장음표시 사용
271쪽
168 Commentaria in Librum J V. Flagum. Cap. XIII.
tempore Ioachar asilictus suillitael a Sue ii, , ut A ma, pugnas de pratia secundet, dirigat de robo-
sylo, depressit , do lsraesi libet talem testituit. Vnde Ioachar oraui Deum pro salute Israelis, eam impetrauit pro tempore tegni, non sui sed
su, eonfirmat id quod iam dixi: quate connectendus est cum v. 3. & ponendus ante v. 4. ubi per Hypeibaton intellieit ut deprecatio Ioachar, eiusque exauditio . ae pioinissio libet attonii faciendae per Ioas. ita Santhe et
TvΗΛ λκt Jid iii Haraelec inminuit a: contriuit istac litat. si eui eo inminui di conteri solet gluma de puluis in alea. ita Abul. V axi. g. ET FORTi Tuno Eius 3 Ioachar licet vi- B cap. ater, ut Syros sellant, mactent di subiiciante nee tantum id oro , sed idipsum vi propheta ex ore Dei tibi piaenuntio , de de sytis victoriam primitio. unde subdit: P Rcvris sev E Sixta M ira Artis cJ Alti dit ad veterum litum . qui bellum hostibili denuntiabant. de praelium inchoabant iacta in ier- tam holitiem sagitta vel telo, vii iecerunt Romani , teste Seruio in illud Tuini apud virgil.9. Nneidbi:
In Art. iactilam intereti m emitrii in auras P incipitim Ingua.
Idem nee te Ginei: unde mox ut Persdem alii-git primm Al xander Magnus) Mixtim telis an to-νam soli lem illis, ait Iustin. lib 1. vide Gillium lib. 16. i 4. de Alexand. ab Alex. lib. 4. Geniat. Ous ab Hazaele. utpote potentiore, sortiter ta
Deo in pialiis seg illi, a d sendit se quoad po
Exti x x l,κ si loa,) ετ rLEBAT coRANro , Dic saΛTuvE ; Pa τε st Di, cxRR vs is RA LxT AVRiu A sivss q. d. Tuo Eliseu, neus eclliae lis es pater, utpote qui me incuti que reg-tium magis defendebas , quam magna equitum ci currum multitudo e tu ei go vivens quasi auriga , aut gabas de regebat regnum Israese nune te Oriente , quis me meosque contra Hazael
de Syro, defendet Idem succlamabat Eliseus
Eliae dum in extum tapetetur cap. 2. v. ι 2. vide
Tiopolog. Angelo m. um exemplo suis nquit,
peram Regia legunt supposuis) Eris Lus ti Α- Nus sv As NA Ninus κε uis 3 vet significat et suum illi auxilium asstitutum, etiamsi absentis, imo uita suocii : Deum enim propiet metita sua ei daturum victoliam: ae se in limbo pro ea
Deum oraturum certoque impetratu ium. Post ortem ergo viva erat Vis de virtus Elisei , aere laqueiciebat dum viveret, etiam mortuus
operabatur. ita Abulens Caietan . de alii. Vnde discant haereti ei Sanctos . pia sertim post Chiislum in talo regnantes per Deum esse potentes, ut nobis cos inuocantibus opitulati possint de
Discant hie principe, accieri hominum.quan- itium sanctorum virorum oratio de mettia pro- snt ac nis ipsi reanus suas manibus de operibus nostis apponant fiucti a nos laborare. Tiopol. Doctor ori praedicationis admoue:t manum operationis bonae .ut quod docet ucibo, doceat primus exemplo .sie essitati erit praedicatio . & audii olibus persuadebit quod praedicat. ita Angelo m. de Eucher. V Exs .i . ApERi νε NE TRAM ORisi TALEM ut iacias sagittam victi item eo nita Syros, qui lsraeli sunt
nadad rix s11ia icta, ', ait Adiichom ius. DONEc coNsvtias rAM J subaudi nisi tu impedias vii factum est. Nam Ioas ter tantilio percutiens terram , tet tant dua percussit Syrios, quivimus sapitis di ad consumptionem eos des il- sei,si sapi terram percussitici ut patet v. is. si psacvisis, si Qui Nini Es, a V τ exi. , vhxi. iri AvT sspra Es , PER cvssis, Es SYRiAM v, Qv x ad cossvra prior sti J Illa erat voluntas de de- eierum Dei qui ita libete disposuerat de decie-uerat, vi loas toties percuteret Syliam, quoties pete usisset te iram ; quod decretum Dei solebat Eliseui, sed iusti Dei noluit indicate legi loas, ut illius p imittet etiar arbitrio toties percutere, quoties vellet tetiam. Si enim Ioas se tuis i de-eteium Dei utique i, pius terram sagitta pei cui silet. Simili modo , ictoliam Iosue contra Amalce Deus alligauit extensoni manuum de orationi Moysis. Exodi i .ii. de eiusdem Iosue . ctoriam eontia chananaeos allegaui eleuati ni clypei Iosue g. v. is. Porro quod loas ici tantum percusserit terram , idi que i et iamiam Sylos percusserit, eius peccatis de culturae vitulorum atti ibuit Abulens. Nilum ei ini suit de indignum , legem toties monitum ab Eliseo. eiusque mira ulla inentem, ivo victolia, contia
272쪽
tra syros Dei ope nanciscentem, non reliqu se cultum vitulorum, ae ad veri Dei sibi iam ben fiet xenerationem se lotum transtulisse. verismile est eum eo luisse Deum vetum, quem per Eliscum agnouerat,es simul Deos patitos se ilicet vitulos aureos ieroboam. Virosque enim coluit patet eius Ioachar, vi patet v. 4. de 6. Hi ne in eum eique limi a lege, lita l de tonans Deus per Osee c. i o. a alte Diti Iam tot tor ainam nuncias ris
Li ERvNT aviad Morienti affuisse Ioas regem estio, Prophetarum discipulos s. os iam per totum Israelem propagatos . vltimaque ab eo sanctitatis de te igiosae uitae monita aecepisse , non est dubium. Affuisse quoque Amos prophetam, Amasae regis saltem di isaiae patrem , asserunt Hebraei in Sedet Olam. pio elauit Eliseus eircitet cf.annos sub sex regibus istaei, scilicet sub Achab, Cchoria, Ioram, Iehu, Ioachas de Ioas. BVixit centum annis de ampli di, in teligiosa diasciplioa octoginta, mortuusque est anno mundi 3 ac tat Salianus, Amasae regii Iuda anno octatio, loas regis Israel anno decimoante Chiisum anno 349. Asscriptus est eatalogo Sanctorum in Martyrolog. Roman. die i . luiiij. ubi se legumus: Samaria in talis inclyta ei proph/ta ιρ ρ-3a Dam damon spretines raptitis 5 Hieron. Audis. Hieron. scribentem in prine ipium Abdiae Piophetae: Ad appuIhiam ιιm Maustia Ea es, cetiannis B ptista in s sam Mnerationi halera , quae elim S m. a. idem in Ep taphio Paula addita illis vati ii daemones iugite ei iaciatibus , di antes pulchra sanctorum ululate homines more t porum,fremere more leonum.sibilate instat mispentum mugire boatu tautorum. Refert Cedienus in Leone Magno Impet. Elisei illiquias Alexandri: m translata, sui de Hide lutiatius apostata ossa Elisei de Bapti . sae eum btutorum oti bui commiscens exurere voluit, ut habet s. Aitemii , ita apud Lipoma
ibi dicta. Denique Eliseo in prophetia mox sue eissit Osee, qui sub Oria stio Amasae regii luda prophetavit .llaias, Amos, lonas. cateriquq
prophetae maiores de minores. Quod Cuti τε Ticis,get ossλ Elisai , Ra-VAM,ai
vix et nouoJ Mita Elisei . latus ct sanctitat, quod mortuus mortuum ad xitam sustuarii. Fuit ipse hae in te typus Chiis i. euius in cruce mora tui gratia di meritorum contactu omnes resut semus. ita Angelo m. Eueberius de alii. Hine Eliseo Eeeles. hoe dat Elogium cap. g. i 4. D mor 1οum pre eratiis corpus eiis. Preplerisait, id est mi-taeulum feeit suseitando mortuum. Miracula enim erant opera prepletaram . id est virorum de Doctorum sauciorum Israelis.
Commentaria in librum IV. Regum. Cap. XIV. 269
Esa Amasiae ΝjJovi regis Iuda. ae betam ei in cum Ioas rege Israel in qua Amasias victus captu i es ac Jerusalem poliata : qui tandem a suis occisus filium reliquit success=rem Priam, sicut Ioas regi Israel juccessit Aliui I roboam, e huic Atui
i. IN anno secundo Ioas fili j Ioachar regis Israel, regnauit Amasias filius Ioas
i regis Iuda. 2. Uiginti quinque annorum erat cum regnare ccepisset vi. inti autem de nouem annis regnauit in Ierusalem . nomen matris eius Ioiada me Ierusalem. 3. Et secit rectum coram Domino. verumtamen non ut David pater eius. Iuxta omnia. quae fecit Ioas pater suus, fecit: q. nisi hoc tantum, quod excelsa non abstulit: adhuc enim populus immolabat . a adolebat incensum in excelsis. s. Cumque obtinuisset regnum. percussit seruos suos, qui inters cerant regem patiem suum. 6. filios autem eorum qui occiderant, non occidit. iuxta quod scriptum est in Libro legis Moysi, sicut praecepit Dominus. dicens: Non morientur patres pro si ijs, neque filii morientur pro patribus : sed unusquisque in peccato suo morietur. 7. Ipse percussit Edom in Valle Salinarum cecem millia, ct apprehendit petram in praelio, vocavitque nomen eius lectebei, usque in praesentem diem. 8. Tunc misit Amasias nuntios ad Ioas filium Ioachaa. si iij lesu regis Israel. dicens, Veni :& videamus nos. 9. Remi sitque Ioas rex Israel ad Amasiam regem luda , dicens i Carduus Libani misit ad cedrum quae est in Libano, dicens. Da filiam tuam silio meo uxorem. Transieruntque hestiae saltus,quae sunt in Libano. de conculcauerunt carduum. I o. Percutiens inualuisti super Edom , de subleuauit te cor tuum : contentus esto gloria, de sede in domo tua : quare prouocas malum . ut cadas tu & Iudas tocum ii. Et non acquievit Amasias . ascenditque Ioas rex Israel, de viderunt
se. ipse dc Amasias rex Iuda. in Bethsames oppido Iudae. ii. Percussusque est Iuda coram Israel, re sugerunt unusquisque in tabernacula sua. a 3. Amasiam vero legem Iuda, silium Ioas si iij Ochoetiae, cepit Ioas rex Israel in Bethsa mes . A adduxit eum in Ierusalem : ct interrupit murum Ierusalem , a porta Corne in lib. IV. Regum. Z 3 Ephraim
273쪽
et o Commentaria in Librum IVRegum. Cap. XIV.
Ephraim usque ad potium anguli, quadringuntis cubitis. I . Tulitque omne aurum lcargentum , de uniueri a vasa , quae inuenta sunt in domo Domini. te in thesauris regis . de Obsides .& reuersus est in Samariam. 13. Reliqua autem verborum Ioas quae fecit, de sortitudo eius qua pugnauit contra Amasam regem Iuda. nonne haec seripta sunt in Libro sermonum dierum regum Israel 3 16. Dor intuitque Ioas cum patribus suis , & sepultus cst in famaria cum regibus Israel: ct regnauit Ieroboam silics eius pro eo. i 7. Vixit autem Amasias, filius Ioas. rex Iuda . postquain mortuus est Ioas filius IoachaZ regis Israel, quindecim an nis. i8. Reliqua autem sermonum Amasiae . nonne haec scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Iudat i9. Factaque est contra eum coniuratio in Ierusalem i at ille fugit in Lachis. Miseruntque post eum in Lachis. se inter secerunt eum ibi. 2 o. hi asportauerunt in equis, sepultusque est in Ierusalem cum patribus suis in Ciuitate David. M. Tulit autem uniuersus populus Iudae Azariam annos natum sedecim, Sc constituerunt eum regem pro patre eius Amasia, ΣΣ. Ipse aedificauit ae lath . & restituit eam iudae . postquam dormiuit rex cum patribus suis. Σ3. Anno quinto lecimo Amasae si ij Ioas regis Iuda. regnauit Ieroboam filius Ioas restis lsrael in Samaria, quadraginta 5c uno anno: 14. & fecit quod malum est coram Domino. Non recessi ab omnibus peccatis Ieroboam si ij Nabat, qui peccare fecit Israel. 2 i. Ipse restituit terminos Israel. ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis. iuxta sermonem Domini Dei Israel. quem locutus est per seruum suum Ionam silium Amathi prophetam qui erat in Geth, quae est in Opher. 26. Vidit enim Dominus amictionem Israel amaram nimis. & quod contumpti essent usque ad clausos carcere. ct extremos . 5: non esset qui auxiliaretur Israeli. 27. Nec locutus est Dominus ut deleret nomen Israel de sub caelo , sed saluauit eos in manu Ieroboam si ij Ioas. 28. Reliqua autem sermonum Ieroboam, de uniuersia quae fecit, ct sortitudo eius qua praeliatus est, ct quomodo restituit Damascum & Emath Iudae in Israel, nonne haec scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Israel ρ 29. Dormi uitque Ieroboam cum patribus suis regibus Israel, ct regnauit Zacharias si ius eius
Racis Is RasL RsGNA vir Auasi s. J Di-res , hoc videtur repugnare eapiti praecedenti vers. t o. ubi dieitur Ioas rex Israel regnare coepisse anno 37. Ioas regis Iuda qui o. annis regnauit: eui mortuo demum lueeessi si liui Amasias: ergo Amasias non secundo, sed quarto unno Ioas regii Israel regnare coepit. Respond. Ioas tex Israel regnare coep;t anno 37. Ioas regi, luda sed eum patre suo Ioaehaze ae post biennium motivo patie solus regnare coepit anno 39. loas tegis Iuda, ab eoque anno hic anni eius numerantur. Quare moliente loas rege luda anno sequente , puta 4o. regni sui, qui erat
annus secundus Ioas regis istaei quo solus post patrem loachaz regnauit, Amasias patii Ioas in s Iuda sueredens, ibidem tegnate ecepit solus anno secundo Ioas regis Israel. NOMEN MATRis Eius lo/DANJ Multas ratione, hie eongerit Abulens. cur in lib. Regum Regibu, Iuda semper addantur nomina matrum . nunquam autem legibus Israel. poliis rea est, quod regnum luda potius erat, de cel hi ius templo veroque Dei eultu a Messia ex eo nascituro. Adde regnum Israel fuisse s hismait eum de idololatricum , Iuda ueto legitimum de
ET FEci T RE crura coRAM DOMivri quia scili et Amasai initio regni solum Deum verum coluit. yEκvΜΥΛMEN NON sui et UT DAviu paeta Ratu 13 qui non tantum idola non eolu t, sed nee ea subditos colere permist, quod tamen feeit Amasas, permittens populum immolare in ex l-
rs cirJ quia sicut Ioas vivente loiada Poniisee solum Deum coluit. eo uero mortuo d sexit ad idola, se seeit de Amasas eius silui, qui sub s-nem declinauit ad Deos Idumaeorum , ut patet
Nisi TANTvM QvOD ExcpisA NON Aa- vixi sietvii TJ haee vel ba non ad proximὸ praecede tiar lutita omnia quas cis Ioas pater eius, quia lora quoque excelsa non abstulit: sed ad superiora: issetis re tum ιο .m Domino, reserenda sunt. q. d.
Amasas recte Deum coluit, sed non te 2E permisit populum in excelsa immolare. Quale illa verba laxis omnia qua fecit Ioas palo hui, ficii a parenthesia continent vi aduertit Santhea, de quas parenthes inelusa a sequentibus seiungen
da sunt. Ipss psacuas T EDOM iN v ALLE s4-VERs. s. . .
xi KARvM J Idumaei enim rebellarunt tu is ante sexaρinta annos, scilicet a sexto anno Ioram regia Iuda usque ad duodecimum Amasiae aiunt Hebiaei in Sedet Olam) qui eoi tui sum debellauit ad Iudae seiuite coegit. vide a. Paras. ar. 8.&cap. et s. ii. Porro poti hane victoliam Amasai lapsui est in idololatriam , coluitque
Deos Idumaeorum, ideoque casus captusque est
274쪽
Commentaria in i brum IV. Regum. Cap. XIV
est a Ioat lege Iliael, ut dicitur a. Parali om. 2 exeis ro. ET APr Rrtis Nnir ps TRAM in pκ tiri id est cepit rupem hostium celsam ct munitam, ex qua praecipitauit alia decem millia laviniorum ridicitur a. Paralip. as. ia. ita Caietan. se Cabaliae eas sugei utit ad petram Remmon Iu-
Alii per puram accipiunt. Petram Arabia vl-bem quae postea a Ptol. philadelpho iectaurata dies, est philud Iphia.
VocAvi Tuva Notis N xivs Is Triari Jid est diem a vel ex aria mi, vi Noster vertit Gen. 9. t o. ut nollent omnes quod Amasias ex Dei mandato aeque ae auxilio vicerat di punierat rebelles Idumaos. ita Caietan. Aliter va- tabl. Vocavit eam Ita nquit quia se vocaba
A filiam tuam si a meo uxorem. q. l.regnum tuum ID rael iunge de subde regno meo luda, uti olini sub Davide ei iunctum de quasi coniugio copulat uni suit. Ο . TRANsit RvNrQE BEOTtR 1ALTus orasvNT iN Lina No.3 ita vocat milites suos liGraestias per Latinum enim intelligit totam Palaesinam, scilicet tam Israel quam Iudam r-tes ad Dioces quasi leones , ET CON cuteAur Ruri et ca RuvvM J scilicet conculcabunt te O Amasa, capient de spoliabui s. Ita factum est 'vii hic minatus, de ominatus est Ioas, quia Deus per eum volebat castigare superbiam , aequε ae idololati iam Amasae, ut dicitur a. Paralip. 2s.
Qi de Apologo hute hoe Epimythium addit
Cain expugnauit. Pagninarct hvenit, v
TvNe cum gestiens di exultans, imo se exaltans de victoria Idumaeorum putaret se pari modo domiturum Israelitas) tiis T AMAsias NuN- Tios an Ioas regem Israel Dic EN, VENi ετ viugativs NosJ in praelio. id est duellem ui a pratiemur ut videamus viet sit solatior: ita Chald. I m. inquit, ex V amm ad imiscem facies in Liti. id est Veni ad statuto die consigamus. vatabl. et rei rati as mutuo coram.
ebraei teste vatabl. censent causam belli inste , quod ut narratur a Paralip. as. Amasias conductos a se milite, ex istaei contra idumam iussu prophetae dimiserit: illi dimissi, indignantes spoliarunt regnum Iudae: spolia e isto
Amasiam. Veiis in nil tale indieat Script. quin potius Ioat Amasae obiicit, quod victolia de Idumaei, elatu, , ex fastu se prouocet ad praelium. Audi Ioseph. lib. s. cap. t o. Amasiasse ui
cebas, mis rapi nsa Ismin aras, scripta Da r norat tartim , it imperara facerer tum populas , si ut ani hae irim populas mis/ibui estis Datiissic Sasimeni pa=mi ; quia si nuu ili a faui sed inventam L Imper ν inritas. sie de Abul. Histor.Seholiast. Salianus de alii. Sperabat Amasasse victorem sore eo quod propheta tibi dixisset a. Patal. 2s. Deum non esse cum Istaeter sed idem cogitare debebat de se,utpote iam apo- ct colente Deos Idumeto tum , ptasei timquia Deus voluerat regnum Israel diuidi a regno' luda, ut audiuimus lib. 3. cap. ia. de seq. Quare Amasas uolens tui sum illud sibi .nire a. subit
Similis Apologus est Iudicis .io. ubi Ioathanatilius Gedeonia Abimese in tyrannum compa tat thamno , bonos velo principes ficui. viii de oleae. Vide ibi dicta. AM Asiati vhRo assa M lv DA, ac. capiet υIOAs REx Isκλει.J Eere hie implesti, A so H gua Ioas: se e im merentur puniti qui alios bello lacessunt. Sie videmus non tard eos, qui alios prouocant ad duellum, in eo succumbere de oecidi , Deo eorum audaciam de simi biam eastigante. Vixi T Aursu Auasi As, a c. Pos T. AM υ '
nis,ut habetur a. paratas. 2s. . a NTER EcERvNT εvNJ Iustum hoc υ . Dei iudicium , ut sicut Ioas pater desectens ad idola oleisui fuit a sui , se di Antiata, s-lius eius ad eadem declinan, a suit con uratis necaretur, ut patet a. Paratas. v 27. Probabiliter tamen Salian. ct alii opinantur cum ante mori ili lino iutae, unius veti Dei cultu obiisse.
ritavia a Martial Hine patet lotiam praedixisse Ieroboam regi, quod ipse restituitatus esset Iiraeli urbes illas, quas S; ii ei ademerant ab E
Hine patet Ioram prophetam prophetasti
Apologo Ioas retundit fastum Amasiae prouo eantis se ad bellum. Contemptim enim Amatiam vocat tarduum humilem , vilem ct aculea tum. Libam tamen, quia ipse ex Iudaea ad semine legio erat oriundus; se vero vocat cedrum excelsam nobilem & pretiosam, quam humilis ta Laui, id est Amasias, vix queat aspicere, multon in s ei se viribus aequare, ut dicere audeat: dum i .
275쪽
sub Ieroboam rege istaei I Aratia sue Oria r ge Iuda, ac proinde eoaeuum suille Isaiae quem Hebtri Amasiae legi, satrem , vel fratris filium fuisse tradunt, ese S. Hieron. Osee,lo El, Amos ct Nahum.Quare non recte Abulens. tenset lo nam hunc esse diuersum a lona qui est quantis
EMATu luo tu list xvi Quomodo erant hae ciuitates Iudae in Isiaele aliud enim erat regnum Iudae, aliud ista l. Omissi Abulens, di aliolum sententiis, dico breuiter. Dauidem has vi scepisse ac aui ibuisse suae tribui ludet , quia ipse ex ea erat oriundui , indeque hae vitas , lieetextia sortem Iudae stae . vocabantur tamen Iudae. Diuilo autem iegno lsrael a regno ludae. vitas hae utpote vieinae einerunt Israeli. sensus ergo est. q. d. leroboam iecit ut Damalitii di
Emath a Davide subiugatae , di tribui Iudae
alti Luti. sed delade a Syris oecupatae, resilia tentur Israeli, euiui ipse erat lex, ae aliis Euitatibui Iudae , quae erant in ditione Israelis, tut-
sum annumerarentur , uti a Davide annumerata suerant. q.d. letoboam iacit t Damascus de
Emath olim subaree di tributariae Dauidi. iam sibi d. Isiaeli solent ilibutaria. ita Salianus ac
DOR Mi viTuva naturali morte dis Ius vaRx. 29. est Ia RosoAM cuia pΛTκ avs sui34 Dios Amos cap. . versi a. diei uir DILA. m. ιιών Imloam. Res p. haee verba non esse Amos, sed Amasae pseudoprophetae, qui vi Amos prOB phetam traducti et apud Ieroboam , mentitutdi fingit Amo, id diatile. Non enim dixerat Areo,r Matia a manetin Dumm. sed . can suam suo Lm m Dralom in 1tidia . scilicet occidendo non ipsum letoboam, sed filium eius Zach sam
Commentaria in Librum IV. Regum.
o Qxat arias in Iuda. succedit ei Issius Ioatban. In Israel regnant βωμοὶ δε- roboam, Zacharias, silum, Manahem. Phaceia. Phacer, is visimus Osee.Nam FbHν Ioglathphalasar reges AsBrinum inuaduηt IrAEelem , E partem ei- transferunt in Azuriam.
i. Λ Nno vigesimo septimo Ieroboam regis Israel , regnauit Azarias filius Ama-
regis Iuda. Σ. Sedecim annorum erat cum regnare coepisset, ct quinquaginta duobus annis regnauit in Ierusalem : nomen matris eius Iechelia de
Ierusalem. 3. Fecitque quod erat placitum coram Domino. iuxta omnia quae fecit Amazias patet eius. 4. Verumtamen excelsa non est demolitus: adhue populus sacrificabat. Sc adolebat incensum in excelsis. s. Percussit autem Do minus regem, te fuit leprosus usque in diem mortis suae. & habitabat in domo libera seorsum : Ioathan vero si ius regis gubernabat palatium, & iudicabat populum terrae. 6. Reliqua autem sermonum Azariae. ct uniuersa quae fecit, nonne haec scripta sunt in Libro verborum dierum regum Iuda τ. Et dormiuit Azarias cum patribus suis: sepelieruntque eum cum maioribus suis in ciuitate David. ct regnauit Ioathan filius eius pro eo. 8. Anno trigesimo octavo Azariae regis Iuda, regnauit Zacharias filius Ieroboam super Israel in Samaria sex mens bus 9. & secit quod malum est coram Domino, sicut fecerant patres eius: non recessit a peccatis Ieroboam filij Nabat qui peccare secit Israel. io. Coniurauit autem contra eum sellum situs Iabes: percussitque eum palam. & interfecit. regnauitque pro eo. II. Reliqua autem verborum Zachariae, nonne haec scripta lunt in Libro sermonum dierum regum Israel ir. Ille est sermo Domini. quem locutus est ad Iehu, dicens : Filii tui usque ad quartam generationem sedebunt super thronum Israel. Factumque est ita. 13. Sellum filius labes regnauit trigesimo nono anno Azariae regis Iuda: regnauit autem uno mente in Samaria. I . Et ascendit Manahem filius Gadi de a nersa: venitque in Samariam. & percussit Sellum filium Iabes in Samaria,' interfecit eum regnauitque pro eo. I s. R eliqua autem verborum Sellum. & coniuratio eius per quam tetendit insidias. nonne haec scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Israel 3 i 6. Tunc percussit Manahem Thapsam.' omnes qui erant in ea. de terminos eius de Thersa, noluerant enim aperire ei: dc interiecit omnes puegnantes eius.&scidit eas. tr. Anno trigesimo nono Azariae regis Iuda,regnauit Manahem filius Gadi super Israel decem annis in Samaria. i 8. Fecitque quod erat malum coram Domino: non recessit a peccatis Ieroboam filii Nabat, qui peccare secies fraci cunctis diebus eius. 19. Veniebat Phul rex Assyriorum in terram, di dabat Manahem Phul mille talenta argenti, ut esset ei in auxilium
276쪽
Commentaria in Librum IV. Regum. Cap. XV. α ι
lium te firmaret regnum eius. 2 o. Indixitque Manahem argentum super ID rael cunei is potentibus &diuitibus. ut daret regi Astyriorum . quinquaginta siclos argenti per lingulos: reuersusque est rex Assyriorum . & non est moratus in terra: xi. Reliqua autem sermonum Manahem. & uniuersa quae secit . nrinne haec ieripta sunt in Libro sermonum dierum regum lsrael 3 11. Et dormiuit Manahem cum patribus sui si regnauitque Phaceia filius eius pro eo. Σj. Anno quinqua gesino Azaria Regis luda, regnauit Phaceia salius Manahem luper istael in Samaatia biennio: 1 . A secit quod erat malum coram Domino : non recessita peccatis Ieroboam si ij Nabat. qui peccare fecit lsrael. 13. Coniurauit autem ad- uel si seu in Phacee filius Romeliae . dux eius . A percussit eum in Samaria in turre domus regiae , iuxta Argob . 5e iuxta Arie, & cum eo quinquae inta viros de si ijs Galaaditatum, R interiecit eum regnauitque pro eo. 26. Reliqua autem sermonum Phaceia. & uniuersa quae fecit. nonne haec scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Israel 3 17. Anno quinquagesimo secundo Araria regis Iuda . regnauit Phacee filius Romeliae super Israel in Samaria viginti annis. 18. Et secit quod erat malum coram Domino: non recessit a peccatis Ieroboam filii Nabat. qui peccare secit Israel. Σ9. In diebus Phacee regis Israel venit Te lathphalaasar rex Assur, & cepit Aion. & Abel Domum , Maacha & Ianoe. & Cedes . A Asor.& Galaad, ct Galilaeam , & uniuersam Terram Nephtali, & transtulit eos in Asyrios. 3 . Coniurauit autem, ct ictendit in s dias Osee filius Ela contra Plia eslium Romeliae. & percussi eum. ct interfecit: regnauitque pro eo vigcsmo anno Ioatham si ij in a. 3 i. Reliqua autem sermonum Phacee. & uniuersa quae secit. nonne hae scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Israel, 3 1. Anno secundo Phacee . silii Romeliae regis si rael , regnauit Ioatham stitis oriae legis Iuda. 3 3. Viginti quin quo annorum erat cum regnare ces .isset,& sedecim annis regnauit in Ierusalem: nomen matris eius Ierusa, filia Sadoc. 34. Fecitque quod
erat placitum coram Domino: iuxta omnia quae fecerat Crias pater suus operatus
est. 3 3. Veiunitamen excelsa non abstulit: adhuc populus immolabar,' adolebat incensum in ex is si ipse aedilicauit portam domus Domini sublimissimam. 36. Reliqua autem sermonum loatham.& uniuersa quae fecit, nonne haec scripta sunt in Libro verborum dierum regum Iuda 3 3 . In diebus illis coepit Dominus mittere in Iudam, Rasii regem Syriae de Phacee filium Romeliae. 38. Et dormivit Ioatham cum patribus suis . sepultusque est cum eis in ciuitate David patris sui, & regnauit Achaz filius eius pro eo.
xilium Dei, ibi ha soli iludo. Deus enim eas it illimus at potent stimui. vi de r. patali . . v. . de eo dieitur: O adissis rem Deus contra Phin
Ex hoe loeo Fiane. Ribera in Amos ea p. t. v. t. censet interregnum fuisse trede ei in annorum inter Amasam de Arariam, eo quod Ararias trimulus esset mories te patie Amasia. Id probat,
quod anno decimo quinto Amasae uti dictumeti cap. praeced. veis. 13. crep t regnate iero Aboam, cuius anno vigesimo septimo , ut Me dicitur coepit regnare Ararias. Amasias autem regnauit annii viginti novem. Ergo as eius annua fuit decimo, qua tui ieroboami. Ergo vatauit regnum luda ab anno i . leio boami vique ad . 27. tiuidem , pota per spatium tred ei in annotum. verum res p. annum hune a . seloboam esse ararum r7. ab eo tempore quo leroboam simuleium patie Ioas regnare coepit; nam regni,
quo ipse post patrem solus tignauit, erat hic annus decimo qua sua dumtaxat,quo Amasas moi eni anno re n; su; . ismo nono suecessorem teliquit Ara iam situm. id ita esse liquet ex a.
Paralipom. 2 s. v. as. Vbi Amasias post mortemtoas dicitui vixisse quindeeim annis. Mortuus est ergo anno i . sniente , di i s. inchoante leto ami. qui Ioat patii immediai ἡ suecessit. itas lian. Caiet. de alii. Fugienda enim hie sunt interregna. e chronologiae series continua tu i tur. I interia dubiaque reddatur. Vnde Eusebius, Ioseph. I alij passim tegno de annis Amasiae immediate subiiciunt,di connectunt regnum
virda empore Aratiae Fixit Sardanapalus,quem Gentiles Hist riei vitii num collocant regem Assylio tum , aiuntque iam utpote esse minatum
ab Aibace Modiae piis icto obsessum in Nini-ue , ibi seipsim eum gaeta regia eo incremasse. Quare Aibacem se se ille regem Mediae sub annum Aratiae deeimum. regnante apud Latinos Ploca s, luto, apud Corinthios Agemone, apud Spatianos legislatore Lycurgo. Ita Eusebius, Diodotus, Iustinui Ptolem rus, si tabo.&ex ii, Tomiellus, Salianus,Gordonus, Sanaetius de alii.
vii sim paulo 1 a testituta est Ninive, elusique regnum ; nam ut mox audiemus, paulb
277쪽
et Commentaria in Librum II Regum. Cap. XV.
post sub eodem Aratia regnauit phul rex Assy- A Amasae, ita ut cum Amasa qui 19. annis regna-
Hotum, eui succillit Tegiat phalasar . hule Salmanasar, hute Sennacherib , huic Alairhaddon, sub quo ob caelos paulo ante Astysios, Eaechiam ad letusalem obsidente, . ab Angelo, BenMerodach Babylonius caput erexit. sicque regem Babylonis isseeit , qui suit auia, Nabuchodonosoris primi nronarchae Bab1loniorum. Omnes enim hi reges iam nominati: vocant ut reges Assyriorum, non Babylon Orum, nec ante Baladan quispiam in Seiipt. rex Babylonis nuncupa
videtur ergo Phul Assylius cum Arbace pi secto diuitisse Sardanapali imperium , ut Alba -ees Mediae de pellidi, Phul .ero Assyliae de Babyloniae dominaritur . ita eae Melasi bene Annii Genebra dus, Torniellus, Si melius Gordonus, Salianus de alij. Hu e chronologiae eonsentit tempus prophetiae lonae, qui Qt audiui ius cap. praecedenti utricas. prophetauit sub leroboam, cui eoaetius suit Aetalia . lona, ergo ni issus a Deo Saldai pati di Niniuitatum luxum de luxuriam callistauit. Poenituit Sardanapalus euin Niniuitis, sed
non multo post in solita vitia te lapsi, ab Arbace Medo obteis de .astali suete , ut dixi in
riam j set sui T i. sv κο v, J quia scilicet ipse usurpabat muniat Pontiscis adolendo incensum super altare thymiamatis , quod erat in Sancto, ut dicular a. Patali p. 26. vers. 16. de quo ibidem
plura. uit,leroboam regnat it annis quatuordeeim,qua re teliquos et . annos regnauit enim te roboam 4 i. an s) regnare debuit eum Aratia filio Amasae, ita ut mortuus si anno vigesimo septimo Aratiae. tumque successerit ei filius Zacha tias. itaque cum hic dicitur de aliquo legum luda, quod tot annis iegnarit, intellige solui post patrem , quia per reges luda chronologia hietexitur, quae alioqui solet ince ita de ambigua; velum alia, elim dicitur, tali anno regnauit talis lex, ptrserit m in lisael, accipi potest non de regno. sed de cor regno, quo scilicet non solus ea
Nola, sub Araria coepere computari Olym' obmia piades. sed quoto eius anno id famam , variant . in esto nologi , Eusebius lib. 3. de praeparat. de in lium. B ehion eo initiumClympiadum collocat anno soAratiae, ae consequenter vibis Romae initium, eum eam Romulus eondidit anno Aeliaet quatio uel quinto : nam initium Oluempiadum antecedit initium Romae 13. anni, vii omnes Histor ei de chro nologi consentiunt. lam adde duos
Aratiae regnauit enim s 1 anni 1 I sedecim filii .eius loatham. ac quinque Achazi habebis an uos 23. quos quaerimus. Alii Olympiades ecepisse censent anno quatio uel quinto Azariae. Seratius anno 47. eiusdem. Peier ui lib. ii. in Danielem . quasi anno octavo Achaz. Torniellus, Salianus de alii anno 12. Aetatia, vel potius anno primo Ioatham , qui Aratiae patri successit. Exigua
enim est haec paucorum annorum in tanta v ευ s. ANNO TR icti itio ocYAvo Araal Ε κs- C temporum piis colum intercapedine disterencis i vox REGNA viet 2AcMARias putus
I ROnOAM svpελ lsa Ast. l Hie fuit abnepos Iehu: unde Iehu stirpi legia so ita fuit in Zacharia , quasi in quarta generatione, uti ei pio
ni sciat Deus cap. io. v. 3o. Anna trigesimo sciatio
Mariae. scilicet ex eo tempore, quo ipse reunareecepit cum patre Amasa , nam ex eo tempore quo pos patiem solus regnauit Aratias. erat hie annus 26. vi lar. Si eigo annos 33. Azariae nu-mtres ab anno i 8. Amasae patiis eius, quo ipse eum in tegnum foetum a ciuit, annus hie Azariae 38. eiit 4 i. leroboami resis tuae s. quippe
qui anno i s. Amasae patris Retaliae solus regna re cupi iit. Hic enim annui qua dia sinux pii mus suit . 'limus Ieroboam r unde eo morientesti chilii ei filiti, Zachalia, per si x menses. Verum qoia Aratia i post patrem An asam solus regnauit sa. ann s,qui hic Missatim cons an ita. Iuxta tabulam chio nologicam quam pias xi Pentaleucho, coeperauit olympiades anno quadragesiae o Arariae iRoma veto condita est anno dicimo vel undecimo Ioatham , de quo vers. 33.
Porti ante Olympiades nil, i apud histo-i Icos profano, Gixeos ad Latinos est cerium, sed omnia incerta de eonfusa : unde hoe faculum ipsi voeant si, id est fibulosum: post
eas viro. aeque ae post conditam Romam, omnis sui, annis inde deductis ait gnari coeperunt, uti testatur Eoisibili, lib. i o de praepar cap. 3. de Cenlotinus lib. c. se die natali cap. at .Clympias autem spatium erat quatuor annorum , quod
intererat inter duos ludos olympicos, qui lolii Olympio totius Graeciae concursu, quarto quo libet anno , apud Pisam ad Elidem ob memoliam diei interealati, e librabantur sub initium tur: nam vers. 37. numeratur annus Araiiae 3 s. D aestatis, sue solstitit aestitit, a luna unde ima vinde veis. 23 annus so. 3: veis. 27 annus sa de viti mos,ut se consequens certa a ; et tonologia temporum Imr annos tegum lada contexatur r hine
melius cum Richardo a s. victore, Lyrano, A bulente ad alii dicentia, . I ioboam legem liataei mortuum esse annos vigesimo septimo A et Hae tegit Iudae: inde per viil e in annos, scilicetvsque ad annum 3 g. Aratiae fuisse intellegnum, ct regnum lilael eat uille rege , eo quod Zacha lia, filius Ieroboam vel propiet aetatem tenetio rem , vel piopter reb ilionem subditorum, vel aliam ob causam praeualere di tegnum patiis Ob tinere non posset. Ratio est,quod i .anni leto
mi compulandi stit ab anno decimoquinto
que ad decimam sextam teste Liuio, Censorinodi aliis. Audi Solinum Polyhistor. cap. a. oria- iam n Olympicum ia Ohm Noctitis in honor misi a sui materni Pilvis es tra . in omni I n rei ν- ramintim victor mi id in init missum Iphitis ra-2 in uti utili son exciditim Troia anno ηos. pom. 2 inde ion ra in ipi me Oh rari 7. post excutiam Troia anna 433. Idem scribunt Diodotus Sieulus. Dionysu, Halieonasseus, Eratostheres apud Clementem Alexandi inum , do ex hii
ait Ioseph. de ocello in Samaria Sellum , qui
278쪽
Commentaria in Librum IV. Regum Cap. XV. 27s
o te derat Zachai iam legem, rapuit imperium. cumque Thetiam tediisset, nee Thei senses ei mut regem admitterent, in eos saeuiit, di maxime in Thapse, si s discindendo praegnantes in ea , ut
V s. I 6. ε ivs Da TMgR AJ nam agervibis Thapsae petiiogebat usque ad Thersam, ait Vatabl. Er scidi et g ,J hoe est disse enit praegnantes, vi suetum edueeret . ait Abulens. Magna fuit haec eludelita, ad barbaries. vaxtiis. Vε Nivs AT pux L κεκ Assae Riostv uJ Hle est Phtil, qui alio nomine B le his dicitur , qui cum Albaee Medo Saidanapalum in Ninive per biennium obsidit, coegitque ut exstructa in regia pyia alitissima , in ea in se eum uxoribus Δssii, ac mille re; ii adibus auri di decem millem; iudibus a genti inlicitet de concremaret. Durauit incendium ad quindeeim dies. In eo desiit mona ebia Assyriorum, quae a Belo usque ad Sardanapalum stetit annis mille trecentis. Porto Phul eum Albaee diuisi Monarchiam, aesibi siluauit Assue iani ad Babrioniam ι Aibaci concellit Mediam ct Persiam. porro PMI Hebra: eὸ idem est quod fabar ait Pagnin . sicut Romae a faba eos nominati sum Fabu, inter quos eminuit Fabiit, Maximu, Romae liberator , de Hannibali, domitor. Notat Maliger Regum Aihi totum n Babyloniorum nomina alia esse simplicia. ut phul, Aiar. Testat; alia composta, vi Tegui phalasar componitur ex ilibus, scilicet ex Teglat, Phul , de Asar. Salmana lar eomponit ut ex Salman .di Alat, I Asai haddoneon. satur lx Asai de Haddon. Nabuchodonosol ex
Nabo, qui erat Deus Babyloniorum. Chad, de Neis t. vide dicta liaia 4 c. v. I.
tra retalles Thetis, Thapsae, doc ut dictum est vers. i . Haec fuit octas ocul Teglathphalasar successot Pholi, inuasciit Israelem, eumque ab duxeiit in Asyriam, ut dicetur υ. 29. Phul ergo vocatus in auxilium suit a Manahem , non a Thei sensibus . vi selibit Ioseph.
γευ-a9, 1as Aa κε Σ'A,svκ J Qui fuit stiti, Phulii de quo v. 49. idioque dictus est Phul Assar .es Testat- Phul Assar. Hie ecce uasa uti lsraelem, ae ex eo quinque tribus in Assyriam abduxit . ni milum ineolas G ad . scilicet Rubenitas. Gaddita, . ad dimidiam tribum Manasse; de Gas puta Zabulonitas. de Nephtalitas , de quibus
Isaias ca.'. v. .eum paulo ante voeatus in auxilium ab Achaz rege Iuda, contra Rasin regem Syriae. Ad phaeo legem lsiael, venisset Damal cum, de occisi illi, regibus, xt dieitur ea p. seq. viri. 6.ct r. ipsum quoque Achaz, a quo vocatus fue iat.Oppi essit , eiusque ditionem expilauit. a. Paralip. as. v. 8. Hoc ipsum paulo ante Isaias p. 7. v. i7 ips Acha et piadixerat. Hae ergo
est quod . potitia, mirabilissigationis, ait Pagnita. in nomin. Hebr.
regnauit. ut dicitur vers . 3 3. quis est ergo hie annus eius , ices tu, Res p. itiit uices mus ab eo tempore quo Ioatham regnare coepit eum pa tre Araria r hie enim a Deo perculius lepra, ideoque a eontubernio hominum separatus,
regni tegimen pei mist Ioatham filio suo. ut dictum est vers. s. ita Caietan. I alis. Diees, Osee non potuit regnare eum Ioatham . nam Phacee eui successit Osee, si it supelses Ioatha
mo per tres annos. ut patet hie veis 27. collato cum v. i .cap. seq. Resp. Osee coepisse tignare de inuadere regnum Phacce , vivente Ioatham, tandemque eo mortuo. post aliquot annos eum
omnino superasse, de occidisse anno quarto Achar regis luda, tumque solum plenὸ regnaseis se. ita Caietan . Seeundo. melius Hebraei in Se- Olam, Abulen . Genebiard Torniellus, saltanu , se exponunt: vivisimo anna Ioa ham id est, qui vietamus fututus erat Ioatham solius post patrem regnantis, si ipse adhuc vixisset, qui ante
quadriennium erat mortuus. Erat eigo hic annus
vigesimus ex quo Ioatham regnate coepit ; sed quia ipse sedecim tantum annis iegnauit, hine reuera hic erat annus quartus Achaet , qui suc- .e Ut loatham ; sed maluit Seliinuta nominare Ioatham qi am Achar , quia necdum Achaetimentionem fecerat. Porio Scriptura annos Osee bifariam numerat a pii no , ab hoc anno quarto Achaz .li hie sit; secundo ab anno Aeliaet du decimo vii fit 4. Reg. ir. v eis. a. Ratio est, qi odpiloi ibus annis otio Osee non fuelit lex pacis-eu . sed uin familia Phacee adhue luctans, aut C Assyriorum potius seruus quam ter, aut aliis de causis a regno impeditus. Itaque ab anno quarto Aeliaet pietatio magis quam pleno iure regnabat. ita Abulens. Setat. Salian. de alii iam eblati. Denique hic annus vigesimus tam erat regni Phaere hie enim et O. annis iegnauit) snientis quam Ioathami inchoantis. Ioatham enim si vixisset illo anno in hoasset annum regni 1o. ipse enim mpit regnate anno sexuudo Phacee ut sequitur. ANNO spcvNno pii Acas , ade. atusA. VsM 3 avrat lo TMAM picius Ozi 'κ suis'IUDA IPhacee enim coepit regnare anno s a. de ultimo Oz ae, quare hie primus fuit regni Phacee annus , secundus suit quo moi tuo O ia succissit ei Ioatham,qui sexdecim annis regnauite quare l7. D anno phacee, moi tuo Ioatham, successit ei situ, Achaz. ut dicitur cap. seq. vers. i. quia nimird ni ultimus annus Ioatham non fuit integer sed dimidiatus ita ut i . Phacee suetit simul vllimus Ioathami molientis , ad Aeliari ei succedentis. Quocirca vi ut annus additus vel demptus in est otiologia, nullam facit disserentiam, quia anni dimidiali nunc numeramur, nunc non nu
279쪽
76 Commentariam Librum IV. Regum. Cap. XVI.
de M thetas, ut patet ex eius titulo. Anno undecimo Ioatham Romulus agens annum aetatis i8.
- . A vibis Roma tundaminta iecit i 1. die Aprilisse Mil. unde hie dies deinceps quasi Romae natalisI- m. quotanni, celebratus i st) ipsi sei licet palilibus, hoe est silio Palis Deae pastorum, quae pro se sui pecorum paltu illa die ab eis eoiebatur.Hine enim vocatum est Palilia vel Parilia. Factum ut est Olγmpiadis sexta anno tellio, ut vult vario; vel quatio. vi vult Cato, de eum ieeuti ciceio, Plinius, Tacitus, Gellius, Censorinus, Eusebius, S. Augustinus , Orosius , de Carditi. Batonius. Quate Olympiades antecedunt Romam 23. an ris , ut dixi a tot enim annos conseiunt sex Olympiade, iam dictae aquaelibet enim quatuor
continet annos. Hoc eomputu Olympiadum initium assignandum est anno o. Aetariae, vidixi, de iuxta eumdem Roma condita est anno 7s . ante natiuitatem Christi.
Alii, quia paulo tardius vel seritia hoe Initium Olympiadum assignant, hinc consequen- A ter tardiu, vel serius assignant sabileam Romae. Vnde Tointellii, a Salianus, quia initium Olyaepiadum combinant eum primo anno io tham, hine Romae initium combinant eum anno octauo vel nono Achaz. Sed in te iam antiqua post tot seeula exigua est hae tempolis dise
Romuli: primia, ergo Romuli annus incidit in quartum annum Achaz edin scilicet ipse Roma
s undamenta iaciens anno vndecimo Ioatham,
B eiu idem subiicam per septem vel octo annos se. quentes perfecisset, ae solium regale in ea eretiisset anno quatto: Aeliadi sie de S. Augustinui libro a 3. Ciuit. cap. ra. c. m Ezechiam imquit, tonstat /ptimum c p, mum regem Romuli νι-
IU Egnat Achaetullitu Ioatham: contra eum eo pirant reget orta ἐπ Israel: He inuo eat Tetia halasar. i ii ingens pondus auri re argenti mittis; qui inuocatin o. fiam re draelem vastat. Interim Acta idola colit, di templum profarat.1. Λ Nno decimo septimo Phacee filii Romeliae . regnauit Achaz filius Ioa
tham regis Iuda. Σ. Viginti annorum erat AchaZ cum regnare coepisset. de sedecim annis regnauit in terulalem: non fecit quod erat placitum in conspectu Domini Dei sui. sicut David pater eius. 3. sed ambulauit in via regum lsrael : insuper ' filium suum consecrauit, transferens per ignem secundum idola Gentium : quae dissipavit Dominus coram fili j Israel. 4. Immolabat quoque victimas , &adolebat incensum in excelsis ..dc in collibus. & sub omni ligno frondoso. s. Tunc ascendit Rasin rex Syriae . de Phacee filius RG meliae rex Israel. in Ierusalem ad praeliandum cumque obsiderent Achaz, non valuerunt superare eum. 6. In tempore illo restituit Rasin rex Syriae, Ailam riae , ic eiecit Iudaeos de Aila: ' Idumaei venerunt in Ailam , & habitauerunt ibi usque in diem hanc. 7. Misit autem Achaz nuntios ad Teglat phalasar re-ρem Assyriorum, dicens: Seruus tuus. & filius tuus ego sum : ascende. & saluum me fac de manu regis Syriae. R de manu regis Israel, qui consurrexerunt ad uersum me. 8. Et cum collegisset argentum & aurum, quod inueniri potuit in domo Domini. Z: in thesauris regis, misit regi Assγriorum munera. 9. Qui
ct acquievit voluntati eius: ascendit enim rex Assyriorum in Damascum , eo vastavit eam: ct transtulit habitatores eius Cyrenen . Rasin autem interfecit. io. Perrexitque rex Achaz in occursum Teglat pnata sat regi Ass) riorum in Damascum, cumque vidisset altare Damasci. mist rex Achaz ad Uriam sacerdotem exemplateius, ct similitudinem iuxta omne opus eius. II. Extruxitque vrias sacerdos alia rare : iuxta omnia quae praeceperat rex Achaz de Damasco , ita secit sacerdos Urias. donec veniret rex AchaZ de Damasco. ix. Cumque venisset rex de Damasco . vidit altare. & veneratus est illud: ascenditque ge immolauit holocausta.
ct sacrificium suum. 13. & libauit libamina , ct sudit canguinem pacise
rum . quae obtulerat super altare. I . Porro altare aereum . quod erat coram
Domino. transtulit de facie templi, α de loco altaris. de de loco templi Domini: posuitque illud ex latere altaris ad Aquilonem. I . Praecepit quoque rex Achaz Vitae sacerdoti, dicens : Super altare maius osset holocaustum matutinum, & sacrificium vespertinum. st holocaustum regis, de sacrificium eius. R
280쪽
Commentaria in Librum IV. 'gum. Cap XVI. et 7
holocaustum uniuersi populi terrae ct sacrificia eorum, & libamina eorum: ct omnem sanguinem holoc .iusti, & uniueri uiti sanguinem vidi in ae super illud c si undes:
altare vι ro aereum erit palatum ad voluntatem meam. 16. Fecit igitur urias siu-cerdos . iuxta omnia quae praeceperat rex Achaz, II. Tulit autem rex AchaZ
Lias bases,&luterem, qui erat desuper: a mare deposuit de bobus aereis. qui sustentabam illud &pos uit super pauimentum stratum lapide. I 8. Musach quoque sabbati. quod aedis ea uerat in templo, ct ingressum regis exterius . conuertit in tem plum Domini. propter regem Assyriorum. I9. Reliqua autem verborum Acha E, quae iccit,nόnne haec scripta sunt in Libro sermonum dierum regum Iuda 3 2 O. Dormi uitque Acha Z cum patribus suis. de sepultus est cum eis in Ciuitate David. dc regnauit Ezechias filius eius pro eo.
eo bi rendo a ritum modumque recensui Leuit. 18.1i. Secundo traducendo eos per ignem,
tum ut eos igne exp arent a peccat , di immundisis. tum .i hoe iitu eos idolo Meloeli initiarem & de diearent. Ritum describit Theodor. vii . inquit, in aliquistis titiiransui semetin annaatori νυι, , O transeas sistrare al)tio, , non solum pueros, scii erram diras ι infante4 a1rem per flammis serat a matribuo. P debastir .vitem inad quadam es rapiarso , cir purgatis. Eximmo autem Me quaque fa se Athari s uatam. Quate Theodoret. ct ex eo Sas in . censent Achar filium non combus-sse sed i dux ille tantum per ignem , itaque eum Lissi asse. de dieasse idolo. Vnde a. Paralip. 28 ver l. 3. dieitui: Es L iro ιβ ο, μοι in um. Ex quo lo o liquet Acha et non uniam sed plures, Δ soliὸ omnes filios hoe ritu livitasse: nee enim uelisin ite es eum plutes vel omnes eombussisse . se cessit enim ei in regno filius Ege. Qias.losi ph. tamen, R ex eo Abulens. di Adii-eboni. cens ni eum filium suum immolasse. de elem asse idolo Meloch i Lyran. cenici eum utrumque si e se, scit; et unum E flijs cremasse, alios traducendo per ignem lustiam. Porto non dubium est plures Iudaeos hoc exemplo Achar legis sui excitato, filio, suos concerasse Moloch. Vax . . Mi iT AVTEM Acir et Nuti Tios Ao Ta si et M pMal et M ut se adiuuaret contra Ra- i si in Syllae . di phaere regi in lisael, ideo
que nil sit Omne aurum di argentum tam tem
pli, quam palatii sui peccauit hac in re Achar, to quod Deus pei Isaiam cap. . v. 4. ipsi opem pio missi et iontra Rasin A Phaceeiled ipse d. ssu, Deo fisu, est i gi Teglat phalasar, ideoque
os Damasti et Dima, periri in sim . dixit. D. DPm S iis auxit unitiν eis quo u. placati sest, . cira Dialibus . Regum. . ad rem tali ιtim ἰ torreri ipsi factivi misi es, o inicit se Israel. TRAN,Tviiτ nA8iTATOR Ei pius Damascia vix, si, CYκε NENJ non illam quae est in aethiopia . nee illam quae est in Asriea, sed in Cyrenen quae est in Media . unde Ioseph. ait Damascinos translatos in Mediam. Cutiuus vinissa T ALTARE DAMAsca J vara tu egregia forma, materia de arte elaboratum, placuit ei: unde iussit vitae pontis i. ut ad eius idaeam sinite seii curaret Hierosolymis in tem plo, loco altaris a Salomone sabricati. An aliate hoe idolis ut Damasciui) erexerit, iisque sacrifieatit Aeliar, an vero Deo vero, Scriptura non exprimite verisimile tamen est , eum idoli, illud erexisse ι quia illa colabat ipse V atque ae Damasceni , eisque ubique aras etigi iubebat , ut initet gratiam Teglat phalasar, eumque sibi deuincitet eoiendo eius deosa idola, sed si usitat id. ii eo enim ab eo expilatus de sub alti est, vii dixi. ita Abulens. ae
per contemptum, ut dicit ut a. Paralip. 2 g. v. i 9.aa. quia Achra suit impiissimus, ideoque eontemptor Dei, eiusque altaris di templi. Ide ii eo enim altate Dei suo loco mouit . illique suum Damascenum substituit, ae altare Dei ad latus sui altaris, quasi vicatium de piecarium in angimio collocavit.