Anatomia, ex Caspari Bartholini parentis Institutionibus,

32쪽

IO LIBER I. Ratio ordi. nis. Cur si Aionis initium fat

DE INFIMO VENTRE

ET A OD o sectionis ilic venter praemittitur, cujus anato me omnium primo instituitur , ut

citius removeatur sentina excrementorum, Scputredo a toto cadavere exulet.

Est autem totum id , quod intus diaphragmate θ thorace distinguitur; circumscribitur a cartilagine ensiformi, ossibus pubis, coxendicis , & sacro, lumborum vertebris , & utrimque costis Onothis. JPars ejus anterior dicitur , quod stomacho cum proximis intestinis ci cum vola itur, Arabibus mirach , quod in genere de abdomine usurpatur; in specie sumitur pro rugis ventris ab uteri gestatione relictis, 3c decute supra ventrem aggregata, teste Giggbo. Et hujus quidem pars es pochondrium dicitur, Cartilaginibus inserioribus costarum vicinum, quod dextrum vel sinistrum, alias & praecordia. Media regio umbilicatis dicitur,cujus duas partes laterales

vocat Arso teles a laxitate, κενειώνας, irrania.

Inserior, quae est ab umbilico ad pubem, dicitur hypoga-srium , praeeunt ibus Hippm rate, Galeno, R so, Polluce, imus venser aqualiculus. Hujus partes laterale SIlia dicuntur, in se moris vero flexu ad pubem inguina: pubes autem pars est supra pudenda proxima , quae lanugine seu pilis tegitur. Pars infimi ventris posterior, vel est superior, quae lumbos .

constituit; vel inferior, quae nates. Caeterum constat hic venter ex partibus integentibus &tectis , hoc est , exterioribus & interioribus. Vestientes seu continentes quas abdomen proprie vocant)vel communes sunt, ut cuticula , cutis, pinguedo cum sua membrana , panniculus carnosius, & tunica cuivis musculo

pζOpria ; vel propriae, fiuntque musculi abdominis & perito

naeum,

Parte S

33쪽

DE INFIMO VENTRE. Partes interiores seu contenta, ves ad nutritionem faciunt, Papior . vel ad procreationen . m Sm Ad nutritionem , vel ad quocunque modo se 'primotiunt, ut ventriculus omentum, pancre aS, intestina cum me-

L. mynanda.

senterio : vel ad quovis modo , ut Venae melera 1 cae, venae portae cum radicibus, cava cum radicibus, e par, vesica bilaria, porus bilarius, lien cum vase brevi & haemorrhoidibus, farteria coeliaca, J renes, capsulae atra bilariae, uretere S, vesica.

Ad generationem quae faciunt, vel sunt viriles vel mulie bres : Viriles, ut vas aspermatica, corpora varicosa seu parastatae, testes, vasa deserentia, prostatae, vesicae seminariae, penis, Sc. Muliebres, ut vas aspermatica . corpus varicosum& testes, vasa e jaculatoria uterus cum suis partibuS, 3 c. Cum vero in utero est homo, alia adhuc consideranda sunt, ut vasa umbilicalia, tunicae ne tum involventes, Sc. de

quibus suo loco.

CUticula, Graece επιδερμὶ:, aliis summa vel ultima cutis,

item cutis efforescentia, cutis operculum, Sc. est pel- iculalicula, vitae sensusque expers, tenuis, densa, ex Canguis, e va- quid φporibus oleo sis, crassis & visti dis a frigiditate externa con- tob. densatis ad tegendam cuti m. Materia ex qua cuticulae non es semen , nam I. Non est Materia pars corporis. 2. Non nutritur. 3. Pars spermatica ablata non cuticu Lean regeneratur; at cuticula facile deperditur affrictu vel attrita scν tu ζtu, aut per vesiculas ab igne , aqua fervente , Sc. Neque ex saritiine materia est , nam I. Omnes venae in vel intra cutim terminantur. 2. Non habet fibras spermati- In fan-cas, ex quibus omnis pars sanguinea firmamentum habet. 3. In morbis diuturnis & tabe saepe cra Issescit. q. Incisa vel dilacerata non emittit sanguinem. Non rubet, Sc. Neque ex excrementis alicujus costioniς materiam habet cuticula. Non ex primae coctionis excrementi S, aut secun- An ex e-dae ; quia ex faecibus, urina, vel bile, quomodo fieret 8 neque m uti mex tertiae. Tertia enim coctio triplex habet eae crementum, 'I. Halituosium & tenue, quod exspirat. 2. Tenue quidem sed magis solidum, aqueum, ut sunt ichores, humores seroti, qui acrimonia & acerbitate potius impedirent generationem cuti-

34쪽

teria Cuticula.

LIBER I. cuticulae, aut natam erode Ient. 3. Crassum, tenacius, stri- fissistantu= ginentorum instar adli Trens, quod ex liccari & in cuticulam Archange- verti putant Archangelus & Laurentius,& monstrant ex sor ἐμή, G dibus , quae ex pedum plantis in balneo abraduntur. Atqui Laurenti imodo in balneis cuticula decederet. Ergo materia est aliud excrementum, nempe vapor oleo-sus, crassus, lentus, & humidus nam ex siccis halitibus fit pilus) ex cute & membris subditis. Sic videmuς in pulte cuticulam superius fieri ex vaporibus ascendentibus, & per

frigus condensatis. Genita vero est cuticula partim in utero cum cute, partim extra. Intra nam I. Sic etiam rudimenta & initia adsint dentium, pilorum, unguium , in foetu. 2. Absque cuticula maderet cutis, & exsudaret humor cum dolore, ut in inter-

trigine,& phoenigmis. 3. Experientia ostendit cuticulam in abortu nonnihil conspicuam , & vi cujusdam humiditatis abradentis separari potest. Sed adhuc in utero est tenellula, mollior, & inchoationem duntaxat accepit : quia ibi non tanta frigiditas est . sed minor, videlicet ex ferosa humiditate

tantam ambiente. Verum extra uterum complementum

accipit, & persectionem a frigiditate aeris, quae magis condensat, exsiccatque , quae causa est quod cutis omnium insantum initio rubere videatur. J'siciens ergo remota & interna est calor internus, vaporem protrudens ad superficiem corporis , quemadmodum calore solis fiunt exhalationes. Proxima & externa est frigiditas alicujus corporis, ut aeris, &c. cogens atque densans. Sic puls, fervidum lac, serculaque alia calida cuticulam nanciscuntur , aliquando etiam ambientis siccitas, cxterni humoris absumptione materiaeque reliquae adstrictione. J Vapor autem iste quo terrestrior & viscosior est, eo solidius quod inde generatur. Vsus est tueri cutim. Propterea dura tenui sima tamen & perspicua , quemadmodum ceparum tunicae pellucidae, ne, si crassior esset cutis non recte sentiret. Catilosa tamen aliquando ob labores in pedibus & manibus. Densa est & cute cornpactior. Unde pustulae aquosae cutim transeunt, non cuticulam. Non tamen nimis densa, ne prohibeat corporis transpirationem. Et dens a quidem est, non tantum ad tuendaς partes subjectas, verum etiam ne nimius effluxus fiat vaporis. sanguinis, spirituum & caloris. Nam est operculum osculorum & extremitatum vasorum.

cula.

35쪽

DE INFIMO UENTRE. I 3 Quare non sine aegritudine vivunt qui sine cuticula hac nascuntur; quod in Ludovico Lohemiae o Hungaria Rege verum fuit, qui etiamnum puer canus evasit. Colore candido est, ideoque stagida ct sicca temperie , &plane exsanguis. Dilacerata enim vel incisa nihil ex se cruo Iis emittit. Neque sanguine nutrititur, quod voluere Lati-renbergius Spertinger, quia non attractione propria alimenti intrinsecus nutritur, sed accessione partis, vapore in similem cuticulae naturam concrescente , ut recte disputat Casserius. AEthiopibus nigra est, subjecta vero cutis non item. JNumerus etiam in accedentibus spectatur. Est autem numero una ; semel tantum duplex inventa est, & quidem ab Aquapendente. Una poris cutis tenaciter immersa de inseparabiliter assixa: altera separabilis sine cutis offensione. Quod in quibusdam tantum , non omnibus corporis locis contingit. Geminatam quoque applicatis vesicatoriis deprehendit Lauren bergius ; sed rarum id, ad cutem enim penetrare vesicatoria, humor exstillans docet de dolor. In callis quidem multae sunt quasi ceparum pelliculae, verum illa: praeter naturam sunt, quarum curationem & generationem tradidit Fayopius. JConnexio haec est; ut ita arcte cohaereat cuti, homine vivo, ac si continua esset. Saepe tamen praeter naturam instar exuviarum serpentis deponitur, quod de se Felix Platerus testatur, & in febribus ardentibus variolisque contingit. In Podagricis observavit Salm tith , in tertiana intermittente, aliisque. In demortuis candela vel serventi aqua separatur rin vivis Phoeniginis. In glande non cuti, sen carni adhaeret. J

C A P. II.

CVtis, Graece quasi vinculum , est integumentum corporis commune ; vel membrana temperata ex semine a propria facultate genita , ut sit tactus instrumentum, & ad subjectarum partium tutelam. Dicitur membrana, quod intelligendtim non simpliciter, sed ut membrana sit sui juris S proprii temperamenti. Male ergo simpliciter Piccothominens voluit cutim esse simplici rer membranam ; Cutis enim crassior est, habet substantiam propriana, estque temperata.

Cutis quid Θ

36쪽

Materia cutis qua Galeno.

i utis.

14 L I B E R. I. Aliorum autem sententia est, Materiam si semen &sanguinem probe invicem mista , ut cutis habeat mediam naturam inter carnem & nervum. Unde ait, quod sit quasi nervus sanguine praeditus: non ait simpliciter, ex carne N nervo, sed cum particula quasi. Nam & membranae eamat similat, quia alicubi extendi potest, sentie exquisite albicat. Aristoteles ex carne exsiccata & quasi senescente cutim constare voluit. Atqui cutis deglubitur facile a subjectis partibus, & inter carnem & cutim est pinguedo , membrana, S c. ad quam opinionem Femelius accessit, quando cutim saciei subjectar carnis portionem quandam sicciorem dixit, in quo & reprehendendus ipse, quia I. Separari a carne possit. 2. Cicatrices aliorum more admittat. JAlii ex extremitatibus vasorum dilatatis, eo quod ubique vivat &sentiat,& in eam vasorum extrema desinant: Verum hoc de omnibus partibus dici potest. Alii ex nervis mollioribus in superficie corporis expansis , concurrente sanguinis additione : Verum haec opinio ejusdem cum priori valoris est. Ergo ex semine in quantitate moderata accepto constat cutis :& pro ampliatione moderatum sanguinem accepit: videtur tamen superare semen. Nam albicat cutis naturaliter: licet pro subjectorum corporum & humorum copia variet. Nam qualis humor , talis color in cute efforescit. Sic Sanguinei rubent. Icterici flavescunt vel nigricant. Quorum exempla videantur apud Marcellam Donatum , aliosiaque. Caro, si subjacet, citius rubet: si pinguedo, albicat. Ad semen respiciunt autores, quando aiunt cutim vulneratam non coire. Ratione sanguinis simile quid cuti fit cicatrix : estque ex carne exusta& quasi exsiccata. In pueris ramen propter cutis tum humiditatem, tum humoris glutinosi copiam, observata est vulneris per veram cutem consolidatio; Digelio teste. JQuamobrem cutis cum sit quasi ex membranosa frigida& sicca & carnos i calida & humida) substantia ; temperata erit in omnibus qualitatibus primis & secundis , ut recte

judicet de omnibus. E ciens est propria vis cutis generatrix; nempe cutifica, quemadmodum in osse est ossifica , in nervo nervifica , &c. Vis illa exstri iens partem similarem diversam a reliquis similaribus. Quomodo autem ex eadem materia seminali

essiciat nervos, ossa, &c. vis est occulta & quasi divina. Acrio

37쪽

DE INFIMO UENTRE. I Actio publica cutis & toti animali necessaria est: esse ta- cis, Actus instrumentum D primarium, membrana enim omnis actio. est adaequatum organum , ut in Ossibus, nervis, ventriculo, &c. videre licet. J Nam licet organa sensus omnia, sint partes dissimilares, tamen una similaris est primaria causa ac tionis, a toto organo edendae. Exempli gratia: manus est

quidem organum tactus, at maxime ea pars cutis, quae v Ο-las manuum & pedum investit, quippe temperatissima. Et quia cutis in qualitatibus primis est temperata; ideo etiam

in secundis, ut mollitie, duritie, crassitie, tenuitate, &c. Vsus cutis primus es, ut sit corporis tegumentum, ideo VM ciuis. Figuram accepit ita rotundam , longam , &c. prout parte Ssubjectae requirunt, ideo etiam soris sita est , & quia emunctorium quasi corporis esse debet. fAlium cutis lineatae et . usum commendant Physiognomici qui in manu ex lineis Acolliculis , in fronte ex lineis Planetariis & adventitiis hominis fata praesagiunt. Tertius usus est Medicus. Accom- 3. modata emplastris a nodynis ; exsiccata, parturientibus succurrit, convulsionibus Epileptici, experimento Hildani &vulneribuς cranii, teste illustrior, q. ut exitum det excrementis, & suligines excludat insensibili

perspiratione , qua magis sublevamur quam omnibus sensibilibus simul unitis. Per hanc ex arte Statica Sanctorius triginta annorum experientia deprehendit, pluribus unica die naturali tantum evacuari quantum per alvum quindecim dierum cursu. Quintus, Attrahere I. Aerem intran- 3.

spiratione in Apoplecticis, hystericis, urinatoribus. 2. Succum in longa inedia ex impolitis emplastris, si observationi hus Zacuti Lusitani credimus, dc vim purgantium aliorumque medicamentorum exteriorum. Hinc JPerforata est variis in locis . ad introitum & exitum ne- Cutis fora cessariorum Sunt autem ejus foramina alia conspicua ut os, mina,

aures, nares S c. alia inconspicua D in sensibilia. ut pori Pori illi corporis alias in conspicui hyberno tempore conspiciuntur cum Corpus derepente denudatur ; Tum enim cuticula

anseris deplumati cutim aemulatur. Ab his poris videtur fuisse quod humana cute pro senestris uti quidam Persarum Rex potuerit, si fides Oribasio. Crassa est cutis & sextuplo cuticula crassior , sed tenuior C sities. quam in aliiς animalibuς, neque aliquis e cute in corium

apparata , de cutis cra lutie judicet; apparatu enim eo corrugatur plurimum incrassatur. Et levior fieri videtur, ita

enim

38쪽

enim apparata ex observatione Loselii pendet libras merealtorias quatuor cum dimidia. J Mosiis 3c exquisite sentiens lsed mollior de rarior in facie , pene & scroto ς durior in cer vice, cruribus, plantis pedum , dorso: media in duritie 5 mollitie est in digitorum apicibuS. Sic quaedam cutis es crassissima, ut in capite teste Aristotele , quem falso citat Columbus ) Quaedam crassa, ut in collo; quaedam tenuis, ut

in lateribus, unde titillatio; quaedam tenuior, ut in vota ma.

nus; tenuissima in labiis. In pueris tenuior & porosior quam adultis, in foeminis quoque quam viris ; in calida regione quam in stigida, aestivo quoque quam hyberno tempore cutis rarior; quo fit ut animalium pelles aestate excoriatae dissicilius pilos, quam layeme contineant. Variat quoque plurimum pro diversitate subjecti; unde in nonnullis densitatis

di crass4tiei admirandae, si credimus Petro Servio, adeo ut ea innoxie carbones igneos attrectare, gestare , continere &propemodum extinguere duae Tilii Opissae potuerint. Fata sopitis vidit in homine praepingui ita in crassatum corium, ut sensum amiserit, ratione nimiae nervorum impactionis. JConnexio. Co exio. Quaedam cutis a subsectis partibus facile sepa ratur, ut in ventre inferiore & medio, brachiis & cruribus. Ab aliis dissiculter, ob membranam carnosam, cui nectitur fibris & vasorum beneficio. In plantis pedum & volis manuum vix separatur, quibuς connascitur ad firmiorem apprehensionem. Vix etiam a carne frontis & totius sere faciei, maxime aurium & labiorum, ob tendines & musculos, maxime eum, qui latus dicitur, commistos. Sic in fronte mo- .

bilis est , & in occipitio quorundam , propter peculiares

musiculos, in reliquo corpore non item. Cutis vasa communia accepit pro nutritione,vita & sensu. Venas culaneas accepit duas per caput & collum a jugularibus, duas per brachia, thoracem &dorsum , ab axillaribus. Ab inguinibus duas, per infimum ventrem, lumbos &

pedes, in tam in is a partu dissicili, in varicosis multis ramis conspicua ς: Arterias paucas easque exiles, ad tempora& frontem .digitos, scrotum & penem sitas; nervos per eam repentes nullos, sed plurimos in eam desinentes, recipit, ut Galeno visum : quamquam ramulos exiles per eam curren- ites statuat Iob. Vestingam summus Patavinorum Anatomi- lcus; & recte, illorum enim praesentia ad sensum neces-

saria 4

C A P,

39쪽

DE PINGUEDINE.

Inguedo est corpus similare , vitae expers, ex sanguine sit 1 tinctuoso membranarum frigiditate concrescens, ad tolli lius tutamen. Uitae esse expertem, sectiones indolentes te- ti stantur, & absumptiones. Plinius idcirco sues spirantes a muribus scripsit arrodi; & apud Dionysius Tyal Tannus dormiens, neque acubus poterat excitari, ob nimiam et pinguedinem. Ex balenis quoque in Groentandia sine sensu ullo doloris adeps insciis exscinditur. J l Pinguedo , Graece mμ ελ , , a Gaeta male vertatur adeps : .l Pinguedo enim est aerea, calida, & humida humidiorum a- 1l nimalium, & calore facilius funditur , difficulter cogitur rursus, sed nec frangi potest, & mollis, laxa, & rara : Contrarium vero intellige in sevo, quod prompte coit, solvitur dissiculter, Sc. Est autem pinguedo proprie loquendo, non par Si, sed po- Non esii tius humor, nili sorte una cum membrana confideratur, ut

l saepe fit a Galeno. . t Ratio ordinis haec est ; quia pinguedo in homine es interti cutim, & membranam carnosiam, in brutis membranae quae . t cutim movet, subjicitur. . t Pinguedine destituuntur partes, quibus esse poterat in-il utilis, commodam complicationem ,& distentionem impe- porci MFς. diendo, ut cerebrum, palpebrae, penis, scrotum, & testium. IV embranae. Adesst vero praecipue in partibus quae valentius ii moventur , durior, adipis instar, fibris & ventilis intertexta, ut in vota manus, digitorum internis sedibus, nam ibi plu- .i re S tendines , nervi, & vasa. quae humectari debent) pedis .iplanta, maxime calce. Mollior in variis partibus est, de

. quibus suo loco. Materiam pinguedinis lacteum esse succum , seu chyli Mate Val pinguiorem partem nuper scripsit Caecilius Folius, ex eoque olla nutriri. Cui opinioni oppono I. Pingues cibos comeden res non st .atim pinguescere. z. Crudiorem esse chylum quam pro partium nutritione. 3. Pueros subito debere pineguedine vestiri. Quod quidem etiam in nuper natis obser-Vamus , qui sanguine tantum materno fuerunt nutriti.)q. Chylum neces lario mutari antequam ad parte S veniat. 3. Nullum esse duetum a Mesenterio ad extrema; nam neque per membranas fugitur, ut opinatur idem vir doctus, neque

B per

40쪽

IS LIB. I. DE INFIMO VENTRE.

FIGURAE EXPLICATIO.

Hac tabula communia integumenta in abdomine separata , & ab uno latere pinguedo suis vasis respersa, ab altero vero musculi aliquot detecti

exprimuntur.

AA. Cuticula. BBBB. Cutis.

CC. Pinguedo extrastum is panniculo separata.

DD. Panniculita carnosus.

LEEEE Pinguedo in suo situ peν dimidiam abdominis pase

tem relicta.

FFFF. Distributio quorundam vasorum per pinguedinem. G. Copiose glandula in inguine. UH. Linea alba. I. Umbilicus. Κ. Musculi pectoralis pars detecta. LLL. Musculi serrati antisti majoris dentata productiones. M M. Musculm abdominis oblique descendens in suo situ. NNN. Musculus abdominis rectus per oblique descendentis tendinem transparens. O OO. Musculi recti inscriptiones nervosa. P. Musculm pyramidalis dexter instu. per glandulas desertur. Non illud. r. quia densiores sunt,

quam ut filorum instar fugant. L. tumidae apparerent, & in anatome oleo sium humorem in se monstrarent. Neque hoc quia I. glandulae partibus pinguibus continuae non sunt. 2. nec humorem utilem , sed excrementa recipiunt, imo humore albo pituitoso abundant, non pingui. 3. Animalia sine olandulis multa pinguescere observamus. Pinguior autem chyli portio materia pinguedinis est, sed tantum remota , quare vereJMateria unanimiter statuitur sanguis, unde Aristoteles ait, quae sanguine carent, nunquam habent adipem, vel sevum : sed defoetaim, is absolute coctus, neque adhuc omnis ejusmodi sanguis, sed qui tenuis est, aereus,& OLUM. Aerem γ Et respondet laetis butyros arsiubstantiae seminis oleo ma-'l ρμή- teriar : unde non sine causa pinguedinem humidam esse negavit, nempe aque a humiditate, non aerea JContra s/ἀ tan-