Petri Criniti ... De honesta disciplina, lib. 25. Poëtis Latinis, lib. 5. Et Poëmaton, lib. 2. Cum indicibus

발행: 1543년

분량: 645페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

301쪽

DE HONESTA DI sc I PL. α νqui Μ .annos ab Vrbe condita uixit,minime ad furum iuridicium pertinere asseruit, hoc ipsum diiudicare: ne in re parum comperta minus prudenter posteritati faceret impos luram:quod his stre hominibus accidit,qui maiore fluadio,quam consilio, βrtunae aleam pensant, temporum piarietatem considerant. caeterm tali sententis vectij viis detur annorum numerus conuenire: si quidem C C. annis post autorem Censorinum adiectis , imperantibus caesaαribus constantijs, Romana illa dignitas consumpta est: quae Italiae βneregressa, BFetantium Urbem se recepit. Nam ingruentibus in Italiam Hunnis,Vanduli j,Cr Gotthis,tum maxime Ro.imperium cladibus multu asectum 6t,atq; deletum.Quod autem X i i. vulturesu icq stlicitatem Romulo praenotassen cum historiae multorum testantur,tum Ennius in annalibus,qui Romulum inquiti m in Aventino monte secesse ad austicium capienis dum de Urbe condenda,er nomine imponendo: itis stuod js summis de hoc inter eos peractam restri:

cerrabunt Urbem Romamne Remamsne vocarent, Omnibus cura uiris,uter esset Induperator. Qui fuerint apud ueteres Adamiani,& Nyctages

haeretici:ae de Lychnobiis etiam hominibus:& Horatii locus expositus: tum de his, qui Hemerobaptistae dicerentur. C Λ P V t.

IN christiana philosophia cum uaris primo ac multia

plices autorum de ipsa religione frent opinioneste multi quidem extiterunt, qui a Christianis haeretici sunt appellati:quoniam videlicet ab optimo religionis cultu, Cr veritata ratione detorsissent. li enim, ceu pesimum uitarus sensim per arterias Hapsum in praecordia, mox non minore impetu,quam damno seriebant. Inter caetera vera

302쪽

ro quorundam praecepta atq; disciplinas nobiles aliquesta do luerunt illorum actiones,qui Adamiani, atq; Nγεια ges appellati sunt:de quibus cum in neterum commetarijs mentio sit,eorum ridiculam, ex perinde insanum superastitionem libitum est paucis refrre. N am Adamiani ob

id nomen hoc acceperunt,quoniam exemplo Adam nudi, desine ullis uestibus degerent, eos modo cura foeminis versari, atq; etiam orare consueuerunt: asserentes illud ipsum in uita melius extimadum,quod ad naturam magis accederet: cum in ea re nulla prorsus modestiae, aut vereri cundiae rationem haberent: quae mortali uitam, ut inriquit Plato,pari iure instruit,atq; exornat. N mges veraro,quoniam uniuersam noctem somno, quieti concia rent, nes ipso noctis tempore vigilandum se putarent, naturae genium uiolari, atq; corrumpi opinantes. Qui autem noctes euigilant, dies integros dormiunt, a Pedone Albinouano Graeci uoce MDo siet, ab Anneo Seneca

Lucifugae appetituti sunt: ex quo illud Horath ad Meri

enutem:

Huic parco paucis contento,quinq; diebus Nil erat in loculis noctes uigilabat ad ipsi Nane,diem totum sterrebatinii fuit unquam sic impar sibi.

ouo loco ad istos certe L cbnobios poeta Horatius reastexit: cuiusnodi a veteribus quidam Imperatores notariistis,qui pervcrsio naturae ordine noctes totas peruigilaret. Sed cir Butas Acilius, atq; Spu. Pansa, ut apud eundem Anneu m est,inter luciIugus reponuntur. Vnde elegans dictum Tib. Imperatoris de Acilio Buta celebratur: nam caem patrimoniis ingens consi psisset, Cr paupertatem suam apud Imperatorem fiereturi.Sero liquit Tiberius, o Buta

303쪽

o Buta experrectus es.Hi enim homines ut refert Seneca, qui se tenebris dicarunt,uelut Antipodes sunt: quibus contraria quidem non regiosed uici:qui solem nunquam oririentem,aut occidentem adsiciunt. Sedenim defui ctorum Ioeo habendi sunt:nes a funere absunt, qui ad faces,uis cereos uiuunt:quorum uidelicet contrarius usus atq; praeposterus Varro equiti Ro. occasῖonem perelegantis dicter praebuit. Hemerobaptistae autem apud Iudaeos hi uocati sunt haeretici,qui quotidie seipsos,acsua etiam uestimenaeta abluere confiueuerunt. Verum de re hac secreto opere complura attulimus.

Quibus rationibus Agesilaus princeps, & Plotinus philosophus suas imagines effingi noluerunt: ac de Alexandro item Macedone nonnihil. CR P. VII.

SCriptum est in ueterum historijs de Agesilao Lacedaeis

monum principe, quod is quidem perpetuo edicto cariui ne quis eius imaginem ullo modo exprimeret:quod existimaret a nullo prorsua opifice singularem eius firmam posse absolui. Alexander aute Macedo,qui fortunae aleam pro voto rexi imperasse omnibus truditur, ne illius ivi go a pluribus effingeretur,quam ab Apelle,Pγrgotele, et Poldicteto,qui in sua quisq; arte quam absolut imi foret: ne tuti regu effigies, ut inquit Apuleiusa multis p inrartificibus coiminareturatas tantu permisit, ut eam Pol cletus aere duceret,Apelles coloribus delineam PFrgoteles caelamine exculperet:quod c. Plinius,er alij complures referunt.Unde illud Horatij Flacci ad Aug.Oδεα uium de rege Alexandro: Edicto cauit,ne quisse praeter Apellem Pingere aut alius L ippo duceret aera Fortis Alexandri uultum simulantia. In

304쪽

x1ι PETRI cR INITI LIB. XVI. In quo tamen LUppum Horatius pro Poldicteto adieciti Plotinus autem philosophus cum eius imaginem quida cum per et a pictoribus perfici, acerrime restitit: minime passus,ut dicebat,effigiem corporis exprimi, animum non uideri. Amelius certc,qui Cr Gentilianus est dictus, nulla ratione ab eo id potuit exorare:quanquini plotino ipsi fluodiorum Cr beneuolentia causa maxime insedisset, ut qui annos supra X X amiliariter cum illo uersatus foret:quod Cr Porpbγrius testitur. Primus aute Asinius Pollio apud Ro. in bibliotheca ipsa imagines collocauit, cum eum dedicaret: et ingenia hominu,ut est autor Plinius,rep. fecit.

Qui Abecedarii,Syllabam, ac Nominarii sint apud

Hieronymum: ac de Abccedatio ex uerbis Hieronymi,&Augustini. CAP. Vor.

DE Hierondimi doctrina Cr ingenio saepe alias diximinus in tanto enim uiro no minus laudari debet uitae, morus integritas, quam vetern ommu disciplinarueverigia eruditioini Cr idem uoces aliquot apud Latinos tam stliciter adinvenit,quam aperte ex conrode coposuit: sicuti haec sunt quibus discentium princtus in ipsa literatura

seu literatione designatur,Abecedarq,SIllabarq, Cr Nominarfata eos appellat, qui per suos disciplinae gradus promoueant. Abecedarios, qui litcrarum seriem atq; orta dinem prosequuntur. Sγllutarios uero , qui sisllabia ipsis colligere,Cr Hilabatim legere incipiant. Nomiiurios eiusmodi homines, qui integra nomina prostrat. Siquide ita discentiu classes a ueteribus institui cosueuerul,quod etiamαitu in literarijs ludis apparet. Sed hoc totu perquam eleagunti descriptione d Hierondimo traditum est,in commetario Mosaicae philosophiae,quo Adamantium Originem interpretatur. Dabimus inquit ii nostra etiam lingua miri

305쪽

DE HONEsTA DIS cI PL. x1xlitudinem,qua consiquentis huius ratio patescat. In literario ludo,ubi pueri prima elementa suscipiunt,Abecedatarq dicuntur quida,alij SI abarq,alij Nominari ,alij iam .

calculatores appellatur: et cum audierimus haec nomina,

ex ipsis qui sint in pueris trosi s agnoscimus: similiter

er in liberalibus studijs,cum aut locwm recitare, aut alloiscutionem,uel laudem,alias s per ordine materias audierimus,ex materiae nomine profectu in adolescentis aduertiarnus.hactenu3 Hieronγmus. Sed Augustinus ite Abeced rium uocat ordinem illuem literaru, quem pueruli condiascunt:quod Er Fab. itidem Fulgentius in Ddithologicissequitur. Ordinem autem hunc literarum,Hllabam,Cr nomminum diligenter de docte Mallius exprefit his uersibus: Vt rudibus pueris monstratur littera primum Per ficie nomens βι- componitur inti: Tunc coniuncta Lis formatur Hilaba nodis: Hine uerbis structura uenit per uerba ligandi Tunc rerum uires atq; artis traditur UA: Pers pedes proprios nascentia carmina βrgunt:

singula, insumma prodest didicisse priora.

De Romanis uatibus antiquissimis,eorumq;hymnis & canticis: tum qui dicerentur Mineruit, Ianales,&Iunonii uersus. CAP. IX.

PRimos fuisse apud Ro. Po. uates Publium, calenum,

Nartissim, Liuium Andronicussm,veterum comenritarii tradunt. Hi enim eiusmodi uaticinia ac uersu effuderunt,ut est autor Cicero, quos Fauni, Vatesq; canebant: sedenim illorum carmen lire, aut ad laudem Deorum reri ferebatur, aut ad ciuitatu Iustrationem Cr prodigia exinpianda. Liuius autem Andronicus eos uersu composuit, qui a ter novenis uirginibus per urbem celebrati sunt in Iunonem

306쪽

m PETRI cR INITI LIB. XVI. Iunonem regina,data resti per manus: ut copiose relatum est a Liuio in rebus gestis Ro po. qui carmen illud ueluti abhorrens,Cr inconditam praetereundum putauit. Sed crmox P. Licinius Tegula ad expiendaprodigia carmen itidem consimile ellecit,idque ex responso decemvirali traditur absolutum.Zosimus quos diligenter obseruauit,quiabus hγmnis,er paedilibus in teplo Palatini Apollinis Ro. Po. uteretur. Tum quo ritu ter nouem pueri nobiles pdo trimi Cr matrimi cum totidem uirginibus illos decantaret. Nee illud omittendum,lunonios quidem versus, Minerm' uicis Cr Ianales propterea dictos a Priscis, quod eorum numini de maiestiti dicarentur: de quibusNarro Tere lius,alijs autores mentionem faciunt.

De M. Antonio,qui leonibus ad currum iunctis uehi consueuit: ac de Heliogabali portentoso ingenio, qui te

nes,tygresq; ,&mulieres ad currum iunxerit. CAP. x.

Μ Arcus Antonius primus, ut inquit Plinius, iugatos

Leones ad currum iunxit ciuili bello post pugnam Pharsalicum,cr ab illis uectus est cum Mima citharoeda. De Antonino autem Heliogabalo, qui orbis terraru ita dijs placuit Imperator fuit, sic a Lampridio script

est:Quaternos,inquit,canes ad currum iunxit,eos modo

sectatus est. Idem quos iunctis quatuor ceruis in publita eum procesitsed Cr leonesconiunxit,cγbelen sie appetai s. Iunxit Cr i gres Liberum patrem se uocas. Habuit gemmata uehicula,Cr aurata: atq; ut insaniam libidini adis deret unxit etiam quaternas mulieres, nudvis a nudis

pervectus est. De Firmo Imper. qui robustifimus est habiis tus,er illud ab Aurelio liberto scriptum est, eum fuit euectum ingetibiastruthionibu3:adeo ut magis uolare,quam gestiri uideretur:quae res a Vopisco etiam refrtur. PETRI

307쪽

PETRI CRINI ΤΙ

DE HONESTA DISCI INA, LIBER XVII. Quot apud ueteres idiomataeelebrarentur: ae de illorum inuentoribus: tum perclegantes senarii appositi:&de Gordiani Imper.sepulchro. GAp. I.

VONIAM saepe in quaestionem uerinit, Quot apud ueteres idiomat geaenera fuerint, quae 9 maxime celebrata:

putaui non indignum βre, si senariolos quosdam de septem linguis subqcium:

quos equidem in peruetusto codice legi ex bibliotheca septimana. In eo enim libro multiplex linguarum uarietas demonstratur,trim quod septem literarum genera praeculant,ut Hebraicae, Atticae, Latinae,sγriae, chaldaeae, A gγptiacae, ac Geticae. Sed audiamus ueteres uersiculos, ne impendio longius evagemur:

Nodises primus Hebraicas exarauit literia: Nente Phoenices sagaci condiderunt Atticas: Quas Latiniscriptitamus,edidi Nicostrum: Abraham sarus,Gr idem repperit Chaldaicas: Isis arte non minore protulit Aegγptias: Gusta prompsit Getarum quas iudemus ultimus. Notum uero Cr illud quod Aug. Gordiani sepulchri apud circein castrum titulum diu strvarit uarijs linguis decorat-:literis quidcm Cr Graecis, CT Latin f, Cr Persicis,gr Iudaicis,Cr Aegγptiacis. Epidiphion aute id est: DIVO GORDIANO VICTORI PERSARUM, VI c TORI GOTTORUM, V I c

308쪽

Qό PETRI CRINITI LIB. π VILv Ic TORI SARMATARUM, DE-PvLSORI ROM A NAR VM SEDITIONUM, Vlc TORI GERMANORUM, SED NON VI c TORI PHILIPPI . de qua re alibi commodius dictis est

De Maximini Imperatoris saeuitia,& uersiculis contraeuin uulgo prolatis. CAP. II.

Diocletiani impcruton, dictu celebre est Nihil prope in tota uiti esse difficilius, quam Imperatore bene imperare:quod ab eo tame dictwm creditur antequam sectus esset Imperator. Etsane ex Annalibus antiquoru Acilime quiuis intelligit, quam pauci omnino fuerint ex tuto principa numero,qui optime Imperium administrarint. Sive enim licetia Cr libidosuerou omniu copia eorti animos immutaret, miru certe quam breui ad scelestifima quaesproruerent: quod ipsum ex claudijs,Vitellijs, Caligulis, er Neronibus apertistae costit. Nam quid ego de Heliogabal;s nunc,er Maximinis,dis commodis dicam quorirum scelera ac monstrosa prodigia in ipsius naturae conis uici excreuerunt. Sed libitum mihi est uersus aliquot

contra Imper. Maximini senioris crudelitatem apponere.

Is enim ti feri ingeni is immanis sui ut ita alij CFelope,et alii Busiri de,Tγphonem alij,aut Gnem appellit, rent. Versus hi sunt,quibus Thracensiseuitiae illusim est, Et qui ab uno non potest occidi,a multis occiditur. Elephas quidem grandis est, Cr occiditur: Leo βrtis est,eT tamen occiditur:

Tigris acerrimus est,Cr occiditur. caue multos,si singulos non times. Id aut came exGraeco uersm ob ei praecipue causam apposui:ut siquido in Graecu incidamus, er illud aeque adqciatur.Habes hoc apud Ililium quos capitolinu ad Imis

309쪽

Horatii carme expositum de Cyclope in scena saltante:& de Cyclopeis ludis ex ueterum autoritate, ac Lucilii uersus de Polyphemo. CAP. I I r.

Non des erunt apud Graecos,qui de ludis, Cr eorum uarietate permulta scriberent:sicuti ex nostris Antanem Seneca,eπ Suetonius Tranquillu3. Inter caeteras auteuoluptates scenitas celebrari uideo caclopea: c enim uocarunt,cu in caclopem in cena fultantem profrrent, habitu,Cr ominentis,quibus Pol phemus apud ipsos maxime poetas decoratur. Quod ego duxi obseruandum, ut apud Flaccum Horatium locum interpretemur, paulo inndiligentis ab alijs expositum.Ins Rallusiit,cum de suramento scurru, Cr Megis Osco, raras litibus dilberit, ac nesium ore faedo,er acie turpi similemq; laruae reddit. campaniz inquit in morba in aciem permulta iocutus Pastorem saltaret uti laclopa rogabat: Nil illi larua,aut tragicis opus este cothurnis. inso loco saltare cγclopa, nihil puto aliud ab Iloratio intelligi,quam er fronte σ habitu talem filise Moum, ut Polaphemum in scena saltantem posset exprimere, ac riosum deses ectantibus facile commouere. Sed eoru nomina restram,qui hoc in scena stectaculum exhibuerunt. curianus quidem Imperator ut Flauius Vopificus in tertio ad Bassum libro tracti)Iudosncit apparatisimos, ac mimos

undis aduocauit exhibuit etiam ludum Sarmaticum, quo duleius nihil est: exhibuit CT inclopem adornutum.Trea mellius item Pollio cum Galienus Imperi decennia uarijs ludis celebraret coeclopei inquit, etiam luserunt omnes arenarii, ita ut miranda quaedam ersti penda monstraurent. Lucilias aut poeta qui primas condidit statin

310쪽

isa PETRI cR INITI LIB. XVII. sum Immerica imitatione ita insus ris de Pol 'phemo is catus est: Multa hominum portenta in Homero uersificata Monstra putant:quom in primis Poldiphemus ducetucγclops longus pedes:huic porro maius bucillum Malus maximus sit quam in naui,Cr corbiti in uad.

Quo habitu ae figura stylus esset apud ueteres, ac de parte eius deletili: & quid item sit Stylum uertere,ex Augustino, Hieronymo,& aliis. C A P. I I I r.

IN libro Sermonum primo sic apud Horatium legitur,

quo loco poetae Luciiij carmen, ut miniis init .er inacompositum reprehenditur: Saepest tum uertas,iterum quae digna legi sunt scripturusines te ut miretur turba labores, Contentus paucis lectoribus. Id ego*litus sωm ad hunc 'e modum interpreta uerle re ut 'γlum quis dicatur,cum scripta ipse inducuturi dede. lentum. quonia qua parte aculeatus is esset,atq; subulatus, ea pol imu exararent: qua uero parte latiuscula acies foriret,bae delere aliquid scubi usus peteret co ueri t. Tales aute 'dilos etianu graphiarij nostri habet.Sed quonia priores partes agit scriptis,quam litura: propterea cum deletabant, hoc .l,latiorem ac deletilem stγli partem conuerteis bini, uertise dilum dicebantur.Quod etiam a divo Hieis rondimo notatum est, qui meliorem stati purum nominat, quae peiora de autoribus expungat: sicuti er Rufinus iucundem Hieron inlim recenset. Stultus ego, inquit,qui me putarim hoc absq; philosophis scire non posse, qui meis Ilarem smii partem elegeram, eam quae deleret, quintquae scriberet: frustra Alexandri commentarios verti,

ex Porphnj Isagogen expendi. Sta hoc idem ex uerabis

SEARCH

MENU NAVIGATION