장음표시 사용
551쪽
DR NERRI s. CAP. VI ID . 4, aspersi Moses librum Legis & omnem populum. Exod. 24: LSanguis foederatis sanguinem Jesu Christi notat, per quem solium sit remissio , D. s: Io. Hyssopus & lana coccinea sunt Dei verbum . Christi sanguinem peccatoribus applicans. Aspergitur liber legis, volumen scilicet quod legem scriptam continebat : is liber cor humanum est , in quo Dei verbum observatur, juxta
illud Davidis: Psal. 37: 3 i. o justi animo est lex Des se , dc Psal.
Verba I Reg. 4: 33. ita vulgo vertuntur : Eloquutus etiam est
Salomo de plantis , a cedro , qui est in tabano , usque ad lassopum,
quae egreditur de pariete. De versione convenit inter expositores,
de versionis sensu non convenit. Nam hyssopum , & quas con- generes hyssopi stirpes fingunt, ex muro vel pariete nalci, a ne mine observatum est: uti vicissim, quae ex muro vel pariete prodeunt herbae, hyssopi generibus non annumeramur. Et ea qui. dem, quae in Thalmudicis pandectis recensentur , certum est neque ad hyssopum pertinere, neque, ut vel ipsa hyssopus,eX mum ro proVenire. Non, quod primo loco nominant id est, BuX torsio interprete , Origanum. Licet enim latio lit hyssopi simile in muro tamen non assurgit. Non NIVUN , quod Abro tanum interpretantur , qui frutex ex Absinthiorum genere, ut Rajus dc Murnefortius volunt. Nec est RUI Marum, herba surculosa, flore origani, seliis multo candidioribus, flore odoratiore dc natura Si*mbrii, quae Dioscoridis descriptio, si vera est, redar. guit Thalmudistae sententiam , qui Marum Hyssopum esse assirma vit .nhabbfol. los. col. 2. &Glosiatoris, qui Salviam exposuit. Neque PreTuν samsucus, quae est Majorana, vel Amaracus veterum. Diosc.ι. III . e. 7. Nec haberi potest ri O , quam nunc pulegium, nunc Sisymbrium esse dicunt. Majemonidae autem & BartenOrae idem sonat , quod Arabicum badarongon vel morou-gon , Ocymum. Be Arabicum , ut alias , locop, est positum. Nec etiam id est, Satureja, quae & thymbra sativa , Blio hyssopi, flosculis Der intervalla ex purpura candicantibus, O dore saporeque gratissaino. Ex asperis & laxosis emicat, non ex F E Pa
552쪽
Parietibus aut muro. Jam , quae ex muro nascuntur & parietarias siunt herbae, Muscus, Adianton seu Capillus veneris , Hel xine, Sideritis, & Ai Eoon certum est, eas nullatenus posse cum hyssopo Comparari , tantum abest ut ipsius nomine censeri queant. Earum denique stirpium, quae petrosis gaudent, nulla hic debebata commentatoribus fieri mentio, Scriptura de iis tantum loquem te, quae iuxta versionem ipsorum , de pariete egrediuntur, non dctiis , quibus saxa vel petrae natale solum. Nulla igitur hic ratio
habenda erat scolopendrii, nulla lichenis, fili pendulae, lithosper- mi, pimpinellae saxifragae , meliloti & symphyti petraei. Liba-
notidem quoque vel Rorem marinum hic audire ideo vetamur, quod is hyssopo toto habitu & natali solo dissimilis , pariter ut supra laudat α stirpes, nec te petra nec de parietu eXis. Ut enim appellationem hysopi congruere credamus Libanotidi, non sussi- Cit cum Ochino dc Piscatore ostendere, saxosis eam gaudere, &in aspersiorus usum esse idoncum. Quum igitur ex dictis pateat, nonduin a visis doctis repertam esse hyssopum , quae ex muro vel sariete prodeat , non abs re suspectio mihi incidit , vim vocum Iebraicarum, quae leguntur i Reg. . non recte eX presiisse Interpretes. De alia igitur Uersione cogitanti, in mentem mihi venit, 2 etiam significare AD, praepositionem; eXempli gratia, I Reg. XI: 2. Non venietis taria is eos, nec illi venient taII AD vos. PHι. l8: 7. Et clamar meus coram et veniet vaIM AD aures editis. Prov. 2Or I9. Via viri ID, U AD Virginem. Tudis. I9ἰ I3. Perge , ut Vfropinquemus m apia nM AD alterum istorum locorum. Isai. Io: EI. Reliquum reverteIur, reliquum Pacobi, a AD Deum potentem. Host. I 2:7. TI NIAD Deum tuum convertere. Gen. xi: 4. AEdiscemus Iurrim , quin pertingat O Pν2 quo AD coelos. Psal. 36: 6. Domine Duill AD caelos pertingitur benignitas tua , veritas tua usqud ad nubes. Job. 2ψ: s. onagri in deserto exeant tabPan is opus suum. Hoc igitur senla accepta praepositione locus tot hactenus vexatus dubiis in hunc modum vertatur: ,, Disseruis Salomo de plantis a Ce- , , dro , quae es in Libauo , usique ad Bhyssopum , quα progreditur ad ,, eticinum murum. Primus hoc observasse videor in hyssopo candidi floris. Plantaveram eam a muro cubiti distantia , verum ipsa annuo spatio , relicta , quam natalem habuit, terra, sensim versis murum progressa, tandem ad murum, deficienIe ulterius ter
553쪽
ra, substitit. Nec dubueri quin idem evenerit in hortis Palae.
st Inae ad decliva montium sitis , quorum cultior terra , ne in valles su ectas imbrium incursu deflueret, muris continebatur.
IV. SPONGIA HYSwPO ET CALAMO CIRCuMPOSITA.
De Spongia , 'imm aceto repletam , Domino nostro in Cruce sitienti quidam outtait apud Marcum cap. I s: 36. & Matthaeuma : 48. legitur, in x lini ci cumposuit 3 apud Iohannem Is: 29. hyssopo circumposuere. Putant quidam literarum bene periti, hyssopi nomine calamuA seu arundinem vocari. Salmasio judice calamus simpliciter dicitur de illius fruticis vel herbae caule aut
scapo , qui geniculatus, & internodiis distinctus sit, qualis non
est caulis hyssopi . Et quum tot sint arundinum sive calamorum genera , durum est hyssopi caulem , calamum absolute appellari. Ut vocetur calamus, inquit Bochartus, Hierozoici parte prima, p. ss I. herbae caulis, in qua nihil δονακώδες, res est sine exemplo. quidem non est sola arundo , sed proprie ἔ οὐκ ὀχαυλος, frumenti caulis, ut habetur in Hesychio. Sed calamum pro herbae caule, qui neque sit nodosus, neque Concavus , qualis est hyssopi caulis, non puto me legisse uspiam. Praeterea nullus video, quomodo spongia hyssopi cauli defixa vel involuta, potuerit ad Christi crucifixi os admoveri. Debent, qui in magna turba in exemplum statuuntur, tam sublimes evehi, ut omnibus sint conspicui, ne visum intercipiant peditibus', si qui equites proxime adstant. Hyssopi rami non solum exiles describuntur , sed &humi jacentes. Isaacus Ben Omran , Arabs scriptor: Extendun-rur rami ejus in terrae supersciem. Nec quisquam sibi fingat illos esse firmos & rigidos, ita, ut calamorum vicem praestare Dossint. Hinc rejicit eorum sententiam , qui receptam Joannis lectionem licitant, & pro δεσμω, σισυπω legi volunt, vel οῦσσω. Tamen istorum exemplo, & ipse ausus est movere literam , & pro ύσινού-
πω scribere ζσσωπον. Nobis autem religio est temerare & corrigere Scripturam, & alio modo explicabilem esse hanc dissicultatem arbitramur ; nempe, si dicamus, circa hysopi fasciculum ligatam fuisse spongiam aceto plenam , & arundine in hyssopum infixa, oppletam aceto spongiam Christo porrectam. Ita factum intelligitur , quod Matthaeus i8: 48. dc Marcus I s: 36. scribunt; su m sisse aliquem spongiam aceto plenam , circumdataque arun-
554쪽
Implentes ipongiam aceto, eamque hyssopo circumdantes admovisse illius ori. Nimirum Hyssopus & spongia arundinem circumdedere , hyssopus quidem proxime ei haerebat, hyssopo interjecta spongia. Steterunt in eadem sententia Chrysostomus, Theophylactus, dc ante illos, Hilarius & Augustinus.
Mentha ab odoris suavitate ἡδυοσMον vel iacimm Graecis dicta, quam alii Mintham vocant cognita herbula , ex instituto Eccle- sue Iudaicae decimata. Thalmud , Tractatu Τoma, fol. 83. col. 2. Decimatio olerum est a Rabbinis; qui etiam in Massechet Mahaseo roth hyssopum & origanum & viciam quoque decimari volunt;& vicium quidem , quia famis tempore , pro Cibo usurpatur. Quorsum vero mentham aut rutam Z An quia, praeter juris divini interpretationem , medicinam quoque factitarunt Levitae , Ruta& men tha in decimis eorum allatae, ut remedia quibus expugnantur .morbi , in promtu haberent. Istas vero ment hae decimas non improbavit Chrillus , icd quod scrupulose minutorum oletum oblatis decimis, gravissima divinae legis praecepta negligerent, id vero in hypocritis temporum suorum Scribis atque Pha- iistis damnavit, Matth. 23: 23. ne vobis Scribae N Pharisaei, qui decimatis mentham , cst anethum , Iminum, S reliquistis quae graviora sunt legis , id est , ut cum aliis erudite explicat in Commentario Tanferius, quae lex praecipue postulat, tanquam ipsum animum, internamque Dei ac proximi dilectionem spectantia, sine quibus pietas consistere non potest, & quorum Comparatione omnes externae observantiae de sacrificiis, de decimis, de caeremoniis leviora sunt, & velut media respectu finis, de quo MMth. I 2: 7. & Mich. 6: 8. Iuni Clusa, id cst, justitiam , qua cuique suum redditur: Mis ERICORDIAM, qua ex benignitate proximo succurrimus Consilio , opera , opibus , etsi non debeatur ex Justitia. Itaque duo illa complectuntur universa officia erga proximum, quibus eum diligimus, sicut nos ipsos ; & PiDEM. in Deum , qua tanquam radice indicatur etiam spes & charitas: seu intelligitur fides in Deum , quae per dilectionem operatur,& proinde id , quod respondet illi proximo praecepto : Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde , dcc. Haec scilicet gra
555쪽
viora legis, quae spectant duo illa maxima praecepta , in quibus universa lex pendet & prophetae, oportuis facere , scilicet summa cura prae caeteris omnibus,'illa de decimis ment hae & amet hi non omittere. Ex quo quidam inferunt, illas vilissimorum olerum decimas vere fuisse debitas Levitis, quia dicitur, oportuis. Sed facile responderi potest , vel illud oportuit poni, pro Conveniebat, vel Christum loqui juxta mentem Pharisaeorum, scilicet si putarent, ea ex lege deberi. Quamvis vero superficies Legis ea n n videtur excludere dum dicit Leviticus : Omnes det imae terrae sυε de semine Domini sunt , videtur tamen rigor ille non suisse intentus a Legisatore. Et idcirco quando illa eadem generalis sententia, quae habetur Dem. I : 22. mox ibidem per partes ex plicatur, solum exprimuntur decimae frumenti, vineae, &olei, ruae alibi dicuntur communiter decimae de area & torCulari. Un-e S. Hilarius dicit citra culpam praeterire licuisse.
A Tm decimationem an supersitio suaseris p an vi legis prae sandae in opus supererogatorium degenerarit Z A Syniario praecuram non meruisse reprehensonem , s divinis legibus hominum flatuta non aequarentur vel prae errentur. R decimata. C UMDNUM a latendo em dictum. De seminis ejus excussione. De Tritura Hebraeorum. CORIANDRUM Hebraeis Gad voeatum ab incisuris. Manna vi semen Coriandri. Syris Coriandrum Car an a perfosso semine dictum.
Anet,um soliis & floribus foeniculi, seritur in hortis, in condimentorum atque medicum usum. Decimas ejus dabant Scri- hae & Pharisaei. Matib Σ3: 23. de quibus disputant Thalmudici in O razim cap. 3. Mahaser. cap. I . Pea, cap. 3. Aboda Saras . col. 2. Disputatur an hortensium seu olerum decimae exigantur in lege, quae praecipit decimam seminis, vel proventus terrae, di fructuum,
556쪽
qui ex arboribus leguntur. Levit. 27: 3 o. omnes decimae terrae ex semine terrae , ex fructu arborum , DOMINI sunt et res siancta , seu separanda, Do Mi No. Negant illud post Rabbinorum maximam partem Beza , Drusus , & in Exercitationibus Baronianis
GDabonas , olerum decimationem non accersentes altius, quam
ab illo seculo , quo superstitioni di operibus supererogatoriis indulgere coeptum est. Ucrum ita opinantibus adversari videtur
dictum Christi , de olerum decimis : Haec oportuit facere , i
non omittere. Quae ratio movit Sixti m Ammam , ut de hoc
loco sic sentiret, cum lege tamen resiliendi, siquis meliora : Ad minimorum illorum praestationem ex leget pios fuisse obligatos, eam tamen progressu temporis Iudaicae genti ancubuisse Cincitatem, atque affectatae pietatis studium , ut cum minime fuerit, ipsi ta omen Pharisaei, Christi aevo , pro supererogatoria eam habuerint. Nos cum illis facimus, qui existimant Synedrium, sive Judaicam Synagogam cui recta jubenti aequum erat obedire Judaeos, oleiarum decimationem in gratiam Levitarum sincivisse , neque improbasse Christum cumulatam ministris Dei beneficentiam , reprehendere autem Pharisiaeos, quod hominum saltem decretis obtemperantes olera decimarent, praecipuo Dei mandato de judicio, misericordia & fide neglecto. Ad ment hae, anethi & cumini decimationem Lucae XI: a. etiam Rutae & cujusvis oleris detimatio additur: Vae vobis Phariseis, qui decimatis mentham S rutam , quodvis olus , sed praeteritis judicium V charitatem Dei. Solicite praestatis ossicia leviora , quae speciem praebeant accuratissimae beneficentiae , ministris Dei paupertatem suam levantis. Ea autem, quae graviora sunt legis, judicium, id est, congruam divinis legibus jultitiam , & dilectionem Dei ex toto animo profectam, negligitis. Haec autem graviora scilicet legis praecepta , oportuit facere ; illa autem leviora de oleribus dςci mancis bonam
ob causam a superioribus mandata, .non oportuit Omittere. II. C OMIN u M.
Hebraice IJ I , in omnium sere gentium linguis nomen servavit. Derivatur autem a Syriaco verbo NI, id est latuit, quod etiam sonat Arabicum Camana. Causam adpellationis illi dicant, qui totos se ad invetstigationem naxurae contulerunt. Si
557쪽
autem coniectura mihi licuerit augurari, Syros dixerim id nomen Cymino imposuisse, quia, ut latius proveniret cum maledictis &probris serebant, imprecantes ut LATEAT . aut ne exeat. Im
Precationibus autem convitiisque seri cuminum in Θ Uacis Plutarchus prodidit , sicuti optum laetius provenire ait proculcatum extritumque. De seminis excussione res 28: 27. Non tribula trituratur melanthium, aut rota plaustri Sper cyminum datur: sed bacula excutitur melanIbium, V ominum virga. Tribus modis Iudaei frumenta excutiebant, ungulis boum & plostellis, & virga seu sustibus.Trituram boum Moses tangit Deut.2s: ψ.& Paulus I Cor. 9: P.& ad cam , alluditur Michae 4: II 4. Surge N tritura Aia Sionnam ferreum faciam cornu tuum , s ungulas duas chalybeas , quibM populos multos comminues. Quomodo plostellis trituraverint Veteres Varro exposuit de re rustica libro primo : E spicis in aream secerni grana oportet , quod fit apud alios jumentis ac tribulo. Id fit e tabula lapidibus aut ferro asperata , quae imposito auriSa, aut pondere grandi trahitur jumentis junctis , ut discutiat e spica grana, aur eX assibus dentatis cum orbiculis , quod vocant plostellum Phoenicum. In co quis sedeat atque agitet, qua trahunt jumenta, ut in Hiiania citeriore, & aliis locis faciunt. Judio
cum sexto vs. II. Gideon virga vel baculo , excutiebat frumenta in torculari. Id enim proprie e In notat. Hinc Graeci ραύδι- σίτον ω λίνω. Et Ruth 2: I7. Et collegit in agro cd vesperam us que, o virga excussit, quod collegerat. Boch. in Hierozoico. Frugum vero vel herbarum infirmiora semina , ut melanthii vel nigellae & cumini, baculo tantum vel virga eXcusserunt Sensus igitur verborum Iesaiae : Ut agricolae mitius amni Cum grano icneriore, durius cum duriore : ita Deus, qui cuncta dirigit ad hominum salutem pro natura dc moribus eorum , cum aliis agit Clementius, alios cruce pressos tractat asperius, leniore scilicet correptione, parum effecturus. III. CORIANDRu M.
Hebraice GAD vocatur. Ita e vertunt Κοριον, & Thargum Hierosolymitanum & Chaldaeus interpres Ionathan cisbar, &Arabs Erpenianus Cozboron, per quam vocem & Κim-chius Gad etiam interpretatur ι Aben-Ezra autem, quid sit ignorare
558쪽
so Hrx Ro PMYTICI PAR s ALTERA se fatetur. Coriandrum herba est caule exili, sesqui cubitali, ramoso, folio adianti quod propter hanc similitudinem Osboratbalbiron Coriandrum fontis Arabice dictum in odore tetro re odioso, semine odorato, rotundo dc striato, intus pene cavo & inani. HOC Mannae comparavit Moses: Manna ut semen Coriandri erat,bi color ejus , ut color margaritarum. Num. XI: 7. Erat quas δε- men Coriandri , album, S ejus sapor velut e c ti ex melle. Exod. I 6: 3I. Referunt similitudinem Interpretes ad magnitudinem &rotunditatem, quod speciem manna praebuerit granulorum subtilium , in morem granulorum coriandri. Sed plus dixit Moses, cujus mens ex ipsius nominis GAD origine repetenda est. GAD dicitur ab incisuris . quae etiam vis congeneris vel Cognatae vocis
nanoa, id est incisiones , Jerem. 8: 37. & mmma , lirae vel
agrorum sulci, aratro inCisa terra. Semen quippe coriandri, quod in more globuli eis giatur, ititatum est , lineolisque pluribus parallelis per superficiem ad duo centra concurrentibus distiniscium; inter has lineolas relinquit parvulas quasi liras, quae inci sae vel excisiae videntur. Graecis vetustioribus ex alio argument κομον, barbaro & a Syris mutuato vocabulo , qui dicunt perfossa semina. Talia enim sunt coriandri, intus sere cava & a vermibus quasi perfossa. His observatis completior & persectior mannae descriptio ex prophetae verbis resultatr Manna erat ut se men. Coriandri , in exi vos globulos figuratum , superficie liris striisque pluribus distineta, quae aequalibus spatiis distantes ad opposita Centra ocurrunt: colore autem a Coriandro diversum unionum scilicet seu margaritarum candorem retulit, seporem epichyti ex melle.
559쪽
I. PANNAG APuD EZECHIELEM EST PANAX.
Fracb. 27: Io. Ex Padaea S regione Uraelitarum mercatores tui: Trities Minnithae' Panare mellaque S oleo bi resua negotia banetur in emporio tuo, mare. Vocem ada, quam Panacem Vesto, Seniores cauam reddunt, balsamum Hieronymus, item Josephus, Gerionis filius, libro de rebus Judaeorum, dc Rabbi Poseph Sacerdos apud Salomonem , cujus verba citat Bochartus , qui eandem sententiam probat. Geogr. Sacr. p. 36 I. Chaldaeus Eoliva Graeca voce , quam interpretatur Hesychius τρωγαλια, hellaria eX melle. Junius 8c Tremellius, quos, ut solet, Piscator sequitur, Phoeniciam. Nullus horum , ut opinor , recte divinavit. Nec enim cst Casia. nam casiae suum nomen est, neque balia inum, quia in hortis regiis plantatus balsami frutex , nihil plebi ad mercatum reliquerat, & generali nomine 'ris opobalsamum notatum; nec bellaria ex melle, merces vulgatissima, quam Tyrii dc Graeci mercatores domi parare poterant; nec denique Phoeni clam Pannag significaverit , quod inscite Erechiel scriberct , Iiraelitas triticum Phoeniciat in Phoeniciam ad nundinas scit. Tyrias attulisse. Adde quod Ρhoeniciae vocabulum ortum eX con
junctis paTns, id eis , locus Hanahitarum , ut in Onomastico
nostro docuimus. Pannag , nisi magnopere fallor , est Pan X vel Panaces, vox Graecae , vel Syriacae originis, ad Graecam e tymologiam aptata, quo videatur ipso nomine omnium morbo
rum remedia promittere. II. PANACis DESCRIPTIO.
Panaces audit Heracleum , quod apud Dioscoridem serula dicitur , foliis in terra jacentibus asperis , herbacei coloris , mul tum ad ficulnea accedentibus, in ambitu quinquepartito divisis et caule, ut ferulae, altissimo, qui lanugine quadam incanescit, s liis etiam minutioribus obsitus: muscariis, id es, umbellis, ceu a nethi in cacumine , flore luteo & semine odorato serventeque. Radices habet multas ab origine una , Candidas, graveolentes, crassi corticis, de subamari gustus. III. PANACis su Cus. Succus ex radice dc caule expresius opopanax dicitur, &, ut G 2 eX Dissiliaco by GOrale
560쪽
sa Hi Enopia YTICl Pana ALTERA ex Plinio constat, Panace, vel Panaces. Quod enim de Panace tradit Plinius, uvam passam podagricis cum panace mandi, lib.
XXVI. c. I. ipsam tormina discutere, tib xxv I. c. 8. Ischiadicos PanaCe Poto sanari, lib. Xxv r. c. s. Ruptis convulsisque , di ex alto dejectis mederi potu, lib. xxv I. c. I . id omne de Panacis Heraclei succo praedicat Dioscorides lib. m. c. 48. Sic & ΕΣechiel vates nomine Pannes liquorem ferulae notavit, eX more eorum, qui fruticem di succum balsami sive opobalsamum balsami
nomine adpellarunt. IV. UIR Es PANACIs An ANTIQu Is Au THORI Bus. u DATAE.
Nec est cur viliorem Panacem censeamus , quam quae in sor Tyri nundinario celeberrimo vaeniret. Constat enim & Dis inventoribus olim adscriptam , & velut exquisitum remedium, quo innumeri morbi evicti propulsatique, desideratam fuisse. Fidem dictis fecerint, quae de viribus ejus tradit Dioscor. lib. 3. cap. 48. ubi haec de panacis Heraclei succo leguntur: Excalfacit, mollit, extenuat: horroribus febrium , Circuitibusque, vulsis , ruptis, laterum dolori, torminibus, stillicidio urinae, convenit. Contra vesicae scabiem ex aqua mulsa , aut vino bibitur : menses trahit, foetum enecat. Insationes, quae vulvam male habent , duritias-.que ex melle dilutus, discutit. Ischiadicis illinitur acopis, &capitis medicaminibus admiscetur e carbunculos rumpit. Podagricis cum uva passa illitus subvenit: dolore dentium liberat, cavis inditus: oculorum aciem illi tu excitat. Ex eo, & pice optimum fit emplastrum contra bestiarum morsus, quae in rabiem efferuntur. De eodem Galenus lib. v I II .s mPlic. medicament. Panaces Heraclium , ex hoc fit vocatus opopanax , radicibus ejus& Caulibus excisis. Porro opopanax ipse longe est ad plurimos usus aptissimus, utpote excalfaciens , emolliens & digerens ; ponatque ipsum quispiam in calfaciendo. tertii ordinis , in desiccando vero secundi. Cortex radicis exsiccatorium simul & excalfactorium est medicamentum, sed minus quam succus 3 Quare eo quoque utimur & ad ossa denudata &ad ulcera maligna & contumacia. Suffcienter enim talia carnem procreant, scilicet abstergendo simul & desiccando, nec ita magnopere ex calfaciendo, quae omnia ad carnem generandam necessaria sunt. Et Plinius
passim : Tormina discutit quodcunque Panaces & vetonica. lib.