장음표시 사용
251쪽
CoΜMENTARIVS mitiis centuriatis lata erat ,sed contra uoluntate senatus, tributis comitiis, in foro: ea uero, quam de reducendo Cicerone P. Lentulus consul tulit, ex S. C. comitiis centuriatis, in campo Martior
quam dissuasis e P. Clodium opinor ex eo, quod dictum est proxime : Cedo nunc eiu dem illius inimici mei de me eodem ad verum populum in campo Martio concionem .siuadere enim oe dissuadere leges, ante quὰm ferrentur, non modo magia stratibus, verum etiam priuatis hominibus lic bat . quod in libro de legibus copiose ostendimus.
V T R A igitur caussa popularis debet uideri; in qua omnes aetates ciuitatis, omnes ordines una consentiunt; an in qua furia concitatae tanquam ad funus reip. conuolant ἰ an, sicubi aderit Gellius, homo& fratre indignus, uiro clarissimo, atque optimo, & ordine equestri, cuius ille ordinis nomen retinet, ornamenta conse-cit: id erit populare in est enim homo iste populo R. deditus . nihil uidi magis. qui, cum eius adolescentia in amplissimis honoribus summi uiri L. Philippi uitrici florere potuisset, usque eo non fuit popula ris, ut bona jus comesset. deinde ex impuro adolescente & petulante, posteaquam rem paternam ab idiotarum diu iatiis ad philosophorum regulam perduxit,
252쪽
Graeculum se atque ociosum putari uoluit, studio litterarum se subito dedidit. is nihil sane a te iuvabatur, anagnostae, libelli etiam pro uino saepe oppignerabantur: manebat insaturabile abdomen, c Opiae deficiebant: itaque semper uersabaatur in spe rerum nouarum, Ocio,& tranquillitate rei p. consenescebat. ecquae seditio unquam fuit, in qua non ille princeps ἐ ecquis seditiosus, cui ille no familiaris ρ ecquae turbulenta concio, cuius ille non concitatori cui bene dixit unquam bono ἐ bene dixit timmo, que fortem & bonum ciuem non petulantissime est insectatus ἰ qui ut credo non libidinis caussa,sed ut plebicola uideretur, libertina duxit uxorem.is de me suffragium tulit: is affluit is interfuit epulis &gratus lationibus paricidarum .in quo tamen est me ultuS, cum illo ore inimicos est meos suaviatus: qui quasi mea culpa bona perdiderit,itaob eam ipsam caussam est mihi inimicus, quia nihil habet.
Vtra igitur caussa r interpretis oscium est, si modo, quassuscepit partes, eas cum laude sustinere uult, tria considerare, uerba, Mitentia ,sententiae caussam . hic ,si uerba tantum consideres;
O qui singula signi cent, O quam sententiam
253쪽
COMMENTA RI Usesciant, omnibus intelligere facile est . sin aute, quo siententia reseratur', ct quid Cicero stiliau
rit, indagamus: fortasse non eadem ratio est, nec similiter omnes intelligunt. quare pro eorum co- modo, qui non admodum in litteris acute vident, uisium est ut totam rem paulo latius explicarem. ciuium duo genera Cicero iam duit esse, optimatres , O populares. de optimatium numero Oerat sie , O haberi uolebat Clodius popularis putabatur. contendebat Clodius , sie non esse minus optimatem , quam Ciceronem : Cicero contra , sie popularem magis esse, quam Clodium. argumento Clodius hoc utebatur, quod Milo, qui ei diem dixerat, accusationem persequi perbenatus auctoritatem prohibitus erat . itaque diserat a
cusator Sextii: Quae es ista uestra natio optima tium:cum sienatus, in quo principes optimatium sunt , Clodio contra Milonem Rudueris 3 Cicero nihil ad hoc respondit: quia neque id esse factum , negare poterat; neque, iniuria esse factum, dicere : quod in altero manifesta ueritas obstabat; in altero senatum reprehendere nolebat. quoniam igitur primum est in contentionibus iudicia is , obiecta refellere ; alterum, obiicere quod refelli ab aduersario non possit: primum non attingit , ob ea, quae iam dixit obi jcit aut e Clodio, ut quasi parem gratiam referat , non esse populares eos, qu0s operae conductorum sequantur , sied eos, quibus integer populus faueat. probat hoc qVilique
254쪽
argumentis . primum sumit a concionibus, ast rum a legibus, tertium a magistratibus, quartsi a ludis, quintum d gladiatoribus . huius unu eris argumentationis duas partes iam absoluit, eam, quae ad conciones, et eam, quae ad leges pertinet. ad gula argumenta conclusionem non appo nil : quia non ubique necesse est: cum ex ijs, quae dicuntur, facile iudices , quae conclusiosequatur, ipsi per seposint intelligere. conciresiones tamen, quia vim quanta addunt orationi, tribus argumetis apponit, post leges, post magistratus, post gladiatores; primam ct secundam particulares, tertiam uniuersalem , quae ad argumeta omnia,quae quinque esse diximus, pariter spectet. veru , quia declarandae artis negocium sei cepimus, non alienum est, in ipso conclusion usu qua ratio sit ruetur , o tendere . nihil enim est ad eloquentiam utilius , quam duorum perfectissimorum orato rum ingenia ex utriusque scriptis considerare ;eamq; putare esse rectissimam diserte ornateq; loquendi regulam, qua illi, siue naturae praecipuo quodam munere ,siue diligentia studioq; adiuti, cum caussas agerent, usi sunt. Concludit igitur Cicero primum interrogando, cum ait: Vtra igitur caussa popularis debet uideri; in qua omnes
retates cinitatis , omnes ordines una consentiunt;
an in qua furiae concitatae tanquam ad funus reis publicae conuolant ἰ deinde affirmando, his uerbis:
Videtis igitur populum ipsum , ut ita dicam, iam
255쪽
non essepopularem; qui ita uehementer eas, qui populares habentur, restuat; eos autem, quι ei generi aduersantur, honore dignissimos iudicet. postremo interrogando, hoc modo: Videtis ne i tur , quantum inter populum Romanum O concionem intersit j dominos concionum omni odio populi notari; quibus autem conssere In operarum concionibus non liceat, eos, omni populi Romani gnificatione decorari ἰ harum trium conclusonum primam uideo a sensu communi esse ductam. nam totum illud, Vtra igitur caussa, O quae siequuntur , ita dictum uidetur, quas omnes homines popularem esse Ciceronis, non Clodij, caussam iudicaturi sint. Alteram concissionem , itemq; tertiam a persona iudicum sumptam esse constat. sed hoc inter eas disserre iam ostedi, quod secunda per Uirmationem, tertia per interrogationem sit . placet enim, ut inpictura ,sic in oratione uarietas. possumus igitur, si do trinam ex obseruatione uolumus es,cere, conclusionem tans quam genus in tres partes diuidere, in unam, qua es a sensu communi; alteram, d persona iudico; tertiam, a persona nostra. primae duae Ciceronis exemplis, proxime recitatis, manifestae sunt. tertia testimonio non indiget. in eam enim uel sine
artificio nostra stonte incidimus : ut, si quis, di
vitiis cum uirtute comparatis, post argumenta in utranquepartem allata, ita concludat: est igitur diuitiis uirtus anteponenda. sed sued siensi
256쪽
communi, siue 2 persona iudicum , siued nostra
concludamus: orationem aut virmatione, aut intcrrogatione, aut negatione terminari necesse
est: irmatione sic: Videtis igitur Clodium non essepopulare : interrogatione hoc modo, Videtisne igitur Clodium non esse popularem ἰ negatione sic: Hon es igitur ut Clodium popularem esse possitis extimare. Pariterq; a sensu
communi tribus modis concludemus: Facile igitur es omnibus intelligere , Clodium non esse popularem : Quis igitur Clodium esse popularem dixerit o P emo igitur est , cui popu larem esse Clodium liceat existimare . Et dpersona nostra eadem ratio est: Clodius igitur popularis non est: Clodium igitur esse popularem putabo ρ Non igitur, popularem esse Clodium , existimabo. tque haec de conclusione atissint. Honestates: Phaernus de mendo suspicatur: mmilia enim sunt, Honestates, O, Omnes aetates: ut fortasse,cum d Cicerone scriptu fuisset, Omnes
atates , deinde librariorum culpa, duabus dictionibus corruptis, O in unum contractis , factumst, Honestatis .placet opinio uiri optimi O ingeniosmi: presertim cum, honestas, in hanc sententiam nemo ex antiquis. quod quidem ex libris cognostipo , usurpaverit. Tanquam ad su-nus reip. significat, Clodii contiones esse funera reipublicae: quod in iis nihil, nisi de interitu reipublica, agatur. O recte , furia conliolante
257쪽
quod uolare furias poetae dicunt. recte etiam, Concitatae: nihil enim placidum aut temperatum in Furias eadit. rectissime uero, Furiae ad funus
conuolant: quod nihil iucundu aut laetum furiae diligunt. operas igitur Clodianas, ad reipublicae perniciem libent illime coeuntes , uere o proprie furias appellauit. Gelliu se is, quem Cicero in oratione in Vatinium nutriculam seditiosorum nominat rquθd seditiones libenter foveret, atque aleret. dixit O hic testimonium in Sextium.
Fratre: L. Gelbo: qui cum Cn. Lentulo consul, cum eodem censior fuit, O in censura C. Antonium, qui deinde consulatum cum Cicerone gessi , senatu movit. Pedianus in commentario Orationis contra competitores . pro Cluentio. Optimo consule: quem locum hic habet , consule, cum Gellius multis ante annis consul fuerit in equidem glucor de mendo, eo magis, quod antiquus liber Caroli Sigoni, , iuuenis eloquentiae dostri naeq; laude praestantis , has duas dictiones non habet . quae si retinendae sunt, alteram mutarem , O pro, Consule, reponerem, Cine: ut, Viro, ad res gestas; Ciue, ad volu utatem siensiumq; de republica referatur . O fere uirum O ciuem Cicero in laude coniungit, ut libro IIII. ad Atti- ἰicum,o' uirum,o ciuem Memmium: post reditum pin senatu, Quid ego de praestantissimo uiro T. Annio dicamZ aut quis de tali ciue satis digne una quam loquatur ἐ pro Plancior Qtiid dicam C. Virgilio,
258쪽
Virgilio, tali ciui, O viro , beneuolentiam in me, memoriam communium temporum , pietatem, humanitatem , Iidem defuisse ψ Ordine eque stri: qui eques R. erat , isti nondum instratum peruenerat, ordinis eque ris dicebatur esse: βfenator factus erat , senatorii. erant igitsr duo fratres Gellii, alter ex ordine equestri, quia nondum ampliorem ordinem erat assecutus: alter , et si equum publicum haberet', i nobiliori tamen ordine, quem adeptus erat , hoc est . senatorio , nominabatur . non enim posterior ordo prioris .auferebat insignia , sed ad equum publicum,ct annulum , quae equestris ordinis erant, addebat latum clauum, hoc est tunicam purpuream, qua si
ii senatores utebantur. itaque Claudium Veronem , m Liuium Salinatorem , cum non modo senatores , uerum etiam censores essent, utrunque tamen habuissepublicum equum, eosin; alterum ab altero in censura essepriuatum, legimus apud Livium lib. x. Ornamenta confecit: quadringenta millia nummum. haec enim ad equestrem dignitatem ornandam necessaria erant . quod si cui minus esset, eques esse non poterat. itaque Horatius: Si quadringentis sexseptem millia desunt. I lebs eris. in epistola ad D. Brutum libro x. de equite Iomano nescio quo; qui magηa rei familiaris detrimenta passus , uix quadringenta millia DC -bat:
259쪽
bat: Equestrem, inquit, dignitatem uiasustinet. nec ad aliam sententiam, ut quidem ego exsimo , pectat ille Iocus in oratione pro Plancio. Qui ne equestrem quidem liendoremmitate iudicii retinere ponsisset .signisic timim,
M. Seium, iudicio damnatum, non existimati
rus modo iacturam fecis9e,' multa, quam ei iudices dixerant, de seis fortu nis tantum amisisse, ut infra censum quadrin gentorum millism redactus sit. Setκm, q', Ii,praeter exi imationem, equeBris quoque-dunis dignitatem iudicii calamitas abstulit, populus tamen M. Pisioni , honum nobilissimo, innocentissimo , eloquentomo , in honoris tentione praeposivit. Quiritur autem hic, nec mi ria: qμi potest Gellius equesris Ordinis nomen retinere, si ornamenta conbecit; iam enim σHoratio, σ ex imo Cicerone probatum est, P. equori censu non pet , hoc est qui quadringenta millia non haberet, eum in equora ordine loci
non habui e . Ad hanc dubitationem seuppedi
tat facite, quod restondeam , antiquitatis obse ratio. primum illud dicimus: equites equora to-co a censore motos esse, uel ob tenuitatem, uel obci Uam. Gellius ob tenuitatem mouendus erat :ideo tamen moueri non potuerat, quia detrIme
tum illud rei familiaris post conditum torum cerat: ut, etiam si quadringenta millia possidere eii det, in equestu tamen ordine eo
260쪽
1Mnere posset , Onec ista creati cui q- rem aestimarent, N; censustratores, equitet dices uel in ordine Penquesuo ac loco retinerent,
quia segem fereti, aut concaenanti Clodio Gellius
Philippi: bominis eloquentisimi, de quo in libro de claris oratoribus , in tertio de oratore, in oratione pro Quinctio. Solus comesset: quo modo igitur popularis; cum hoc nomen in eos conueniat, qui benefici, ac liberales inpo tumsunt Impuro,&petulante: oblibicines , O impudentiam. laudatur enim maxime in adstiscente ca litas , o pudor. Idiotarum : hominum imperitorum,qui uulgarem quadam, sine modo, mendi rationem Muuntur:
quibus c iceno πισορbos hic opponit; quod hi, a temperati exquisium quoddam uris genus accurate seruant. Diuitiis: