장음표시 사용
541쪽
Natale solum Asphodeli silvas Hesiodus, Homerus autem irrigua prata, dixit. Od f. A N Ω. ubi amoena Elysii campi vireta
δελον λειμωνα , asphodelo florentia prata vocitat, quae verba significatu suo respondent Hebraicis ChabaIIseleth Basscharan , id est, Asphodelus prati vel campi Saronii. Antequam ad alia ab Asph delo progrediamur, liceat mihi de Sarone novum quiddam attexere. Scharon, si secundum me cillem dederint interpretes, Campestris fuit regio , convallibus circumventa. Talem esse declaratur I. Quod montibus Libano, Basani & Carmelo annumeratur. ysa. 33: s. Pudebat Libanum, languebat , erat SARON
quasi solitudo, rudebatque Basan U Carmelus, li- s. ωσ-ria Libani dabitur Sioni, Carmeli U SARONis. Eodem igitur sensu modo accipias ,.quod of Ia: i 8. legitur Imπ' quo ibidem V 22. Id b, Rex ad Camelam , i. e. urbium
villarum circa Carmelum. II. Quod I Chron. 27:29. Opponuntur Saron atque Convalles. Armentis pascemibus in SARONE praeo erat Sitrai Saronita, armenris autem pascentibus per convalles Saphat,ssius Adlai. IlI. Quod Lucas Aia. 9: s. Saronem Graece v Citat τον Σαμενιῆν, cum articulo masculino , Viderantque sanatum Eneam omnes, qui habitabant oddam νω τοι μου ipsium Saronem , id sussicienter arguit non urbis , sed Campi, in aequalem altitudinem editi & vallibus circumdati, nomen esse Saronem. Asphodelus Saronis, in Saronis planitie prae aliis floribus eminens & excellens , exaltatam Christi Redemtoris humanitatem significat ut lilium convallium humanitatis adumbrat humiliationem. Cant. II: I. Ego sum Asphodelus Saronis , lilium conval
Flos pulcherrimus, nomen dedit Claudii Caesaris Liberto, cuius meminisse Paulum existimat Gratius ad Rom. I 6: II. Author Chaldaicae paraphrastos Cant. 2: I. IV I ri, Narcissum interpretatur: Ndim reare 'o assimilata sum Narcisso urirenti. Sed ab eo dissentiens Ahen ΕΣra, florem esse tradit nigri coloris , eX hracinthorum scilicet genere, quos Maro ferrugineos vocat, & Columella caeruleos. Ferrugineum est subnigrum, qui
color etiam violarum, quibus a Martio mense fecimus nomen, un
de Claudianus violas vocat dulci ferrugine pictas. Non tamen dis si simu-
542쪽
simulandum est, quod & purpureo colore tingitur Narcissiis, de
quo in Bucolicis Virgilius: Pro molli viola, pro purpureo Narcisso. Et Plinius lib. XX l. cap. I s. Narcissi duo genera in usum medici recipiunt, unum purpureo colore, & alterum heloacem, id est, Salmasio interprete croceum : verisimile est Aben Ezram nigrum dicere Narcissum quem Poetae purpureum : quemadmodum purpuream humilemque violam quam a mense Martiam appellamus, ob nigricantis purpurae similitudinem Graeci μελανιον α μέλαν, id est, nigram violam dixere, & quem purpureum vocat sanguinem Statius Theb. IX. Dat purpureus niveo de pectore sanguis. eum Ovid. Metamor . I. XI I. nigrum adpellavit:
Mors caruit sensu , plenoque gutture suxit Inque toros inque ipsa NIGER caressa sanguis.
Nos vero existimamus Asphodelum a bulborum multitudine dictum, nomine Chabatseleth insinuari, non Narcissiam, qui ex uno duntaxat assiargit. Adde, quod Chabattseleth in campo Saronio, non in montibus nauci legitur : Narcisitis autem probatissimus ut author Dioscorides in montibus nascitur. Non abs re nomen a ναρ- ην, hoc est , a stupore vel torpore , meruit , nam nervos hebetat, di torpidas facit gravitates. Quapropter & Sophocles subinterraneorum Deorum coronamentum eum vocat, quod scilicet defuncti & morte torpidi, torpido flore merito Coronarentur. Plin. lib. XX. c. I p. de Narcisso. Hunc stomacho inutilem &ideo vomitorium alvosque solventem , nervis inimicum , caput gravantem, & a narce Narcissiam dictum putant, non a fabulosio , puero. Asphodelus contra saluberrimi ceniebatur victus. Man debatur enim antiquitus, Hesiodo teste, tum caulis ejus in Cinere tostus, tum bulbus, cum semine, & oleo, & sale, addito, quin etiam cum ficis mira voluptate. Matthis. adDioscor. I. D. c. I 66.
Crocum cur Syri ab operiendo vocaverint. Arabibus Zaphran a eo
543쪽
uis N laudati mum ex Austria petitur. Propagines Sula nitidis Nardus Et Crocas., D E CROCO.Crocus Hebraice VIII, a DI , quod Syris & Cha'daris est
operire, tegere & munire, Ec quia ta litera servilis intendit nominis significatum, plantam vel tectissimam vel etiam atque e tiam tectam sonat, ut tam i est eximia redemtio, talΠn ingens vel iterata vacuitas, cir eximia pulcritudine illustratus aer. Iam & caulis ejus involucris gaudet squameis, quorum unum in altero positum atque infixum, & quod Matthiolus testatur, radicem habet bulbosam pluribus contectam tunicis. Not. ad Diosc. I. I. c. 26. quae observante mis, tuberculum est. carnosum alio tu- herculo minore superne innato , & utroque membranulis aliquot involuto: quae Croci nota, quum sit singularis, nec in alio genere Observata, accurate crocum, tum a bulbis, tum a caeteris plantis omnibus distinguit, ut adeo dubitandum non sit, ab involvendo vel muniendo nomen accepisse. Idem Arabibus & Persis Corcum, & a flavo colore Zatiphran vocatur. Describitur a Matthiolo: Planta comosis foliis, longis, angustis, capillaceis , planis tamen, non rotundis, Tragopogoni modo, sed angustioribus dinumerosioribus humi accubantibus, densis ac mollibus. Floret post AEquinoctium autumni, anteaquam folia proveniant,soribus Colchico Ephemero similibus , purpureis ac aspectu jucundis. Κ medio rubra prodeunt stamina , in crassius tum cacumen desinentia, quibuscum ex eadem fere origine quidam e eunt processus exiguae linguae figura, aurei coloris iis similibus, qui in Colchici flore habentur. Floret crocum continuo mense C. Commentar. in lib. I. 2s. Petebatur olim ex Ciliciae monte Coryco, ex Lycia, & AEgybus. Ita enim Dioscorides loco laudato, a Scaluero emendatus, Scallerian. prim. p. 39. Secundus is cus ab eo qui e Ciliciae monte Cooco datur Lyciae croco e monte Obmpo. Dein ex AEDbus AEtoliae. Hodie ex Persia, ex Insula Mad Dgascar, ex Hispania, Gallia, Anglia & Austria, ad nos adsertur. Optimus, & Aquilano& Gullico etiam prie stantior, in Austria nascitur infra Anisum amnem. Vid. Valentis. Hist. ib. 2. c. ΙΑ Ε 2 CANT. Diuitiam by Cooste
544쪽
HIEROFuYTI cI PAns ALvxRACANT. 4: I . Propagines tuae Nardus cst Crocus. Fructus, quem in te producit Sanctus Spiritus est humilitas. Nardi folia sunt infra florem suum , ejusdemque spicae infra folia nascuntut & radicem Constituunt 3 & crocum gaudet calcari & alteri. Ideo juxta semitas & fontes laetissimum. Plin. I. XXI. c. s. Hinc Poeta: Pulcrior ut crescat teritur Crocus 3 o furor ingens, Laetior ut possis surgere nolle premi. Apposite S. Hilarius: ,, Hoc proprium habet Ecciesia, & dumis opprimitur Crescit, dum contemnitur proficit, dum laeditur D vincit, dum arguitur , intelligit, & tunc stat cum superariis videtur.
PORRuM, ALLIUM, GAEPA. Porrum sectile in Ser turis Chat sir , Allium vero Schum adpellatum. Vinures allii in Thalmude celebratae. Caepae sunt bella lim. Earum genera multa. In his etiam Asicalonia o Gitthan. Ascaloniarum praestantia. Caepas, Porrum V Allium, AEnptio. rum scilicet Deos, Israelitae degeneres Mannae irae tulerunt.
Porrum duplex capitatum dc sectile. Illud in terra Israelis proveniens pluraliter dictum a Rabbinis hoc in Scripturis Sacris memoratum, NX , in Thalmude PIVUr , id est, καρ- τήν Porrum sectivum sive sectum dicitur, quod tonsile apud Mar
In quibus es lactata sedens S tonsile porrum. Hebraeorum ' aeri natum ex uran, id est, decisum , semim, qua Voce & gramen denotatur, plane ut apud Thalmudicos N I. ta re & gramen & pcirrum significant.
tanν est Allium de cujus virtutibus agitur in Baba Sama pag.
545쪽
81κοI. r. Quinque res dicuntur de allio: Saturat, calefacit, splenis didam reddit faciem , multiplicat semen , & occidit vermiculos in intestinis. Sunt etiam, qui dicunt signere amorem & tollere Zelotypiam. Non igitur est, quod miremur nostrorum temporum Uerpos , magni Thalmudica medicamina aestimantes, tam assidue allii vorandi voluptatem appetere eaque gaudere.
Caepae sunt In his nobilitate cognata genera, non ΙΕ-Ryptia tantum, sed & ea, quae juxta Ascalonem & Gathum Palaestinae oppida nascebantur. Theophr. lib. 7. cap. q. de His. Plant. Differunt ec caepae & allia genere. Sed CNarum genera plura, ut quae a locis nomina accepere, Gardiae, Gnidiae , Samothraciae , item Seianiae , & Fissiles & Ascaloniae. Carystius apud
Athen. Dimoseph. lib. 2. p. 68. sativis oleribus annumerat nasturistium, adrianum, aliis apium , caepam , cuius species sunt Asca. Ionia & Getaea. Sirabo Gogr. lib. XvI. Ascalonensium regio praeiscipue caepas sert, oppidum sane non magnum est. Describitur autem a Matthiolo Ascalonia his verbis: foliis provenit tenuibus, longis, teretibus, fistulosis, in acutum desinentibus, cervice pariter tenui, bulbis numerosis , ab imo radicum cespite prodeuntibus, paullo nucis avellanae majoribus, parvi fici facicm repraesentantibus, sapore admodum acri, haut tamen ingrato. Seruntur Ascaloniae caepae in hortii nostris ad ciborum condimenta. Εxcalfaciunt & siccant, incidunt, aperiunt, proVocant, dejiciunt. Non solum ea omnia praestare possunt, quae caetera Caeparum geonera, sed & cibi appctentiam faeiunt, vermes intestinorum necant, & caput non adeo laedunt.
Tria isthaec olera, porrum, allium & caepas, Israclitae, ut invidiam Mosi & Deo facerent, Mannae , coelesti cibo praetulerunt. Num. XI: F, 6. Recordamur porrorum , caeparum N alliorum, V nunc anima nostra arida est , penuria solidioris atque suavioris victus , extabescimus : Nihil quicquam es, quod edamus stanIum Man obversaIur oculis noseris. Nullum est dubium , quin Israeliticae in AEgypto degentes, etiam ex melioribus AEgypti ole-
546쪽
ribus, quam allio, porro Zc carpis, victum sibi paraverint. Vescebantur AEgypti nobilissima colocasia , quam Cuamon alii vo Carunt. Proxima authoritas cichorio fuit, quam intubum erraticum vocat Plinius. Fuit Anthalium , mel pili magnitudine &rotunditate, sine nucleo, sine cortice. Mandebant Oc Oetum &Aracidnum & Aracon. Uulgarium in cibo apud AEgyptios nomina, condrylla, hypochocris & caucalis, anthriscum, scandix, quod ab aliis trasopogon vocatur, parthenium, stychnum , COrchorus, di aequinoctio nascens aphace , Acinos, quam epipetron vocant, quae nunquam floret. His , inquam , frui in Aggypto Iudaeis licuit, quibus in deserto cum caruissent deteriores celebrarunt, allium, carpas & porrum, quod, ut videtur nobis, ea de causa fecerunt, ut viliores & illi bcrales cibos cum manna coelitus dato Comparantes, in majorem contemtionem coelestem victum adducerent. Praeterea scelestissimo quiritatu significabant, sedum AEgyptiis servirent suavioribus modis suisse nutritos , quam in deserto alimoniam eis providente Deo. Tum enim iptis licuisse cibis vesci, a quibus veneratione quadam AEgyptii abstinuerunt: herbis scilicet & carnibus animalium , quae divino cultui consecraverant. Herbas enim ipsis pro numine fuisse , praeter alios testatur Plinius libri undevigegmi capite decimo sexto: Allium caepasque inter Deos iureiurando habet AEgyptius. Et
venal. Sat. X v. Porrum S caepe, nefas violare ac frangere morsu. O sianctas genies, quibus haec nascantur in bonis
Prudentius contra SImmachum - quod triviis brevioribus ire parati Vilia Niliacis veneramur oluscula in hartis.
Porrum N c. e nefas imponere nubibus susAlliaque ex terra caeli super astra D are. De pecorinae autem carnis abstinentia canit modo laudatus D
nalis , dicta Sa rar- - - - Lanatis animalibus abstinet omnis
Mensa, nefas illis fotium jugulare capellae.
547쪽
DE AB sYNTHIO, HERBA CORYMBIFER A. Errant, qui Lahana in cicutam vertunt. Nominis etymou. Lahais
na es absinthium. Cum uisissimis odisss S sum opere fastiditis
rebus comparatur. Igitur notat Uictionis amaritudinem, doctrinae falsis N injustitiae fructus , Evangelii dulcedinem corrumpentes. Iniὸr ab trii dotes es Aomnum conciliare; id quod nomine suo praefert. Exploditur etymon a Graecis allatum. Loca absinthii feracia.
y, doctissimi Interpretes Absynthium , frustra alii cicuis
tam, interpretantur. Lahanae enim amaritudo in sacris literis tribuitur, 'ua cicutam carer: ex eo liquet , quod multi eam, qui vim ebus veneficam ignorarunt pro pastinaca vel petroselino comederunt. Compositum videtur ex praepositione dc nomine', quod collectaneum est vocum cc natat quae affictionem & molestiam denotant, quasi dicas plantam , quae gustus amaritic affligit & molestiam exhibet. usitatum fuit in Oriente vocabulum , eoque vocatus Hana, filius Tetibbonis, mulorum inventor, Gen. g6:2 . ejusdemque patruus, Sehiris filius. I Chron. Id 37, M. Sed rectius & simplicius opinor , eX Arabismo repetas nominis originem , in quo usitatum verbum labara , abegit, procul esse jussit, aversatus ab
minatus est. II. Ansin TMIuM AFFLICTιONIS, DICTRINAE FALSAE, AC INIUSTITIAE, SIMBOLuΜ.
Saluberrimam plantam amaritudo sua in fastidium & abominationem adduxit. Igitur a Scriptoribus Sacris cum amarissimo liquore sellis recensetur. Ut yerem. 9: Is. ω 23: Is. Faciam , ut comedant absinthium , dabo eis bibere aquam fellis , & comparatur Cum rebus acerbitatem, tristitiam, nauseam & Corruptionem afferentibus. Ita notat assiictionis amaritudinem , T . 3: I9.
548쪽
Recordor Uictionis meae, N ploratus mei, ab thii θ' fellis. Exitum notat tristissimum, Prov. s: ψ. uod extraneam , id est , adulteram, manet, amarum eri , ut absnthium , ' acutum ut gladius extrema gaudii luctus occveat. Notat doctrinae falsae, impietatis & injustitiae tristissimos fructus, Deut. 29:I8. MIit in vobis radix proferens felleum quiddam aut ab thium. Amos 6: 7. Mutant Bethelitae in ab nihlum jus , N justitiam humi collocant. Notat haeresin, quae Evangelii Corrumpit dulcedinem , Apoe. 8: Io. Cecidit e caelo sella magna in Ieritam partem fluminum, S in fontes aquarum: Nomen autem sellae dicitur , - - ιhium e Versa est igitur tertia pars aquarum in Absnthium.
Nec tamen illa, tam aspera, tam ingrata, amarities, impedire potuit, quo minus innumeris dotibus ad salubritatem hominis valeret. Inter quas postrema haut est, quae ipso ejus vocabulo insinuata. Absinthium quippe a Syris, qui plurimis plantis dederunt nomina, vocatur NI. IN A schista' & Arabibus G I i. e. pater somni. Non latuit emcacitas illa veteres , quos Plinius seoquutus , ait, Absinthium somnos allicere olfactum , aut inscio sub capite positum. Approbant dictum Tabernaemontanus & C. Bautinus , c his etiam certior fideliorque testis firmavit experientia, qua deprehensum est, absinthium non minus Conciliare somnum, quam Rota cum aceto , iris naribus subdita , Cinnamomum, Aristolochia, odor foliorum alari, naribus illitum malois bathrum , baccharis odor, quam denique anisum atque papave
Vim igitur & structuram vocis non intellexerunt Graeci, qui 'A-ψίνθιον απἐ ἔ α, εσθαι, per antiphrasin dictum putant, quod nullum . animal ob eximiam amaritudinem hac herbam attingat. Sed diu est, quod constat inter doctos, in etymorum vestigatione ut plurimum peccare Graecos. Denique falsitatis arguitur quoque Grotius, cui Αινεν est nomen urbis, unde nomen herbae proveniat.
Uberrimum dc gignendo Solum Genesaritidis fuit, unde Ge
549쪽
. . DE UERBI f., CAP. VII. rnes licum & Tiberiadense vocatum , de quo Taberna montanus Herbarii libro primo , fol. 2I. Porro Absinthium Santonicum Judaicum , quod dc lumbricorum semen Rauetooso & caupariuaubino dictum , passim in Judaea . imprimis autem circa Bethlehemi, Salvatoris noliri natale sotum, provenire scribit Theod.
ZQvingerus lib. III . de herbis. In cinericia , i inquit, ibi exit foliola, vulgaris absinthii Jhaut dissimilia ; caules teneri, flavescens semen, odor jucundus, gustus cum salsa quadam acrimonia acer bissimus.
HIssopi etymon Graeci ignorarunt. Vocabulum ejus non exscriptum est ex Hebraico I IN Venit a vagandi verbo Zabab. Fasciculus lassepi pro aspergilio fuit. Lepros mundatis Usice explicatur. 'Id opus de qua pos Cedrum disseruit Salomo. I Reg. 4: 3ῆ. EA, muro nullum h opi genus nascitur. Nec ad bdissopi genera referri - possum Origanum , marum , sambucas , pulegium , ω sature ἰ., multo minus parietariae herbae V stirpes perrosae. AFertur ab
Autore verso nova eaque firmatur experientia. Perperam solici-ratur lectio nominis ύmσωπον. H opus S spongia in arundine porrecta Christo. MENTHA decimatae decimatae causae. Graviora
legis , judicium , misericordia, Mes. Olerum viliorum decimae an debitae ex legis praecepto fuerint,
Υσσωπον Graeci autores dictum volunt, quasi οή δνον ἐπὶ τον ωποι, nullo sensu. Nec veritatem originis assequuntur , qui ex Hebraico nomine Eetis exscriptum putant ύσσωπον. Nam ne una quidem litera reperitur in voce Ehraea, quae Graecis resipo. deat. Aleph certe non vertitur in Spiritum asperum , neC LM in transit in ιν , neque Beth licet congenera mutatur in π. Unde ergo arcessenda horum nominum origo p Εquidem deductum puto ύσσωπον ex vocabulis Syriacis, Supha enim HyGDpua adpellatur, quibus eodem sensu iisuemque literis respon-
deat Arabica hoscui sua, quae conjunctis in v
550쪽
nam dictionibus constituunt nomen-Beth enim rediturum ante v cognatum, ut selet in compositis, eliditur. Vid. Institui. nostras cap. XVI. reg. IO. Adscita ob flexum terminatione Graeca, dc vocalibus ad sonum Graecis familarem mutatis, excusum est οσσωτον, vel οῦσσωπm. At unde derivabimus Hebraicam adpellationem ΕΣobp In toto linguarum Orientalium penore non reperire est radicem Irri , quod indicium est , alio ordine venire radicales, vel permutatas ni isse literas. Nimirum an transpositis elementis prolatum loco I NI, quod venit a I II, id est, vagando, litera I repetenda in N migrante, ut in INI lupus, qui & ipse a vagando dictus. Ut in IN ' myriades , quod a III, ut in Nan sermo tuus, quod a Iari deductum. Vid. Insilui. cap. XI v. p. s s. N δερ.
II. LEPRosI MUNDATIO, AIPERGILLO HYSSOPI CONFECTA, MYSTICE EXPLICATUR.
Fasciculus aut virga hyssopi in Mosaicis libris saepius asper-gilli vicem supplere animadvertimus, Num. I9r V. I 8. Acciapiem MFwn intingues aqua lustratoria vir mundus, o a*π-ger ea tentorium , tes omnia vasa S animas , quae ibi fuerint. Myssopi fasciculo in sanguinem jugulati agni paschalis intincto, asperserunt Israelitae superliminare duosque aedium postes , eo sanguine pedes suas ab AEgyptiis distinguentes, ne a percussore Angelo perirent. Exta. I 2: 22. Porro hyssopus cum ligno cedrino & coccineo dibapho in sanguinem jugulatae aviculae intincta, aspergillum fuit, quo leprosus septem vicibus aspersus mundabatur. Lev. 3Α: 6r 7. Aspergilium autem , nostro judicio hieroglyphicum est verbi divini , quo mediante pretiosus ille sanguis nobis offertur , quo a peccatis omnibus mundamur. Cedrus est verbum Dei, quod in Christo monstrat Dei poten iam & sapientiam. I Cor. I: 2 . Dibaphum coccineum vel vermiculo cocci tincta Iaha fgnificat Dei verbum, Iudaeorum offendiculum. ibid. V. s. Dyssopus humilis planta indicat verbum , quod , quum non sit Sapientia seculi hujus. Graecis est stultitia Per hoc sanguis Jesu Christi animis applicatur. Hoc mundari voluit ab impuritate sua David Psal. si: s. Expiato me lassopo , ut mundus sm : abluiso me, ut prae nive albeam , ut sanguine Messiae purgatus justus habear. Quem hyssopus & lana coccinea exceperant sanguinem, e