장음표시 사용
141쪽
et imota rimiret a prio etiae temotissimae iunt et alia corpora et mouetis quidet et rem in esse no pnu sunt et corpora mora et cimia et pluriae et paucis motibus
primum mobile uno tin motu movetur.
in simis aduertedu3 τ bec q6 iudicio meo ti ει est soluta ex quattuor ordini Ny p ositio comen
to.66.qr planete iunt in secudo ordinet et ille et pavitioribus diuersitatib' mouet est perfectiormem vera est sentena simplicu m non sit ordo nobilitatis in celis sm situ.Errat quom sanctus E mas credeo octauam speram duobus motibus moueri cui deseruisit Saturnus: Iupiter:et a ars babetes tres mo/tus: Soli deinde dantur duo motus: Veneri tres: illincurio quattuor: Eune quin v:ndentin saluatur in banc sentenam ordo in recededo aut appropim quando primo mobili fim multitudinEaui paucitate momu.Quare ordo peroptime saluatur fi ea q dicta sunt. 3s.ad memoria3 reuocens: firmametu in.36. millibus annis deficitabuna reuolunde: Saturinis in 3ο.Iupiterin.D. inars in duobus: et ita ordinate descendendo.
obseruandi sunt nouem gradus feliciiν, no:infimus est dominis: supremus tiqui tantum se comprebendit per essentu3 propriavet cellam plures intelligentias intelligens non est ita perfectum scut paucas pprebedens: et multis actio rubus acquiritur vltimus finis equivalentibus uni actioni qua nobilius intelligit seipsum. eus enim ab intelligentho inferioribus pluribus medus capitur G a superioribus: et sicut inter intelligentias ea cndo: ita inter orbes eis subiectos quorum primus una: ceteri pluries actionibus deo assimilatur. 67. 68.69.γo. pr. Elon fine i ratione firmamentum tanta stellarum multitudine est ornatum: tum quia excellonus est et psemus ceteris et oium primu tum qr planete superant firmamentum in mutntudine morumen ab eo superans in multitudine astroru: vi qb perdit
in uno: recuperet in altero: tum or mouet suo mora
alios orbes ergo diuersa debuit babere sydera quubus diuersas planctis istueret uuiuus et iii uinderet
67. Arbitratur Cdmentator Aristoteles il ii in is babilonicos: cum dicit orbem stellatu essepropinquo primo orbi: vel transtatio is
est sana:et cu boc vult celum stellatu moveri pluries molibus: imo obseruatu est firmamentu3 moueri ab oriente in occidente et ab occidite in orientemssuecd stat firmam 3cu fit primu mobile moueri titi uno motu simplici: ergo cu unitate numerali mos stabit diuersitas in motu: et illud ido qb sentio de firmameto teneo esse verit in planetis.. Pori 68. Saturnus dat frigidum et siccu3 que
ι M.faciunt potentiam bene tenendi et male recipiendi: et crita mortificatiue sunt iste qualitates et mittionem impedientes ideo oportuit ipsum Sa turnum esse valde distantem a loco mixtionis. Iupiter est super bonam dispofitionem. abara super vir tutem activam:et ita descendendo:veru3 bra mat dematicis relinquatur. 6'. I. To. Quia mot'ves in prias pies
n5 Mi et stelle erratice mouean ecotrario motus primi mobilis motu orio st movebuntdines may re distinctis:et g firmas no pol vn motus re fieri suo diuerso polis:sed planete moventu
sup diuersis Mis. Ir .metha.4s.ergo.Solutio est. Ad primu bre dictaverificantur: qr mora inferioris planete no ita citro pituit circulano secta sicut mo tu supioris:citto.n.pandit bucius inferioris orbis. Ad secudu: reqrit motus leui ab H pnnue varientur poli veri: sed poli imaginam rmanentiun talis Ni .rionis emotus leviabvi pter stella alie pus m5-'locius md tardius moueant.
cirrct Tr. Dico primo:potentia mois dicitas 1 dere supra potentia motoris: qn moim labriat ad motu oppositu illi que dat moues :et fi potentia moti celestis addat supra potetia moteris ille motus eri violetusim ille motus eEt tantsim nimmouens et contra uiclinatione mobilis:moe rgres usai alio e et abaia et corpore.i.no E ab ala tantur vel eri motus violerus.1. contingeret celo labor: pu
e motuu celesti si ordo inquiitu pria itelligetia intelligit ab intelligentiis mediis:quare orbis stellae mouet alios orbes:qr forma substantialis orbis stellauessective mouet orbes planetaru: bec ecam itanidiator dicebat disputati M. 3.dubio. 18.ois cesi mouetur a primo motore:etqr prima intelligetia moueta
xpornde finita:id crescete resistentia planete rp culmetu stelle aut orbis aut ps multitudine stellam taedaret aut auferreret motus planete.
LM ιιυ hi, fione arbitris cuilibet orbi suile intelligetia et appropriata: et totali aggregato primu motore: et putas tale aggregatu uno simplici motu moveri: tu m numerus intelligenap est preci se numerus orbiu: ni qr tale aggregatu eri uerissume unii et vere alal p primi aia3:tu qr pria itelligentia imediate i formaret oes orbes et eos imedine movet: et era b at maiore a por none supra minore:illus veloci' mouetro maiore: tum cuilibet orbi eint unite due itelligene fim ed reale:et ca qlibet intelligetiast forma plactissima erui orbes stiluti in esse ultimator duas formas substat tales. Quare nius teneduestroe pria itelligentia e vilita prio cella realis: et m in telligit ab itelligetiis medito e unita orbib' planetarsi initimast titu:et mouet imediate primu mobile et sective et finali: planetas mouet effective ' remote..pori, percita celi finita e i uigore: in
nulla e q fit malion6 emno tre durat celu:et dicitur forma celi no et oio malis: m nulli mutationi penutus terminare pὁt: nec p se:nec P accides: itellectua aut manus multas mutatides termurat extrisere ut seperimest annis surioribus.
re. Presenti sum tractedsi est o
motu:quiete et figura terre: a.γ2..usci in finem libri: et boc ideo u/ctum est:quia terra erat centrum motus Gu.Sententia aute Taia
Terra apud preragoricos mo ueritur circulariter circa medio in quo est ismore
142쪽
reuehubalm meisi esuriisse siciebat die; et noctem motu suo neuebat supra latin esub late cui alia
lora opportebat motu equali mora: qb opinabitura pter ecclip las solis ciuire quas ex opacitare illius reme more ante sole3 et lunam dixerit m prouenire: et mi ipses prouenientes habititibus in terra opposi' ra dixerui prouenire ex motu terre nie: et voluerunt pdicti papabagorici celu uescere sed ps motu terre id nobis apparere moueri: imis st erat in medio mundi 'pytbagdricos ponites duas terras oppostas et no querebat rones pcordantes appartius nostris lancius Ebomas saluat ipsos:* loquebarismet bairborice: ignis erat in medio. i. calor solis: terra erat
stella:qr erat ca diei et noctis P cdparatori ad solor luna vocabant terram:* terminus est celoru3: sicut
73.Cu3 locis medius sit et no/- ut Lul Liri bilior et magis cMeruanu 'ubiissimo elemeto nocoueniet: s igni pp claritate et virtute3 ac 1 et subtilitate3 psectissimo elemito cdcedid3 locus medius.7 Igmo locat in medio
et ad uit Auer.inatali magno mediu=m subsidua3 et primu est supra et coiines et sibi no deficit viri ' quadmundat usus in centru eius: in a tali paruo nobilissimu3 membrii est in medio: ut melius possit innue re super toto:et ut comodius tueri possit ac deffetidi per circunstantiu3 membroru tutelam ab extrinsecis occurentius: et suit melius cor declinare ad superioram inferiora:ad dextrum Q sinistra: et ad ante nugis ad post.
7s.Dicebant antiqdistantiam ut ιι 1 teri ea medio norbibere vis rim medietatis celli: tu qr terra erat insensibilis respectu quatitatis celi: tu qr illa distana a cetro erat insensbilis respectu distane ipsi' aceto: est aut apud maitbematicos a batu q) existes in parte xpinquiori ces o minus medietate videret:et pshoc cocludut aistronomi terra esse centru olum orbiu:cu ori3on noster diuidens pytem celi visani a parte celi non visa trastat ise per centrum mundi: et dec est causa ut super 3 tem in qualibet habitatione terre medietatem celli videamus.
n5:m oculus existes in valle G pol videre nisi mo euaue celi portione: vim sic: m ori 3on diuideo parietili uisa3 a parte no visa diuidit celii in duas partes equales ergo oculus cuius est talis ori 3on videt me dietate celi. Pro expedi loe difficultatis dico primo apud astronomos ori 3on diuidit in celo benii speriusuperius ab inferiorva respectu eiusdem in eodo loco existentis no variatur:apud perspectivos ori ondicinar circulus imaginatus in celo diuidens part celi visam a non visa qui respectu eiusdem in eodem loco existens ypter difformitate medii variari pot: et volo loqui in psentiarum ac si terra eet persecte sperita fine vallibus et montibus. co secudo: visio fit iub puramide cuius conus est in oculo et basis in re visa ad quam visionem causandam satisfacit angulus emtuo: non oblustio propter eius magnitudine: nocorum ne rpur tuis paruitatem: no rectaviquian5 possunt linee r aliquod foramen adintra plano
prouisi quin in cMurib earu causent an tu acuto. Dico tertio:nullus unica visione p5t videre medie talem celi: imo nec quarto parte: ia si visio fieret sub angulo recto preci se videret quarta paro celi: Nsi si pyramis cuius conuo fit angulus rectus luc basis illius pyramidis erit quarta pars circuli:sed constat visionem fieri sub angulo acuto minore rectourgo. Dico quarto:oculus existens in centro terre es inse in duas medietates et una medietate emota preci se intueretur medietate celi circvuoluendo se: upluribus visionibus: talis .n.videret de celo ' arcu resecatum a dyametro mudi:et talis arcus e recte medietas celi. Dico quinto:oculus existens in supfitie terre: terra existente persecte sperica no videt medietatem ceu miser m talis oculus solum videt de celom arcu resecatu a linea pnngente terra3 in suptae terre: ubi est ille oculus: in talis modicu nam' videt. medietate celuquare ete. oestrarin 76.creteres dixeriit terram re
ciuineam: m sol oriens et occi
dens babet decisone sin linea rectam: que quis decisio fit a terra:et figura recta actissima E motui.Sedeor si ratio inualida E:na3 τ tena videatur a sole portiones ρm rectu abscindere: nὁ ideo euenit: quia terra fit limpanilio figura: sed quia sol nimiu distat: propter qua quidem distantia portio circularis a sole abscissa videtur recta: nam pars erigui circuli al5ge visa apparet recta:ut media circularentia esse linea rom: se tomagis magni circuli pars a longe cospecta apparet recia:distantia ergo causa erat erroris.Constat. n.* terra est rotunda a septetrione in austrutra
stelle q incipisit ambulanti apparere fi terra eti plana eedem nuis occultarent eidem. 1 in 77.difficultasosiderata stat in boci quo modo tota terra existis grauissima no cadiuta videamus qualibet parto terre descendere si
Hi et 73.79.go. Qui didit mant terram quie- scere sipter eius infinitia prosanditatem deorsum.Tliqui dicebit terram aquis supernatarer contra quos inuebit pbylosophus queris a quo substetatur aqua .ate aqua e supra terra naturalitericu3 fit minus grauis terra.gie tota terra ergo et Ptes ei natat: ide.n.e iudiciu totius et pus crui exacte vult
ci phs inuestigare rei cognitione.
tat et 8 r. 8r. Aliqui dixerat terrileE lati et inaia ι, , , latitudine sup aerem detineri ne bor su3radai: et multis nitebamur rationibus. Drio:m lititudo terre probibet ne ipsa aere subtus existentem diuidat. Sessido:quia per latitudine suam terra ve/bemeter vitis resistit:ne eo* statu deorsum agatur. Tertior quia sicut aer incleph dris obturato iuriori soramine ad impostis no bue locum in qui recipiatur ergo clepsydri non erit:nem rinittit aquam in bire: ita nem aere terre subsides locum b3 in querecipiatur si p terram suo motu ipsum dividite a suo dis moueatur loco:quare terra in loco suo manet imo lis: sed si iste rationes eint efficaces: propter easdos terra ponatur ed sperica: manet in suo loco ab aere iustelata:que salsume: nd.n .m suo loco ueta manci: quia ab aere iustitetur ne cadat:' quia e in suo loco naturali:n5 potuit ergo latitudo terre causa e quiens terre sup aerem compressu3 et constrictu a scrra quia
143쪽
m inra magis per suam mai titilitum et longi tintineo utitudinem: et cit solumnimu aeris sit qb cdstrino non possit: costringet
a terra amet ira mouebita terra a loco suo: quare fi aer et aqua babeam a terra talem c5strictione: in i his utim mouebit terraret fi aer et aqua sint in fine cdari ctionis et ponat terram ipsis:nε poterit terra aque et aeri adequari:cum non fit corpus addens ius teraram: boc aut est impossibile:vt aer scilicet et aq fint i
enter ergo non moves:que n6 pὁt tenere alio sunt damento: ni fi qr omnis motus fimplex localis nilis est aut violentus.riurius corpus reaarsi dimenso num est que sibi motu recisi determialicui moidiani in ratis et uiolei' cdcedit fili quies violeta et nitio: vii scut duobus motibus motus natis imis c5trariati uni nili et altera violeto: ita quies natis dua quieti hii aduersat: uni nili et alteri uiolente.
non potuit moueri ad circiiset renuinaliterit 3suit necessarium nil γ quiesceret in medio: nulla. n. parte potuisset impedire aer ascesum terre: si ascensus suisset motus natis terre. Ite elementa apud Empedocla aliqii tu erutcεgregatae per lite incepersit disdregari: tamen tunc non erat reuolutio.Amplius no celi n5 impedit partes terre moueri ad medium ergo tota terra quiescit naturaliter in medio. Mursus: euia m lema sunt rece dunt a medio ergo grauia quia grauia sunt tendunt
ad mediii.Voluit igitur Empedocles terra quiescere Dpter ueloce celi circii prauone: terre n3 re cedit spatiut Eporis quo deorsum cadatiet cadere finata fit: pinv atm aqua in uase velocissima p aeremoresacto edtenta: nd effundi typter veloce vasis cirrugi ration E. nua: si terra babeat alique motumrille: uel est naus vel violatas: valet ista cosequentia
terre non c&editur motus naturalis ergo nem vio unius: ergo terra nullatenus moueretur: emo non
quiesceret:nM qui ruere est non moueri quido: ubi et quoqcib pol moueri. Et si tetra sertur natura ad mediu ergo et natura quiescit in medio: tunc sic: mo/tus ad mediu non est uiolctus ergo quies in medio no e mouitarergo circisiratio celi n6 Ecassetis terra: ergo nullus Malcari iduo locus terre incentru msidi: in medio terre erit nata quiescere. Ite fi terra violiter tEdat ad mediu et qescat i medio ipsad aliquealtu locuna serturrin quo quiescat sim nasturam:aut id erit in loco sursum: aut i loco deorsu3rs in loco sursum ergo sicut aer in nostro beniisberio
erat mos: ergo uelis eius erat altera causa: quare et em nunc quietis terre caula erit: consimiles. n.
effectus a similibus fiunt causis. Mursus: fi velox ceu circuitatio terri impediret ne borsu3 caderet: fimi lirdne et quecum graue imperuet a teli circumiratione: ne deorsu3 caderet: at cospiciunt gravis Oia deorsu3 tendere ergo cireugaratio celi no impedit calum grauiu deorsu3 ergo nem terre.Amplius ignis fertur natura sursu3 et n5 pp celi circussitatione ergo et terra deorsu3 ergo circumratio celi n5 ficit ut unufit graue et alterii leue: sed fini nam siquem corpinna: liu ut graue sit aut leue determinatu est. Anaximenda terra3vndimet ab omni parte equaliter distare a celi extremo et cincuserentia et ipsa3xpter banc equidistantum quassequelibrata eiusdeq3 ponderis uescere in medio: qrnε est maior ratio cur potius ad unil parte celi feras ad alio. Contra: si ignis esset in medio eqdistano ab ertremis maneret imotus: casti est insu3 ergo et id ex quo sequit Ite pus terre natura serunturadmediu ergo et tota terra.Similiter extremsi uel Meus est nilis parti si terre ergo et totius: ergo in concavo aque tena quiescit fim naturam ergo n5 xpter equi distantia ab extremis ceti. steri :ignis natura quiescit in summorergo tota terra quiescit in medio mundi:est.n. assignandus aliqs naturalis locus in quo suapte natura fit nata uescere terra.etto fi fit ea pillius uniformis virtutis et equaliter tensias: n6 est maior ratio aerumpat in una pie potius Q in aliaravi igit in Oibus partib' suis rumpet: aut in nullior
in olbus aut rumpi E impossibilet ergo n5 disrupes qb sil23 est ergo illa argumtiandi ratio inessicax este modo βdicto cὁsutata:resellii libor fit alat multus esuriens:pariter et equestiens equi distans a cibo et potu: no est maior ratio quare pri' moueat ad cibu3G ad possi: m eque esurit et sint:aut igit fimul mouehitur ad utrum aut ad neutrum rad utrum fimul moueri est impossibile: ergo ad neuma 3 mouebit:ergo inter same et sinue peribit: n5 cdcludit bec illatio ergo ratio Anaximendri de fimilitudine et eqdistantiani bit colligit. Mursus flatus p incδuenienter inq/rit causam stetis terre in medior anteis inquisiverit causas motus eius ad mediu3: bec ergo opinio erat minus salsa alus: m ponebat terri radere motus naturalem ad mediu et quiet E uiolenti:alie et ileu asscirebant violenti: pariter et motu.
Hvom: putauit Ebemistius Mictione inn3 esse fim rem: et uoluit ignem n5 siescere in mediorpter equalitate declinat disrqr semp ad circularemtias mouebat Averrois sentit fidicia cotradictione esse sim roboe fundamito: m si terra quiescit in medio iid ex natura sua sed oter equalitatem declina nonis ergo qbcsiq3 positu in medio quctucum esset nais moueri a medio uescet in medioxpter equalitatem declinaidis: et fi terra gestet ypter tale equalitatem: qescet violenter ergo plus terren5 existctes in vero medio deberent tendere sursum.
M. .eetciqens terre in medio pp scit 3 equa litat declinatois aceto: terra extra medium ad medium non moueretur:quia cum causa motus fit exi tus a medio: n5 mouebit terra ad medium sed a medio: constat aut m terra moves ad mediu tib inquam tum illud est mediu terret sed quatenus est medium msidi et grauitatis:ergo causa quietis terre in medion3 est equalitas declinatibis. Ite sciendu3: corpora quanto magis suerint xpinqua loco ad que mouent Tibrisupcelo et mudo. E
144쪽
tanto vigoras eo* motus: et colligit palam locu3 mouere elementu sor maliter et finaliter et aliquomodo effective sed n5 rprie effective. bysicor v. I 4.3R Gli. s.causa in motu naturali est cain qete naturali ergo cu3 esse in loco naturali sit causa uetis naturalis rere extra locu erit ca finalis motus natu ratis: diui essemue improprie: qr locus b3 virtutem c6seruatiui n5yducituas locant et ratio Aristotelio primo celi.70.no sundat sup attractoe grauiu a cem tro eode sed super naturali inclinat 5e mobiliu in idecentru3. 3 teru obseruandu: Alexander aedidit alia esse causa3 qetis terre in medio: alia3 motus ad modiu Cεmitator sentit eandri esse iam mot'et stetis terre in medio:et i natura grauitans in terra ad Alexandru3 sequebat terram extra mediun6 necessario moueri ad mediu sublato omni i pedimeto:ad Auer im totu3 oppostu sequebat. Voluit ite Themisti' causa3 motus terre ad mediu esse exitum eius a modio: et cauri quietis esse ipsu3 mediu: MDπ esstietuu debem esse cause cdtrane. Cἡ mentator eidem cause cu3 m s dispositionib' attribuit motu et sietere colligit palam auitate leuitate babere duo omcia : unu est mouere mobile ad locu naturalem: aliud est cεseruare mobile in loco naturali fi fuerit intra:et
in exercido quodlibet isto: officio* grauitas et leui ras merentur dici vel qualitates actuales: vel sorine substantiales actuales:et lateor elementa media eratra locu3 naturale3babere grauitates grauitare: in loco aut naturali babere grauitate et n6 grauitare: si eni3 talia elementa grauitarent in speris nulla in aqua esset possibilia natatio: nec nos viverem aere possemus. Dostremo er c cdmento colligit ista a positio:elementu moves a se et ab inuiseeo: meaula quietis terre et motus eius est natura grauisa iis in terra: et insta. so4.monis terre ad centru est a forma terre: .4.celi.2s. o.8.pbysicop. 28.elementa ad loca naturalia mouent ex se: sed ad loca opposita locis natiirali ab aths: sed cum bacxpositionestat veritas istius:elementa mouetur ex se per acci dens et n3 per se xprie: ut rest Aristoteles. 8.pbrii scoz. 18.2'. M. 3.pbysico . 3 s.corpora simplicia carentia alab' ira mouenter se sed ex x suo. . s. p. sicop.r8.elemeiano mouent se m loco nisi pacci
iator elementa no moueri ex se in rei veritate sed ex
extrinseco. n93.Aduertidu Eprimosi grauitas e sort M nia tene mouis ipsa3 ad locu terre et aiciens ipsa3 qescere in medio loco suo nati :inc grauitas mouet principas et n4 instrumetali:quare grauitas erit sorma substantialis grauis: et buic late fauet
Cometator. r.deaia. lo8.graue et leue sunt inpdicamento substitie: et.4.celi. ro. in fine Umbile est ponere grauitate et leuit ausub accidete: α4. celi prioe scoo boc ides colligi .et si q*indicat. du a. celi. 27.dicit Averrois:graue et leue esse in capi nilo relatiois:et. .met bapbpsice. 18.graue et leue numetrantur in accideties quintans secuta intenti 5e: sunt
eni3 qualitates nates:' locant sub acciditib' quati ratio. Solutio bust dissicultati babebit.4. celi prio. Ii sciedu3 est: si duo motores equalis potentie viii mobili qescenii applicarent:et unus vellet illud pseruare in tali loco: alius mouerer teneo τ cὁseruaretrnon tamen possent illud mouere ad partes oppositias. Amplius si uni subiecto nec calido nec fritido duo agentia eque lintrea applicarens Morsi si caleticeretialiud inmodaret:tale iubiectu nec instigidaret: nec calefieret:qrigis cetu maioria e virtutistem:ad circulariud tene mouebiticum ipsa in modio violenter quiescat. cirrct ' Dotem declinationis que E in tetra uidet fortior Q reuno partiu terre. usi terra quiesceret in medio pr scit 3 equalitate declinationis: tuc n5 esset quies terre sortior virtute celi: si terra quiescat in medio:qr sit sume grauis:tuc quterre fortior est virtute celi .s.capro de substantia orbis. Co aut gravitatis terre est m est i maxima diratia a motu celi: no m distantia fit ca sed motus suo itanta distantia:et l3 terra sit elementu grauissimu:n5 tame est terra primo frigida. s. Qui ara Aristotelis et Averrois sta tui bociterra posta in medio Grari ficabatur ergo n5 stabat in medio Dpter equalitato declinan&s: qcdsequeuarbabat prao in igne apparentiinsurgit Memisti' debilitidoroem Aristo telis dicEs corpus positu in medio nε posse equas rarificari et translatirrd est: m mouebit avarie ceu ubi magis cosemaret:et dato τ non transserrereturnd sequis ut n5 rarificarestet dato *rarificare varificari in n5 faceret ut staret in medio. Cotra Themistisi Auerreis prio diciti 5 ei didicimque non sinatura causati: nem abscindat: si abscindat causata ergo ei extra mediu no potuit eE cd motus terre ad mediu. cu sebo Aristotele postim impossibilita/te in raritateritam l3 nd valeas:terra G ratificas eoso n5 stat in medio rpter equalitatE declinationisem sumat ignis sume rares in medio:ipse G rarefiet in stabit in medio oter equalitate declinati Osrtat men valet bec illatio: boc n4 pdi rarefieri ergo non stat in medio oler equalitate declinandis: sicut novalet: no Egeneratio ergon best alteratio: in valet: n5 pol ee generatio ergo nὁ est alteratio:prio degeneratione prio. plius illa opinio babebat conce/dere terra rarefieri nis posuisset cim quietis terre imedio esse equalitate declinationis et colanilitudine circularitie: in de omni Eibus veterri'6.9P.M. Terran6 mouetur - circulariter in medio circa pinisi reuoluta: m nec ' nam: nec violiter moueri nosset .ste solet astra i eade parte semo oriri videns erago terra n6moues circula.It Epartes terresistet to/ta terra naliter meus ad mediu ergo na iid circuistur in medio. Monius corporis simplicistin Em 'motus natura simplex.
primitus sciedius sitit orbis medi' realhacce plus sup que reuoluit terra:tunc illud timcε
causi aeris eaque in quo coiinet terra: si fuit orbis imaginatione acceptus:tuc terra describebat mota irca tale orbe qui erat medius. imopterea adseruida est beccbsequitia: terra mouet circulariter ergo moliter que n5 tenet nisi de motu fimplici cuculamel 3 partes ignis sursum ascidant niliter: G tamen stat igni moueri circuli violeterret boc m talismo tuo n5 est fimplex prio celi. to. et ex boc loco pata colligitur Oim motu simplice locali aut nilem aui uio lentu.Insupcdsiderandu E:in motib'planetaru ap paret diuersitas in id udine: m planete no equalitrcurrui 3odiacu: in latitudine: qr n5semp plane a vidistata polis imobiliae: orbio asit stellatus
145쪽
in occidenteriplamm moueri motu accessus et recessus stabit opinio nra de motib' planetarii:*cu uni tale motus numerali stat diuersitasm otus: sed Edimento.'λ. et supra. 69. sales orbe stellatii bire tantuvnu motu:LII.meibapbrfice. 47.cocedit motumque bispani vocitnestri et reuerson ergo in simmamento cu unitate motus stat diuersitas ergo n5 sunt multiplicidi moe reipsa distincti in planensPyter diuertitates ab ortite in occidet E et ab occidGein orientem.Ampletales in firmam cto diuersitates oculata fide cospiciunt et cognoscunt quas quidem Averrois vidit ergo op3 iuenire modu saluidi tales diuersitates:que saluari nullaten' possunt: nisi assi ramet τ cu unitate motus numerali stat diuersitas motus: ergo.Dostremo aduertendu e ratio Aristotelis dista: si tenacircuire mouent ab oriete in occidente
vel ecdtra:sol post. s.dies ad idE puctu 3odiaci ndreuerteret respectu eiusde ciuitatis:m tunc illa ciuitras in sacra orientalior vel occidentalior: nem pdidio m tena equeuelociter circuat re primo mobilircir sic semp eet dies: uel nox semp edi rido ciuitati rnem est dicidu aggregatu ex terra et mari volui ci nolo et celu stescere.Ampli'eade ciuitas semp equa liter distat ab oritie vel ab occidete vel a meridie ura septemde: polus.n.arcticus eide ciuitati semp apparet equast eleuatus sup ori3ὁte uni ciuitatis: becno essent possibilia si terra moueret circulariter. D.Inducit psis 'ὁnem: quanest reipsa centru terre et toti' mudi: utra pleo tene et grauia moueant ad centruem ipm fit cenuum terre vel quaten' est centru uniuersi. Mndet m mouentur ad centru ut est cetru uniuersi et n4 ut est centra tenre nisi fim accidensim accidit idi esse centra terre et uniuersi: s. n.tota terra itelligeret Nissata in conca/uum celi cu centro suo: grauia ad eius cetru nd iiderent: sed ad centru mudusinimo tota terra et partes terre ad citru uniuersi mouerat. Desudui ergo grauia ad centia: qr ille e locus deorsuvn5 m ibi sit tetraret ascidit ignis ad cdrauli lune: etia3 si ibi n6 esset ignis:a et bec est causa * Commentator dicit. .celle3.elementa mouentiar ad fimile quod est locus: nssautem ad simie quod est totum. 1 tra maior estiumlitudo ignia ad ignem Q ad celum ergo moue ignis sursum propter elementum ignis surium exustens cum quo conuenit. Solutio est: similitudo loci vitelligit non absolute: sed quia in tanta vel illa distantia vel propinquitate ab orbe tantum est possibilis conseruatio elementorii. roo. Io I.omnia grauia tendiit ad cenusi: quia grauia ex quaeram celi pre et quocunm spatio moueant: senip citdunt ad angulos rectos respectu stipficiei vel linee contingeniis supficiem terre:conuenient enim omnes linee in centro p quas quidem grauia mouent deorsum ergo omnia hauia ad unum tendunt me dium totius mundi et terre.Item non circunfert terra: nam si graue sursum proiciat fim lineam rectam et sm eandem cadat:cadet in eundem prorsus locum a quo sursum proiecium est: et ne aliquis dicat hoc euenire propter tarditatem motus terre subiungit
pbilosopb'ς bocidi accidit si ii finitu sursu3vicia tur j nullatenus terra mouet. Quare terra est in medio mundi semper quiescens: et ita quies terre ex descensu grauium surthm proieci in eunde locu3 unde discedebant facile popit. si Vii est adueri dul3 terra no possit esse in medio mul quo ad centrum magnitudinis ei': boc ne tota terra si aus cooptaroporterri.n.tunc unaSeius medietatem esse versiis nostru demispcnu:alia3 versus aliud: tamen pol terra esse in medio mundi quo ad centru grauitatis: qr
possibile ι τ versus nostrsi bemisperi u supra mediumul sit ps late grauitatis sicut in alio hemisperio.
videl*M:m3m centru3gra uitalis terre cotinue varias: cu cotinue a sole aliqua pars terre calefiat et leuetat ergo mouebit doeccentrum grauitatis eius fit centru insidi. Tum qr nulla
pars tene in centro est ergo nem lora terra: tota. n. sue pres: primo pbysico I p. a centro.n.medietas.
Tum qr si esset coopta aqs tota ipsa esset nast struata et ni ediu magnitia dis em eri mediu mudi: 8 nuc e ita niliter uiuata ficut iunc esset ergo mediu magnitudinis terre est mediii mundi.Bd opposituest Aristoteles. Pro expedi the difficultatis dico primo. Terra et aqua magis sunt in loco per centru is pcr circus erentia3: ignis et aer magis P circularentii l percentruMelementa nim grauia recedunt a circuierentia ad qua qdem elemeta leuis tendunt. co scoo: teraran ili' locaret si centra magnitudinis et grauitatis eius esset mediu mudi s ii mediu grauitatis solu3rcadbuc naturalius locaret si centru grauitatis eius esset centru msidi punctuast: b sieet extra. Dico terno:aggregatu ex tetra et aqua est natissime locatu: msemp centrsi grauitatis illivo aggregati e centru mussi: tale.n. aggregatu est graui nimii et no i pedit ergo mouet donec centru grauitatio eius sit centru naudi. Dico quarto: Alicuius totius quelibet pars est vio/lenter locata fini certi diuisione:et fini alid e quelibet pars niliter locata:* tale aggregatu3 si diuidat smportiones spere: quelibet ps usolenter locat: si ' oribes se musco includenteo quelibet est pni natura lo cata: qr cuiuslibet piis centra grauitatio est medium mussi.Dico postremo: ar nulla est pars tene centra/lis sin fiat circuserentialis:et φ non potaddi um ptitore aliqd:et ab altera demi aliqd: nisi centru varietet qr ad variatione centri mouet tota una: ideo pcludo terra3m se tota moueri: imaginor.n .centra gratuitatis plire terra in duas stes eque graueo: veluti duo pondera in eulibruergo facta variatione in unapte mouetima: neq3 valet rusio cois P aer vraqua ' resistut:qr pono*stet paritas in ceteris a terra. Ad auctoritates dico primo terra3 dicit esse stabilo quadu mouere n4 possunt:qr terra n5 ascedit: neq3 dehscendit.Dico itera ad sempiterni stete tene susticore totu aggregatu ex terra et aqua in eode loco rma nere et principalius tem:pditio aut buiusmodi moetus talis est:=m m centru3 grauitatis tenerespicit
mouet a medio: ita terra si extra oriu3 loco fuerit ex omni pie ad locum suu mouebit scilicet ad mediminem uno aliqua terre pars quatucum parua mo/uebit a medio nisi violiter: quare a sortiori nec tota tena a medio mouebis ergo terra quies at i medior id. n. pota medio natura moueri:cum ad mediuna Eies.stip celo et inudo. E et
146쪽
tura melleas: et unius corpina simplicis tantu unus fit tutura motus simplex:et motuu cotrario* si unus alicui iratura couenit: alter eidem preter naturam coueniet. sinotus aut a medio et ad mediu pirare iuniret motus ad mediu est natis terre ergo reliquus erit violentus:ergo terra F3 naturi in medio stescit. Ite Hilronomi astro; motum et nam e terra iudicantea supponunt terra3 in medio uescere ergo terra in me dio quiescit. CEst primitus aduertendum:esse modiu3 motus cimilaris est ca colamans quiete terret terra. n. n5 est generata fim totu3: e m lociis p seruat locatu et no efficit: ideo dicit causa finalis et pliauisrn5 aut efficiens xprie. Mursus medu3 est: fi debent apparentie saluari que sensu copreirenduns: necere est ut terra fit locata in medio:et equaliter distet ab Oirte celirqr fi no esset in medio magis appropinquatret Pli orientali vel occidentali ergo quido sol et aliesteue essem in illa me essent terre proximiores ergo viderent maiores cotra sensu3:m tam orieti l occoedenti equalis magnitudio vident remota medhno debita disposit 5e. Preterea: si terra n5 est in mediomudi pol imaginari tripliciter ab eo recedere tvrqrexira axim ab utrocu pol eudistans:vr in axe vim polo* vicinior:vel nem in axe:nem polis euditast fi det primus modus colligi ae oriun non diuidet speri in duas pies equales: fi assignet secudus et tertius stille n5 apparerent eiusde quintatis:et v stelita in occidente videret maior: τ no esset equale tis pus ab oriente in meridie3 et a meridie in occasu3: si des secudus n5 viderent celi medietate3:no babereteqnocnu: stella in oriente videret maior. ytἐ fi terra esset extra mediu non semp eclipses lunareo contin serent luminarib' oppositis: idest qn eoppositio lune et solis: hec sequella sic deducat: pingas celu. a.b. c.cuius. d. sit mediu a quo terra remota fit in pilato.
e.sole vero existente in .a.umbra terre in.b. proiciesrqui cu3 luna ingredit ecclipsas: sed notu est lunam et solem n5 esse eo casu oppositos: cum punctus oppositus loco solis fit.c.ut demonstrat linea.a.d. c.ergo
luna non opposta soli eclipsim patiet quod est c5tra
sura3:Mo ptes terre ob nalem auitate mouent ad mediu:et maior in inferiorὶ de Rendit ptem: aut ptem ei inseri ne subiectam pellita modo no sit impedimenturquouis in rotudam χυmn reducta: eleuatione et preminentia relinquat et extreme stes oes a centro eqdistetur ergo ipsa E sperua:est.n.corpus sperita solidu3 corpus unica sup/ficie extrema cotentiis in cuius medio punctus est a 'quo Ois linee ad circudanti sueerficiem educte sunt equalestet oportet intelligere pdicti ratione ac fi pofitu3 esset terri sitisse denuo generati c5currentibus undioe pnes terre versus medium ficut antiq nales positerui:illi tu crediderunt motu prisi terre versus mediu causari ex violetia pratois celi: et boc nδ fuit rectu: cu pala3 fit ipsa terri na moueri ad medi M. primo dicit: figura euro est retunt M t da merica necessario. l. orbicula re i corp' ptentu suptile c5caua et cὁuera: speri 3
sperilitati: vi potnu. Quare celi et elemita alia a terra sum orbicularia: terra e soliducorp' orshericu urrotudu : c in vocabula sepe plandunt. Item ait:
possibile e ut terra dicas grauis i actu cu fuerit extra mediu:et in poterea cu fuerit i medio. i. grauitas i terra locata in medio est in potitia:qr actu non mouei: dicit tu ibi esse aciut quatenus cosmat. Iterii inglparies maiores ex olbus partibus coaringui minorem et non dimittunt eas expandi nem exire ame/dio: cii equast expellant ab Oibus partib'. i. cu pies terre naliter petant centrii:et non sit possibile τ oes existant in centro:tunc motu earum a grauitat ei circulu disponunt: ol melius centro approximet ps Opossunt:etbocco firmat casus auiu super furfici Et erre ad equales angulos: ff.n.taraeit nuxibilis: veluti aqua: tuc ipsa νndam distaret equait a stio cenitroquitum ad superficie exteriore: sed nuc equaliter non distauro ter.n. siccitate una detinet aliam. Munnis ait: oia elementa prius fuerut in byle coi in po/tentia. . dicunt torme oes sublunares esse in Die comuni in potentia:m omnes tales inme sunt laboMle m ma incboande via:que quide inc ano vns est potentia radicalis et absoluta materie a qua denomnatur mi naliter potes suscipere formas. meterea
insit: Ebem istius aut reprebedit Aristotele i bac doctrina: qr accepit i ea impossibile: scilli m terra et mutdus sunt generati M.Sensus est: snia Z mira stabat in boc: mat Aristoteles probans terra ed spera cani accipies antecedis impossibile: terri videlicet
ei lacii: dicit Averrois illud ee suppositu liqua in sum possibile:no tant impossibile: terra ncis non
est generata sm totu. 2.de generatione. 37.in aut asmittere casus falsos ut uideas quid sequat ex postione salsa:et ita siue terra fit generata sue non tu met' equast ad mediu cd est figure sperice. bostremo ait
multotiens .n .dicut * morus circularis est prior naoibus motibus:qui si imaginatus fuerii non eE ab scindet quilibet motus G. Sensus e: ordo reru3 exsposcit ut sublato priori remoueat posterius: et non econtra: e bre dispofitio cdis est et is et non rieraniorypriu avi est in generabilibus ut remoto posteriori non tollatur prius:qr in generabilibus pri' nastat quom esse prius tit=ore. Cotra: celii n5 ed iure deii n6 esse. Sohanorid intelligendu est non ed pro pter r6nem prioritalis et posterioritatis ' rp res donominatas a prioritate et posterioniate: celu non esse ut cetu est quidposterius nὁ infert des non erevi deus est quid prC: quare ordo rei exposcit ut sublato priori tollatur posterius et posito posteriori pol natur prius: et propter bocs tollat posterius non porteat tolli prius.
mei rei rio ita. Πλγ. s. posset terre ei
t L ιι 1 3Φparte nostri bemispem tanta quantitas adiligi terre ς' impediretur spemcitas terreret mediu terre non existeret mediu munditet timc vel terra n5 quiesceret in medior vel si quiesceret et non ut medio existens:etii nunc quando est in modio esset nata moueri:sed vult Aristoteles tota3 ter/ram et paries naliter iddere ad centrum: m grauitas maior ipellit minore:et cu grauitas si pricipiu descedi deorsu3 ergo ipsa erit principiumouidi deorsu3:em tali mona nati terra acurit figura venci: couin/citur terri eEnalis speric4:nd in ita in terra deterani net sibi terra figura sperici ' nam. 5ua: supficiescdcaua aque E locus nilio terre ergo terra ad illusu rficie moueri dbSolutio et terra magis i in loco P centru M pcircularenti I.Mursus sit.B. una portio terre dis connua posta insupficie aque insta qua st
147쪽
m medietas. Rincipiet tuere cim msidi: ipsi inpiet moueri sursum versus alio bemisperiurecedendo a cetro mumili centrumumst locitatis illiusprie nudietatis: cu ide fit loc' nalia ton' et pus: eraco. Solutio est: lateor aliqua Nd.A. nilitemoueri sursum recededo a citro no per in sed p accidis ad motu toti: pars. n. punua toti n5 appetit ut mediueius sit mediu mudi ' ut metu ton' sit mediu mundurpterea paccidis moues paro. A. sursum cui is tu. V. tedit deorsiam. tra. H.n5 mouet nisi motu deorsum ergo toti' moe deorsiam moesur 3ἐ .riti deo negido psequitia: un si alicuiuscorpis una quarta eri nigra et totu residuu albu diceret totii esse albia et ullus albedulis nulli parte diceremus ee nufri: n illius corporis aliqua ps in nigra:ita inoo Mo.A.nd mouet nisi deorsum: neci iisse mos b3 altiqu1pte que firmos sursum: l3 aliqua ps.A.moueal motu sursum. Ubest obseruandum et mcta sint re cla*dimensionui 3 sim sperice figuret deteramnant n. sibi moturia circulare et in boc attendis recutubo dimisi si: un aliud est elemem figura speritam esse tralem: aliud est elementu determinare sibi figuram 'enci: sarcin terre figurisperiaci natem niliter sibi coueincte qui vi vi n5 determinat:ω3 sine illa reperiri possit. Elemeta et 3 quitu est merito sua ru sermo substatuitu nulla sibi figur4 dicit: que tamen ad sperici Menaturali inlutrone sum loco
rum naturali M.toarauia eclipsis lune nobis
et doc n5 pM menire soluim luna est fiscicnm illuminat a sole sepe pm linei recid:ruenit boc necessae
norm terra est spemarvmbra.n. ut dicunt Pspectuufino est corpori opaco illi causisti.
Terea rotunda E L virentem occidentiun nisis Esstetieesol luna eque cito orirent orictahb' uotcidctatim brabere Loide ori onu orietates et occidentales: et percoseques eque cito sicut ascedetret 2pra cum nidaliquoe: ita es supra ori Sonte aliori .Ampli laterra rotutia meridie in upremo ψypter stellasque in5 apparet ambulantibus verius vitarenti m5n6apparent. Unde terra est maior lima:sol est si .isi viciae maior tetrat iccirco rerra respectu firmamenti est veluti punctus:τ volunt doctores' fitem esset ut firmamitono videretur. Amplius difficultas est deambitu terre qui pM sci ri boc modo: φ celu mi aginas diuidi in. iso. gradus equales: τmiliberasto; corresp5dent 7 .stadia iterra:capiat nacdeleuatio poli in altu regi Fe p astra labiameinde ibullet ille bo ab illo loco recte uersus septi one quousis inueniat polum eleuatum plus uno gradu o eleuabat inueniet spatiuinterceptum inter illa loca. 7 .stadia: et illo babito multiplicentPoo. per. 36oin i bibit numer stadio*:et bac rε ne medius numeruleuc et qr.8. stadia faciunt unum milliare: duo milliam constituunt leucam. cursiis scitur quintas dyametri terre supposito ς circuli eius ad drametru fit tripla sexqseptima et capiatur numerus stadio* ad quE numer stadio* toti' ambitus tene se beat in tali xponeret babebiti tentur ii si
nasse terra3naliter in medio stescere: ipsanim figure i l
'atro pegio ultimata expedit de iterum
kem in medio mudi est locata:et re e: terra e equa liter remota ergo e in medio:β. n. no esset in medior appropinquaret magis pii orictali vel occidetali: Re oscit oculata fide m terra distatequali ii ab ori ἐte vi ab occidete ergo terra E in medio modi.It ex iiterra n5 esset in medio nitidi: ab eo receὸere: vel motra arim ab viro. polo eqdistaret: vel in axe alteri polo existeret vicini vi neq3maxe neq3 a polis eqdimutiet quocum 'u assignato varia deduciant absurdarin primis:Midon rectus no triti reti centi ispere en dividens n5 in duo equalia. Mursus stellein oritie et occidente no viderent eiusde quantatis. Amplius moesolis ab oricte ad meridianu n5 equaret motui eiusdea meridiano ad occidenti ergo spa mi3 ms O e ab ortu solis ad meridie non inueniret equaleteporia meridie rim ad occasum eiusdἐ.3iυrum n5 semp cd gerent eclipses lunares luimnaribus oppositis. i. est opposito solis et lune: quam, cu oe graue in sumo tendat ad locu I infimur et ille sit centru mudi: locus terre erit mediu uniuersit vii inefm3 grauitatis terre vel est centrii mundi vel penes centru mudund e.n. necessariti si centro grauitatis
terre sit pcise centrii mudi. Ex bac rpositide inisat primo mediu grauitati ainegati ex terra et aqua re necessario mediu3 mudi. te pars terre arida et ago discoopta e mmior orbi tune ira submeruaqsrm aliter aqua n6 plus stueret ad una pie is ad alia: ergo aqua in altero bemisperio edistantiora celo Gε mediu magnitudinis terre esset mediu mudi: p, ut m pars terre alterius benii spem plus distaret a medio mundi iij ncidistet. Mursus terra discooptam. quecum stilla aliqua pie maris e altior ma alii ter illa cooperiret mam cit ipsum necessario erat ad
iret alia rpositio. Tem Eqbusta astris
P multo minorva Min prunis sole maior ter ra:curam istares racunci ultra erri est aut verisi fimbe inclusio: fi luminosu3 vericii sit ma ius in eodEmedio radθ luminosi procedentes viva umbrosti3 si iid fit impedimenta retro umbrosmih cuminuet αεπε si idcurrui est umbrosis3 luminoso minus luminosu3nim' umbroso: est et terra minor saturuo et iove et qualibet stella fixa t est maior lunarim umbra terreque e strictiora pe luni iboeterra obumbrat tota luna3 ergo luna inueniet maior istis ima.De b' terre babitabilib'dixi 'satis supra ita. bec de Scoo libro introducta sufficiam. i
sperice existertique qddad astra pparata Pue admodum quilitatis esse dignoscit.
148쪽
-- totvee graue cuius nullars sit uis:et puctus n5 si grauis: cu fit prorsus inuisibitis: no erit linea coposita ex punctior neq3 supficies ex lineis: neque corp' ex sup nciebus: introducit auid Tri.istas duas xpdnes et oe graue est gravi' aliquo: OE leue est leuius aliquo: non tu ecorra oportet quicud est grauius altero ipsum esse graue: nem qcud eleuius altero esse leve. Et dicit sanctus Ebomas: q dam fiant que dicuntur absoluter in quibus comparativus prestipponit postiuu et inseri ipsum: quedi sum que qlim dicunt absolute: interdu coparanue: sicut graue et seue. Ignis dicitur leuis absolute: et terra grauis: aer respectu ignis appellatur grauis: ad aqua et terra leuis .Hqua ad terra est levis: ad aere et agne grauis:et m graue absoluta e .st graue p coratione Ppea re graue est gravi': et oe leue est levi': verucar leue ad alia iid est absolute leue: iccirco nd o3 oe lemus el leue :et oe graue ee auersunt itaq3 iste πεaies approbade: OE leue est leui es graue est gravi' oi minitu est inamomon od leuius est leue.Non MFraui est graue.mo G mat' est magnu. Ite vult. s.
z bomas:* si pies quatit alnie non sint graues et leues: neq3 idtu:no iii fi pies emtiales no sim graues Quo riuris v tot un5 fit graue ant leve. rmi cet dicit: Asexader laudavit Aristo,
ne: csi c6gregant bebit uiruq3 eoz grauitate: e. Sesus est:Alexider dicebat: ista obest verar iros bibis est ut duo quoru ne uiru b3 grauitate: babe it graevitate cum cogregem ristiter et ista impossibile est ut Duo quo* neutru babeat qualitate: babeat quintatum G pyegeturniam ma et forma n6sum grauia et laviaret cucdgregant: n niciunt et grauia et leuiarm ista xp5 erat salsa:ipossitate est in duo quoru Minim3babeat grauitate: cupgregant: p jam ex eis reat grauitatem: similiter et istis impossibile est et o quo; neutru habeat quatitare: cu3cdgregans: cve tu ex eis babeatquillitate: suit stilla additio valde subtilis remam et formaniqua; neutra bari multatem et corpus qb cogregat ex eis ri grauita rem Metrois vult no solii in yp mim et forma3 ee po tam illin additione sed pr aliud uniuersalius ma et
Drmspossibalem. esturcopositu3 sit in actu aliquo mi actus nosuerit potenaui panibus quatitatiuisisponentiae: patet exemplo bomium trabentiuna uim: est. n. c propositio vera :impossibile est vi triginta domines quorum neuter babet potentii minuenti navim:m cuppeςens: babeit potentia mouEdinavim simila impossibile est vi cu c5gregans alid quo* nultu babeat quilitat ut cdgregata babeant qualitatem. yte3 ex Edmenio nono duo colligunt: mimilest: pnares ut respectiva plures babel prius visu es: non aut ut absoluta.Secudu est : minima quantas terre est terminata: bec prop5 babet primopbrscop. 7 6.pbrsico*. .7.pbysico*.2 3. Phr/
tur maxia et minima maςnitudo qua forma corporis Di determina et qu minimu diuidis iratist in naturam continenlie. Io.et. I. Umne graue est dem
st domne densum pariter et rarsi diuisibile est: ergo
e r .r. de generatiδe. rs. Ite oe graue est molle aut du*: ergo st nunci fit grauis: mollis erit aut durus:
λιιιμ uti veluti nem magnitudo ex non magnitudini :nem albedoexn5 albedine: imo Maccides selisibile ex rub' oviarat eiusde ranis cὁpomitui si grauitas psistet in Miuisibili:ipsa pponeres ex nsrauitanae: ue*n6 possunt determinare antiqex sit butiae grauitate ipa grauitas pponat: et ex quot ii grauib'n possit pponi: ergo grauitas nd consistit in indiuisbili. .I4 s. ro. 17. si eorpa exsur
I, Lut ιιι a ficio'stponerenti et supfici aer lneis:linea una alteri pmugitudine et latitudine apponeret ad pstitutda supiicie stet duab' posset tertia supponi fim ofunditate Φ pponet corpus ex lineis nδ ex supficie .cles ut Averrois dicit: Iuenietur corpus que n6 e eleniatu neq3 ex elemcto: psequens enisui:qr i possibile e ut lueniat corpus ob n6 est ele nictu neq3 er elemeto. Ite Plato dicit illa corra est e auiora ci ex pluries lapsicleae pstantis, taliis E babi do hipficim ad lineas et linea*ad puctarquatio ecor p ad supficies Jplicia habebiit gravitat aut leuitate: qb ἐ ipossibile, si grauitate3 et lenitate n6
ponet distingui multitudine ampaucitate supiicieruli elem Elia obus na determinans: erut alid supficies graues: alie leues: O ite* e ic5uenies: n. ois lapiletes eiusdἐsunt nae:er5nis.Item si corpora ex inp/nciebuspponans:aut nulla magnitudo em diuisibi ho aut ora οὐ pucta: ni ipsa corra uel stant diuisibi/lia uel idini sibilia: si sim hi it elu: fimini ut eade reneste magnitudo se b3 ad pum ita ipo ad inutia.Epon ponit ex istines: d neq3 magnitudo ex pucus et indivisibiliae: et eadi ic5uenietia sequuntur ad avriba
icos dictus celsi et subcelestia corra pponi ex nummo: ni corpora salia babent leuitate et grauit atritatunitates adhaicEpposte nec grauitate babent nee lauitate ergo opstii init con ora naturalia. .r7.relicta titi 5e iter et demisti si merαι uraim in m6 defendediolatonetor Cometator dicit in fine cdmeti supficies existut in marm torma substitialis prima existit in earer quo dicio videtur colligi et quantitate preti emat latina sit Motialis in ma: et bec laia permatur bis r&libus:iii 3 mtorma substantialis i mediate est umbilia materier lima et forma substantialis laciant vias per se:tu for/ma substitialis est naliter prior accidentatuet esse labstantiale est primit: et 'positio accidentalis =supp&tppositionci substitialem: iii qr ma est pre actuabilis
actu substantiali qm accidentali:tum quia accidentia non subiectamur in subiecto entem potentia .rae ala 4.tsi qr si sorma accidentalis est isepabilis a materia ergo a sortiori et substantialis: tum qr qiralitates sim te requirunt subie 3 cde viriq3 elemento; et nomateriam prima ergo corpus substanale e illis subiecta c5e: iste rὁnes faciunt ut multi teneant ad mentem Averrois dari formam corpore talio coeternam materie qui dedit intelligere per grauitarem et leuittatem in nite. tr.et ast runt Comentatorem non disssene ab Avicenna in ponEdo sormam corporeuana
149쪽
magenerua erat mediu receptiuii: apud Suendi in mediii dispositium Ego aut nullatenus lateor tat 3 sorma generita3:esh n-talis sortita indivisibili set ia: no recipet v ma aliam sorini preter inani sibi myprii.Ite si talis forma malis erit eduli erit no ara: si ii 5:erit intellece:c cu valeat bee sequella: rites est bd ergo corp': qcild sit ca antecedentis fit ecipuus: eati forma sortes erit b5 et corpus g distismo 5 forma generica et specifica cbimerica eii et va na n5 satis iciens per pateticis. Mem rdnes lacte ioppositu cd ludui.In primis dicedu3 est oeconie/tator appellat supficies quantate termidata qua precedit in ma forma substitialis: ordo nam in subcele/. stibus corporibus talis reperis: maptima: dimensio interminatar latina substantialis dimenso temina ra. co secundo : mbit mediat per se inter formam substantialem et mam tans nudiu receptiuum. Opeo tertio: stat fornin substitialem priore3 esse forma accidentali nanara:posteriore in origine et temporc Dico quartot mi prius actuatur forma substantialissi accidetali licet forme substitiales sint noue et quantas coeterna materie. Dico quinto:accidentia i potentia iundari possunt in subiecto potentiar constat autem dimensides in potentia esse accidentia in mitentia: prinio capitulo de sta orbis: veru3 debis dui diffuse annis sumorib' primo pbysicorae63.prio capitulo de ma orbis. r. de aia. q. c de pria sumina.
Eo tu Comenti. I 8.vinadiae. declaratur bec propo:oe corpus nate b3 motum nalem ante violetum:rponit in primis bec consequentiarcorpora simpliciam Blur preter natura3 ergo sunt aptunata moneri fini natura Item elementoru est aliq' locus nalis ergo est aliquis nistus natis: et bis dux
φιβsequetus costat m nε est colantiendacem crito gae eiu po dicens corpora moueri in vacuo et infitilio. Iraterquom: sementiametuns non est veram dicentis elemita sese fine ordineanouiae arute mundi principium.
MMI M γε sunt sanitates nilaro quot egitudines ergo sentit scdmirator sanitatri esse speciei
sibile est ut inueniatur bonio in longitudine cUi unpossibile est ut uicipiat generari: si nR3 impossibile fit ut aliquid generes: no potest incipere generari: et fi aliquid p5i incipere comburi: ex toto illud p5t coburi. Mursus.ro. ait t ignis n5 mouetur motu circullari a principio existente in eo ergo motus circularis ignis nε est naturalis nec violentus: ergo distinctio de motu naturali a natura propria et natura coi non satissicit Averroi. Ex C5meio quoq3.ro.colligitur palam τ primum corpus mouetur naturaliter ergo deus mouebit naturaliter: cum sit natura primi moebilioraliter non valeret ista cosequentia: deus est imfiniti vigoris ergo mouet in instanti. Verum cu becvpositio certissima fit et verissima: simpliciu corporusensibilia aliqs est monas natis : propterea bre iussuciani dicta circa secundam stinimam.
usque ad 23.ostendis bec xpositiooe corpus sensibile b3grauitatem aut levitate sm qua qde violenter
bacrpositione: corp' sensibile fimplex O sursum aut deorsum me pi siue na recte sertaut graue aut leue est: patet:qr si aliqd posset moueri deorsum que in n5 esset graue: possent graue et u gratue equali tre p ide spati si moueri ergo maior potentua et minor eque velociter mouere possent. It E si aliquod corpus n5 graue et n5 leue violeter moueatur aut sursum aut deorsu3:infinita mouebit velocitaterni gravitas monii violento remit et minor multas minus ergo n5 graue iid resistit motui violeto ergo M graue infinita velocitate mouet.
xu duplex E moeuiolent': qili e n5 fimpliciter violetus ' ptim violis eparn3 nalis tui e moen fit pium a principio intrinsecor 3 ab extrinseco:m seto rio at lapide deorsm velociore motu is suaptena moueret:ali' e mos olo violems:io stilicet et sotu a prinupio sit extrinseco non coagente principio intrinseco si mri mro prio dicit:vult declararet d capi
n.Seius Ermos e natis qd e sm nile utinationem mobilis:et ypterea forma E pricipiu inclinat uri cugraue in motu nau p sorma siti substinatem moueat mediii: alarina sua substantiali dimoueri paccidensin: et di mobile moueri a pricipua ervisetis: minuet violeteram passii 3 n conseri inclinationem ad ta
pposie aut quas 'posit'. .disserena est inter motu nau mauis et molitu: necta mouet medium pse: ut solu ad alio mota: cmmos ille minue tarderet diminuati graue aut in motu nn ρstis finem Innue velocitatu et ut ab alio moturet p formi sua substina '
motu violeto ab extrinseco solummoueri dira motu
suaptena moueret emot'pposieno simplex. ' a
mouet mediu et mediu motu movet lapide: ium et in
motu nili et violeto lapidis datu ad ininu moi rei ire remouis ybibes:qn.f. elemitu reducito potena accidet ali ad actu. cotra: gue otitu i mdu alicuisis sui guttati maxima serata nitam in ibi ii e Nouis ibis.gii lapio stagit corda si sustineri Mursus proiecta liui piut descedere: tu nd est ibi remoues Iubbis. Solutio primi est: man' est probibes et apido
150쪽
mnu tollit a bibeo: q5 remoues probibes prius namouet mediii in si existit a bibes. Bd scdm: ipsemet
lapis remouet ipedio. Ad teritu: post instis in quo tanta est nudi, quata est potetia riecit: incipit desudere lapis: et est ipsu3 Piectu remouis rbi/Des: qr pnnue trebiliore i petu dat aeri ipmpcmau.
vmi aer sit adiuuis motu nil : aut necessari' si ut fiat moi nilis in eo:et vult pcludere aerE esse adiuuates et eE necessarisi in motu simplitisi: et aduertit prioaere iuuare: qr est grauis et leuis: vninuat graue grauitate:leue leuitate: et ex boc in sero corollarie igne sita leuitate posse deseruire ascensui lapidis: n5m descensui:et terri descenta n4 ascensui satisfacerepore.Aduertit. r. Commior:qr aer principiu mo/tus accepit a motore extrinseco: pmanet mot' postissi est separat' a re mota P principiu in eo: et est mos lapidis furnan fina nili rone aeris:et molitus t qr est contra inclinationem lapidis. Aduertit. .aerri esse necessaria in mora violento ut est corp' passivu et di/uisibile a re mora: et esse adiuuitri ut est grauis et te, uis: vii motus aeris ut impellit et diuidis est violentus: ut est grauis aut leuis est natis tet m aer m moeuetur nisi, adiuuat: non a sit ut mouet violenter: ideo saluat silia Averrois. Aduertit. qaer est adiutuans in motu nati grauiu3: et est necessarius in motu simplici si elemento* in quibus non est resistitia imtrinsecat in vacuo. n. nd est possibilis motus localis elementoru: et in bis dicit Comentator esse difficii bratri:et cu incipit dicere:declaratu est. n. de elemens
redit ad soluenda3 questione ab eo introductat quando soluendo inducit quattuor obes. mima est: lapis cu3 mouet niliter mouet per se a petentia ex trinseca que utitur aere in motu illo. est: lapis reducit de potentia accidet ali ad motu deorsu3a generate mediante forma lapidis.Term: lapis mouet se p accides ad inseri'. Quarta Et no mouet se lapis p accidens nisi m mouet essentiast aere in quo est: et
vis quattuor xpmb' expostis ludit Comitator elemita media pro motu grauiu et leuiu pilai edo necessaria esse: cduincis Et pau3 elemia moueri e se a
nis fieri possit:ur g ficitum m crescit momo subtilutate medu aucta: costat asit igno longe esse subtili vrem aere: tum m stat lapidi dabere maiore potentia activi s babeat igius refistentia:ru τ p5t terra Noe rari ergorium monumero ponit casus de lapide in cδcauo tune des cedente r ignem. Ad oppostili est Cdmentator pilii Comento et Aristoteles.8.physi
corum. 8r.et Albertus magnus pnu parte dicit: et menta extrema non deseruire motui Dectionis: tu3 propter ficcum: tum m ad unam tantu3 partem posi/tionis naturaliter inclinatur: quare cu elementa ex trema non possint recipe impetus: m carent bumi ditate:est. n.complexio bumida apta receptoi: sicca retentioni: n5 poterut talia elemita motui proiectionis deseruire: n 6 su3 ergo cuillis qui credunt igne3
posse deseruire ascenta lapidis sua leuitate per ser et descisus p accidio inquitu movet se supra lapidorno ediceduigniri divisibilia are mora deservitaveluti et aer dr necessarius vi est corpus panusi x mi
sibile: quia potissima conditio requisita in medio proiectorum est talis impetus:qui cu nullatenus possit suscipi in elementis extremis babet intentu3:rones
nibus corpori j.Senes aut v /ru Aristotelio talis existit. In primis dicidii e m dies corpori alibus pcauo orbis lune pclusis et fimpii ob et mi nopsentit generatio et corruptio:ergo errauit Empedocles credens elemita esse ingenita et incorruptibiliareAnaxa goras arbitrae paries bomiomeras eEprincipia rep natav.Mursus dicendii Delemetu e qo cusfit in mixtis aut actu aut pol cntia: corpora mixta misim diuidunt: qb quide in allex elemetu specie irre/solubile est:unde elemitu irresolubile e in altem ele mentu spi: similiter et in corpora mixta irresolubile LSmplius dicendu est τ plura sunt elemeta spe duaersa: q, ex motuu fimpliciu3 diuersitate cognoscit sinit plices. n . mos pucni ut simplici corporibus:mixti uero mixus.Et non sunt elementa innitita: nem pricipia rerum naturalium possunt esse infinita: vi dem
est primo preMop. si minia Quinta Ter de celo.
Edmei Lar .vstri ad.s6.decura hecrpositio Elementa sunt ad ei nuice3 generabilia et corrupti bilia:undend bene asserebit ponentes corpus aeris et aq media celeris corporibus edelementiti Errabam et credites ignE Oium esse elementu:plura. sunt elementa et finita: probatu nilq3 ἐ nε posse en tantu unu elemeisi: iii et n5 posse ee infinita:erago sunt plura elementa et finita: qr quattuor.Insupelemeta fim numeru sempiterna ei nε possunt: et cusnon fiant ex non corpore neq3 ex corpore altero ab ipsis:relinquitur ipia ex innuicem fieri et in seinuice
meli. 6.v'3 ad.77.osidit Aristoteles modii d fiat gnatio:cui' Seriesvbop talis existit.In primis inc5vcnitier dictit Democritus et Empedocles elementa generari ex seinuicem segregalide ἐ.t .sub