Anatomia, ex Caspari Bartholini parentis Institutionibus,

42쪽

2ΟPinguedo an et uine figidior, sed mode

lida.

probatur.

LIBER Ι. Contra quam scripserunt , & Columbus. Et cum pinguedo fit ex oleo so sanguine, de calore multum deperditur. Unde Aristoteles: a frigore condensantur, ab iis imuistim caloris exprimitur. Et alibi : Materiae naturales sunt tales, in quali sunt loco. Hinc adipis natura est paulo frigidior sanguine . interim calida est moderate ; nam I. Foris imposita digerit. resolvit, discliti t. 1. Est tenuior pars sanguinis, & oleo si or. 3. ignem facile concipit. 4. intus auget calorem , quemadmodum omentum coctionem ventriculi, &c. Alii volunt esse frigidam , quia Aristoteles ait: quaecunque a frigado concresse tint, & a calido solvuntur, frigida sunt. Atqui pinguedo a frigido concrescit. R. Adeps est frigidus respectu caloris quem antea habuit, dum sanguis erat. Sed ex eodem Aristotele discendum , quod quae frigore concreverunt. & facili calore resolvuntur, non multum caloris perdiderint. Ediciens, vel generans pinguedinem est calor temperatus, dc humidus, omnis coctionis autor. Elpiciens concretionis

est frigiditas membranarum i quibus album calorem contrahit) non simplex , sed respectiva, sussiciens tamen ad cogendum exsudantem partem oleo sana sanguinis, quemadmodum & plumbum liquatum cogitur; mox ubi ab igne removetur, etiamsi in locum fatis calidum , igne tamen frigidiorem effundatur. Et pinguedo a frigore concrescit incerto quodam quasi gradu nam non fit quodlibet ex quolibet quamobrem non in quavis parte generatur pingued O. Fieri autem pinguedinem ex frigiditate, Galenus,& alii eruditi statuerunt, ita ut quod in sanguine pingue, leve,& tenue est, dum fit in calidioribus corporibus alimentum , in frigidioribus servetur, unde calida, & sicca animalia parum, aut nihil pinguia & cum venae extra se transmittunt, incidens

an membranas concrescit. Nam I. Sanguis etiam hoc modo extra vasa concrescit, obfrigidi aeris accursum , licet ob internam etiam frigidi

a. Aristoteles ait, ex iis, quae liquantur, quaecunque calore solvuntur, a frigore densantur, quemadmodum Oleum. 3. Frigidiora sunt pinguiora, ut castrata, foeminae ; item quae in terra diu latent otiosa : sic hyeme omnia pinguiora

sunt.

. Non nisi locis sigidis adnascitur pinguedo: quemadmodum

43쪽

Da I Ny IMO VENTRE. 2Imodum in membranis: ita videmus omentum esse pingue piu-' ratione membranos e substantiae, tum etiam ratione loci, iguedo in

calidioribus visceribus remoti, quandoquidem intestinis incumbit, peritonaeo subjicitur, & quia pluribus venis,& arteriis resertum est , multum pinguedinis colligit : Sic circa Circa cor cor nascitur adeps, nam ibi per cardium adest , frigida, &crassa membrana: deinde serosus humor in eo contentus: ex inseriore parte , seu flabellum, ex utroque latere pulmones instar follium, mediastinum,&c. Sic ad renes Circa renascitur pinguedo, quia seroso abundant excremento, spina adjacent, intestinis operiuntur. . Operculum aquae ferventi imminens, vapores ad se sublatos cogit, & in aquam vertit ob frigiditatem. Nam fac aerem calidissimum ambire, tum vapores operculo insidentes non densantur.

Alia est, quod pinguedo sit a causa calida, eo quod his, materia ejus sit calida, & quod flammam facile concipiat pinguedo ; item , quod omnia in corpore fiant percoctionem, & calorem. Sed ex praecedentibus responito liquet. nos non intelligimus i impliciter frigiditatem , unde cruditas, sed debilem calorem. Alii dicunt a membranae densitate pinguedinem habere opinio εν iconsistentiam , eo quod densi fit densare. Resp. Frigidi est densare, S densitas est a frigore, neque densi est densare, nisi est et qualitas prima activa, aut frigus sibi adscisceret. Alias

tenuitas membranae essiceret tenuem pinguedinem. Et cur densitaς vasorum materiam contentam non densat

2. Ita objiciunt: operculo denso licet calidissimo, occurrens vapor sublatus ex aqua servente mutatur in aquam,

aut indistillatione per alembi cum , exhalatio e re subjecta, tum vitro denso impeditur, reflexa in densiorem substantiam vertitur. Sed responsio ex prioribus liquet; & deinde, qui ebullitione vapores attolluntur, si vase ita includantur, ut exspirationi locus denegatus sit, novis vaporibus continenter succedentibus, ne fiat penetratio corporum , necesse est resumi priorem consistentiam ; sed, si exitum habent, eunt in aquam, ob aerem frigidum ambientem vitreum operculum. Hinc ut facilius,& copiolius liquore manet illud subinde frigida distillatores refrigerant. Sic aere foris frigido, vapores intus calidi ad teneliras in aquam abeunt; aere foris calido non item.

44쪽

ges, &c. quae pinguedinem non habent. Resp. Istae partes etiam sunt dentes. Nec natura voluit; seret enim inutilis ibi, & noxia : Calori vero moderato, densior cutis , pili, cranium prospiciunt. Fabius Pacius causam confert praeterea in siccitatem ratione fibrariam pinguedinis. Cui repugnat quod s. pinguedo non sit sicca, sed humida. 1. Fibras seni ibi las, ut sanguis, non habeat. De quibus vide Contr. Anat. b. m. Parentis nostri. Aliis Neotericis novum commentum placet, fieri pingue dinem a forma peculiari pinguifica , sicut os a forma olli fica,&c. Qui sine dubio falluntur, quia i. pinguedo non vivit. z. certam dimensionem non habet; & 3. in pinguem medullam ossium concrescit sanguis sine talis formae auxilio. JForma pinguedinis, quamdiu in vatiς est, non est concreta ; sed liquida, & sufa ob calorem , qui adhuc in vasis continetur. Per urinam liquida excreta fuit, observante Hel- montio, & sanae mulieri per alvum . Hildano. Follici liquidam credit esse propter homogeneitatem , concrescere extra ob fibrarum heterogeneitatem. Sed fibrarum, aut in corpore, aut extra , disiunilitudinem , nemo facile advertat. Venas tres habet pinguedo abdominis, manam illarem externam stiperne descendentem , Epigastricam inferne ec rurali per inguina ascendentem, & a lumbis quam plurimas

emergentes venas , quibus arteriae sociantur. Per haec vero cutisque vasa, cucurbitulae scarificationesque ex interioribus humores trahunt, quantum quidem suspicor. Glandula, habet copiosissimas, quae excrementae X corpore in se recipiant. In morbosis & excrementitia humiditate abundantibus copiosiores. Usus 1. Instar vestis calefacere . calorem nativum fovere, sua visciditate effluxum prohibendo . crassitie , & densitate meatus occludendo, ne frigus penetret ;& aestate calorem inhibendo quo minus penetret. L. Imprimis coctionem ventriculi juvare. Unde omentum excisum. flatus, & ructus gignit ,& pro bona coctione alia adhibere oportet, qllae ventriculum tegant. s. Calidas. & siccas partes. ut cor. oblinire & humectare. 4. Motum faciliorem reddere. si moderata fuerit, abundans enim impedit motum , omnesque actiones. J & partes servare, ne exsiccentur nimis. distendantur , aut rumpantur. Hinc cartilaginum extremitates tuetur, articulos majorum

45쪽

DE INFIMO VENTRE. 23 ossium, & quorundam ligamentorum externa sede, item vasis ad cutim delatis substernitur. Sic ob hanc causam pingue dinis copia in orbita oculi, ne ob motum continuum exsiccatio, & ariditas quasi sequatur. Et vena coronalis cordis multa pinguedine est munita, ut motui, & magno calori

cordis obviam eatur.

s. Est instar pulvinaris,& propugnaculi, contra ictus, contusiones, compressiones. Hinc clunibus, votis manuum , iapedum natura dedit copiosam pinguedinem. 6. In inedia vertitur in alimentum : nam dulci, seu An vota- nobis, naturaeque familiari, & pingui nutrimur,) u Ga leno , & aliorum authoritatibus credimus O Quorum mentem Rondeletim de resectione potius aliqua interpretatur, qua partes inescantur, donec proprium alimentum accedat.J7. Spatia vacua implet inter musculos, vasa , & cutim, adeoque corpus reddit aequale , album, molle, pulchrum, sermosum. Hinc tabidi, & vetulae deformes.

C A P. IV. De MEMBRANIS in genere, de membrana carnosa, ct membrana viresculorum propria.

JInguedini in homine substernitur membrana carnosa,

L quae tamen cuti proxima est in sim iis , canibuS , ovibus. ινὰχὰ eaν De hac antequam agamus, membranae natura in genere nost. cognoscenda. Membranas Veteres vocarunt , aliquando tunicas, aliquando aliquando operimenta, & tegumenta : Et late Galeno atque Anatomicis tunica , & membrana unum sunt; Stricte, & proprie iisdem. Membrana est, qtiae partem ambit corpulentiorem , ut peritonaeum, pleura, periost eum, per Icardium , & musculo- tia inteν

rum membranae peculiares. membra-

Tunica stricte,& proprie vasis tribuitur, ut venis, arteriis, σureteribus, utero, vesicae bilariae , & urinariae, cesse phago,

Ventriculo, in te uim S, testibus.

Meningis vox peculiariter cerebri membranis tribuitur. Est autem membrana pars similaris lata plana, alba,& di- Membrana latabilis, ex semine viscido, & aquoso , a facultate propria Τη membranifica, ut partes vestiendo custodiat. Forma est superficiei aequalitas, tenuitas levitas, ne One-

46쪽

αψ L I B E R I. ret densitas, validitas, ut dilatari possit. Guι. est I. partes vestiendo custodire ob duritiem,& densitatem , & instrumentum tactus esse : nam membranarum ope partes sentiunt. Et tanta necessitas est membranarum, ut natura quamlibet partem membrana intexerit. 2. Ad robur partium conferre. 3. Ne frigore pars laedatur,& ne calor naturalis exhalet. 4. Ut partes partibus conjungat. Sic me senterium intestina dorso connesitit. 1. Vasorum oraclaudere; ne humores effluant, vel refluant: Ut fit in vesica ad ureterum implantationem , in cordis ventriculis per valvula S. Membrana Est autem membrana alia crassior, tenuior.

qtioli pie t differt in tenuitate. Nam Perios eum costarum est: tenuius quam pleura ; periosteum capitis quam peri cranium : dura , quam pia mater , crassior est. Crassa est membrana carnosa. quae nec ipsa quidem aequalitatem servat , nam in collo crastior est. Sed de membrana carnosa jam audiemu S.

Memb=a,ia PANNICVLvs C A RNOSVS , seu membrana carnosa qui-Zaynobis busdam musculus membraneus dicitur, aliis panniculus ner-qWalira vosus, adi posuς, Sc. Carnosa dicitur, quia in ovibusdam locis scirca frontem, ambitum colli, & aure si abit in carnem musculosam , & animalibus totam cutim hujus interventu moventibus videtur esse musculus: adeo carnosis fibris donatur, praesertim in collo, cujus motu muscas abigunt. In homine vero excepta fronte est immobilis, nisi quod Te- satius, & Valυerda reserant suisse qui cutim in thorace, dorso & alibi instar jumentorum movere potuerint. In quibus membrana cum brutis haud dubie ejusdem suit constitutionis. J Deinde in modo natis carnem refert, ob sanguinis copiam, in adultis membranam , ob ex liccationem continuam. In homine aliquo, si fiat exacta separatio, apparebit, eum constare ex quatuor membranis distinetis. Pro panniculo carnos Spigelius aliique eas membranaceas fibras habent , quae ubique pinguedini intexuntur. JEjus usio. Usus I. Munire partes vicinas, imo totum corpus integere, & defendere: unde apparet ejus sitas, quod locum corpus ambiat. 2. Pinguedinem continere, ne diffluat, aut a continuo musctulorurn motu liquescat.

3. Vasa ad cutim abeuntia squae eunt inter cutim, &hanc

membranam sulcire , Nam

47쪽

DE INFIMO VENTRE. Connec Titur cura per plurimaS venas, pauciores arteria ς, nervorum propagines, S libras membraneas; membranis vero musculo iu in subjectis, per fibras tenuiores . Falsum ergo illud , absumpta per inediam pinguedine , cutim cum musculis non aliter cohaerere, quam palam cum linteo quo obducitur. Dorso firmi illime adhaeret, membranae specie, ideo inde oriri dicitur; in hominis parte anteriore colli &fronte , a cute & musculo lato vix separari potest ; adeo adhaeret, & musculum latum constituere putatur. Superscies est lubrica , parte qua musculos tangit Oblentum humorem membranis oblini solitum, ne motus musculorum impediatur. Sensu est exquisito , unde, si acri humore

vel licetur, rigor fit & concussio , ut a bile in febribus.

MAMBRANA MVs CVLORVM PROPRIA, quam alii aperio steo D sive pericranioJ oriri volunt, alii a musculorum nervosis fibris, tenuis est,& annectitur musculo per tenuissima filamenta. Vitis est l. musculos vestire,& ab aliis separare. 2. Eidem sensum tactus communicare.

C A P. V.

DE MUSCULIS IN GENERE.

M Usculus Graece μίς, ac si muri similis esset excoriato, dicitur; Latinis etiam lacertus ob similitudinem : licet certa figura musculis ob varietatem eorum tribui nequeat. Musculus est pars organica, motus voluntarii itastrumen- 1sseritustum. Nam sola haec pars facultatis motricis influxum reci- quid pere potest. musculis vitam singularem contribuit, etiam a morte aliquamdiu perseverantem , ut motus

convulsivus in Epilepsia, qui in voluntarie perstat. Quod

tamen verius a retractione , & siccitate nervorum, spirituumque defectu dependet. Errat & idem , quando musculis novas fibras suboriri credit, Paralysin inserentes. Nemo illas vidit, irrio nec regenerari possunt, tanquam partes spermaticae. Potius in desectu aliquarum fibrarum resolutio esset collocanda. Jorganica est haec pars, quia constat I. carne; 2. parte tendinosa Schae duae sunt musculi partes , quae actione In est pars or ζjus concernunt.) 3. venis alimento revehendo inservienti gμη c. bus. J q. arteriis calorem insitum custodientibus, & alimen

48쪽

tum advehentibus. nervis sensum impertientibus, &maxime motum. Nam a cerebro per nervos vis motiva

musculis datur. s. Membranis tegentibus. 7. Pingue dine humectante , di in nimio motu exsiccationem prohibente. J Connexio musculorum totius corporis inter se arctissima est: Hiant tamen quando eos flatus, serum, aliudve intercedit, ut in pleuritide spuria, & de milite a Turcis stagellato risi ius nobis retulit, adeo diductos suisse musculos, ut flexo leviter corpore singuli situ suo extuberarint. JDividimus musculos in partes geminas; carnosam & teu- par ei dinosiam.

Tendinosam statuimus, vel unitam, vel disgregatam. Unita est, ubi apparet tota pars tendinosa, alba, dura,

sive in principio, sive in fine, sive in medio, sive in his o

mnibu S. E contra vero disgregata, divisa est in multas minutas fi braS , vix apparentes, carne circumfusas; quae tamen tendinosae fibrae inter carnosas observari possunt, in cocta carne suilla, galli Indici, &c. Sic in nonnullis musculis, praecipue Vero crurum galli Indici per sipicue apparet tendinosum i regrum, oc unitum a principio ad finem. Sic nonnunquam in homine tendo statim ab exortu cum carne mistui descendit. Alibi apparet tendinosum, unitum in fine , & disgregatum in principio, ut in Delloide ; alibi in medio tendinosum; . alibi nusquam. Tendinem autem statuimus cum Aquapendente, esse corpus continuum a principio ad finem musculi,& esse quidem corpus sui generis frigidum, siccum ; natum ex semine, tanquam principio generationis: at dispensationis principium tam uis ' oritur ab ost e,& in os inseritur. Nonnulli tamen musiculi a cartilaginibuς, nonnulli a tendinibus oriuntur, &Tendo unde ita eos implantantur. Atque hinc recte dicitur tendo, quod ι t ' tendatur instar chordae in arcu. Alioquin diυiditur musculus in principium , medium, de

finem.

Principium Principium caput musculi quando tendinosium est, ei vocant Galenus 3c Anatomici ligamentum , illudque sta- υ insensibile, item duod sit minus tendine, seu fine musiaculi. Est autem principium in bona parte musculorum ten- Tendo dici dinosum, rarius carnosum. Et ex rei veritate loquendo,

pq si e principium aeque vocari potest tendo atque finis, cum ut pluri

Tendo musculi quidd

49쪽

plurimum tale sit principium , qualis finis, in substantia , in principi. .

tenuitate, luciditate , albedine , Sc. infine. Omnis autem musculus movere dicitur principium suum Duo notauia versus, & omnis musculus habet nervum , qui inseritur vel da circa

in caput, vel circa medium in aliis per superficiem mus culi, in aliis per substantiam ita ut ubi nervus inseritur, ibi principium musculi sit: quam seu Polycleti regulam ponit 'guia Ga- Galenus, & ait; si nervus insereretur in caudam , ibi sore leni. principium: Verum haec Iohanni inalao Qua maias consulalmatae eruditionis Medico qui putat perinde esse sive d 'iic G, in principium, sive in medium, sive in finem musculi nervus

inseratur. 1 . Quod ea multorum musculorum motus obscuriores reddat. 2. Quod ea vera non inveniatur in musculo

pectorali, quandoque in aliis thoracis & abdominis musculis. 3. Quod nulla illius regulae ratio sit, sive enim in principium . sive alibi nervus musculo inseratur , aeque spiritus per nervum influentes in musculum adigere musculum admotum pol sunt, non aliter ac in instrumentis pneumaticis quandoque inferne, quandoque superne bene adigi aerem videmus. 6. Quod vero ea regula cepe vera inveniatur, id contingere per accidens, quia musculi plerique sursum moventur.& quia nervi superne descendunt, quare non poterant tutius quam superius musculo inseri. Quod vero ex recur-L Euitu; rentis nervi contorsione Natio opponit Eiolanus, nihil est. O di qNam ad confusionem evitandam recurrunt nervi, alioquin, si in capita insertionem primario natura intenderet, recta in laryngem, ut alios sexti paris nervos posset deducere J Aliqui musculi duas nervorum propagines recipiunt, ut diaphragma; aliqui quinque, ut musculus temporalis. Medium musculi, quod vocant ventrem seu corpuς , ut Medium plurimum tumet, & carnosum est; paucis in medio tendo est, ut in musculo Digastrico inferiorem maxillam aperiente, S secundo pari ossis hyoidi ς. Finis seu cati a musculi aliis tendo dicitur , aliis chorda, Finis m

item est que finis modo teres, modo latus, mo- cμομ'dedo longus, modo brevis, modo unus modo plures. Finis au

tem , sive tendo putatur commum ter constare ex concursu Aisatomi- fibrarum, ligamentorum & nervorum tenuissimorum, pau- cis latim in idem coalescentium. Volunt enim nervum cum ad

musculi locum pervenit, in varias scissuras dividi. & his obviam ire ligamentum , quod eodem modo findatur. Hinc statuvat I. Tendita

50쪽

. u caput musiculi sit

culi motus. I sique νο-luntarius.

13 L I B E R I. I. Tendinem se inire, secus quam caput quoci volunt esse insensibile & immobile. At falsum hoc; quoniam principium musculi tendinosum, quando pungitur, aeque convulliones gignuntur & fae qa symptomata , ac si finis musculi pungeretur. Deinde principium musculi habet motum; ergo &sensum. Motum habet: quia musculus etiam in capite contrahitur & expanditur, praesertim quando carnosum est.2. Finem statuunt esse crassiorem quam caput : quod tamen aliquando verum; aliquando non, ut in bicipite, & aliis. 3. Volunt tendinem esse molliorem ligamento ut voeant seu principio musculi quanto nimirum est durior nervo. At contrarium est verum : videlicet tendinem esse duriorem principio, quia saepe abit in osseam,& cartilagineam

naturam , ut in pedibus pennatorum ; principium vero non item. Praeterea negatur nervos ingredi tendinem. Nam Aquapendens es' Riolanus observarunt sectione multa, eos ingressos musculi carnem, dispergi in minimos ramulos euntes in flexum quendam membranosum , & deinde in nihilum abire , seu desinere, antequam in tendinem veniat. Deinde nervus est mollis quomodo ergo duro corpore misiacebitur 3 Nec sensu magis destituetur finis quam caput, cum neque ad hoc nervi perveniant: nam nervus insertus deorsum tendit, non sursum. Actio murictili est motus voluntarius. Motus musculi est triplex: I. Contrahitur musculus intus se caput versus: hoc dum fit oppositus relaxatur. 2. Contractus ita manet. Et hi duo motus sunt per se. 3. Post contractionem relaxatur, quod fit per accidens & ab alio. Unde semper sunt oppositi musculi & antagonistae. HujuS vero actionis vel motionis opus, quod conspicitur in partibus , quibus inseruntur musculi, pro varietate partium variat. In faucibus enim est deglutitio : in cubito flexio , S extensio, &c. Imo saepe unum ex altero sequitur. Nam thoracis musculi dum agunt, diversimode thoracem dilatant, vel eundem constringunt, vel attrahunt aerem , vel fuligines expellunt , respirationemque essiciunt. Motus musculorum hic. modo voluntarius dicitur,mogo animalis , ut naturali contra distinguatur , in brutis spontaneuS. Nam motum hunc pollumus excitare tardare, sedare prout volumus. Estque in hoc motu, voluntas hominis, vel appe-