장음표시 사용
451쪽
st malueindilis, qui erutam legia infamaruvi dixit Aristippus emctissimus Philosophus, cum aliquando insigni unguento delectaretur ostendens hoc dicto, multa persbona reiRi culpa male utentium. Huc spectat illud Theodori Atheniensis, qui obijcientibus, quod doctrini
ipsius multi redderentur deteriries, respondit, id illorum vitio accide re, qui doctrinam ipsiuslinistra exciperent, quam ipse dextra porrigeret. Epictetus conspiciens quendam moribus impurum, lingva procacem, improbo tamen studio Philosephia disciplinas consectantem, legitur eidem dixisse: O homo, vide quo mitras numpurgatumst as. Nam si ad arrogantiam ista immiseris, interibunt; si ad animum quibuccunq; alij viiij inquinatum, computrescent, in urinam vel acetum vertentur, aut si quid his deterius Sensit eruditionem, quanquam in . se bonam klaudabilem esse perniciosam, s in animum inciderit pravis
assessibus c uruptum; scientiam quanto sanctiorem, tanto neri peraniciosiorem . contigerit improbo is ut in humano corpore, quanto nobiliores sint humores, tanto perniciosiores redduntur si extravasati,
in locis conservationi eorum inidoneis, putrescant bonos ranstermis a p. esse cibos, inquit Divus Bernardus quo Deu ereavit, tu tamen Vosi cunt tibi, si insumendo modum. ordinem non observes, reddis plave non bonos. Ergo quodHeoderitis, Mesentienduin cydascienssis Et alibi L is db ait: Si quis ealhas ingenio. fi vigeat arte .s praemineat intellisu inis visa sebi.frumenta esse bae tam vitiorum arua virtutum Eodem loco pota quam de libris scientiisq; diseurrisset cibdit Quibis bomines iis qui die in apientes bulis mundi, eum ei quisunt simplites filist Dei,ρ riser utuntur ad neces itatem sutilitatem; sedilli abutuntur eis ad euorisfiatem, O voluptatem, superbiam, bi autem uruntur eis propter necessitatem , alibi babentes mam suavitatem. Vides, etiam Dei filijs
scientias cin necessarias, illis praesertim, ex quorum ore lex Dei selet, quiri, qui sal sunt populorum, qui exercent artem illam artium curam animarum. Neq; in solum, sed etiam aliis; non in illorum untaxat
utilitatem, verum etiam hi ipsam scientiarunt sue disciplinarum per se bonarum xlaudabilium conservationem, ne videlicet omnino interacidant, modo ijs ad necessitatem estilitatem, non ad curiositatem, v
Iuptatem, superbiam abutantur. Non enim iit ast Divus Augustianus, usu rerum, sedluid Heniis in culpa a.
452쪽
mprodest, canit Ovidius, quod non Ddore post idem. ne quid utilita' siquis tamen urere tecta
coeperit, audaces instruis igne manis. Er is merdum, moisi dat medietna salutem, uua, juvet inomisat, uaffit herba noeen. Et latra, ct eautis praemgitur ense viator, Ilissed insidias, biUbiportat Nem. Di itur in euasit arassarundia ausas, notetit haesentes, immerito premit. Si multis rebus4 scientij per se bonis, mali xperversi homines, in suisam de aliorum noxam atq; pernidiem abutuntur. viue etiam spectat illud Ecclesiastici Initium necessaria rei vita hominum acua, ignis, acui 3'. ferrum. ac lae, pauissimilagineis, s mel, ct botris uva, ct oleum, tegimentum. me omnia sanctis in bona, si, impiis O pereatoriabus in mala eonvertentur. Inter quae etiam scientia numerari potest. Peccatori omnis creatura hostis eri, inquit Origenes, justaserviunt omnia. Nullus ergo putet, quod cum Caleb velim expugnare Cariat, D c. I. I. Subre, hoc est civitatem literarum; vel cum Joab Abelam sapientsim βe. urbem oppugnante, Iubυertere velim sapientiae ciuitatem ct mersere Ioue I r. Mutrem imiseraα Absit hoc a mes non sirbverto neq; demolior, sed D - , unum Sebam persequor. Quis iste Suaa non alius quam abusus. Tra a Ra ..datur atq; tollat illa solus, ct recedam a civitate. Hortatur nos exemplo suo Paulus ad defructionem munitionum, ut simus destruenter omnem altitudinem, extosientem se adversus seientiam Dei. Non eritollatur scientia, oppugnatio tolletur, non infletur, non exsuffa-
Scientiam, licet per accidens malam prodenter vitari.
A unde nocumenta scientiae in hujus opusculi contextu Lectori sint expositi; nunc ostendendum, licet talia per accidens selummodo ab illa promanent, non tamen evincere, quia animi mortalium diluua
453쪽
illam vitandam salubriter queant incitaτi. . An non enim qui Episconatum, Sacerdotium, vel Praelaturam desiderat, bonum opus desiderare Paulo teste dicendus t an non, si qui talium dignitatum occasione in fastum' superbiam esseruntur, male postremo pereunt, non illico ipsias damnamus dignitates, sed mutata voluntates hominum illis in rurnam suam prave abutentium Annon tamen, qui talium honorum n-nigia ambit, stulte ambit an non passim tot Sandiorum Virorum verbis&exemplis haec summopere vitari vadentur cujus fugiunt notitiam tot gae Sanctorum quem latent tot Virorum omni laude insisnium
latebrae, specus. exilia voluntarie suscepta, ut Praesulatusibi delatos declinarent Horribilis illa est vox, quam de statu suo quidam post mortem suam requisitus, postquam in vivis salubri pertinacia Praesulatum quendam etiam obedientia adactus suscipere detrectasset, pronuntiavit Moissem, inquit, de numero resatorum, fuissem de numero damnandorum. Non ergo mirum, nonnullos ex veteribus illis Sanctis-1imis Anachoretis, cum adipiscopatum cogerentur, aures sibi ampu- talle, lingvas etiam abscissuros si qui cogebant, non destitissent. rum etiam communis erat sententia, Monacho piscopos non minusquam mulieres esse fugiendos, ne stilicet in Sacerdotes vel Episcopos ab
ηsanumantur,' ordinentur. An tamen Sacerdotium vel piscopatus malum aliquod per se causant cum ita fugiantur patet ergo prudenter aliquid vitari posse, si plerumq; quamvis per accidens tantummodo nocere soleat. licet enim res hujusicemodi per se bonae, animos ad deteriora non cogant deflectere viam tamen praebent etsi mala necessario non inserunt, malorum tamen esse solent occasio. Salubriter initur scientiam fugis, cui pericula in ipsi urinquisitione, exercitio occurrentia, tot literatorum male pereuntium vestigia sunt terrori, qui nisi nitissent denumero Doctorum nunquam uassent de numero damnandorum. Si necesse est scientias esse in Ecclesia, sine illas per alios quam temeta ipsium exerceri multa enim similia esse oportet, vae tamen illi per quemnunt, ve altem, incurre di periculum. Verum non solummodo dissuaderi scientiam, sed & vanam absolute pronuntiari posse judico, licet quaecunq; ei adscribuntur nocumen ta non per se, ut dixi, sed per accidens inferre consueverat Vanam itaq; δ Olute pronuntio scientiam, sicut vanum appellamus mundum.
Si mundus ipse sic vanus esset, ut ei nullo modo detrimento
454쪽
iis posset adhaerere, Christus non praeservari selum a malo diseipiulos, ted tolli quoq; de mundo Patrem exorasset. Ita novimus omnes ejusdem mundi creatura bonitatis titulo minime privandas. Omnis I. T . . .
enim creaIura Dei hi uir es. Attamen aliunde compertum habemus, creaturas Dei in odium factas esse, ct in tentationem avisnabis homi Silpio .
nutu mustipulam pellis insipientium quia nimirum ad illicitos suiussis vel abusus mortales pertrahere consueverunt, quod de literis atq; scientia maxime verificari censeo, quae it concludam hesto per se non sit perniciosa, per se tamen semper est periculosa. At dicet quispiam, eo modo pietatem , ututes omnes, sancti V. ratem ipsam vanam appellare licebit, qua non pauci in superbiam sipra sumptionem elati misere ceciderunt, x cum essent piritualisus sonis onustissimi, in portu naufragium fecerunt. Non difnteor pietatis san- . Etitatisq; ansa occasione multos a Deo apostatisse; quam vero dilpari modo pietas de sanctitas haec causet, declaratione mihi quidem egere non videtur. Quis unquam de pietate scriptum legit, quod de scientia pacsima sacris authoribus conclamaturet eam videlicet inflare, ducem esse vitiorum, mortales gloriae vana aucupes reddere1 ambitiossis. quini lius de charitate, qua pietas sanctitas constituitur .completur, scriptum reperio , eam non inflari, non esse ambitiosam. Si tamen qua doq; tinctitas aliquos in fastum extulisse via, hic quam maxime per a cidens id factum dici debet, ac nonnisi pessimae hominum voluntati imputari, res nonnunquam optimas, adoptima moventes, insuperbiae suae ansam malitiosissime etorquenti. Quod si adhue cuipiam intolerabilis sententiae meae rigor videatra, L
multa indignanter nimium ae temere, me in huius opusculi contextu, contra scientias arbitretur protuliae hunc ut animadvertat commoneo,
hoc plus eruditionis quam sanctitatis studioso saeculo haec a me proferre, ouo multi, non aestimato charitatis dispendio, de scientijs suis vane aco ose gloriantur atq; triumphant. Quapropter veniam expeto, si duo
extrema habens prae oculis, ad alterum illorum fortasse paululum a me dio defexi, id faciens, quod virgarum curvitatem emendantes, qui none tenti sint eas ad medium rectitudinis reducere, sed in partem, in suam maxime renituntur, eas eum fractionis etiam periculo contraria in. exione adigunt. Si id egi, quod Sancti Patres agere consueveritnt,
455쪽
ni dogma nimium quandoq; ampliare videntur, ut salsum tant, bratilis esidant ista dicunt, ct minis volunt intestigi, ut de illis stribitS. Bonaventura, vulgari se conformantes adagio Injustumpetas utjustam feras. VII. Lecti.& eonsideratis omnibus, quae per decursum praesentis operis sunt tractata habet qui' sapiens, si tenui meo credendum est judicio, motiva sussicientia, ob quae scientiam repudiet nolo tamen dicere Gentiam sanctorum, quae vera est sapientia, sed scientiam hujus mundi, tam fallam futilem, tam vanam, lubricam, periculolam scribstq; in libello repudij, quo adem SCIENTI A ex nomine suo anagrammatice verso suggerit: EAT CINIS. Quodnis facit, magnop riculo animae salutem exponit,
Et ineHis per ignes Suppositos cineri dolosio. Ad exsuffandum sidisandum hunc cinerem, paucula hic adhuc vericlludamus.
Cum lueret meritas tellur arantia preas, Una etiam legiturpaenafuisse rinis; uisursum starsus, tumidas ea avis ubis
resileas, nee non ulcera seda uti. missimissi einerisapientia vana videtur, Quam ursum ignis tartarin ore omis. In mundo genera vesica nams tumentes;
Etseelerum ulceribis turrida orta Deiri Si promise CINIS; larum tamen inrieat inena me opere in rivere sestem abido meum. O utinam hoepereat mundana scientia busto laua nutrit striis pabula tanta foris. Tota inquam pereat necfit cinis indesuperstes. ηο octipossint intinerare caput.
456쪽
Scientia, simitari nonpossit, quomodo in ea
conversandum. ERit sortasse nonnemo, qui scientiae damna ierieula sani men VIII.
te perpendens eliget silvari cum simplicibus, illa selum quas statui suci sunt necessaria non ignorando, quam cum doctis mutita scientibus de salute periclitari. Nunquam sponte sua stie rijs applicari desiderabit, nunquam aegre seret, si a studiis literarum ara strici alterius abstrahatur, si libros scientiartim instrumenta volvere prohibeatur, cujusliber charitas, in quo solo saluberrime maximoque cum animi prosectu Mutilitate, tot Sancti toto vitae suae tempore studuerunt; cujus unica scientia Meruditio, scire JESUM hunc crucifixum Nunquam qui talis est, ossiciis vel honoribus literarijsse ingeret, sed stali Deo vacare, sibi salut1q; suae consulere, meritis coacervandis unice studere praeoptabit, rem periculi plenam quantii poterit fugiet ac declinabit Uerum obedientiae jugo adstrictus, colla nonnunquam jubenti Praelato submittere debet, sudiosiorem etiam scientiarum cutituram suscipere vel Prosemesam facultatis cujuspiam exercere, aut alia is huic generis humani typho obnoxij occupationibus animum admovere. Quid hic agat obedientiae filius' mandatum instat, in parendo, riculum, in non acquiescendo fortas Ie peccatum. In tali cassi subdat colla obedientiae jugo, mi fretus praesidio, qui innoxios reddet serpe tes, faciet cum scientia proventum, ut pericula ipsius non selum innoxie, sed etiam uberi cum merito ac fructu possit sustinere. Scire tamen debebit qui est hujusinodi, quemadmodum scire oporteat, nescie tia ipsius non tam fortasse ad salutem proficiat, quam ossiciat ad damn
Divus Bernardus in illam Apostoli sententiam, Si quu autem se X. Mistimat stire aliauid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum r. Cor. . stire ita seribit rides quomodofructum re utilitatemfrientia in modo narenar
457쪽
In Espondet Divus Bernardus Id prius quod maturias ad saluisHρ . 39 Ex eis. Et citans illud Apostoli Dira autem pergratiam σua datam σνν in miru in Omnibus, non plus super quam oportet se aper adstarietatem. Mup bibet inquit apere. Iesρlussapere quam oportet arides enim,pk ad obrietatem c igilantissime observare, ouisieire inseos prisive oporteat. eispus eniis hev in o autem auod in de ea
omnis selevtia bona, qua tamen veritate subnixa fit. Sed tamen aui euns timorei tremore tuam ipsius operarissaistem pro temporibρου--ufestinari, eastino ampιius priu eurato , qua sensioruυiciniorafatuit. XI. Vicinior saluti scientia est nosse Deum nosse se ipsum nosse vias modosq; coelum promerendi, neq; nosse tantum, sed etiam exercere. His studijs vas animae purgatur ne faetor ejus Mities scientiam stiperingestam corrumpat. His mediis animus velut firmissima basi solidatur, ne typho scientia concuti aut corruere possit. Doceri bax omnia vide-
tiam Lee me Bonitatem primum disciplinam, quae utiliora stat G- Iuli, deinde stientiam edoceri postulat Amatescientiam sed ani o niuebariIatem, inquit Sanctus Bernardus Novit enim charitas sine scientia proficere adsilutem scienti autem sine charitate, nonnisi ad Lactant damnationem. Intendamus igitur tot animo. yximum in sciemiam se luti vieiniorem, videamuri ne forte in Reen diutius remtrat a hue in institae tis rudium inveisiam1 r, nihil in studio verae sepientiae proficienter, Dic am sinebas facientes; ac ne cum Phrygibus aliqua do, sed nimilim sero sapere doceamur.
.D. Rem Proinde ante omnia 3 homo noveru te, ut Deum timeas; nove M'. R. ui mi , ut diligas ciniaster initiaris ad apientiam i in altero σωπ-- ut, summaris, σuoniam initium sapientia timor Domini est. plenitudo lego est haritas. Tam ergo utra g. ignorantia cavenda est tibi. Quiaμὸrimor ct amore Dessalus esse ουο ρο est citera indiffereηtia uul. nee salutemsistiantur nee damnationem si neseiantur habentia. Non tamen dico coni neudavi, aut negligendum eientiam literarκm, ηο
458쪽
.mat visam ct erudit eam, faet utpost etiam asus erudiro; sed duo in oportet oe expedit ut pracedant, in ruumsummam salut con- situlisperior ratio declaravit.
' Ult Divus Bernardus, ut ardentius quod vehementius ad me XII.
eis. Idem informuhi honestae vitae ait: Masser turas libentius Hom. 3s,leras , quaρraecipue erga aristum Dominum suum maνι infammaυe is cant. riue intesiectum. Si aliis tamen quandoque materijs studium nostrum ad . dicere cogimur, sanctum mentis ignem extingui non sinamus, sed sug mus oleum etiam de petra sax6q; durissimo, nulla enim in stienti, tam sterilis vel arida materia, quae animo artifice subministrare nequeat mmenta charitatis, vel quae animum erga Deum incendi prohibeat, ita cordis acula, ardentesq, affectus in eum vibrari, quibus mens legendo dissipata pie colligatur, ne omnino infructuose otium uterarum per
Nunquam studium sne auspice Deo, non praeviaὲ pii mentis in. tentione Inchoetur; nunquam occurrens aliquid qualecunq; illud sit, praeter divinum coeleste, quamvis literatum, expolitum, δ,vemdicum, ita mentem desectet, ut totam rapiat Noverimus etiam libris, otioq; luerario nos non tradere, sed commendare, ne tempus omne stuentiarum studio consumatur,in fructuosissimo san&e orationis ac meis ditationis exercitio praeterito, ad profectum nostrum spiritualem rara ducatur linea. Ita libris mentem occupemus, ut a temone ad orati nem facile transire liceat, nec dum plectra Davidica sunt assiimenda, importuni Muserum fuci auribus obbombilent, dissonam auribus diuinis reddant orationis harmoniam. Nunquam dum pensa precum comsveta Deo exolvimus, inveniamur opus Domini peragentes fraudule ter rapinam committentes in holocausto; nunquam tempus ejus serviatio rite obeundo impendendum, ipsi ex parte surripiamus; Musis illud addicentes Nunquam charitatis operibus, virtutum exercitijs, quae necessitas vel occasio inter dum suadet, studia praeferamus literarum, sed
459쪽
his ad tem Psepostis, illis nos impendamus, semper memores piet tem ad omnia esse utilem, ad profectum in literis ac cruditione faciendum, super omnem ingenishumani industriam conducere. Illud ma gni Aureli j diis tam animo firmissime infixum teneamus: Novit semper
orati, e lectione proicere, sed lectis sine oratione rarissimλ Unde nee discerni potest defaesit , quanti sit periculio laboris, parum via nihil orare., semper legere in nunquium adopidam scientiam pervenire. Ad g. Item illud Divi Bernardi De quotidiana lectione aliquid quotidie in indie Dei ventrem memoria dimittendum es, quo Helim digeratur, sursum
retorsitum erebrius ruminetur, quod proposito conveniat, quod in teu rione pro fietat, quod detineat animum ut alia cogitare non libeat Hamriendus esisse de lectionis serie afectus O formanda oratio, qua lectioneis interrumpat is non tam impediat uterrumpendo, quam puriore eontiuno animum ad intelligentiam lectionis restituat. Tandem nolimus in studijs nostris niti contra parietem, iliis capere quam pomter amemus utilia magis quam subtilia, nec illa scrutemur quae nos Deus non scire voluit, sed ignorare. Haec si observemus, fiet, ut a terris ad coelos festinantes, scientia non sollan non detineat, sed etiam nullat nus, vel remorando, vel operam nostram ludendo incommodet, neq;
stulto labore consumamur, ut nobis aptari possit illud quod scribitur ci p. 3, libro Sapientiae Fama instes taurum, O laboressive fructu, ct inutilia opera eorum
XIII. λ' assivanemgloriam inquit Divus Bernardus, aut eurisiurem,
Hom. o. o iut aliquidsimile . sed tanti mada stationem tuam υAproximi. in canti Explicat ident egregie malos bono' fines, in quos scientijs suis literati collimant. Sunt, inquit, qui, eire volvvl eone tantum ut sciant, in turpis rurissitas eri. Et sunt qui eire volunt, ut sitiantur ipsi, turpis vanitas e l. Uunt qui stire volutar ut hiemiam suam endant,
460쪽
mram omnium sui atrimi duo non invisiuntur in alasion sicientia, uippe ad boe volunt intelligere, ut bene faciant. inquit idem Divus Bernardus qui bene de Des ct sentise, Ἀώ- acceperutit Hom. 44. si quassum asti aut pleratem, se maverrunt ad iManeis gloriam quod incant. ad lucra Dei aerepemn metandum; si alta sapiantes Misilibis non eo entiun Buυeaut quod in ἐν besa legitur dirente Doruiuo D di m aurum meum .' argentum meum, Est autem de argento meost
de auro meo operatisunt saac Seias igitur quisquis stire teneris, ossici tui vel vocationis causa ignarus esse non potes, quo scientiam tuam referas non ad vanam gloriam, unde aeternam futare debeas ignominiam, sed in Dei hono rem in tuam ipsius, proximoiamq; salutem atq; utilitatem. Usurpafrequenter illud Divi Augustini ad Deum tuum: Domine Rex meus, cis Gib. Deis meis tibi serviat auisquid utile puer didici sibi serviat .ciis. quod ruor, scribo ct lego. Et cum Sancto Thoma Aquinate, nullum alium etaboris ini literarij scientiae tuae finem intende, naelam ali a mercedem vel proemium, quam Deum iEsum. mici studiorum tuorum scientiae tuae alpha omega, hic principium Gnis. Ait quidam: Omnis eientia, si ad Deum non referatur, serpens est in sua dormientis. gladius is manu phrenetiei, semen mortis is terra anim , sententia Uamnarisuis aurea rapinis in diemiudisti Deplorat .in libris Confessionum Sanctiis Augustinus inania sit XI v. ex hoe capite studia, quibus in artibus libenssibus, nequissimus adhue malarum cupiditatum servus insudabat, iteraq; in illis sine magna dissicultate nullo hominum tradente intelligebat, non tamen inde Deo sacrificabat, sed ad inanem fastum gloriam studia sita convertebat. Agens etiam alicubi de illis, qui eum ad literas cogebant: Non inimebantur, inquit, quo referrem , quo me discere cetebant, praeterouam cin n. ad fasiandas insatiabiles viditates copiosa inopia, ct ignominiosa r. e. ra. gloria. vere omnis scientia ventose eopia, dicenda est potius ino . pia, quae solidiori sapientia, dotaq; coelestibus hominem privat; omnis ejus gloria, cujus cupidine coeci mortales adeo flagrant, apud
Deum ignominia reputatur, paritq tumidis atq; fastuosis eius sectato ribus, opprobrium sempiternum.
Satis hucusque de typho generis humani tractatum esse arbitror;