ex diuersitate mile.
L Un sellicitudino ut corpora Glestia sint plura:et cetera. Sisus ἐ: sormat brepsequentiarmoi celestes sum plures d plura sunt corra celestiad n nὁ nisi boc iundameto: vni' corris sietplicis n5E nisi vn' moi' simpleriet fuissem corra celestia cciosa et mosse ni fisuissent plures:cuast gnatio et corrupuo salum n potuissemisero corolane eos Diur
126쪽
re et putat ad memE Auer.Saturnu moum pluries motib re distincti: an tuc bec pntia no collis eret moe celestes sunt plures ς plura sum corda celastis.
ennu: tu alia enua simi finis secudari' dei: oe.n. Oprunaria intentoe agit Pp se: secudam intentoe aptur aliud: nisi illud no fit na innata ad largiedur pstat aut Gu3 benedictu esse imense largitatis. I tem esset intellis ociosa findberet aliqua actione P quam secuma intent M ageret py alia ex se. Causa g manentie mundi est ut intelligentie sint persecteressent enim intelligentie otiose sine motu: cu moueant de
declararem puersio in istise ex duovus extremis etc.Sensus est: ubi ci et effeci' puerid ur: fit ut illis mutua pntia: secliis acouersione expo/steriori sequit prius et n5 ecdueris: voua aut ruisto tiles ostedere puertibilitate elemetop moru et gna/rionis et corruptois introduxit banc plaquetiam:eletueta simi ergo gnationes et corruptiones.
N iis approbata xpositdem solent in
duo iste difficultates: in primis:celo sescente ageret ipm in bec inferiora lumine et influe tia. Existeret v estas et brenas i determinans mi ivtibus. te3 posito I celu uno tantu motu moveat radbuc planete nobis approximarent:essentiu reru3nal tu gnationes et corruptoes. Solutio cois e :agit celu in bec inferiora motu:lute et influentia: cessante motu celi: remanete lese et innuena adhuc re* naliuessent gnationes et corruptoes sempiterno trer non Di in effectib 'tanta inuenires difformitas quata nuccospicis Uno quom motu celi existete: essent gnationes et corruploes no sna putem rostordine sed maliv. mens aut Aristotelis suit q1 fi debet inlides et corrupides in istis inferiorib' fitia et pmanere Fin oridine et sm loca ' que apparet fieri et pmanere necesse est celu3 moueri plurib' moub': motu. s. diurno et motu obliquo:q moe oblim' est planetarim sub 3o
diaco:aliqii.n. planen accedit:aliqvrecedit.et cylinea3circulare ruius una ps est nobis a pinquior :et alia remotior: positis. n. epuiclis et eccesticis plancita terre a ximior inicis et ab ea sepe elongat. Ediravde soluto est Auer. . capi nilo de substana orbis et nisi ipse esset destrueres motus:et sic moius et cetur cel 3.n. est ps motu situ:et fi mos celi destrueret: motus entiu inserim: destriaeres:et sic mundus: ex quo veribal τ dator ptinuatois motui est dator ee olyal a enti f.ate3 primo metrapbriae. N.cum n5 sunt mot' celestes no erit generatio nem corruptior pendes ergo res males quo ad suu generari: corrupiopars:a motu celi:quo side3iublato aufferi influxus prime cause vir. methapbysice-r nd est timenducetu uescere.Quare teneduinae cessante motu celino inueniret drapbanu receptiuuluinis:tanta enisponui in re ripatetici pratenata ' τ si n5 plueret
rueret mudus. r.preMop.77.celu igit pseruat bee inseriora qten' mouet:et fidsineret moueri: bsinereto seruaretat primu instas stetis celi eet primu no esse desidis OiM rex natium: qn enim seret veru dicere: nunc celum ieicit: et inaediate ante boc rid quiesce ibat esset veni dicere:nunc non sum res naturales et taediate an boc erant res nates. Insup si G erimi uoceli primus no esset ips ergo nem instans mon ulla mulatio:cu ois mutatio mensurei tre uel istiti:neque valet v coiter dicit m si nδ eti motus celirpossemus uti uno alio motu pro treret r5 cdis est: mcu3 ips rcipias ex ol motu ergo erit sequela Ois mintus: qm n5 percipit res nisi licut ciconmiia 43bysicop. 98.voluit Averroio ς' tempus percipias a d perceptione Ois motus:qr apud cinitione cuiustrubet motus cognoscitur motus primus:stvr sentim quando sentis quae 3 motus: sue suerit imaginat' siue existis: talis motus rapit in es metu: sicut cain suo effectu.
πιιι 1 ιν. sempcirculariter mouet ergolam per in medio uescirterra:e ro e: terra semp moueticu continue variel cum grauitatio ei'ret ps grauior pellit leuiore sursu3 ergo celu no oportet ut mouear circa terra3 qescente satisfacit.n.motui celi centrumniat naticu: ergo fi terra existeret in cὁcauo orbis lune:relicta sue nature: tederet ad cetra:celoptinue circvuoluto.Solutio c&s pruna citatis psequentia tu grana materie: m pseques e necessarivicostatauin necessariu colligi ex quolibet.Contra.2.celi. Io. remediu motus circularis e ci cεseruans uete terrerergo ista cosequentia e sormatissima:terra e mediu corporis O circulariter mouet ergo terra naturali couit in medio muduergo si celu seinpetirculariter moueat:et terra sume grauis fit mediu celi naliter motituescet terrangliter in medio. luno secuda E:talis psequentia ita deducit:celu semp mouet: sed G mω
vile indiget siescete fixo:et buiusmodi uescens fixus no vi esse aliud vi terra siesces ergo.Cotra: loquitur Aristo.ibi de eo O moues motu messivo. Ite sit discrete loquat de quouis motu socali: O mouet in
diget stescente. .no moto eo motu quo mouetur id
O reuoluitur circa illud uesens:ergo fi citu circulariter moueat: terra gestet. .n6 mouebit in giru3uum quo stat ipsam moueri motu recto.Ite cu celu ii mu/tet locu pin materia et subiectu: dabis cenita indivisibilet penitus inmariabile: circa que circvuoluet celuvsublata terra: ergo non est necessario terra reusita ad motu celi:tassi id uescEs et i mobile circa qb reuolint celum. lnuo tertia e:predicia psequentia tn: ramoueri est aliterse babere vi prius respectu alicui cescentis ergo si nullu3 esset quiescens: nd moueret celu: et tale uesceno nὁ p5t assignari nisi terra que est in cetro: si itaq3 terra eEt alibi vi in cetro celu non describeret equales anςnloo sup ei in trib' equali dira ergo fi celu semp circulariter mouet:necesse e tenuraetcicere in centro. Contra fini fidem pol Deus monere totali mudu motu recto: et respectu alicui' extri rufeci no se baberet aliter et aliterditi currat sortes versus occidente in naui mota versus orientiu an Hiscitate:ita' remaneat eade babitudo sortis ad polos cceiru: tuc nono ista cosequentia. Sortes cumiret go sortes mouest in non se babebit sortes an et ali prasu3 respectu alicui' extrinsecio tim matbeniati eos mouet epiciclus circa ortu citrum circularitereterno tre: i quo citro n5 E aliquod siesces: ergo naop3qcqd mouet:moueri circa aliquod sic scio. It aduerianus dicet ae motui ceu circulari premo satir acit centru matbemaucii Solutio itaque δε e:M Oprimaria intende agit re se: securaria intitione agitryaliud: ergo cum corpora celestia agant propter se primaria
127쪽
ne te: bruta et bolas si terra n qesinet:ergo.Ite3:mouet cesu: 'mos cili est ordinae adgnatione et inte
st sume graue: g terra naliter uescet in inro. Ad rono in oppositu duo * l3 centru grauitatis tarreptime variet: ob bM in ima n5 di moueri locare sensit iter: na .n. illius nios est fini et centrii grauitatio me respuit centrum iidi: necusansucit momicelicentru matbematicu: n reqrit necessario terra x centro nati:na3 si celu ageret et moueres ini vi intelligene pseruarent placie: satisfaceret uti v motui celicetrsi matbematicu tim sed qr Aucr.dixit comemo.2I. illud qb inuenit ps se pria interee:necesse est ut tu niat pp aliud secudaria intenoe: nisi illic tio esset nainnata ad largudumvorat aut intelligetias esse non parue largitatis ergo motuueli deseruit necessario centru nile. Quare ete.
ma3: speric4.Liti m figura spericapsectissima est et pri a ngura z: timaqr est puem elissima celo. Silia itar. in boc c5sistit: cu ois figura plana sit aut circuliris aut rectilinea: figura circulario est psectior recillinea: tu qr ipsa est ut vnii: ni unico termino punes:tum ipsa est ut simplex. l.mdiuisibilio in plures tremii nos:ois asit rectilinea est vi multa et coposita:* pluris pnnet terminis exsibus resultat et in quos resolimur et diuidit:et ista in cimanti et circuliipparabat viaitati:et triangulubinarior obabeati res angulos equales duoes rectio:circularis ergo figura est pinaru3 figura; persectissima. primo dicitivolum' m 5 declara
figura est puellaeonae subitaue eius.l.celi:Mortuon .istiuo figure ad alias figuras est yportio lubstatue teli aut corpia celi ad ola corra. Sensua Erintellige De sunt circuli interionaleo: N intelligut seipsas peressentia I pria:c causant circulu reale et mota spicus eternu:ppea figura spica fuit celo et motui celesti accomoesti ina: vii aia ex sui ni est ca spericitati : et breinferiora alata rut mel eput ad soricitate accedunt: corprin. recedit a spericitate: et cu vniquiq3 formosubstantiau psequas xpua figura: formas substitiistes pucisores comitabunt figure pstanoreo figura gceli prior erit ceteris corpM: sublunariu figuris:cin celii ipm nobilitate Oia alia antecedat coposita. ait: Nortio circulari ad figuras stipncias Mi, leo est sicut figure spetice ad figuras corporeas. Sisus est inee et supficies durarat biit plite claud di fisurauδ figura dis lineis titi vel supficie a claudis: figura terminata linea vel lineis appebias stipsicialis: in linea fit termin' supficiet: figura voterminata supficie vrsupiicie di figura corrasis: nisurficies appellat termin corris: figura supticialis
terminata vita tiri linea notat roisida: lini supficies
eu pna linea di circulus et figura circulari: linea vero qua quidi cὁnnes talis figura cimilano nuncupari c5sueuit circi serentia: figura rectilinea claudit adminus trib'lmeis:repis. n. figura tridςularis:quadrcgulus: pentagonus et ita ulteri'. circulus ei in sanis: spera in solidis una tisi terminant supersitie: et propterea corpora celestia propria orbicularia: minime sperica vocant. ait: et intendit pbocm figura rotura
umns linee: et triangulus muret m in gulus e prior ceteris figuris quarti linee sunt reciemecesse e ut illud qb est prius eo sit pri' istis. i. figura rotaeda e prior et simplicior ceteris: n5qr alie figure coponamurex circulari et resoluans in circular :s3 m mura circulans E vni' linee tisi: alie vero pluriu:cii. n.iri ius sit prima figura* rectilinea* :diuidit e resolum tria ulos ductis lineis ab angulis ad cetra: et di ce * Humois dicit:et videt τ cu dixerimus si superi sities rotunda sit prior no rotura sit alio mo Q cum diximus* simplex E prius pposito:mperii tres. n. rector si latera nec pponit ex rotii do:ntiis dissolui tin pm: sicut alie fiςure dissoluutur in in leo: s3 inuenitur in ea simile dissoluti 5i et copositio in eo O tria gulus c5ponitur ex trib' lineis etcirculus ex vitaru gitur linea ex qua cὁponit circulus esset eiusdkspticii ea ex qua pponitur tridgulus: tuc prioritas cumli ad imagulum eii ficut prioritas simplicis ad ppositu:sed in rei veritate circulus e prior triangulo sicut linea circularis E prior linea recta: qr circulare e psectu et rectu diminuisi:e pn banc diuisoney accidit ervi recta n5 possit pplere nora.i. ro prioritatis cuculi ad triangulu est ex uno que est ructu in ppositione ad unu implactu in genere linea; circulariu ad fisurasrinquantu.n. linea circulano e plecta cui nibit potest addi pc5positione ipsa sola nata e rficere figuranr si sola n5 cocliideret figura3:er aliqd addi postset: sed inquitii linea recta e implacia recipiis additione ipsa n5 susticit sola pcludere figuli: et id nulla
figura ex una vel ex duab' rectis lineis cocluditur et propterea in raude elementi ad figur1 cocludendo prior est linea circularis i recta:et ante ipsam est is cui unum messe et virtute potens pcludere figuram ante id qb multa est inesse et virtute qu c5cludit figuram: boc igitur modo circulus est ante triangulum re sicut circulias inter figura o supiitiales prima est Ogurarum: ita inter corporales figuras merica antecedit omnes allas. Contra inquit Hibernis: sicut se babet linea recta ad lineam circularem: ita figura rectilinea ad figuram circularem:et quia linea recta e an te circularem ergo et figura rectilinea erit ante fisuiram circularem.Ibrecipue cu3 Euclides in Geonio tria primum agat de trian loride circulo:et corpora triangula vel quadrata determinetur ante corpo ras rica . Solutio ξ: linea recta nob3 eandEproportionem ad circularem quale babet figura recta ad Osuram circularem: ia linea recta est unius formercimilaris duarum: figura tamen circularis una titulinea: recta pluribus terminat:ideo Euclides diffunimi circulu au triangulu:' diuersitates et passideatrianguli demostrant an diuersitates et passiones cu culum diuersitates et passibes circuli n6 inueniuntius p passides trii li et mesuras quadrati rπacti: circulus ergo e ante maguluvicutsimplicior eo: m
128쪽
est init Uill li,M dei aliteri sicurineleincus inetbus intendebas receptio multaru figurapi cu esse elementop fit xpinqui ad esse materie G ad ee ων
mecorpus aurceleste emo:qni suu ee ei irpinilus armis. Sensus est: figura est accidens essetinaltiqet insequii substantiInecessario et inseparabiliter:et de terminat sibi celu3 figura spencauum sit magis fori materimalciet emeta figuri no sibi determinant:cum magis milia i sormalia: sum tu elementa figu/re sperice quatenus connent a celo: vii figura que Eoualitas de quarta spe no terminat alteratione: dociundamento: subiectu3 alteratu denominat a sorma
ad qua3 est alteratio: sed figuratu no denominal a ivgura ergo ad figuri no est aliciatio: vii ide3 subiectu numero et bumidu et siccsi successive vocari pot: figura aut noest in subiecto nisi sit mutatua stant in quo ante suit:io n5 possum' assimare ς boc figuratu estes: sue dicim' boc est ereu: vel ligneu: vel carneu:vel ossed: ut p raim denominalbem signes m ma anteibesset iusceptibilis talis forme mutatae a formis sub us prius fuit subitati aliae: si sipyra est piis formi substatiale:sicut fit in natibus: velamiuialib':si figura est artificialis: veluti in artificialis. ii
sungit principiori in circulo nullus punctus in actu reperit: et no est ira b linea recta: circulus eteni3 vbνmvn' est et continu': cui neque addi qui ib pot: neque subtrabi: manete circuli rone: recta linea non ubiq3 pria est et c5nnua: cu exiremitates babeat n5 adimucem connuas: et ei p6r addi qui tib aut subtrari manente eade3 linee rone. zestimonio item antiquoruc stat corp'spericu3 una tin terminari supiitiers ita erit simplici' et prius diffinitione et prius numero et prius Psectione ceteris: et bec sidem prioritas est masio propria: qr non di in eo fm similitudine: est em3ngura vericavere placitor ceteris: τρο figura sporica sit simplicior:et prior diffinitione et prior numero ceterio: boc est titi s m smilitudine: qr tigura sperica connetur una su'siticialia pluribus: pirat aut uni sate3 esse principita numeri et simpliciore numero et inifredi eius dimi luone: bis iram manifestu est fisu ram circula vis ore esse rectilinea: et figura speri ca3 prima ed figuraru.C Contra xpone3 bic appromta.M:ois figur laua est aut circularis aut rectilinea dubitatur: na3 semicu culus: maior ite portio ciuiculi et mior no sum figure circulares nem rectilinee. 'to: linea Oualis:et curua nec est rectilinea nem circularis. Item pii tu ista non ur valere: bec figura est colenta pluribus lineis ergo est rectilinea: m figura alio et arcuatis sunt colente pluribus lineis: et tanε sunt rectilinee. Solutio est: ista propositioisin figura plana est aut circularis aut rectilinea: itaintelligenda est: ois figura plana est aut circularis aut re culinea aut continetur partim linea recta partim circulari: qualis est semicircilius: maior item et minor portio circuli:scd bec alijs ini persectior est: eos diverearum specimam terminis contineas: linea ergo . oualis et turira non sunt figura simplices: et stim fi pura oualis et arcuatis collieme parum linea recta:
- M , L em sibi inre debetur prima fit pura: nam corpori priori debenir prima figura:sinit plicissima: psectissima: capacissummotui aptissim
saluatiua rei: est igitur celum primum spericuser et inferiores celi intra primu contenti: na3 adinvic contactu babent omnes et stabiecta si perioribus cotigui sunt: mo no spericu sverico cdtactu bre in opsibile e. tu semp interponeret vacusi. Mi erro cx primo dicit: cu dicit*corpus 'primu est inori Fonte totius:pMintelligi orbio stellatus: et pol intelligi totus ordiau cdtinet a stipfitie orbis stellan et a sursitie ignis: m vi mouet motu diurno.Sensus E: ir celu potesti portare fi mamentu ini: et pgregatu ex olbus speris celestiae plentis puexo firmamen et cMauo tune seu cducto imis: et colligit ex boc loco orbe stellatuei primu mobileret cum subdit:et Q vir mouet mora
diurno dipot intelligi primu mobile cuius vere e mo/tus diurnuoret pol intelligi pgre tu ex orbi :cmois intelligentie moueam ab oriente ui occiderim sepe dictum est supra.
ritae ui oles corporib'celesti Messentialiter et in elementio accidEt aliter et cetera. Sensisse. Celu E roludii essentialiter: ignis in puero accidem liter pp pcauu luneroiadu: essicis alit ignis rotundeprauitatis: qr oes pies eius equaliter tidiat sursum et a medio reced et ita de aths dicas:elemeta.n.dbcunt recta et fi sint sperice figure: qr motu rectu3 sibi determinat:celu curve E diniesionis :m motu circulare sibi determinat. si itam celi se tigerent in alia ii/gura G sperata: motus eoru se impedirent: cum celino equaliter circilinergo si diuisio corpo*: penetrartio dimissonu:corp'replis:ipedimitu in motu: rarefactio et condesano euitari debeam erit celum figures perice.
Mi H ris fi re: tom moueat circulariter et M sit rarefactibile et odenubila: ne det vacuu:m spatio occupato per anguli nimi succedet in quo uerus angulus redire posset: tuc it pies celi inequaliter distarent ac trotet bec r5 ultima pcludit celu tune esse retudo quatu ad pcauut .n.ignis equast i suo motu recedat a cetro:ergo tedit in speracitat E emo comcauit hinee spericu:m no d3unis in loco nati extra nee locaritat e r5nes pcliadae ide: ne stelle sim nobis nimiores. a ten5 est celii figure lentis: nem Oualis nem tollinatio amasterius figurea sperita imaginabilis rbibere vacuit:qr moto celo eo mo quo mouetur recedido et aperopinquido meridici non potialuari ne detur vacuit: et oportet figura esse tale et ubi/cunquestuetur poli n5 fit possibile p motu celeste se ri vacusi.,n figura lentis siluando polos in paruae n5plauis et in ovali finiatis polis texuemitate a 'mori breui a fieret vacuu.
verboru Tristotelis et Averrois talia se E qimonis celiptinetis totusit circiularis e manifestu p se ulteriori n5 egeo declarationervi.n. ait Cometator ν monas corporis uniuersalis continitis qui dicitur vere motus circulariter: quia
videmus * unaquem stellaa: mouetur a loco ad illii locum eundi absq; eo que remouetur et reuertetur ad pirarii pim ad qui mouet:et illud que mouetur ab aliquo et ad illud idem absq3 eo qb reuertitur mouetia
circulariter.l .vnuquodq3 quod mouetur ab eodem in idem sine motu restexionis mouenar circulariter.
129쪽
tuis locus: et motus nem tepus: primo celi.98.. 99.uis 'rnub':proponitis pilitarcelli 3 est miliincu3: ergo excesu est alius locus: aliqb corp'et alii qo vacuu:r5 estrior pus reculineu si circulariter' vertatur no pina nebit in eode loco ρm ess suas paries rs ubi primo erat aliquars eius: nunc nulla ps est tet uerum ubi nuc no est aliqua Ps eius iterum erit ali/qua pars eius:et boc Pp Pniurationem angulo; : qm. inquit Averrois: loca in sibus mouens anguli figu/re que sunt ei erut necessario maiores locis in sibus mouent paries que sunt inter angulos: et cibile erqr linee exeuntes a centro us Q ad suptilies no erutequales: quapy linea maior mouetur in loco maiori loco in quo moues linea minor : locus igitur minoiris necessario erit diuersus a loco maioris: et cu cor
pus fuerit ros udu counget m quelibet ps suaru part riuue recedat ab eode3 loco existeti in actu semper in quo ante no fuit:et in quo post no erit: et ea ide numero et sic punget ei ut vadat ad locu existente sem p in
actu in quo ante nὁ erauet in quo post no erit: et non fit cu corp' tramulat in eo et intrat ipsu3:nem corrupitur cii recedit ab eo: et boc nd accidit nisi in corpes perico:ἔpr ie.n.locus ad que3 mouet aliqua po ei' de est cu eo a quo recedit: et sicut locus remanet idenumero et Pteo rmutans abi iv corruptoe: ut fluuiuo cuius pies mutant eadem forma remanetc:corporuasit no spericoru accidii parii vi locus eius no fit existens in actu aniel si in iro: cu locus no sit in actu nisi corpus suerit in eo:qr igitur locus a quo recedit
aliqua ps differt a loco ui quo existit alia ro pr bocn6 mouebit paro eius ad locu3 cxistente ante et post: adest locus est actu: qn actu locat locatu: est loc' poteria mi nen b3 actu locatu3 sed potest cinpore
σε erico moto circulariter distat anguli plus a corroola tera: et si linee perducantur centro usiv ad angulos erunt lotasoreo φ fi ducantur a centro usim ad latera: cum ergocircvducitur angulus tab3locum remotiore3a centrora quo quidem qirado recedit no implet ab aliquo lateru: et sic est de locis partium lateru τ nihil succedit inter ea qu recedit paro eminitior ergo extra talem figuram necessario est et iocua et vacuit:nam ex ira illii locu in quo nuc est colum pol esse aliquod corpus.i.aliqua pars eiusdem ceu:et per c5sequeo est ibi locus qui est cornoris receptaculu3 et c5sequiter est ibi vacuit: qb iudit aliud essi locus no plenus corpore cuius est capax: Naut in corpore rotudo deo linee ducte a centro ad circinthrotia sunt equales tio eiusde ptis est ido loc' nu mero:cii vadat ad locu existete3 s p iri actu: et ro Erur una ps celi intrat pcise locu alteri'. Similiter asit est in reliqs figuris norori dis in ebusi 5 sumoeolmee equales in centro ad circulariiii Nocteret boc respicit sicelu cili figure lentis aut oualis: oualis fit sura est 4 a pte circuli incipies in acntii tendes i oui
vini litudinem est formatar lenticularis que ex duae bus circuli minoriae portionibus lentis smilitudi nem e Primitisn figura ouatilinea que designat longitudinem est maior ea que designat prosunditat rest enim figura oualis quasi er duabus pyramidalitvus rotundio coniunctis in basi: figura autem lenibcularis est quasi sacra ad modum rote cuius latitu/do est maior o omnes in omnibus enim buiusmodi figuria accidit pm aliquem modu3 τ extra ubtimum motum supreme spere est locus et vacuum:
propter boc τ totum fui ore paries smo no semper retinet eundE loc5.CContra basierationi dubitati Ruer.dicens:et boc ob dixit n5 est manifestim in istis figuris scilicet oui et lentis: quoniicii axis corporis oui merit in longitudine tunc erit sicut spericum corpus: scilicet τ partes eius impletat et euacuabiit totum:et fimiliter de corpore lentis: quomi cu eris silent ex parte lateru:tunc paries eius implebunt locur neq3 erit vacuum.i.celu babens figura ouale aut lemticulare moueri pol circulariter absq3 c mdetva cuu vel corpus fine loco: nisi babeat figura ad istareui axe p cius ldgitudine triseume:aut ad istar litis axe in latu progrediente no sequiitur predicta inconuenientia. CSolutio ἡ: dicit Ebemistius m itellige duo est sermo Aristotelis in interptatione in boni retest*quocunq3 modo axis positus fuerit inspera pungit pplere locu aut euacuare:ceterio aut figuris pnngit contrariu: qm quedam cu mouentur imputet vacuat quocunq3mὁ mouentur: et quibusdam c
lingit boc in quibusda fitibus.f. sola figura sperio eque a quacuno3 parte moueatur n5 occupat de no MaliquE locum sin aliqua eius partem: sed semp vna pars succedit alteri: et propterea talis figura est celo puerilentissima: si aut celsi baberet figura oualem β/luatis polis per uritudini: vel figuri lenticulareae excute in longu et vacuu inuenires et corp' sine loco. Cicontra banc solutione argui Latiali lunt perutus imobiles ergo nὁ possunt transsilutari ab una parte ad alia parte orbis: ergo pdi salitari celum esse figureoualis vellenticuluris. Solutio cdis Erno vult Auerrois * celum figuram babeatque possit moueri vim decunq3 ponitur poli:itam poli possint transmutari de parie ad parim: quia boc nuno eueniet: neq est possibile: semper nim mouebitur super duo aras ei trema polos arcncii et antarcireu super quos nuc r uoluiturised intendit Averrois celu3 debere babere talem figuram fimplici rima et persectissimi:qua quidem moueri possiet undecunq; poli fierent. luno propria est: quia celum mouetur motu leviab: dico mtalio motus exposcit ut poli continue variens:τmla licet poli imaginarii sint imobiles: poli tame reales continue mutantur.Albertus magnus ratione3 puncipalem ita soluit:motus omitu celoru nd est unuse sed sunt duo in generetquorum unus E a dextris que est in orienteret alter a dextro qd est in occidentem potant esse isti duo motus super eisdem polis:ergo non poterit figura celorum esse ovalis vel lenticulit risu.orbes planetarum mouentur super polis 3 odiaci: primum mobile super polis mundi: si ergo plane te non existerent persecte spericitatis daretur vacua
ς corporum penetrano: quia pars minor perueniret ubi est pars maior:et pars maior ubi est pars minore ergo vacuum et corporum penes ratio.Qmstreo ait
Averrois: et viminuit per boc que declaratum est in physicis * corpus spericu punens totu nὁ est i locorcumbit sit extra ipsum: quia est persectu:alia autem
empora necessario sum in loco et necesse E ut extra eam aliquid:locus.n.spere naturaliter E centru3: qua
propter n5 b3 locu vere: csi sit in loco tantu p centro. Sensus est: primu mobila e tantu in loco p accides:
m p centru: orbes planetaru3 paccidEo sunt in loco per serofficiu.n .sperui E ptinere:cui terminari et comeri accidit: cu extra celu ergo nibit si penitus: suit necessariu celsi esse spericum. ιra 28.2'.Perpetue mobili circulus e aptis
, circulo idest pricipi siet finis i
130쪽
li me irale rei figuri et equale uelocitate et limatiorem tardius: ergo si est velocissi inu: op3 bire minima3: sed minima ligura; est sperita ergo celu est sperice figura: et in fine Comiti. ry.addit Averrois: colum n4 t esse minoris quatitans o sit: ergo e sperum: m oi alia figura data eiusde3 rei preter spetica imaginabilis est figura mimurn d pol et mundus edmaior aut minotarii costri ex tota via ma.CEst aluerundu3q1 figura cesi est minima et educitiens maximo corporuqr est minima quoad loci occupatio et mamma quo ad cotinentia3:officiu3 autem cesi est cὁnnerti de est motus cest v locissimus: simplicissim' et nuriane unus ergo et minim' sicut vilitas est minimu3 in numens ergo moniacesi est sim lineam
simplicissimi et maxime una3:buiusmodi aute est li/nea circularis n6 recta: ergo fit motus ceti m linei circularem ergo celum circulare est et spericu3:mo itam celi velocissimus est et minimus: m3 quia fit in minorit tum fit iup minimi linei in coparatione' ad lineas que postiant totu celu3 c6preb ere.
car elementa sunt sperica: et in cύcauo et in couexo: et hoc ostendito motu graui si et leuium equaliter temdenti M ad loca sua naturalia: et clementata no ideo sunt rotunda:qr tangam se fini supficies rotundast sed tangunt sepiis rotundu:qr sunt rotunda: et petu ditur cesum esse spericu in couem si est spericu in cocauotm cesum est eiusdem nature in superficie exteriori et interiori: exboc loco colligit*datur regressis et nὁ demonstratio circularis. Est aut superficies adhe convexa verica t m aqua sempti nata est siue res per terra3 ad laesi decliuiorem: et n5 cessabit dotnec ore partes equaliter distent a centro: sed illud cuius partes equaliter distanta centio est sperice Ocure tergo. Quare concludendum est * primum cclum est perfectissime spericitatis propter primam intestisennam que est persectissimus circulus: Homenta non ita perfecte dicuntur Oerica: planetem ordine ad clementa dicuntur perfecte spericitatis in resatione ad firmamentu recedunt a persectis ricitate: cu intesti Die medie non ita sint ps icte sicut mimatque tanta secdpre dit perennan propriavinalbematici utemur cesum babere psectam speri citatrii sed orbes desserentes auge q ponuntur poeccentricos G dabere placiam asserunt spericitat cum enim no sint equalio spissitudinis ergo no erutpe secte rotunditans.Contra: si darentur eccentricidaretur vacuit et corporu penetratio:cu enim auges erentes sint corpora naturalia babent motu3 eo αars grossa mouetur ad locu partis subtilio quis no potest capere totam illam parte3r ergo da hitur penetrario corporum: et similiter pars subtilis fertur ad locu3 partis grossioris qui cum totum oc/mpare n5 possit: locus remanebit vacuus: et cocessit gdebit queda3 corpora instituta a na ad repudu vamurq xpriu3no baberit motu: m nec rectu nec cira re3: et n5 ς3rusio astrologoeta dicentia ν degeretes a suis intestigesus taliter volvunt m temppars crina me directe supponit parti subtili alteri r mbaberct pcedere aliqsui testigenas medias mouere ab micte in occidire: alias vero ab occidete in otio
tem a Ma motibus j precepta naturalia.
dicit. 3I.aqiu.n.ra naturaliter mouetur ad centrum totius mssinueniret terra extra suum locu3 et esset locus natu ratis aque idem cu3 loco terre naturaliat.quia aqua facilius recipit impetu deorsu3 cis sursum: i5 subla/la terra aqua descenderet ad occupandu locu3 terrenaturaliter.4.cesi.3'. Ite ait. r.et ex boc apparet mbocque dicunt matbematici de eccentricis e impossibile:coungu .n. vi in corporibus celestibus e ni corpora no vere rotunditatis nem babentia actionem
i. motum sed quasi replcntia ut inuenit in pplexione animaliu et boc est valde remotu ab istis corpori aeret nibit est in libris matbematicoru nisi boc q appa ret in luna de eclipsibus:et sorte possibile est uiuens astronomii conueniente esse buic qb appareib luna sine orbe eccentrico.Sensus est: ex cilii si digno scitur eccentricus: nam cu aliquando terra inter sola et lunam dyametraliter contingat intcrponi luna nullam vel parui dabente latitudini:et tamen luna non patiatur eclipsim: aliquando facta interpositione et manente latitudine eade patiatur: alia causa assignari n4 potest nisi τ umbra terre aliquido ita brevis Em eius corpus non pol attingere corpus lune:et aliquando est umbra longior intamus1 tunc eius cor pus obtenebrat corpus lune: abbreuiatio aut et clongatio umbre esse nὁ pol nisi per approximationem et elongatione solis a terra: Gio.n.aliquod corpus licidum maius corpore umbroso rpinquius e umbroso ramo umbra breuior existit: eo qb rady I pinquo muntur: lto vero remolius: tanto umbra fit lorubor : ratio ergo Huerrois in fruore eccentrici stabat in boc.Sems opacu minus a lucido maiori ni quo umbram causat minore.S3 aliquando eclipus e di
tumor: ergo luminostr3 e a xiiii ius aut luna: nobis insta diffuse tractabitur.
ΠΝ,o im ei go summatum approbate iste propositiones. scilii est spericum seu orbiculare. Aqua erotunda:suit nim mun/dus sensibilis speticus sacres ad similitudini modi archetipia.dei principis:qui mundus dici p5t: quia omnia est potentia et virtuteprincipio carens atm sine.Item si celli effet planu: les uno tempore nota liter maior appareret es alio: et causa butus apparetitieno esset ex indispositione med*: imo sublato medimento:cii strile in oriente ves occidente elus alvs
distent a nobis:* inter nos et ipsas ibi mediant aera ignis: terra:in re nos et mediu crinignia et aertitur
in n5 est visui notabile sed a doctis tantu cognostibile: semdrameter.n. terre u b3 pceptibilitatem. CItem rotunditas aque ostendit experientys: iam cum nauigantes du3 sunt a terra distantes et queret videre locum remotii: ascendui in altum supra malo et vident inde que videri n5 poterant ex loco infimo nauis: et, alia de causa euenire n3 potest nisi tumoreaque impediente eius visione: si si eun nauis i mari tantu a terra Hongata q) n5 percipias terra: nemque in terra existunt:approqinquet intantu cr uiripiat videri terra: prius vide tur sumitates mentium et cacumina rerum altara:et ita du nauis emcies proximior tammaior pars moniis et tande totus mono conspiciesret causi nulla alia pos esse nisi aque rotundius.Iterum aqua est corpus bonitaeneu: ' pies aque tendunt naturaliter ad figuram rotundam ceu monstrat