장음표시 사용
281쪽
1 8 Commentaria in librum IV. Regum. Cap. XVI.
subleiuuba Di utque illud ad usus suos, puta ad saetificia sorit inutile . itoque ludeti non in eo, Deo viro , sed in suo idolis satiiseate coge
cit. Quid siecit Mosais , varia sunt sentcntiae, sed duae pio babi totes: prior, Mosai h Hebiaic Eidem est quod verti, iam siue Dium, ligniscat ergo vel solium ope lium . in quo labbatho aliis. Ique sisti, diebu, si libant leges, , t laetificiis
intelis tit ae legim Dei audiunt; unde cap. 23. veri. gratis vocatur. vi vult R.Salomon. Hine Septuag. vi itunt dam nitim castisa allatis. rum, per quod vid intui accipe te basia cui imponebatur cathedia tegis , cum veniret sabbatho ad templum in aluius de legem auditurus. Laeeh. 6. v. i. Isti athouaihi Ogo Hi braice s-gniscat tentolium sabbathinum conopeo splendido eoopei tum , quod erat iuxta artium lacerdotum, sed ex ira illud, in quo rex sabbatho de seni, sedibat spectans facit scia. Et hoe estitibunal in quo sedit soas, eum cieatus es lex a Ioiada Pontisce Reg ii .v ι . aut certe, M suis signiscat tu iram ut vetiit Vatab. siue fugissessum opertum de lictum, in quo sedebant Leuii et Ad saeerdotes dum legem de piophetas populo intei pietabantur, ut vult villaipandus, xiii ieii Esdias Ni hem. 8. vers . posse Dot sententia est.quod Mosaihelai tegmen, pula velum vii tabulatum palatum pro Levitis alijsq; templi eustodibus, qui solitis sabbathi, per vices munia lacia obibant in templo, ait vatabl. Aut Mosa hetat locus contectus in artio populi, ut sub illo iuti ab Eou , pluuia de ,entas degerent homines, qui ad templum orat uti vel legem audituri eonssui baut . unde Maiinu, in Lexico Moseos vellit , φι)ιictim. Omnes hi sensus probabiles sunt. Impius enim Achaz vidi tui hac su-sulisse. Vnde a. Paralip.ro. v. 24. dicitur clau-ssse templum Domini. v eium quia Musathses. l. hi mitinere viditur ad ingressum regu, qui hoc eodem versu continetur ,. hine alius sensus quem mox subiiciam . id ei ui probabilior.
CEN Assisti κυ M. Piimo nonnulli se explicant qd. Achaet profanauit templum, cum illud
secit ese quasi vestibuli m regii sui palatii, ut in illud non patet i aditus nisi per templum a vi scilicet ipse esset tutior a rege Assyriorum , qui
teae plum prius expugnare debuisset, antequam pergeret ad expugnationem palatii. vetum alia ex parte quae templo non adiacebat , poterat
oppugnari palatium S sacilius expugnari quam
Seeundo, Theodoreius de Lyranus censent Achaz obstruxisse iter quo e palatio ibatur adumplum , hoe fine ut lex Assyriolum intelli- sciet ipsum planὸ deseruisse Deum uerum
Deique cultum , ut eius deos sequere iurat eo-leret. Fauet Chald. qui pro ιι murtiis, ,eriit, an raus Mi il/ι enim cst alio vel in eo titiariam partem vertere) Hibr. es' 1 s. id est ri strii, ut nimirum s qui, e regia intemplum ite vellet, magno circuitu discindere cogeretur ex monte 'ion , de traiicere totum Ophel, vi venitet ad radices montis Molia. indeque in templum sco. gradibus ascenderet, ,t hae molesta tam longi hircuitus de molesi ascensus, eos qui erant tegis familia, a templo adeundo auocaret,ait Salian. verum To ι uiuum templum, non aueriete , sed vertere in templum significat. Vnde te, tib planius se nonnulli exponunt, q. d. Achaz vestibulum palatii sui, per quod ibatur in templum , quodque etat extra templum, adiecit templo, fecitque ut quod
prius erat exterius templo , iam esset intra tem
plum , ut se imitaretur regem Astyliorum, qua palatium habebat ita innexum templo ut pars templi esse videretur a quae erat quaedam templi uilitas ct protinatio Sic enim fiebat,ut in palatium inoedi nemo posset nisi pei templum ita Valabi. Denique hie uidetur maxἰπὸ ol ulus di comptuli, totius huius versiculi esse sensus, vi per Attis Muniti, aec;piamus te morium de eo no-peum in quo tex si di bai in sabbathi, d. si is, in atrio lateorum , sed primo loco viciti si mus
atrio sacerdotum, ut plox in E spectaret sacritis ei a. de audii et hymnos quos eanebant sacerdore, de Levi et in suo attio. vi patct haec hiel in v. i. Nemini enim laico, ne regi quidem, atii timsaei idolum logredi fas irat . iid solis sace, dori-hus ct Levitis. Aeliaet velo in gialiam legi, ALsylio tum , qui vile ad indico tum sibi est idii ui-mabat solis stare cum vili plebe. M .h hoc, sue tentorium to euis in temptam Domini, Id ea diluto muro iniet medio iunxit atrio sacerdotum, ut vi in iam csit Salacio de Sancto D net rum, ut iam non intit luteos de plebem . sed inter sacerdotes rex uterque eons stete vel considere posscis quas separatus ά vulgo a se idolis hus annumeratus, ut proximἡ Omnia saera quae sacerdotes peragebant tam in allio. quam in Sancto , et ri ei et de audit ei. Porro , quia ad
hoc legis altis. ι , sue te otium de tribunal ingressus patebat ex ipsa domo tig a per intermedia atria, hine Achaet hunc quoque Ingressum qui domus suae repta pals erat, qua ter Eregia ad Mosech descendo bat, quae idcii eo hae oratur rures, Hetu, quaque quali domus latea
anie erat extra atrium sacerdotum , iam dilecto sepio intii medio intra ipsum atrium sacerdotum concluderitur, cum ecque petit inseret usque ad Saneium di Sanctum sanctorum. Hunc senium exigit et a temersit in templum Demini.
quod iam ad iri si is ieris quam ad Musa ι;
ι arti pertinet. lia Gaspar sane hea ex R. Salomone, I Pran. de alii: nee impiobat Abulens. qui tamen aliam expostionem adiicit, dicens, duas fuisse E regia uias ad templum , unam patentem de publicam, per quam spectante populo rex ibat ad templum ι alteiam occuliam de clausam, pti
282쪽
Commentaria in lib. um IV. Regum. Cap. X VII. 1 9
perquam rex secreto , eum videli nollet, adibat A sus hic ad templum iam ante erat: quare nequit templum e publieam viam elausit Achar, ut rigi Assyliorum ceu us gratiam ambiebat) videtetur patriae religionis desertor, di idolorum eius cultor: occv liam vero seruauit, vi per eam Oeculiὸ templum ingredi posset, nee regem Assyriorum, utpote id ignotantem offenderet, idco- hue de eo lite diei quδd Itim retu exteram converteris in temptam Damini propro regem Ag - νιεrum. ita Abulens. verum obstat,quod ingres- dici , quod Achar eum conuertetit in templum Domini.
Minus vetὸ quoque Glossa quam sequuntur Dionys.& Hugo , eensent M .rh sMoisi suisse aedifieium in templi vestibulo , in quod reges
sabbathis ad templum venientes eleemosynas eoisileetent e s Harh ergo fuisse gazophylaesum regum, scut orbem erat gazophylacium lateo:
CAPUT DECIMUM SEPTIMUM.fYNOPSIS CAPITIS.
se ultimus regnat in Israel: iri enim negante tributum Salmanasar reliquis quiviae tribus Vraelis tramfert in offariam. ac insorios colonos mittit in Samariam, qui in ea tam ire draelis, quamsuis dijs re idolis seruiunt. i. ' Nno duodecimo Achar regis Iuda. regnauit Osee filius Ela in Samaria sua
per Israel nouem annis. Σ. Fecitque malum coram Domino: sed non sicut reges Israel, qui ante eum luerant. 3. Contra hunc ascendit Salmanasar rex Assyriolum . de factus est ei Osee seruus . reddebatque illi tributa. q. Cumque deprehendi isset rex Assyrioru n Osee, quod rebellare nitens missibi nuntios ad Sua regem AEgypti, ne praestaret tributa regi Assyriorum , sicut singulis annis solitus erat. Obsedit eum, & vinctum misit in carcerem. 3. Peruagatusque est omnem terram : & ascendens Samariam, obsedit eam tribus annis. 6. Anno autem nono Osee. cepit rex Asssyliorum Samariam.& transtulit Israel in Assyrios: posuituue eos in Hala. & in Habor, iuxta fluuium GoZan. in ciuitatibus Medorum. 7. Factum est enim , cum peccassent fili j Israel Domino Deo suo . qui eduxerat eos de Terra aegypti, de manu Pharaonis regis aegypti. coluerunt deos alienos. 8. Et ambulauerunt iuxta ritum Gentium . quas consumpterat Dominus in conspectustiorum Israel , ct regum Israel. quias militer secerant. 9. Et ostenderunt fi- iij Israel verbis non rectis Dominum Deum suum : & aedificauerunt sbi excelsa in cunctis urbibus suis. a Turre custodum usque ad Civitatem munitam. Io. Feceruntque sibi statuas, & lucos , in omni colle sui limi. & subter omne lignum nemorolum: ir. & adolebant ibi ineensum super aras in morem Gentium . quas transtulerat Dominus a facie eorum : seceruntque verba pessima irritantes Dominum. I 2. Et coluerunt immunditias, de quibus praecepit eis Dominus ne facerent verbum hoc. 13 Et testificatus est Dominus in Israel te in Iuda, per manum omnium Prophetarum Sc Uidentium, dicens: Revertimini a vijs vestris pessimis, & custodite praecepta mea, fle ceremonias , iuxta omnem legem quam praecepi patribus vestiis di & sicut misi ad vos in manu seruorum meorum Prophetarum. I . mi non audierunt. sed indurauerunt ceruicem suam iuxta ceruicem patium suorum,qui noluerunt obedire Domino Deo suo. I . Et abiecerunt legitima eius. & pactum , quod pepigit cum patribus eorum, & testificationes. quibus contestatus est cos di secutique sunt vanitates. R vane egerunt : 8c secuti sunt Gentes, quae erant per circuitum eorum, super quibus praeceperat Dominus eis, ut non sacerent sicut 5e illae iaciebant. i 6. Et dereliquerunt omnia praecepta Domini Dei sui: seceruntque sibi conflatiles duos vitulos , Se lucos, de adorauerunt uniuersam militiam caeli: seruieruntque Baal. II. R consecrauerunt filios suos . & filias suas , per ignem : ct diuinationibus inseruiebant & augur ijs: 5e tradiderunt se ut facerent malum coram Domino. ut irritarent eum. 8. Iratusque est Dominus vehementer Israeli. δ: abstulit eos a conspectu suo, ct non remansit nisi tribus Iuda tantummodd. I9. Sed nec ipse Iuda cust diuit mandata Domini Dei sui: verum ambulauit in erroribus Israel, quos operatus suerat. 2o. Proiecitque Dominus omne semen Israel, ct amixit cos.& tradidit eos in manu diripientium, donec proijceret eos a facie sua: 2I. ex Corne in lib. IV. Regum. A a 2 eo
283쪽
18o Commentaria in Librum IV. Regum. Cap. XVII.
co iam tempore , quo scis Ius est Isael a domo David, ct constituerunt sibi regem Ieroboam filium Nahat : separauit enim Ieroboam Israel a Domino. & peccare eos fecit peccatum magnum. Q. Et ambulauerunt si iij Israel in uniuersis peccatis Ieroboam quae tecerat : ' non recesserunt ab eis. Σ3. usquequo Dominus auferret is rael a facie tua, sicut locutus fuerat in manu omnium seruorum suorum Propiti tarum i translatusque est Israel de terra sua in Assyrios, usque in diem hanc. 14. Adduxit autenrrex Assyriorum de Babylone , ct de Cutha . R de Au ili . & de Emath . & de Sepharvaim : ct collocauit eos in ciuitatibus Samariae pro filij lsrael : qui possederunt Samariam , & habitauerunt in urbibus eius. 23. Cumque ibi habita reccepissent. non timebant Dominum : ct immisit in eos Dominus leones, qui iritet siciebant eos. 16. Nuntiatumque est regi Assyriorum. & dictum : Gentes.quas transtulisti.& habitate secisti in ciuitatibus Samariae, ignorant legitima Dei terrae: & inanii sit in eos Dominus leones. &ecce intersiciunt eos. co quod ignorent ritum D i terrae. 27. Praecepit autem rex Asseriorum. dicens.Ducite illuc unum de sacerdotibus, quos inde captiuos adduxistis, de vadat.& habitet cum eis : & doceat eos legitima Dei terrae. 28. Igitur cum venis let unus de Pacerdotibus his. qui captivi ducti iverant de Samaria , habitauit in Bcthel. de do ebat eos quomodo colerent Dominum. 19. Et unaquaeque Gens fabricata est deum suum posueruntque eos in sanis excelsis, quae fecerant Samariae, Gens & Gens in urbibus suis. in quibus habitabat. 3o. Viri enim Babylonis fecerunt Sochoibenoth : viri autem Chutaei secerunt Nergeli & viri de Emath secerunt Asima. 3 I. Porro Hevaei fecerunt Nebahaz Sc Tharthac. Hi autem qui erant de Sepharvaim. comburebant sit os suos igni. Adia melech de Anamelech dijs Sepharvaim. 32. de nihilominus colebant Dominum. Fecerunt autem sibi de nouissimis sacerdotes excelsorum .'δc ponebant eos in sanis sublimibus. 33. Et cum Dominum colerent, dijs quoque suis seruiebant iuxta consuetudinem Gentium. de quibus translati fuerant Samariam: 3 q. usque in piae sentem diem morem sequuntur antiquum: non timent Dominum . neque custodiunt ceremonias eius, indicia, ct legem , ct mandatum, quod praeceperat Dominus si- lijs Iacob. quem cognominauit Israel. 33. dc percusserat cum eis Pactum , M. mandauerat eis, dicens: Nolite timere deos alienos, ct non adoretis cos. neque colatis eos. Ze non immoletiscis: 36. Sed Dominum Deum vestrum . qui ciduxit vos de Teria aegypti in sortitudine magna, R in brachio i xtento. ipsum timete. Sc illum adorate, R ipsi immolate. 3 . Ceremonias quoque. R iudicia, &legem. S mandatum, quod scripsit vobis, custodite ut iaciatis cunctis diebus: de non timeatis deos alienos. 38. Et pactum. quod percussit vobiscum, nolite obliuisci: nec colatis deos alienos, 39. sed Dominum Dcum vestrum timete. R ipse cruet vos de manu omnium inimicorum vestrorum. 4o. Illi vero non audierunt, sed iuxta consuetudinem suam pristinam perpetrabant. 4 I. Fuerunt
igitur Gentes istae timentes quidem Dominum , sed nihilominus & idolis suis seruientes : nam ct fili j eorum, ct nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita saciunt usque in praesentem diem.
nix, ct mortuus est anno quarto Achaz. ut patet ex dictis eap. ιε. vers. i. Quare suit lite interregnum S. annorum in Israel, scilicet ab anno quatto Aeliaet , quo mortuus est Phaeee, usque ad annuin duodecimum Aeliaet , quo Phacee successsit Osee. Videtur ergo regnum Osee in Israel interiurium armis vel Syrorum, vel aem laetamiliae Phacee, ait Abulens. q. tr. per octo Baianos, donee octauo anno Osee iterum viribus resumptis erepit regnare anno i 2. Achaz.ita Richaidus de S. Victore in coneordia annorum regum Iliael α Iuda, Caiet. de alij. vide dicta cap.
eoiendo vitulos aureos a leroboam ibidem se tectos, quas Deos penates liue Israeli pro
quia ut uadunt Heblaei in Seder Olam cap. 22. Osee licet ipse eoieret vitulos aurecis, per milie tamen suis qui vellent ire in Ierusalem , ibique adorate Deum Iudaeorum in templo , quod eateri teges Iliaet non permiserant, imo per dispositos a se custodes, euntes intercipiebant. Hinc Osee peinlisit Isiaelitas ab Ezechia inuitatos letololymam ad celebrandum pascha.
nebrar. putat Salmanasar esse eum. quia Ptolemaeo Nabonassat vocatur. verum. Salmanasar
284쪽
Commentaria in Librum IV. Regum. Cap. XVII. 18 i
n alat fuit Assylius. Nabonassat uetb Chaldaeus, Aut pomina ipsa indieant ita seiatius. Quare Na
bonassai fuit Baladan. de quo cro. v. ra. Ei p crvs ΕsT Ei Ossa sERvvs . REDDEB TQva, hi TR in v TA J per quinque vel sex annos, quibus exactis negauit tributum, fretus ope regis aegypti Quare Salmanasar inuasit Ilia tem , ae Osee vinxit, de Samariam per tres annos obsedit, ae anno te itio eepit a qui fuit annus nonus ta ultimus Osee. quo Salmanasat
reliquas quinque tribui Isiaelia abduxit in Assyliam di Midiam si eut Theglathphalasar P pater
eius ante quatuordecim annos quinque viciniores tribus eodem abduxerat. Fuit haec se eunda plenaque eaptiuitas ista elis, sue ueram tit-buum , ex qua numquam redierunt, Acta anno
sexto Erechiae regis Iuda , idque ut testimonio estet Christum , eae pictatum esse Messiam sibi Biam olim ex libi is veletis testamenti ait Caietan. nulla enim ei, spes testat restituendi regni terrent , elim plane sint dissipati de dispersi sed tantum spes regni spiritualis , de salutis aeternae quam attulit Chi istus omnibus gentibus qua in eum etcdere volunt. Porio tune ex istaei in Ai-syliam abductu, suit Tobias, erat enim ipse exilibu Nephtali. quare eius historia hie subnectenda est: hoe enim tempore sub Salmanasar
contigit. Posui Tins ros iu HALA ET HApo R
Bus M EnostvMJ Ioseph. ait abductos in Mediam de Persidem. Scaliger eenset transatos ad Cole hos de ibitos. Ego vero ait G cnobiar. puto veterem Tartariam esse ad desertum Bel - cgiam in Orient , Septemtiionalis angulo , e qua illi sub an utim Chiisti iro . Duce Cignis et umpentes. eum antia ignoti essent , de loeo' no. mine, Impetitim Cham Tartarorum , quod hodie memoratur, eonu tuerunt. Nam in He blaeorum annalibus apud R. Salomonem ina . luiae, deeem tribus in Oriente suerunt perditae , ibique saeile amplexae sunt Mahometismum e quὁd iam ab aeuo circumciderentur,
de corrupta quadam Moysaleae religionis specie line ae essent. Confirmat id Genebrar. ex eo quod hordae quaedam apud Taitatos nomina Dan . ct Nephtatim de Zabulon letinuisse dicuntur , aliaque apud eos extate legis de rerum Hebraicarum monumeniar vi non mirum si
Rustia in , Salmatiam, Liuoniam de Moscouiam Iudais abundare, qui etiam nune , se ut de iuxu topa, patriae supersitionis tetinentiissimi sunt. Addii Genebratd. plerosque in Americam penetrasse: nam ibi sepulchra subterranea , cum Iitieratum Hibraicarum inscriptionibu , esse reperta, de eam prosectionem indicati 4. Esdi. 33.v. o. Nastini desera a sim, inquit, quis copii factas ι δε triristia in diri us Osee regis , qtiem t risum diis Salmari sar rex Asbrinum , cir transu Iis eos Dani ilumen , . transsuri sint in terram aliam cte. Denique eenset Genebiatd. hane Israelitatum per Orientem & Septemtiionem dii pellionem de quasi infasionem ludaeorum, sabulae quod Caspiis montibus claus tene ii tur, oecasonem dedisse. Hic eigo snitur te gnum Istaei siue decem tribuum . quod a pes-mo eorum rege Ieroboam , qui fecit schisma a Roboam rege Iuda, stetit per annos a s s. haec- . Cone .inlib. IV. Regum. que est Astyliaca captiuitat, quae Babylonieam in qua abducia est ii ibus luda . ct cxeisa letusa. leni sub Sedecia rige. praecessit annis a 34. Porio multi hane captiuitalcm piamidentes fugerant in alias prouincias, mitti etiam veri Dei cultoris stigrarunt in tilbum luda , eique se
bus de operibus, puta idololati ijs ct supeisitionibus. ι eritim anim saepe in Seripi. fgniscat rem verbo signifieatam per Metonymiam , uti
rusticanam. quae et igitur iii agris de vineis, ut in ea degant custodes , qui uuas, fiuctus de segete, eustodiant: q. d. istaelitae ualuerunt idola in locis de munieip is ta in paruis quam magnis, se ilicet tam in pagis d. villis, quam in oppidis de inbibus munitii. ita Vatabl. FLet RutirqvE vhRBA id est opera) PES i ' VERI. t r. MAJ uti iam dixi, ET TrsTipicλTvs protectatus ssT Do Mi v Rs.1 3.
prophetas, scilicit Osee, Isaiam, lotilem. Amos,
Abdiam de Michaeam, ut patet ex eorum plCc mio. Nam sub Aratia, siue Ozia rege coepit pro
phetate Osee de Isaias. qui ex parte Dei prote- ti sunt Isiaeli di Iudae de iniuria de impietate in De uini eo inmissa , quod scilieri ielitio Deo
eolerent idola, ae de eius casigatione .quod scilicet Deus eos per Assylios vastaret, de captiuos abducet et hanc enim eis comminaii ct vaticinati
sunt. ET spcv Tisv NTGsNTps Qv RANT PER ULM ici Rcvi Tuti J Ecce hae fuit litaelitis oceaso de causa idololatriae, quod scilicet per commercium, connubia, ae familiaritatem cum stentibus vicῖnis, earum mores de sui ei stitione, didicerint de inibi lint. Si e nostro saeculo Germania Gallia , Suetia, Dania. Anglia, Seotia. ae. a vieina Saxonia Saxonis Lurheti haei eum imbiberunt
pet mutua commercia , praesertim mercatorum haereticorum. ET ADORAut Ruti et v NivsasAM MILi vEM IO
TiAM cxri4' puta solem, lunam. luciferum,' cateraque aura, quae sunt quas militia de ordinata aetes Dei, quae semper circumit. de stationes suas obit, militatque Deo, ae eius iustu ini insdeles de impios vibrat plocellas, tonit tua dc fulmina.
Isa Arx scilicet tam decem tribuum . quamitibus Iuda, de qua sermo praecessi) DONEC
nee plenὸ de irrevocabiliter eos 1 se abiice te Notent hie ludas, se ilicet se plane a Deo abiectos de proiectos esse, ut suae genti, E eaptiui
tale, quam per ac o. annos patiuntur, liberationem, de Synagogae te silutionem sperare non debeant, sed caetetis sentibus immixti de permixti , cum eis in Cluilium ei edere debeant. si a seruitute tam temporali quam aeterna liberati
velint AooaxaT AvTEM REx Assv Aio RuM VER . M.
285쪽
vi Res ng Βλη torus J Hine patet Salmanasar dominatum stilili non tantum As 1liae, sed ct Babyloni a nam inde colonos ii uulti in Sama
ET DE Curti Jhine eoloni hi trans ait in Saamariam . diui sunt Coibii. se ui . Samaiia dicti sunt Sama, itani. Quale ipsi fuεie Babylon ij α
norant ritum di ea temonia,.quibo, legitimὸ colivuli Deus Samaiia: idcit o enim ipse iratus immisit in eo, leones. ut placessi. VIR s. go. vi M E Niti B Excosii FaeaxvNT Soeor H
ea nis, eo quod lati a te soleat, aut iratus exerat dentes. Tharthri, est is nus. Aria mel ih Anume ιιιε, est retitis o asinos. vide de initate hie stoliditatem Cothrotum iiii e Samatitatum, qui stolidissima animalia , ii sunt mulus , equus de ali rus. pio Dij coluerunt pe misit hoc Deus , ut Ostendet et in quae absurda numina incidunt illi, qui velum Dei numen deserunt. Vtas 33. ΕΤ cvM Doia in vis coiERENT , Diis Qvo in E svis spκ visa ANT J Noua fuit hae Cuthrotum stultitia . quod Deum eum idolis suis εο tetent.quasi Deos esset Dominus tenet Israel, quam ipsi ine lebatii εἰ idola velo essent dii patrij tuatum teriarum. ix quibus abducti erant in M.
Hi tigo sunt Cothaei siue Sa inartiae vel Samaii-
A tani, qui sui ut eo lebant Deum Isiael eum id
sis petatium . ideoque ludais Deum solum colentibus sulte exosi quas anathemata, vi patet ex Sama litana cum Christo colloquente Ioan . . Ex tota enim gentium Deorum de religionum colluvie di permissione , religionem quamdam ex multis compactam , quasi centonem monsio su in effectie. Quare eitotes varios habu E. re, quos te censet s. Epiphanius ;phil astitas, de alii in eorum hae es. A ludais motuati sunt Etiaeumcisionem, sabbathi eultum , ea temonias a Moyse piae se tiptas. Solum enim Morsa pentateuehum admittebant, eaetetos veto prophetas de Hagiogi apha spernebant. Ab aliis gentibus mutua ii sunt eorum idola , ritus gentilitios, su- pei sitio nes, Λ e. Addit Philasti ius, de ex eo Gabriel piateolus in haetes Samai ita notum,eos r.
iudieium futurum non expectare.2. resurrectionem mortuorum negate. 3. animae immortalitatem insciari. 4. IEs via es e Chi istum Dei fi lium a prophetis promutim non eredere, s . S. Epiphan. haeres s. sub medium: Habenr, inquit,
et aliis Samaritanorum erroribus vide Epiphanium hares i o. ii. a. i 3. Porro Samaritae eam Iudaeis omnia prosper E suceederent, volebant esse ludeti, eam snisti eos auellabantur, instat vesperi ilionis ae sopiet, qui eum auibus volebat esse auis propter alas quas habet, eum muribus mus i eorpole enim est mus. sed alia auis. unde Ioseph. lib. ra. Antiq eap. 8. di lib. t. cap. 7. seti-bit Samasitas, eum viderent Alexandrum Magnum Iudaeis amicum. iactasse se esse Iudaeo,,de eamdem cum eis religionem eoleter eum vero Antiochum Epiphanem eis insensum de inse-stum eonspuetent, negasse se esse Iudaos , eosque auersatos isse.
SYNOPSIS CAPITIS. Egnat Euchias iam subuertit, rebent regi Sennacherib, qui vers. I . mittit Rabs Hie Gum ι 'bemat, Let hiae requirat,suadetque Iudaeis ut se dedant
a. A Nno tertio Osee fili j Ela regis Israel, regnauit Ezechias filius Achaz regis
Iuda. 2. Viginti quinque annorum erat . cum regnare coepisset : & viginti nouem annis regnauit in Ierusalem : nomen matris eius Abia filia Zachariae. 3. Fecitque quod erat bonum coram Domino , iuxta omnia quae fecerat David pater eius. q. Ipse dissipauit excella. &contriuit statuas, ct succidit lucos confregitque serpentem aeneum, quem secerat Moyses: siquidem usque ad illud templi, filij I rael adolebant ei incensum : vocavitque nomen eius Nohestan. q. In Domino Deo Israel sperauit: itaque post eum non fuit similis ei de cunctis regi. bus Iuda, sed neque in his qui ante eum fuerunt: 6. & adhaesit Domino, & non reccssita vestigijs eius. secitque mandata eius. quae praeceperat Dominus Moys. Vnde de erat Dominus cum eo, & in cunctis. ad quae procedebat, sapienter se agebat. Rebellauit quoque contra regem Assyriorum. & non seruiuit ei. 8. I p. se percussi Philisthaeos usque ad Ga Zam: ct omnes terminos eorum, a Turre custodum usque ad Civitatem munitam. 9. Anno quarto regis Ezechiae, qui erat
286쪽
Commentaria in Librum IV. Regum. Cap. XVIII. iss
annus septimus Osee filij Ela regis Israel , ascendit Salmanasar rest Ass)riorum
in Samariam. & oppugnauit eam. Io. de cepit. Nam post annos tres,anno
sexto Eze hiae. id est nono ann Osee regis Israel, capta est Samaria: i i. ct transtulit rex Astyliorum Israel in Assyrios . collocavitque eos in Hala ct in Rabor siuuijs Goetan in ciuitatibus Medorum. ix. quia non audierunt vocem
Domini Dei sui . sed praetergressi sunt pactum eius: omnia, quae praeceperat Moy
ses seruus Domini. non audierunt, neque fecerunt. I 3. Anno quartodecimo regis Ezechiae. ascendit Sennacherib rex Assyriorum ad uniuersas ciuitates Iuda munitas: 8ccepit eas. Iq. Tunc misit Erechias rex Iuda nuntios ad regem Assyriorum in Lachis dicens : Peccaui, recede a me: ct omne, quod imposueris mihi. feram. Indixit itaque rex Asbriorum Ezechiae regi Iudae trecenta talenta argenti , ct triginta talenta auri. I s. Deditque Ezechias omne argentum quod repertum fuerat in domo Domini, te in thesauris regis. 16. in tempore illo confregit Dechias valvas templi Domini, ta laminas auri. quas ipse assi xerat, ct dedit eas regi Asi riorum. 17. Misit autem rex Astyriorum Tharthan , ct Rabsaris, te Rabsacen, de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida. Ierusalem: qui cum ascendissent. venerunt Ierusalem, de steterunt iuxta aquae ductum piscinae superioris, quae est in via Agri fullonis. i8. vocaveruntque regem : egressus est autem ad eos Eliacim filius Helciae, praepositus domus. Sc Sobna scriba , ct Ioahe filius Α- saph a commentariis. i9. Dixitque ad eos Rabsaces: Loquimini EZechiae: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum : Quae est ista sducia. qua niteris3 1 o. Forsitan in isti consilium. ut praepares te ad praelium. In quo confidis,ut audeas rebellare 3 1 i. an speras in baculo arundineo atque confracto aegypto. super quem. si incubuerit homo. comminutus ingredietur manum eius.' periorabit eam 3 sic est
Pharao rex Egypti, omnibus qui confidunt in se. 11. Quod si dixeritis mihi: In Domino Deo nostro habemus fiduciam : n6nne iste est, cums abstulit Ezechias
excelsa de altaria i ct praecepit Iudae dc Ierusalem : Ante altare hoc adorabitis in Ierusalemὶ Σ3. Nunc igitur transite ad dominum meum regem Assyriorum, de dabo vobis duo millia equorum. & videte an habere valeatis asccnsores eorum 14. Et quomodo potestis res stere ante unum satrapam de seruis domini mei minimis 3 An fiduciam habes in Egypto propter currus & equit s3 13 Numquid line Domini voluntate ascendi ad locum istum, ut demolirer eum Dominus dixit mihi: Ascende ad terram hanc. ct demolire eam. 26. Dixerunt autem. Eliacim filius Helciae, Se Sobna.& Ioahe, Rabsaci: Precamur ut loquaris nobis seruuis tuis Syriacet siquidem intelligimus hanc linguam: A non loquaris nobis Iudaice, audiente populo, qui est super murum. 27. Rei ponditque eis Rabsaces.dicens: Numquid ad dominum tuum. 6: ad te misit me dominus meus. ut loqueree
sermones hos. de non potius ad viros. qui sedent super murum . ut eomedant stereora sua te bibant urinam suam vobiscum 18. Stetit itaque Rabsaces, & ex. clamauit voce magna Iudaice.& ait: Audite Verba regis magni, regis Assyriorum. 29. Hae dicit tex: Non vos seducat Erechias i non enim poterit eruere vos de manu mea. 3o. Neque fiduciam vobis tribuat super Dominum . dicens: E ruens liberabit nos Dominus. & non tradetur ciuitas hete in manu regis Assyrio.
rum. 3 i. Nolite audire Ezechiam. Haec enim dicit rex Assyriorum: Facite mecum quod vobis est utile, & egredimini ad me et & comedet unusquisque de vinea sua. R de ficu sua, ct bibetis aquas de cisternis vestrisi 31. donec veniam, de
transferam vos in terram, quae similis est terrae vestrae, in terram fructiferam. gesertilem vini. terram panis di vinearum, terram Olivarum, R olei ac mellis. de vivetis, de non moriemini. Nolite audire Ezechiam. qui vos decipit dicens : Dominus
liberabit nos. 33. Numquid liberauerunt dij Gentium terram suam de manu
regis Assyriorum 3 34. Vbi est Deus Emath ,& Arphad 3 ubi est deus Sepharvaim . Ana ct Aua numquid liberauerunt Samariam de manu mea 3 3 3. Quinam illi sunt in uniuersis din terrarum . qui eruerunt regionem suam de manu mea, ut possit eruere Dominus Ierusalem de manu meat 36. Tacuit itaque populus. de non respondit ei quidquam : siquidem praeceptum regis acceperant. ut non
rei ponderent ei. 3τ. venitque Eliacim filius Helciae. praepostus domus.' So na scriba. & Ioahe filius Asaph a commentarijs, ad Ezechiam. Dissis vestibus. Anuntiauerunt ei verba Rabsacis.
287쪽
18 Commentaria in librum IV. Regum. Cap. XVIII.
anno aet tis vindicio o . Da n cum ipse mortuus est anno a tali siligismon, io , succedens ii Ezechias erat et . a Dorum ; tolle enim a s. a 36. remant ni anni vi decim. Conliquet etiam admittii Caietam Sani lii et de S. Hieron. Epiuol. i 32. ad vitalim, ubi plui ibus exemplis id ficii posse
probat. Abulens tamen censet Achaet suisse quatuordecim annorona eum genuit Eeti chiam, lυia, inquit, in Scit 'tuta iaccolur anni eius incompleti. Erat enim Achaet .inquit Abulent cum cepit regnare viginti annotum scilicet completorum , ct unius incompletii, quem scit piuia non numerat. Rurium si decim annis it gnauit, cilicet eompletis. in supci decimo septimo incompletor
sua re mori uias tu anno aetatici rige limo Octauo. Erechias quosi erat tantum 24. annorum completotum cum regnare crepit, sedJnchoarat an
serpentum. Addit Philasti tu, Epite. Bl;xiens, tortius S. Ambtolio lib. de hae te si bus cap. at Erechiam itississe deliri de serto iadi, penitusque excindὶ impressione, liue inscii iptiones quasdam, quas Iudaeorum po/ulus sati bat in lapide quodam magno, velut obesilco, qui in templo, loco
columnae eretius erate ex quo tollentis diuersas sormulas velut quarumdam littet tum , de. in lamina ponentes in collo baiulabant , quibus in .eantationes quasdam de malificia exta cibani at que percolebant ea velut tutamina quadam . in pectoi e suo illa poliantes.quet Dominus in lege pastini fieri vciuerat, quo paganae caecitam haeesset impietas. VOCA virque No Mati sivs Notisset AN Iid es antisim, scilicet ex paruo , uili de tinnulo are eonflatum. Nola tan enim est nomen dimi- Nutiuum , quo utitur Ezechias ad simulacri
contemptum , q.d. quid putatis o ludaei parum 'alii vili, sordidique habete diuinita em 3 Ei- raris, nil in eo est numinis nil magni nam non est aliud quam modica abiecti nigrique aetas posito.
inquit, salomonis qui se pii tracis de Pr uerbos, creta , in quibu ira inlatuν de natura plantaram cr
ιιrtim , de media sti inlis Ea thias: propter a quod
us s. s. NON F vi τ si Mitis siJ Erechiae, quoad hoc icilicet, quod abstulerit excelsa de stipen-
A tem alleum confregerit, quae alii reges omnes ante tum permisciant. Nam alioqui Dauid hi detur teligiosor I sanctior fuisse Eete hiar David inim vir s it sc eundum cor Dei, cui
proinde Et Deo facta est pio missio de Christo
ex se nasci iuro, adeoque David a Dco ita tu ius est in exemplai quodi imitatemur, regibus omnibus ex eo nascituris. ira Abillens. Vis et ite in Hyp iboli , q d. adeo pius A. zelosses in Dei eultu tuendo suit Erechias, ut vix videatur habuisse parem vetaimilem , idem dicitur de Abiabam Eceles. 44.ro. Non eIJ, inquit , inuenitissimili, ita in gliria , qtii ιρε rtiatili legem exie p. vide
h pindebatque tributum,.quod negauit Ezechias, indignum reputans regem luda fidelem seruite regi infideli, cons densque in Deo, quod ipse se ab hac seiuii ute libitat et , uti de fecit, pcr mira
M hoo Rura J Profani , , Seratius de alii censent legendum ιὴ .vnde vatabl. eitii:iradita 'tiuitias Gaaan. de se vellit Noster cap. 17 6. Hebr. enim est η h. . id est φών. in lingulari ι aut celtὸ suuii , ocautur vi bes adlaeentes fiuvij, per Me tonymiam : nam in vi bibus habitant homines, non in suuiis, nisi apud Sinas. ubi tanta est hominum copia, ut terra eos non ea piat:quare mul-
C ti in pontibus ad nauibus fluminum habitare eo- Npuntur, tecte nostro Nicolao Tligauitio iti hi- sotia Chinens. ANNO Qv ARTO DE carao REGis EZECHissi rixi. ir Aic NDiT SENNAcAE R inJ qui iam Salina nafat patii . ita stincto, in regno Assyliorum suecesserat. Ascendit autem contra ludam, eo qu5d Eethelitas te bellasset de ilibutum negasset v.7. id factum est ex Dei prouidentia, qui non obstante pietate Fzechiae volebat punilae tithum Iuda. ob idololati iam de scelera ab ea commilia. Masi et AvTEM RIx AssvκicavMJ Nota hiepe is diam Sennacherib, qui acceptis ab Eriebia ''Ttrecentis argenti talentis. ct triginta auii nihil minus mittit contra eunt exercitum, qui proinde
ab Angelo easus est, ac dum aliena inuasit, sua domi amist. D in ss T ix vi A Ac Ri su LetoNis3 ita dictus est ager , quod in eo fullones aqua piscinae pan
Rabsae , se Dei iussit inuadere Iudaeos, ut eos terreat, de ad deditionem eompellati ita Abulens. Reliqua huius capsi a transscripta sunt ex Isaiae cap. 36. ubi ea explicuit Isaias enim suilintei nuntius inter Deum di Erechiam, eique victoriam contra Sennacherib praedixit de pro-n ist. Paxcipi via a sui, Erechiae) Accs- VEM.36.
288쪽
Commentaria in librum IV. Tegum. Cap. XIX. 28s
us rex, ne ad maiores pν uacarer . Respondet ter.
I Laias praedicit Euchia victoriam δε Sennacherib t quare .m eluae ex elin castas cae rit 18 s. milia. i. O Vae cum audisset Ezechias rex, scidit vestimenta sua, ct opertus est sacco. ingressusque est domum Domini. E. Et misit Eliacim praepositum domus. S: Sobnam scribam,& senes de sacerdotibus, opertos saccis ad Ilaiam prophetam filium Amos. 3. Qui dixerunt: Haec dicit Ezechias : Dies tribulationis.&increpationis.& blasphemiae dies iste di venerunt si iij usque ad partum,& vires non habet parturiens. q. Si torte audiat Dominus Deus tuus uniuersa verba Rabsacis. quem misit rex Assyriorum dominus suus, ut exprobraret Deum viventem. Rargueret verbis, quae audivit Dominus Deus tuus: ct fac orationem pro reliqui j s. quae repertae sunt. 3. Venerunt ergo serui regis Ezechiae ad Isaiam. 6. Dixitque eis Isaias: Haec dicetis domino vestro: Haec dicit Dominus: Noli timere a facie sermonum, quos audisti, quibus blasphemaverunt pueri regis Assyriorum me. . Ecce,ego immittam ei spiritum,& audiet nuntium. Jc seuertetur in terram suam, ct dei jciam eum gladio in terra sua. 8. Reuersus est ergo Rabsaces, ct inuenit regem Assyriorum expugnantem Dobnam: Audierat enim quod recessisset de Lachis. 9. Cumque audiset de Tharaca rege Ethiopiae. dicentis: Ecce, egressus est ut pugnet aduersum te et & iret contra eum . misit nuntios ad EZechiam, dicensito. Haec dicite Ezechiae regi Iuda: Non te seducat Deus tuus. in quo habes siduciam: neque dicas: Non tradetur Ierusalem in manus regis Assyriorum. i i. Tu enim ipse audisti quae secerunt reges Assyriorum uniuersis terris , quomodo vastauerunt eas: num ergo solus poteris si betariὶ ΙΣ. Numquid liberauerunt dij Gentium singulos,quos vastaverunt patres mei, GOZan videlicet. Se HaZan, ct Reseph.& filios Eden. qui erant in Thelassar3 I3. Ubi est rex Emath &rex Arphad.&rex civitatis Sepharvaim. Ana. de Ava Iq. Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, Sc legisset eas. ascendit in domum Domini, & expandit eas coram Domino. I . Et oravit in conspectu eius, dicens: Domine Deus Israel. qui sedes super Cherubim, tu es Deus solus regum omnium tetrae . tu fecisti caelum M terram. I 6. Inclina aurem tuam , dc audit aperi Domine oculos tuos. ct vide: audi omnia verba Sennacherib . qui misit ut exprobraret nobis Deum viventem. 1 . Vere Domine dissipauerunt reges Astyriorum Gentes, ct terras omnium. I 8. Et miserunt deos eorum in ignem : non enim erant dij.sed opera manuum hominum ex ligno& lapide, & perdiderunt eos. I9. Nunc igitur Domine Deus noster, saluos nos fac de manu eius ut sciant omnia regna terrae, quia tu es Dominus Deus solus. 2 o. Misit autem Isaias si ius Amos ad Ezechiam. dicens: Haee dicit Dominus Deus Israel: Quae deprecatus es me super Sennacherib rege Assyriorum. audiui te. 2I. Iste est termo, quem locutus cst Dominus de eo: Sprevit te. R subsannauit te, virgo filia Sion. post tergum tuum caput mouit . filia Ierusalem. ΣΣ. Cui exprobrasti, sequem blasphemasti Contra quem exaltasti vocem tuam,&eleuasti in excelsum oculos tuos contra sanctum Israel. 23. Per manum seruorum tuorum exprobrasti Domino. R dixistii in multitudine curruum meorum ascendi excelsa montium in summitate Libani. & succidi sublimes cedros eius. Relectas abietes illius. Et ingressus sum usque ad terminos eius. 'saltum carmeli eius. 14. ego succidi. Et bibi aquas alienas.&siccaui vestigijs pedum meoium omnes aquas clausas. 23. Numquid non audisti quid ab initio iecerim 3 Ex diebus antiquis plasmaui illud , ct nunc adduxi: eruntque in ruinam collium pugnantium ciuitates munitae. 16. Et qui sedent in eis. humiles manu, contremuerunt & confusi sunt facti sunt velut itanum agri,de virens herba tectorum,quae arefacta est ante.
289쪽
186 Commentaria in Librum IV. Regum Cap. XX.
quam veniret ad maturitatem, Σ . Habitaculum tuum . R egressum tuum. Rintroitum tuum.& viam tuam ego praesciui .de furorem tuum contra me. 18. Insanisti in me . A superbia tua alcendit in aures meas : ponam itaque circulum innatibus tuis, ct camum in labijs tuis . te reducam te in viam , perquam venisti. 29. Tibi autem Eetechia hoc crit signum: Comede hoc anno quae tepereris: in
secundo autem anno, quae sponte nascuntur: porro in tertio anno seminate ' metite : plantate vineas, ct comedite fructum earum. 3o. Et quodcumque reliquum fuerit de domo Iuda. mittet radicem deorsum . A saciet fructum sursum. 3I. De Ierusalem quippe egredientur reliquiae. ct quod salvetur de monte Sion: Eelus Domini exercituum faciet hoc. 3 1. Quam ob rem haec dicit Dominus de
rege Assyriorum: Non ingredietur urbem hanc. nec mittet in eam sagittam. nec Occupabit eam clypeus, nec circumdabit eam munitio. 33. Per viam, qua venit, reuertetur: ' ciuitatem hanc non ingredietur. dicit Dominus. 34. Protogamque vibem hanc, & salvabo eam propter me. & propter David seruum meum. 33. Factum est igitur in nocte illa. venit Angelus Domini, & percussit in castris Ribriorum centum octoginta quinque millia. Cumque diluculo surrex siet. vidit Omnia corpora mortuorum : & recedens abijt. 36. Et reuersus est Sennacherib rex Ashriorum. Amansit in Ninive. 37. Cumque adoraret in templo Nesroch deum suum, Adramelech te sarasar si ij eius percusserunt eum gladio fugeruntque in terram Armeniorum se regnauit Asarhaddon stius eius pro eo.
Hoe eaput pariter transscriptum est ex Isaiae
e. 3 .vbi illud explieiti. Vax, ah PRcpTεR DAv DJ Quaeres , eur non di2 tr propreν Euthiam Isaiam . qtiorum sne dubio preces Deo gratissimae extiterunt optime Gly-
ivs rao so.J Genebraid. in Chrotiol. Peterius, Alias Montanus . & Seratius in eap. i. Iudith, ω1.anis vers. ι . censent Asarhadtin esse sat danapalum. osiis. - priπO, quia sicut Sardanapalus a gentilibu, Hi da pal- storicis ponitur vltimus rex de monarcha Asyriorum, cedi a Seripi. vltimus Assyriolum rex A ponitur As rhiaria: post eum enim nominantur Baladan Merodach . Nabuchodonosor , Euelmerodach de Baltasar, qui omnes sue e plinei- pes de teges Babyloniorum. Secundo quia Sardanapali nomen videtur constatum ex Asar ad Don vel Haddon addito nomine Phul. Ergo st idem eum Alathaddon. I ettio, quia quae de eueisone Ninives futura per eluuionem Tigris fluuii praedicunt Ionas de Nahum ea sub Sardanapalo contig sse testatur Diodotus. vetum Eusebius, Torniellus, Salianus. eaetes iique Chronologi Sardanapalum anterius eoi-loeant, scilicet sub Aeta ia lege Iudae tune enim prophetavit Ionas, ge Sardanapalo excidium Niniuei praediuit,ut dixi cap. i s. a.de Iouae ea. 3. v.f. de seq.
Zechias aeger inuocans Deum per Isaias sanatur, signumque accipit, reuersitan
thiam . quibus ipse omnes suos thesauros ostendit, ideoque ab data audit tilos omnes a Bab Ionise diripiendos. 1. IN diebus illis aegrotauit Ezechias usque ad mortem : & venit ad eum Isaias istius Amos . propheta, dixitque ei: Haec dicit Dominus Deus: Praecipe domui tuae : morieris enim tu. ct non vives. Qui conuertit faciem suam ad parietem ,&orauit Dominum, dicens: 3. Obsecro Domine, memento quaeso quomodo ambulauerim coram te in veritate . & in corde perfecto . & quod
placitum est coram te, fecerim. Fleuit itaque EZechias fletu magno. q. Et antequam egrederetur Isaias mediam partem at iij. factus est sermo Domini ad eum, dicens: 3. Reuertere. R dic Ezechiae duci populi mei: Haec dicit Dominus Deus David patris tui 3 Audivi orationem tuam, A vidi lacrymas tuas, &ccce sanaui te. die tertio ascendes templum Domini. 6. Et addam diebus tuis quindecim annos: sed & de manu regis Assyriorum liberabo te , & ciuitatem hanc. ct protegam urbem istam propter me, & propieri David seruum meum.
. Dixitque Isaias: Asserte massam sicorum. Quam cum attulisse*t, ct posui L
290쪽
Commentaria in Librum IV. Regum. Cap. XX. 28
sent super ulcus eius curatus est. 8. Dixerat autem FZechias ad Isaiam : Quod erit signum quia Dominus me sanabili& quia ascensurus sum die tertia tempsum Domini 3 9. Cui ait Isaias: Hoc erit signum a Domino. quddi actu iussit Do minus sermonem. quem loeutus est: Vis ut ascendat umbra decem lineis, an ut reuertatur totidem gradibus: io. Et ait Ezechias : Pacile est . umbram crescete decem lineis, nec hoc volo ut fiat, sed ut leuertatur ret Orsum decem gradibus. II. Inuocauit itaque Isaias propheta Dominum. & reduxit umbiam per lineas, quibus iam deseenderat in horolo io Achaz, retrorsum decem gradibus. ix. In tempore illo misit Berodach Baladan . si ius Baladan . rex Ba loniolum , litterasci munera ad Eetechiam di audierat enim quod aegrotasset Eaechias. I 3. Latatus est autem in aduentu eorum Erechias.&ost ἡit eis domum aromatum. & aurum ct argentum, & pigmenta varia , unguenta quoque & domum vasorum suorum, Romnia quae habere poterat in thesauris suis. Non suit quod non monstraret eis Ezechias in domo sua,& in omni potestate sua. in . Venit autem Isaias propheta ad regem Eetechiam. dixitque ei: Quid dixerunt viri isti aut unde venerunt ad te Cui ait Erechias, De terra longinqua venerunt ad me. de Babylone. 13. Ri ille responditi Quid viderunt in tomo tua λ Ait Ezechias: Omnia quaecumque sunt in domo mea . viderunt: nihil est quod non monstrauerim eis in thes iuris meis. i 6. Dixit itaque Isaias Ezechiae: Audi stimonem Domini: I7. Ecce dies venient.' auferentur omnia. quae sunt in domo tua, ct quae condiderunt patrcs tui usque in diem hane in Babylonem 1 non remanebit quidquam, ait Dominus. is. Sed Ade si in Auis qui egredientur ex te quos generabis toltcntur.&erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. 19. Dixit Erechias ad Isaiam : Bonus sermo Domini, quem loeutus est sit pax & veritas in diebus meis. ΣΟ. Rcliqua autem sermonum Eet echiae, &omnis fortitudo eius. & quomodo fecerit piscinam . ct aquaeductum,' introduxerit aquas in ciuitatem . nonne haec seripta sunt in Libro seimonum dierum regum Iuda 3 ri. Dormivitque Ezechias cum patribus suis. & te gnavit Manasses si ius eius pro eo.
HOe eaput transi ptum quoque est ex I. satae ea p. 38 de 39. ubi illud explicui. Mul. ta de Erechic pietate I relo religionis addunt ut
Σ. Paralip. e. 29.2 3o. de 3 i. Vnde meruit ipse a Deo obtinere victoriam contra Sennacherib, de sanitatem mi iaculosam, in quo Deus ei adie
Vsi s. tr. lN TEMPORE itio MisiT Ms Rcin tu Ba pati DAN . paLivs BALAO,NJ Baladan suit pri- - mus princeps Babyloniorum: eorum enim m. men hue usque non audiuimus . sed Assyrio tum dumtaxat. Quare videtur quod Baladan praefectus Bobyloniae. vel potius filius eius Mero. daeli Baladam .iden, Sennael, tib cui ipse
erat subditus de vectigalis de Assyriorum cOpias ab Angelo ersas in ludaea , eiusque vires attritas iugum excusserit, seque principem a solutum de regem Babylonio tum emeelit, imo Asarhaddonem tegno deviia priuatit sub annum Ezechiae vigesimum sextum, ut vult satianus ; tuncque deseeit regnum Assyriorum unde dei nee pi in Scriptura nulli reges Asyriorum nominantur, sed omnes Babyloniorum, quorum primus suit Baladan. vole paladan Hebr. dem est quod μου Domino , ait pagnin. Porro Baladan patrem non esse Salmanasar regem Assyriorum. ut vult Genebia idus, sed Na bonassar , qui Ptolemaeo in Almagesto ponitur primus princeps Babyloniorum , censent ex Eusebio . Beroso . losepho, Soliger, Setatius, Bellar minus, Totniellus, Salianus in chronos. unde ab eo eonstituta fuit aeta Nabonassarea , aqua Babylon ij extetique annos suos eomputant deincepsi sicut Pellae a Crio , Giaci ab Alexandro , Romani ab Aumisso. Hine Chaldai te dictu, est B. Ian a sar ad Ima n. Mi enim sue L I a Baal, mat Utiliive lupiter, Belus, pi imus post diluuiuiu iur , Babel conis ditor . ut dixi Genes. io. qui uel cuius locius
alio nomine dictus est Nari , id tu pophetia
vel diuitiatio uti dixi liniae eap 6. .eri . t .ad Illar Hractus a Bel. ιιnt tm a Nabo. Nam ut ait citullianus Apolog. ro Telmonium diurnitatu est Graia, Laia r Ono: Dii enim pioprium est diuinate . praescite , de praedicere futura , iuxta illud Ilaiae 4i .v. a 3. An nriare se emina sunt. sciemu quia dire ιIn υ. . Hine a Nabo Deo de Ailai conflatu est dictusque Nabonassar. Rur
sum situs Baladan . sue Nabonallai suit hie 'iaath sue B iodaeli , qui piimus se regem Babylonis nuncupauit in is que legatos ad Ezechiam. Meiodach suec illi filios Ben Merodaeti, vii asserunt Eusebius libr. 9. do piaep sis , M. Berosus apud Iosephum , Mei hau benes Annij, Ioi phus , Maliget tib s. de Emendat. tempor. νtim. Totti tellus, Salianus de alii , qui Baladan tri-
buunt et . annos, Merodach sa. Ben Merodach 44. qui in unum conflati faciunt i 13. vi de Chronologia Nabossa nar usque ad Nabopolassa . quem Bcrosus vocat Nabolassar, qui Ben Meiodacho succisiit . fuitque Nabuebodonosor senior ti asserunt Eusebius, Berosus, Scaliger , Bellat minus, Torniellus , Salianus de alij. numerant annos i 23. Nabuthodonosoli seniori post annos regni iv. destincto sueeessit Nabuchodonosor iunior. cognomenio Magnus, qui letusalem cepit, diludaos in Babylonem abduxit , ae Monarchiam