Hierophyticon sive commentarius in loca scripturae sacrae quae plantarum faciunt mentionem distinctus in duas partes, quarum prior de arboribus, posterior de herbis dicta complectitur. Auctore Matthaeo Hillero ... Cui accedit praefatio Salomonis Pfis

발행: 1725년

분량: 846페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

741쪽

gore erat. Nais. HurusOI. Pea cap. I. & in Meh. Cantici 4. I Ci Tnus, Irin vel amni Citrus & Citieum,Medicu in pomum, quo adhuc singulis annis utuntur Judaei in festo tabernaculorum , cum lasciculo isto , de quo Levit. 23: o. In Alexandium Regem, orta seditione in festo scenopagiorum conjecta suiste Citria, lib. XI I. e. 2I. Antiquit. Fud. testatur Iosephas. COLOCASIO, MDpo P, Nais. Hierusel. Suebi cap. 2. is

COLO CYNTHis, cucurbita silvestris 2 Reg. 4: 3 p. NaR PII colocynthides agi eites. naad colocynthis, in Aruch. naa

in Gemara.

. CORIANDRUM. 'I U In Nargum Hierusiol. Scribitur cIiam v I & tima V. CORNU s. a re Arbusti cujusdam ruber fructus qui & editur& ad tingenda coria Cordubana adhibetur. Arabice pD DIN. Vulgo, ut quidam scribunt dicitur Uba P Cornelis. Naba P .

Cos et Us, u p Drisburis fol. 6. i. Coitus & gingiber praecipua dicuntur aromata. In Thargum Jonathanis scribitur mI Exod. 3o: 3 . positum loco nPIην quod Onhelosio redditur male . id est Onyx. Radix Cesti gustu servens',

odore eximio, frutice alias inutili. Plin. lib. XII. c. I 2.

COTON vel Gossypium, ita n X Lila cap. 7. Ramban exinponit per Arabieum I Ulp gossypium. Bartenora addit arborem esse similem viti. COTONEUM vel CYDONIUM MALUM, Chalmad. Sacca fol. 3ria Synonymon: Neriari, Lethub DI. 6 . c. 2. CROCus, Na tm Ponam. Lev. Is: I9. Sunonimon U& RDI' I Crocus silvestris ' Pan y Schabbath f. II o. c I. Crocus spinarum Y am N quo curatur morbus , qui vocatur Glitim fol. TO. I. C seu Mis, dilup Num. xi: i. in D tba & Nargum Με- Obmitano. PII n pN Olera asini. Ramban Arabice exponitra In N Nnp Cucumeres asinini. Cucunni TA, ny' ' Cucurbitae par a prominente cransoque δέ laxo ventrie. Arabibus est prominete. NI dia est cucurbita, quae ad semen strendum relinquitur. Sisabbas f. Ios.2.

742쪽

DE HEnnis. CAP. XLI. Di Ps AC Us carduus sativus, virga pastoris, In Mischna adpellatur Irin I IR Fistula Pastoris. In Gemam va autem explicatur ΠΗ π. R id an , Virga solitaria , ramulis destituta, Arabice Quod in Commentario MassectetbSGabbath cap. I . Mischηa 3. Rabbi Obadias Bartenora fistulam Iastoris arborem adpellarit , quae iblitaria crescat, nec ramos lia eat, id neque polygono , neque alismati , nec denique di placo convenit, ut imperitiam rei herbariae latis ostendat. ERUCA, herba, Suebiith cap. s. Persis quoque adpellatur Eruca. FAsBotius, πPInyν Κilaim initio, & misis. Hierusol. FABA AEGYPTiA, SD , a Gellius lib. I .c. II. ex Aristoneno refert, nullo saepius legumento Pythagoram usum , quam fabis, quoniam is cibus ic subduceret sensim alvum & laevigaret. Fico RUM species albolum di optimorum, nu , Maha seroth cap. 2. In Beresibus rabba see t. Is . scriptum, Arborem illam, de qua primi parentes comederunt fui ' 'P IV talcm ficum , & sic adpellari, eo quod intulerit septem dies luctus in mundum. π n da ficus albae; quae tribus quibusque annis ad maturitatem aliquam in silvis proveniunt. Demai in principio. 'bπν , alias ta 'IVn fici, qui non maturescunt, serotinae. Gittin fol. I. r. I bae ' , species ficuum minus praestantium. Tha mud HierusL Aethub cap. s. DL 3o 2. , ficuum malarum

species. Thaim. Erub. fol. 18. I. Demai cap. I.

FOENuM GRAECuΜ, Herba, quae siliquas producit corniculis similes. Mahaseroth cap. I. Riliaim cap. 2. FRAXINus, ridici, Maλία, cujus fructus vocantur I MD &usum praebent gallae ad atramentum Psachim s . I. Erubin

Bahal Aruch. Aboda Sara, fol. 28. I. Relim cap. 3. HELIOTROPIUM, Schabbas fol. U. col. 2. J A S M I N u M. Glossator ad Arach. fol. a. a. p zia est Iasmin in lingua Arabica, herba, cui tres ordines istiorum ac unicuique ordini tria lalia. Amne est, inquit Buxtorfius, Graecorum 2 b

743쪽

H Eno PMYTICi P Ans ALYEn ΛΙsATis, 2 u re vel O uo sine Aleph. Bahal Aruch explicat per Indicum, & Arabicum Nil, di Syriacum Mari o , liatis est quam Latini Glastam nominant , de quo Dioscorides lib. 2. α2is. & Caesar libro f. de Bella Gallico e Britanni glasto se infi-

Ciunt, quod caeruleum essicit colorem. LAC PUCA , Non. Bartenora in Psach cap. 2. notat esse

Arabicum. Rabbinis dicta Persis ebas. Bouarto dicitur lactuca capitata ab circuire, uri sphaera, In pomi

species. Item Carduus a figura capitis. Hieroz. Part. II. p. 6Oa.

r 'non . herba, cujus succus vocatur Later medicum sive Syriacum. In ossicinis vocatur Lia foetida, ut & Aruch explicat. Viae Mischna Schabb. fol. IV. LAu Rus, μ' . Gutim fol. 69. 2. Dy lauri. Baba bathra. fol. 8 s. col. I. Persis etiam vocatur Gar. LEDuM, ladum, ladannum, cisti genus. Lupi Nu M vel D 2 in Graecis Θέei leguminis genus amarissimum , quod non ni si septies decoctum & elixum amarorem amittit, incipitque dulcescere. Medrasiu Ruth, cap. I. Aeresuith rabba sed . II. col. i. Synonimon hirruma in V thrarabba sect. 9.L u P u L υ s. Nn Tu idem cum Schabbath fol. Io7. ωL2. lupulus silvestris, qui crescit inter spinas neque conducit ad

MAIEs CH, NUD. Respondet Arabum misen, arbori ex qua dossuariae sellae parantur , vel vitis magnae generi ut Golius exposuit. In Bereschith Rabba Rabbi quidam vocem Dudaim significasse dixit IV u. Alii nihil definiunt.

qP's esse Graecum eiwλον , quatenus synecdochice significat 1alobathri solium. Plinius lib. ia. c. 26. Dat x Malobathron Syria solio convoluto, &C. MALvΑ, ΠΥΩ Π. Tilaim, rapite primo. MANDRAGORA, nuta . Eadem Persis & Arabibus

744쪽

ad O etzim, cap. I. Glossa. Monus arbor, nan, plur. ta rim mora seu fructus Mori . . Mus Cus, . lanugo arborum eX qua facta et lychnia. Schabbath 2. initio. . e P, muscus cedri., ibidem. Muscus crescens. & se circumvolvens circa palmam , ut volvulus circa

vitem, Glossa super Erubin fol. y8. col. I. NA pus, Disa Rapa rotunda paS i u species raphani. M.

Dim cap. primi initio.. N As TURTIuM, Herba cujus semen decimatur, Arabice dicha INII Mahas. cap. 4. Rabbi Salomo exponit per Gallicum Cresson. Erub. fol. 28. I. Ioma fol. I 8. col. I.

Nucns AvELLANAE, NEU On elos Gen. ψ3: II. aut laudatissima nucum species. Ita didita vel a Nae I ventre, vel re uia quod tumorem significat. OLivat pinguis species Berachoth fol. 39. col. I. Olivae oleum prae copia effundentes. Naim. Pea, cap. 7. Olivae mediocris species, sic dictae , quod oleum intra se contineant. Beractoth fol. 3I. I. olim cap. I p. PALMA, SIPI fructus sunt cariotae , ex quibus praecipua vina Orienti, iniqua capiti, unde pomo nomen. Sed ut copia ibi atque fertilitas, ita nobilitas in Judaea , nec in tota , sed Hierichunte maxime. Plin. lib. I 3. . . N πρ Palmae genus. Baba ma, fol. r 8. 2. Aruch scribit esse Palmae Persicae speciem, pretiosiorem quam Patastinae. Dactylus immaturus Meraia

fol. II 3. 2. NI Dactyli parvi. Berare, fol. 36. 2. Rama, fols9. Nava UI UnN Dactyli Tubianas. Qui Tubianae crescunt: ubi fructus palmarum vix ad maturitatem perveniebant.. ΡΛPΛvERia CAPITA vel semen ἰ, Taim. Sebebitu. cap. zo. N RUA Haschana, fol. I 3. 2. - 4PAsTiNACA agrestis, 'nD n. Gistim, fol. 6 I. I.

745쪽

initio. Pisu M. In Nalmuri Hierusebmitano. PLΛTANus, Montis in Samaria nomen, quem Ge-rizim quidam esse putant. Beresta. rabba, sect. 32. Medrastasisse

POLYTR ICHON, de quo Plinius lib. XXVI. cap. 2I. V lib. xxwo cap. II. Tham. HieruDI. Schabbas, cap. I . PORRuM a P , porri I Ailaim cap. I. I. Porrum agreste, Ira hortenso. Synoni mon i ta porri. Porrum Capitatum vocatur In terra Israelis natum di- stinguebatur a vulgari l porro. Mahaser sheni, cap. 2. Belza fol. IIb L a. ' . t . 'PORTu LACA, Bartenora scribit Arabice vocaria L, , id est, Portulaca, Raschio etiam vernacule estpourpier, dc n' 'ra pro portula accipitur Suebiseb cap. 7.

PRu Nus, pieta Schabbath fol. 23. i. omnia Gummia bona sunt ad atramentum, sed gummi, quod manat ex pruno praestat omnibus. pruna 3 Schabbath fol. I 4. 2. Exprimunt in Sabbato pruna di mala cydonia. Pp D ra pruna Damascena. Beracs.fol. 39 i. V Pu LEGIuM, Pu R. etiam Salomoni est Polea, quod aliis quidem visum est Potnag vel Potnali adpellari, Schabbatis fol. Ios. 2. Sed verius sorsan Pulςgium P 'n dici arbitrabimur. Nam & a Glossatore Gallice vocatur m bis sita 'enim scribendum , non

id est Pulioth , Hispanice Potrio, & quam Thalmud

corporis salubritatem ei tribuit, homini adfert. Abodo sura fol. 29.. I . G Gitiis fol. 69. cσLa. RAPHAN usae in Pesach , fol. II 6. 2. Synonymon, Berosuith Rabba , sect. 67.

RAPuM .nt: seu Schabbath fol. so. col. 2. Ru BIA TINCTO RuM , IS P Schabbatis fol. 68. cap. I. SALIX, Nat)nN. Synonymon Na I , Gittin f 68. 2. nmas Salicis genus vile nascens inter montes. Ezech. II: s. Π R Salix, cui lanugo adhaeret. Schabbath capitis 2. initio. Hac lanugine-lychnos Sabbatinos incendere prohibitum.

746쪽

rabicum, & idem quod ro, P.

SE SAMUM, Genus frumenti Indici aestivi, vel l guminis unde praestans oleum. Sota sit. L cap. 2. Si Limr A, I ri vel narin μὴ abbas fol. 33. 2. Sili quae intemperati ac vitiosi sunt succi praeter Palaestinas sive Hielusolymitanas, quae Syriacis meliores. Vesebius de Vena Medinens cap. v I t. pag. I78. Dixit Rabbi Chanina cum ascenderem ex Babyώlonia Hierusolyma accepi cingulum meum & cingulum filii mei di agasonis mei, iisque colligatis cinxi truneum siliquae, arboris terrae Israelis, nec tamen suffecerunt. Bemiabar rabba , sed . I x. DI. Sonnus, Nnvir Arbor frondosa & umbrosa. Pesis. II r.eri. 2 Quinque umbrae sunt malae: Umbra palmae solitariae, umbra capparis, uubra Morti, umbra navis , & umbra Salicum. Synonymon Erubis. fol. 3 . e. E. Ulaim cap. I. SYCO MORI FRUCTUs, ncia Aliter vocatur In P n ad filiae Sycomororum, in Demaj ab initio. Arabice ni du est Sy

insterra sua mutat. - '

: ALT ARTE INA , Arabicum est nomen, atque ut Majemonio des & Bartenora scribunt, idem sonat quod π Herbae amarae species cujus olim usus fuit in festo Pasellatis , Pesare&ms u. t. Est Eryngium, Hispani eam vocant spinulami Abrahami, um ::A : Gl V ao gim CE

747쪽

CAPUT XLII.

PLANTAE THALMuDis QUAS GLossARUM RCRIPTORES. NEC GRAECO, NEC ARABlCO, NEC VERNACULO NOMINE INTERPRETATI SUNT.

: Thalmud Schabbath fol. I 28. i. An est Abrotanum : die IN Aiboris eximiae species. Staindlero, arbor ferens lanam , respiciens , ni fallor, ad vocem N 'R , quae launam & mulcum lignificat.: rupIare Fructus arborei certi cum Cortice. Thaim. Dema v. cap. 2. cu Mahaseroth cap. I.: NDN Herba, cujus ussis, quum viret valet ad obturandas a quas . Gittin fol. 69. col. 2.: maz Herba, unde fit decoctum contra serpentum & scoris pionum ictus. 2haim. SGabbath fol. Ios. 7.: In I species herbae, quae carduis annumeratur. Thais. His rufol. Rilaim cap. s. in Me. Υ: Frustum ligni Golemi h. yonath. Numer. I : 6.: Fruticis odoratae species. In Gemara vocatur nπPTethub DI. 6o. R.

di tari In Aruch & Glossa Thalmudica , explicatur naz I u

species rubi. ' . . t '

genea. Thaim. Glaim cap. I.

: Herba , Cujus radix ova repraesentantibus bulbis coninstat. Forte est ornithogatum, inquit Buxtorfius. Compositum quippe videtur ex lac, & nis ovum, quia flores lacteos, id est, albos , & radices habet rotundas, quae ova r erunt.: PII vel pon , Herba , quam ovibus in nares ingerunt ut sternutent, & vermes e cerebro ejiCiant. Schabbath DL 1 4. 2. in Assura. Forte est hellaborus, Veratrum dic.: Iuncus ,storeis conficiendis aptus. Aelim c. II. a mami 'Herba juxta spinas silescen4. Schabbath fol. Do. e. 2.

748쪽

: NNI Nomen arboris , cujus umbra scribitur noxia , in Pe-sachim fol. III 2. Athenaeas lib. xxv. meminit arborum, quas Connaros vocat. Conaron Persis est fructus loti. Sed umbram toti noxiam nusquam lego. Potius id nomen Taxo vin dicem , cquam Narbonae tam praesentis esse veneni tradit Dissico. rides , ut si qui dormiant sub ea , aut in ejus umbra subsideant, laedantur, & sepenumero moriantur , lib. I v. cap. 7s. Id quod Sestius authore Plinio in Arcadia quoque evenire scribit. lib. XvI.

cap. IO.

: P, Ceparum genus ut Majemonides explicat in Pea, cap.

:-Species oleris. Thais. Hierusio dimit. Erubis. cap. 3.: I nn Flos lacteus. Herba, quae succisa emittit lac Sc&Hisb , capite, in quo agitur herbarum decimatione. : i Genus junci, aut viminis unde funes, quibus metiuntur , Erubin. fost s8. col. I.: Oleris genus amari, cujus solia scorpionibus similia. Erubim cap. 2. Si pro foliis, ut soran debuit, semen scripsisset Thalmud ista , Hahrebanim fuerint Scorpioides, cujus se men caudae scorpionis gerit emgiem. Diosc. I v. I 87. προ ν π Leguminum species. Schabb. DI. I 8. e. 2. N THAmud. Hierus. Be a fol. y I. e. I. Recensetur cum Lupino :Pd Nn p. R p N-Ne impleat mulier illam Hassi jothis & Lupinis. Ervum intelligam , cmus semen hominum eX cibis prorsus damnatur, est enim & insuavissimum & pravi succi . Simile in hoc lupinis , quorum ut Galenus scribit, I bro I: de alimentorum facultaribus, dura & terrestris substantia est,

quo Circa necessario concoctioni repugnat & crassum gignit suc- m. Et libro v I. simplicium medicamentorum: Lupinus, inquit, editur cinus , multis ante diebus maceratione in aqua amaritudinem deponens, fitque tunc nutrimentum succi crassa.: P pra Fructus species. Thaim. Hierusobm. de Sabb. c. 3.: p Species oleris vel herbae. Libera est a decimis. Nais. Hierusel. Schebuth cap. 2. in a V Nedarim cap. 7. initio.

749쪽

CAPUT. XLIII.

STIRPIuM THALMUDICARuΜ PER INCERTA VEL IGNORATA RECENTIORI Bus RABBINIS INTERPRETATIO.

et Aloes inter cedrorum genera a Rabbinis numeratur, B in Beresedith Rabba , sed . I s. Alii tamen corallium esse tradunt.: dux ,N Hebraeorum plerique corallium interpretatur, quum tamen non sit verisimile ad operas adhiberi potuisse ad quas adhibuit Salomo, praeterea Almurim ex Libano petebantur, ubi nulla corallia.: Nndo I. Hoc nomine Onhelos interpretatur Hebraeum re M quercus. Elias putat Bulma vocari Titianus in Thamad Roseis Haschanna fol. 23. e. r. explicatur in Glossa vernaculis Ulmus. μω Boim Persae dc Arabes Terebinthum nominant.: nus I r u ba ita vertunt Thargumistae Hebraeum nomen Alii Ulmum. Alii Castaneam , quae Arabice ac Persice dicitur Σ3,2 Rex quercum. quercus regia vel Fagus regia. Nec etiam Persae aliter quam Fagum

nominant.

: Sunt qui Cerasia , alii coriandrum vertunt 3 Α-ruch herbam esse scribit, qua delectantur Cameli. : l)Itha In Gemara explicatur Uites serotinae. Bahal Aruuta Barrenora labruscas, Malemonides oleris speciem esse tradit Π' Videtur esse oleae nomen. Nais. ueros RGA misschana, fol. s8. c. I.: Glossa Thalmudis exponit per num 'a. Iudaei communiter isto vocabulo Persica poma vocant. Erubis. f. 28.

c. I.

750쪽

e. I. m. In Glossa exponitur Coriandrum. : Jum m Species herbae amarae, cujus usus etiam fuit in esu Paschatis Thaim. Pesach. fol. 39. e. I. Bestiis venenum letiferum, innoxia homini. Masemonides in Cholis cap. 3. In Thargum Pona-rbanis respondet Hebraeo id est Platanus. Vocant etiam Hirdo vin lignum sive arborem , qua Moses edulcavit aquas amaras. Exod. Is: 2y. R. Josua dixit: Hoc fuit lignum salicis. Rab. Eliezer, suit lignum oleae, quo nullum est amarius. R. Ie-hosua filius Calvi, Fuit lignum Hirdophne Schamoth Rabba

: Portulaca, Poma set I 8. c. 2. Suebiith cap. s. Ita explicat Rasichi & Barrenora , aliis est Pourcelaine , aliis Artemisia, aliis fraga vel mora rubi. Buxt. Lex. Thais. DI. 7Π.: Spica Nardi vel Nardus, ut vult Glassator ad Be-racboth DI. 43. qui idem in Gistim fol. 68. 2. explicat Carcophyllon. Alii Libanotidem sive Rosmarinum esse contendunt.: Vl : D n. Aliis est Zinziber, aliis Cinnanomum. Dia ertam 3. Nidda fol. s I. I.: Asparagus Suebiph cap. s. Succa DI. 39. 2. ubi in Glossia dicitur esse herbas, quarum sapor sit similis Sapori vitium. Alii volunt esse sceniculum. : quod respondet Hebraeorum ci , , Gen. 37: as. Alii stacten , alii mastichen redunt.: I ad C pri Cant. 4: I3. Quidam camphoram eXponunt, Bahal Aruch Gartophyllum.

: Hyssopus. Schabbas Ios. 2. Glossator exponit Salvia. Scribendum est quod nomen sonat marubium , ut Persarum A gam.

: D p I : scribendum per D literani P pra id

est Narcissus. ln Aruch parvo explicant Salvia. : Herba Arabice dicta ama ut scribunt Masemonides& Bartenora in Sueboth cap. 8. Ο etetis cap. 2. Bahal Aruch explicat quod potest esse folium, vel Polium , vel pulegium , quae sunt herbarum nomina. . Idem , ait quosdam explicare D quod puto esse Sisymbriam. Buxtorsus lex Thais. DI. I i . Equidem haut dubito Sisymbrium interpretari. Sunt enim , ut tradit Dioscorides duo Sisymbrii genera, unum mir-Hb a thae

SEARCH

MENU NAVIGATION