장음표시 사용
711쪽
de arundine Saccharisera & Saccharo dixere , illa omnia conveniant arundini, unde hodie etiamnum Saccharum exprimitur , non autem mannae aeriae aut saccharo Tahaxir. Nec obstare Primo huic sententiae, quod Cannae saccharinae hodiernae non ultra tres quatuorve surgunt cubitos , quae nisi a satione praeciderentur, ut fit Cannis Maderae quotannis, vel sexto a satione mense, ut in Insula S. Thomae , sed paterentur eas adolescere , non ad decem tantum cubitos, verum ad majorem eXCrescerent ex celsitatem : ut Cannae saccharinae, quae in ripis Argentei fluminis sponte sua proveniunt ad arboream magnitudinem. Nec
Secumlo juxta Uositi opinionem, discrepaverit veterum Saccharum ab hodierno , quod antiquum Saccharum juxta testimonium Dioscoridis, Plinii, & Galeni, gummium dc balis instar concretum, in arundinibus reperiretur, cum hodiernum liquidum sit,& non nisi frequenti coatone densetur & cogatur. Verum, hic
quoque errare eos ait. Utrumque enim cognovisse veteres, &liquidum & concretum. Liquidi meminisie Varronem Atacionum , & Lucanum , cum dicit, Suique bibunt tenera dulces ab arundine succos. Ε tenerioribus cannis, Vositi verba sunt, saccarum olim aeque atque nunc eXprimebatur , quamvis ars cogendi succum in panes necdum comperta esset. Illam enim sero Indi invenere, a quibus didicerunt Arabes & Sinenses, ut ipsorum testantur historiae. At vero in majoribus cannis succus iste sponte sua solis ardore coingebatur; quod hodie quoque fit apud utrosque Indos, praesertim in arundinibus, quae non lucciduntur. Nec terris , eodem judice, juverit eos, argumentum, quod adserunt, autores veteres non meminisse succi arundinei sub nomine Sacchari, sed tantum Sacchari concreti. Quod enim nullam liquidi mentionem faciunt, ideo contigit, quia succus iste , ad ipsos non deserebatur liquidus, sed demum a Sole coctus & arundinibus adhaerens nuiscis avellanae m gnitudine; ut & Plinius scribit, & hodiernis constat experimentis. aeuarto refutatum ab ipso quod objiciunt, in hodierno Saccharo omnia his contraria reperiri, quae Dioscorides veteresque alii salutaria ei tribuerunt. Siquidem hodiernum Saccharum inimicum sit stomacho, intestinis, hepatia constipet venistrem , sitimque eis ciat. Uerum, inquit, qui ita de virtute &facultate Diuitigoo by COOste
712쪽
saeuitate sacchari pronunciant, nullam observant dimerentiam inter crudum succum , & semel , bis vel aliquoties coctum , inter liquidum denique, & jam vel modice condensatum , vel insigniter durum. Roborat vir doctus affertum suum Julii Landi testimonio, qui diu in illa S. Thomae insula exul ab aula Romana vixit. Is igitur, Arundines inquit, incolae maturas & recentes comedunt mane jejuni voluptatis gratia , ac etiam his de causis, ut inquiunt, quod solvunt ventrem, jecur refrigerant, sitim auserunt, albos etiam faciunt dentes. Nimirum res est suavissima, neque cum sacchari arundinibus, quae Romae venundantur, Cominparanda. Puerperae etiam utuntur Ossa eX pane primum torrefacto, deinde in succi arundinum ultima coctura posito. Superadindunt vitellos, quod is cibus amissas vires maxime reficiat, ac stomachum & intestina recreet ventremque paullatim molliat.
CALAMus AROMATICUS. Calamus aromaticus non veterum acorus I non es radix. Natale ejus solum India , Sabaeorum terra ,-Parthia. In Θria eum nasci Theophrastus autor. Notatur Strabo. --merom e Lacus S machonites. Dan cum calamo aromatico in nundinis Driorum. Calami aromatici duo genera.
quem acorum veteres dixerunt. Nec enim vel calamus vel canna est acorus, sed merus juncus, cujus radix tantum ad medicinae usum redundat, nec odorem diffundit ut calamus aromaticus ,
qui & procul venientibus amatur, nec oleis olim additus fuit, ut calamus Mendesio, Rhodino, Samsuchino , Susino Cyprioque & cinnamomino, nec pretio se commendavit, & ex propinquo potuit peti. Non opus erat Iudaeis ad eum potiundum , vel
713쪽
eos HIRROPA YTICI PAns ALTERA ad Indos navigare vel proseo ivem in Arabiam facere , ut
τω της γῆς. Propior enim erat Colchis , dc Galatae , ubi optimum provenire aCorum tradit Dioscorides libro primo, capite secundo. Propior item Pontus di Creta Paliestinae proxima, ubi acori radices optimae proveniunt: Plinius lib. xxv. cap. ultimo: Optima, inquit, Ponticae, dein Galaticae, mox Creticae. Sed primae in Colchide juxta Phasin amnem dc ubicunque in aquosis. Creticae candidiores Ponticis. Non esse radicem calamum aroismaticum , sed tenues inque genicula distinctos cauliculos, existrinsecus albicantes, levem spongiosam e medullam in se continentes, Convolutis araneae telis naut dissimilem , acris cum grata amaritie permisti saporis , odorisque egregie aromatici, Consonistiunt hossie principes Bolanicorum. Hermannus , Charasas, Po- metus, alii. Valent. His . Simpl. lib. 2.
De calami natali solo discrepant authorum sententiar. In India natum nemo ivit inficias. Nam dc hodie in maritima regionis Coromandet ora, quae indiae intra Gangem ad dextram Gangetici sinus reperitur; unde genuinum se petiturum ait Herbertus Jager, Indiae literatae Epistola sexta. Quod autem Salma sius extra Indiam nasci eum ne at, & ideo solum dici a nonnullis Arabicum & Syriacum contendit, quia ex India in Arabiam &Syriam advehebatur , id Clarissimo Hoc hario judice falsum est;
cum & Mosis aevo jam fuerit notus , ejusque adeo mentio fiat Exod. o: 22. neque verisimile Indiam Iudaeis aut vicinis gentibus jam fuisse tum apertam. Unde non sine ratione in Arabiae parte aromati sera illum quoque provenire Censet, quam Diovstus Perlegeres versu sy 7. odorem exhalare dicit. 'H Θέου, ὁ ΦΗ- , ψ ιυς δμου - , Aut thuris, aut mrrhae , aut odorati calami. Ac proinde hunc Arabicum vocat Plutarchus, nec non Plinius di Theophrastus , sibi non constantes. Et inter Sabaeos crevisiecum docent Agatharchides dc Diodorus libro III. p. I 2s. & Strabo lib. xv I. Idemque ex textu Jesaiae Constat, ubi terra longinqua , idem est , quod Saba in priore membro: Quod eodem exempla Sabaei vocantur gens longinqua, Del 3: 8. Oufer Mattb.
714쪽
i u s. ubi Sabaeorum regina venisse dicitur e terrae finibus quia Sabaei extimas ad meridianum Oceanum terras occupant: Soli Parthia calamum aromaticum vindicasse videtur Golius Notis in
Alserganum , & quidem ei tantum solo , in quo Nuhameno oppidum. Hic, enim ait, provenire, dc vix alibi Sy QCasab alabarisa , qui inde culmi Parthici nomen meruerit sed
ita , ut non ante percipiatur fragrantia, quam ultra vicinum montem Ha ne arratab nomine perlatus fuerit. Est autem Nuhawend ut Iacutus asierit magnum Parthiae oppidum, quod, ad Austrum ab Hamedan in medio Parthiae sita urbe , dissidet I . parasiangis super monte collocatum , teste IbnHauhel; ubi tamen nec fluvii desunt nec horti, & quidem tam praestantium fructuum copiose seraces , ut deportari in Assyriam solerent. Urbs totius Parthiae antiquissima censetur, di quasi
Noah habuerit conditorem, primo dictam fuisse ferunt ny is avveηd, id est, Noahi opus; atque inde commutatis inter similibus literis - dc D lenitatis ergo, factum esse Nahamenae Ubi recte addit Abulseda , quod solent, ubi quid
minus esse verisimile videtur is Deus viri es scientissmus. Porro in Syria calamum odoratum nasci Theophrastus auctor est lib. IX. c. I . His. Plant. Calamus , inquit, & Juncus odoratus trans Libanum montem inter ipsum Libanum dimonticulum aliquem valle minima exeunt, non, ut quidam dixere inter Libanum atque Antilibanum, inter quos Campus amplissimus & pulcherrimus, quem Aulonem appellant. Qua Uero calamus & juncus proveniunt, lacus in amplius spatiatur, juxta que eum palustribus siccatis isti assurgunt: occupant locum plus quam triginta stadia. Virides nequaquam esse videntur, sed sic-ci: forma vero nihil ab aliis disserunt. Locum ingredienti protinus odor aspirat, non tamen longius spirat, ut quidam referunt : sed in Arabia aspirationem agri odoratissimam esse inter omnes constat. Hunc Theophrasti locum Plinius ita reddidit: Calamus quoque odoratus in Arabia nascens communis Indis a que Syriae est , in qua vincit omnis a nostro mari cen um quinquaginta
715쪽
ho8 HIEROPHYTI cI PAR s ALTERAquaginta stadiis. Inter Libanum montem aliumque ignobilem, non ut quidam existimavere) Antili hanum, in convalle modica juxta lacum , cujus palustria aestate siccantur , tricenis spatio stadiis calamus & juncus odorati gignuntur : nihil ergo a caeteris sui generis disserunt aspectu . Sed Calamus praestantior odore statim e longinquo invitat, mollior tactu , meliorque, qui minus fragilis & qui assulose frangitur. Calami Syriaci & Vegetius meis minit, & in Coele Syria crescentis, Strabo libro xvi. sic scribens: Irrigatur Coele Syria a fluminibus per regionem foecundam, dc
omnium rerum feracem delabentibus, praesertim a Jordane. La- cum habet λίμπρο , --την ἄρωχινον in ον , qui aromaticum juncum & Calamum fert. Habet etiam paludes. Lacui nomen est Genesaritico. Atqui Genesaritico lacui, nulla sunt patultria in quibus calami gignantur. Α quae enim ejus a Judaeis censentur purae Hierusol. Aboda Zara fol. 2. quia similes labentibus seu fluvialibus aquis. Et lacus ipse a Fl. Josepho
dicitur γλυ- ποτιμωτατη, dulcis Potuique imprimis idonea. Nimirum confundit Geographu&Lacum Genesariti discum Samachonite, qui & Me merom dicitur Iosu. II: Hujus enim palustria, arundinibus juncisque plena, solis ardore exsiccata, seris animantibus latibula praebere, scribit in Itinerario Terra: Sanctae Borcardus. Non autem negaverim trans Libanum in Syria & in
lacu Samachonite vel Aquis Merom provenisse Calamum. Uerum quia cx longinqua terra accersebant, quo Deum honorarent Israelitae, ut constat ex verbis Ierem. 6: 2I. auorsum mihi thus e Saba advenitet calamus odoratus praesaniissimus e terra longinqua.
Ad multa quidem prae primis ad olea & unguenta utilem fuisse existimo Syriacum & Samachoniticum calamum , & in Tyriis
nundinis a Danaeis venditatum, ut Ezechiel memorat cap. XXVI I.
Sed viribus, dc odore, & pretio, longe inferiorem. Danaeos intelligo, qui ab Assyriis traducti, exulum Israelitarum loco habitarunt urbem Dan , quae & Lcschem , & Caesarea Philippi, appellata fuit. Urbis vocabulum a propheta metonymice ponitur pro civibus, ut in illo Matth. 3: s. Exivis ad Johannem tota meor obma: Fuerit igitur Theophrasti Syrius, & Strabonis Iudaicus calamus e viliori genere. Quod discrimen etiam notavit
Scriptor ille Persicus, qui, ut refert Epistola tertia Indiae literatae Herbertus Iager de calamo in hunc modum disierit: Hasiab
716쪽
12sEaetarisa, hoc est, calamus aromaticus est arundo elegans, Cr D sitie juncum scriptorium praeter propter aemulans, quandoque
etiam tenerior. III. CALAMI AROMATICI DUO GENER A.
Duplicis autem generis est, cujus una species ut herba vel cau lis sesami, attamen brevis, spithamam circiter longa , vel paulo altior est. Altera vero laevis & plana , ulnam fere superans, se poris amari & acris, coloris grysei aut subfusci , intus telae aranei instar apparens, si diffringitur , quae de montibus Kilub , tae regionibus Indiae adsertur di Berki h vocatur. Altera spes cies nerbae sesami non absimilis, in apicibus ramusculorum semen habet instar cicerum , solliculo inclusum , Sed haec nec acris, nec amara est , similiterque ex India proficiscitur . sed non tam valida , ut prior. Caeterum , ne quis suspicetur etiam in regiis Hierusolymorum hortis olim prodiisse aromaticum Calamum, quia Cantici 4: IJ, I . propagines Sulamitis dicuntur nardus, di crocus, & calamus odoratus, notandum est quod calamus hic non proprie, sed figurata locutione designet fructum Spiritus Sancti, odorem scilicet suavem in naribus Domini. Itaque dc reliqua per similitudinem dicta, & cum ellipsi capb particulae intelligenda : Propagines tuae, soror mea, sponsa mea, id est, fructus, quos in te Spiritus Sanctus producit, sunt ut mali puni
Cae, tanquam pomarii, gratae, cum fructu rerum pretiosarum, ut cypri cum nardis, pretiosae, ut nardus & crocus α calamus o doratus & cinnamomum cum omnibus arboribus thuriferis , ut myrrha & agailocho cum omnibus praestantissimis aromatum ,
DR pDari ARuNDi NE GRACILI ET SCIRPO. Agmos arundo gracilis aquatiea , infirmitatis Symbolum e Bem i curvati N inconstantis animi imago. . GOME , scirpus vel juscus. Geni, humor , junci alimentum , ut gratia divina hominum conservatrix. Navibus junceis navigatum mare ab AEgrptiis at-
, quo dubi opibus. An , quod Mater Mos in arca juncea stium D d exposuit,
717쪽
Ho HIEROPHYTICI PAR s ALTERA exposuit, conveniat cum Me , quam Paulus dilaudat Hebr. irer . I. AGMON ARUNDO GRΛCILIS ET AQUATI CR.
per metathesin literarum dicitur pro id est, hiabulus. Nam est bibendum vel sorbendum dare Gen. 26: I7. Job. 39: 2 . itaque & papyrum arundini cognatam Lucanus vocat bibulum lib. 4. Conseritur bibula Memphitis Imba porro. Nec enim satis arundini ex palude vel amne , qua quiescit aquis bibere . quum dc pluvias desideret. Plinius lib. IX. cap. I 6. de pliasibus e Modicis imbribus gaudent alunturque. Quippe & harundines , quamvis in palude prognatae, non tamen sine imbre adolescunt. Ab eodem themate Arabes, arundinetum vocantagamon , &-agamathon. Ha C arundo est, quam Droscorides phragmiten seu vallatoriam, gracilem, Candicantem,& vulgo cognitam, &Theophrastus χαρακιαν vocat. Haec, in quam, in lacris Agmon appellata. eX. gr. IVob 4o: 26. An applicabis agmon, arundinem balaenae nio' id est , an ligabis arundine nasum ejus, arundine scilicet per branchias in os trajecta, ut minutos pisces constringunt piscatores. Arundo autem ligaminibus
apta, Plinius decimo sexto libro, capite V. ubi de his agit, quae praeter salicem sunt utilia ligaturis: Et betulae & harundo fissa, ct harundinum solia recisisque aeuleis rubi, alligant.
II. ARUNDO INFIRMITATIS SYMBOLUM.
Mai. 9: I . Exscindet Dominus ex Uraele caput Oi caudam, ramum harundinem die eodem, id est , perdet principem inter suos virum , & humilem sive contemtum, nec non validum &infirmum, eodem tempore. Simile quod legitur Boi. I9: Non existet in M' Io opus, id est, nullum Conficietur negotium, non erit, quod faciat caput vel cauda , honorabilis Vel contemtus, quod faciat ramus vel arundo, fortis aut infirmus.
718쪽
1 massigit hamo animum suam y an incurvare ut arundinem eaput suum pLiquet hinc papyrum non esse Hebraeorum Agmon , Papyrus enim stat erecta nec incurvat caput suum. Perstringit autem Deus superstitiosos gestus hypocritarum , caput incurvantium quasi macie & viribus consecti, & ut humilitatem ostentent.
Matib. x r. Muid exiissis in desertum spectaturi ρ arundinem amento agitatam , id est , hominem arundinis instar fluctuantem, ingenii parum firmi, ancipitis & temporalis. V. N a GOME, SCIRPuS VEL IUNCus. Septuagita in Versione hujus nominis non constant sibi. Tobi8: II. a reddunt, Psai. I 8:2. Nna imςολάς Gai. ἡλii, id est, paludes. Probo Vulgatum, qui Hr-pum vertit, Exod. 2: 3. Gai. 8: II. vel juncum, Fesai. 3s: 7. Iuncus caule est levi, viridi & in mucronem fastigiato, alba intus medulla. Semen fert in superiore caulis parte , e latere prodiens racemosum , subrubrum. Gignitur tum in mari, tum in palustribus, nec in fruticum , nec in veprium cauliumque , neque in herbarum, aut alio ullo quam suo genere numerandus. In arca juncea expositus a matre Moses , Exod 2: 3. Cum non posset amplius esscere, ut esset absconditus, accipiens ei arcam junceam obi mit illam bitumine S pice, possumque in ea puerulum exposuit in alga juxta ripam rivi.
yob. 8: 2. An attollitur juncus absque caeno p sensus : Ut juncus nisi humorem atque succum coeni imbibat, exarescit, sic homines cito pereunt si gratia vel ope divina destituuntur. VII. NAvinus IuNCEIs NAvIGATUM MARE. Gai I 8: E. Murenti per mare legatos N instrumentis junctis, vel scirpeis, id est , naviculis e scirpo contextis, per superficiem aquarum. Iuncorum scirporumque usus multiplex fuit. In deserto arenoso, Tribui Simeonis ad Austrum contermino, tugurio
lum suum habuit S. Hilarion , quod junco di carice texerat, de D d a quo
719쪽
tia III ERO PUTTICI PAR s ALTE EA quo Hieronymus in vita Hilarionis. Iunco Graeci ad funes utebantur Plin. lib. xl x. cast, 2. Si C Thalna udici triplices memorant funes, ex junco, ex rimine, & ex lino. AEgyptiis non minusquam papyrus , di Hispanis spartum ad calceamenta in usu fuit: cum junci, quorum seracissima est AEgyptus, teste Plinis lib.
a I: Id. , in funes, strata, Corbis ataue adeo Calceos, aeque Com
mode ac spartum Hispanicum , compingi contexique valeant. Fiscellas etiam e junco contextas legimus apud Tibullum lib. 2. Eleg. 3
Tune si cella levi detexta es vimine junci,
Raraque per nexus es via facta sero. Storcas sectas e scirpo vel junco. quae humi sternabantur , ne lapides aut pavimentum polluerentur , scribitur in Succha , Thalinmudico tractatu fol. 2o. Praeterea usus junci ad massas fuit marinas, vitilium elegantiam, lucernarum lumina, praecipue medulla. Maxime vero apud AEthiopes olim & AEgyptios ad navigia propter catadupas, cataractas , & periculosa vada , tum quod leviores essent, tum quod adversis fluctibus scopulisque, quibus Nilus abundat cederent, ac non dissi lirent, aut frangerentur. Heic, opinor , supervacaneum non erit expedire quaestionem , quae de matre Mous ad ripam fluminis in arca juncea exponente filium a nonnullis mota. in disquisitionem scilicet venit, an hoc factum respondeat fidei, quam parentibus Mosis tribuit D. Paulus, re fortitudini aut constantiae, qua dicuntur, non metuisse edictum Regis. Hebr. XI: 23. Dubitationem inter alios accurate sustulit Rivetus. is Existimo, inquit, non esse de istorum parentum fi- V de aut constantia judicendum ex hoc facto simpliciter conside-V rato sed de facto potius ex eorum fide , praesertim a Spiritu V Sancto contestata. Nollem igitur, quod nonnulli viri docti '' faciunt, pronunciare, fidem eorum, quam anica, dum illum V occultarunt domi, testati erant, fuisse labefactatam , aut cha P ritatem imminutam , aut illos redarguere neglecti ossicii, ad V quod naturae lege tenebantur, aut quod nimio metu fuerint su- ' perati, contra Pauli testimonium. Agnoscendum quidem est, V multa hic esse extraordinaria , nec quorumlibet esie eadem ten- tare, quae hic facta legimus. Sed cum nusquam Scripsum
V hoc factum damnet , di omnia haec singulari Dei providentia
720쪽
' fuerint gubernata, consilia etiam parentum Mosis eidem etiam V providentiae non tantum deputamus, sed praeterea cum fidei nomine commendentur , quicquid hic secerunt Spiritus divini '' affatu & gubernatione eos fecita censemus. Nam etsi fides ' in Deum recumbere debeat, ita ut salutem nostram , & no-V strorum Deo , cui curae est , Commendandam esse noverimus V & committendam , prudentia nihilominus fidei comes esse de-V bet, & omnia , quae possunt legitime fieri tentanda sunt, ut V nos a periculo, Cum nostris eximamus. Testimonium hoc ' quod non metuerunt edictum regis, ita debet intelligi, non quod V omni metu vacui esset , metuime enim testatur occultatio filii V & expositio. Sed quod minarum aut poenarum metu, non V fuerint adducti, ut aliquid contra conscientiam Commiterent. IV taque puerulum non temere fluvio exponunt,sed uasi bitumina' to impositum in loco stagnante , & in carectis eum collocant, V in quibus minus erat periculi , hoc enim significat Moses, cum' dicit, posuisse eum matrem basiu , ad ripam fluminis, ita, ut '' mater clam noctu mammam ei potuerit . praebere, Commode V arca eg stagnante loco & careebo in terram adducta 3 qua de ' causa noluit eam in ipsum flumen imponere, in quo abrepta' fuisset, non sine infantis promto & praesenti periculo. Sed ' in iunceto manebat in uno eodem loco , non fluctuans. Dc- inde apposuit sororem custodem , ut exploraret , quid pu V PO BCcideret, quod argumento est, non omnem abjecisse spem V de ejus salute , quin potius hoc extremum tentata servandi fi-V lii medium , ex speciali quodam ductu Spiritus. Quae omnia
V etiam Comprobavit eventus. Manere tamen debet in his si V gularibus hactis regula: legibus, non exemplis vivendum ι quia V quamvis extraordinaria haec non damnentur, non tamen in eXV emplum sunt rapienda, quia non omnes eodem Spiritu ducum V tur. Damnandi certe forent. si aliter infantem potuissent sese vare, nec majori discrimini eum exponere. Sed retentus d mi si diutius fuissiet, justus erat metus ne in exploralorum manus incideret , quibus eum non totuissent eripere. Retinuerunt quantum potuerunt, nec sine magna cura & provisione exposuerunt. CommenIM. in Exod. p. 746.