장음표시 사용
331쪽
3 18 Commentaria in librum I. Paralipomenon. Cap. X VI.
usque ad mulierem . tortam panis. & partem assae carnis bubulae, ct frixam oleo similam. q. Constituitque coram arca Domini de Levitis. qui ministi arent.&recordarentur operum eius, de glorificarent atque laudarent Dominum Deum tDrael : s. Asaph principem :& secundum eius Zachariam: Porro lahel. A Semiramoth . de Iehiel. & Mathathiam ct Eliab, ct Banaiam. & Obededom : lehiel super organa psil erit, ct lyras: Asaph autem ut cymbalis personaret: 6. Banaiam vero de IaZiel sacerdotes. canere tuba iugiter coram arca loederis Domini. τ . In illo die fecit David principem ad confitendum Domino Asaph , ct
8.. Confitemini Domino, te inuocate nomen eius: notas tacite in populis ad
9. Cantate ei. sc psallite ei: id narrate omnia mirabilia eius. Io. L .udate nomen sanctum eius : laetetur cor quaerentium Dominum. II. Quaerite Dominum. 5e Virtutem eius : quaerite faciem eius temper. Iz. Recordamini mirabilium eius , quae iecit fgnorum illius, α iudiciorum
I a. Semen Israel serui eius i fili j Iacob electi eius. I . Ipse Dobninus Deus noster : in uniuersa terra iudicia eius. i 3. Recordamini in sempiternum pacti eius: strinonis quem praecepit in mille
16. Quem pepigit cum Abraham: ct iuramenti illius cum Isaac. i . Et constituit illud Iacob in praeceptum : & Israel in pactum sempiter
i 8. Dicens: Tibi dabo terram Chanaan, funiculum hereditatis vestrae.19. Cum essent pauci numero, parui de coloni eius. Σo. Et transierunt de gente in gentem. R de regno ad populum alterum. O. Non Dimisitqueni quam calumniari eos, sed increpavit pro eis reges. ΣΣ. Nolite tangere christos m os: & in prophetis meis nolite malignari. Σ3. Cantate Domino omnis terra: annuntiate ex die in diem salutare eius. et . Narrate in gentibus gloriam eius : in cunctis popul s mirabilia eius. 23. uia magnus Dominus , a laudabilis nimis: ct horriblis super omnes
26. Omnes enim dis populorum, idola: Dominus autem caelos Dest. α . Confessio ct magnificentia coram eo : sortitudo de gaudium in loco
18. Afferte Domino familiae populorum i asserte Domino gloriam 5e imp
Σ9. Date Domino gloriam nomini eius. leuate sacrificium, rc venite in conspectu eius: & adorate Dominum in decore sancto. 3o. Commoueatur a facie eius omnis terra: ipse enim tandauit orbem immobilem. 3 i. Laetentur caeli, ' exultet terra: ec dicant in nationibus, Dominus regna
32. TOnet mare. & plenitudo eius pexultent agri, ' omnia quae in eis sunt. 33. Tunc laudabunt ligna saltus coram Dbmino : quia venit iudicare te
34. Confitemini Domino, quoniam bonus: quoniam in aeternum misericordia
33. Et dicite: Salua nos Deus saluator noster: Sc congrega nos, ct erue degentibus . vi consteamur nomini sancto tuo , re exultemus in carminibus tuis. 36. Benedictus Dominus Deus Isiael ab aeterno usque in aeternum: de dicat omnis populus. Amen. ct hymnum Domino. 37. Reliquit itaque ibi coramaica sorderis Domini. Asaph ct fratres eius. viministrarent in conspectu arcae iugiter, per sngulos dies.& vices suas. 38. Porro Obededom. itfratres eius sexaginta octo: ct Obededom filium Idithun. de H A. constituit ianitores. 39. Sadoc autem sacerdotem, & fratres eius sacerdotes, coram tabernaculo Domini in excelso, quod erat in Gabaon. o. ut os serrent holocausta Domino super altare holocautomatis iugiter. mane & vespere, iuxta omnia quae scripta sunt in lege Domini, quam praecepit Israeli. i. Et
332쪽
Commentaria in Librum I. Paralipomenon. Cap. XVII. 329
post eum Heman. & Id illi uia. & reliquos electos, unumquemque vocabulo suo ad constendum Domino: Quoniam in aeternum misericordia eius. ni. Heman quoque R Id illiun canentes tuba. 5 quatientes cymbala, ct omnia musicorum organa. ad eanendum Deo. filius autem Idithun fecit cile portarios. 3. Reuersusque est omitis populus in domum suam : de David, ut benediceret etiam domui suae.
tapli ad socioi canete hune hymnum Deo in si aluium actionem, quod aicam sti in ea Deum residentem) transtulisset in suam aleem Sion, ut Deum in ea quasi semper pia seni cm, protegentem. diligentem de roborantem , penes se habe ier. Porio hie hymnii, conflatus est ex Psal. io .vsque ad . . a 3. ubi deinceps eo iactatur ex Pul. 9s. Potto paulo aliter bie recensetur,
quia, illi, Psalmis contineatur. quia Dali id videtur eum prim4 hie ludi forma dictasse, deinde eum in Psaltetici magi, expoli utile de elitrasse. Psalmus est, ad ad pialterium peltinet; quare ibidem . quasi lo eo ubi proprio eum explicabo. luierim paucis hie annotabo ea in quibus a Pial- sinis cita iis disert. in RiTE Doui Nura Eet vi R et vetati sivsJ Legit interpres id es Diuuium sue ferri iussin m mia, id est aream , in qua Deus suam potentiam ostendit . per eam debellando leticho ad Chananaeos. inuitat enim David omnes, ut ad aream veniant, de eoiam ea Deum adorent. Septuag. velo aliis punctis legentes, o in impetatiuo uertunt psalm. v. s. confir mim. id est i si matri ni. Deus enim vos constinabit de roborabit: ut nullus hostii nulla aduersitas, nulla tentatio vobis praeualere vescat. axs ai. NON Di MasiT QvsMQv AN CAIvMNiast tuosJ vatabl.υm cera i .Hebr.enim iis Cee tatimniari, ad vim aura significat. Unde septuag. Psalm. io .i s. vertuna: Non re u is h.
Aspastra Dotiivo o tosti AM ET rvpE- VIRI. 28. Ri M. J Hebr. irain m. Senius horum duo lum vel suum est. q. d. Exhibete Deo in ia-bernaculo hoc eo iam areato Uuonem dest laudem e Dii De MPm id est magnificam magnifi- eorum eius Opetum praedicationem. quae Deummum t. id est magnum . imo maximum esse demonstrat; item fortitudin/m c gaudium, ut scilicet celebretis sortia elui facta . quibus pro inia te pugnauit, itaque nobi, gaudendi de triumphandi maiei iam dedit. ADORATE DOMi NuM N tis coxs ιANc TQ vhκs.as Hebi. ta sanctium, id est lanciae arcae. vat ab i. in silendido si an milia. At
TONET MARE ET ris Nirvno Et vG va- Vso. atabl. Rris i male, quod Mia in eo est; puta omnes piscesiae minae nia galitae, Ade. fluctus enim ma iis in tempestate inter se collis boatum quasi tonitruum edunt. At psalin. 9s. tr. habetur: ramis attir contremiscat eo iam Dei ma est a- te de omnipotentia) mare Ophni tiga eius. Rursum , tonat mare eum vapores in alium emittit, qui in nubibui contius de eoti sit dum vi eium punt, tonitiva de sulmina concitant Tonet ergo mare, vi Dei creatoris sui potentiam ostendat, impiosque eius metu percellat.
ERAT iv Gaa,ONJ Sarie iunctus erat pontificatu eoram Saule , postquam ille Oeeidisset Achimelech pontificem. Tune enim situ, Aelii meleel, , scilicet Abiathar sugit ad Dauidem. Quare Pontifex apud Saulem erat Sadoe i apud Dauidem vero Abiathar. Moi tuo vero Saule, Dauid noluit abrogare pontiscatum Sadoc, sed ita inter eos diu sit ut Abiathar pontis eatu sungeretur in Ierusalem , ubi erat area, saloe vero in Gabaon, ubi erat tabernaculum a Moyse sa-
V Aui volem aedis are t mirum aussit a Nathan, fabricam hane Salomoni eii filio a Teo reseruari, ac sibi idcirco Dagam in regno riseritatem promitti. Euare amplas Deo agit gratias. i. GVm autem habitaret David in domo sua , dixit ad Nathan prophetam: Ecce ego habito in domo cedrina: arca autem scederis Domini sub pelli bus est. Σ. Et ait Nathan ad David: Omnia , quae in corde tuo sunt, fac; Deus enim tecum est. 3. Igitur nocte illa tactus est sermo Dei ad Nathan. dicens Corne in lib. I. Paralipom. E e 3 4. Vade
333쪽
33o Commentaria in Librum I Paralistomenon. GAT VII.
. Vade , dc loquere David seruo meo: Haec dicit Dominus : Non aedificabis iumihi domum ad habitandum. s. Neque enim mansi in domo. ex eo tempore quo eduxi Israel, usque ad diem nunc, ted fui semper mutans loca tabernaculi,&in tentorio. 6. manens cum omni Israel. Numquid locutus sum taltem uni iii dicum Israel,quibus prae eperam ut pascerent populum meum.' dixi Quare non aedificastis mihi domum cedrinam. 7. Nunc itaque sic loque iis ad seruum meum David : Haee dicit Dominus exercituum : Ego tuli te, cum in i a. cuis sequereris gregem , ut esses dux populi mei Israel. 9. Et fui tecum quocumque perrexisti: oc interfeci omncs inimicos tuos coram te, fecique tibi nomen quasi unius magnorum, qui celebrantur in terra. 9. F. t dedi locum populo meo Israel plantabitur, de habitabit in eo, ct vltra non commouebitui nec filii iniquitatis atterent eos. sicut a principio, io. ex diebus quibus dedi iudices populo meo Israel. R humiliavi uniueis os inimicos tuos. Annuntio ergo tibi. quc d adiscatu rus sit tibi Dominus domum. ii. Cumque impleueris dies tuos ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te. quod erit de siliis tuis: dc stabiliam re gnum eius. iΣ. Ipse aedificabit mihi domum.& sit inabo solium eius usque in aeternum. i 3. Ego ero vi in patrem, se ipse erit mihi in filium :& misericor diam meam non auferam ab eo. sciit abstuli ab eo qui ante te fuit. i . Et sa-
tuam eum in domo mea,& in regno meo. usque in sempiternum: sc thronus eius erit firmissimus in perpetuum. Iς. Iuxta omnia verba haec. Sciuxta uniuersam
visonem istam, se locutus cst Nathan ad David. i6. Cumque venisset rex David,& sedisset coram Domino. dixit: Quis ego sum Domine Deus. Sc quae domus' mea ut praestare, mihi talia 17. Sed& hoc parum visum est in conspectu tuo, ideoque locutus es super domum servi tui etiam in futurum i di se isti me specta bilero super omnes homines, Domine Deus. 18. Quid ultra addere potest David, cum ita glorificaueris seruum tuum . a cognoueris eum I9. Domine pro .pter famulum tuum iuxta cor tuum fecisti omnem magnificentiam hanc . A nota esse voluisti uniuersa magnalia. ΣΟ. Domine. non est similis tui: de non est alius Deus absque te, ex omnibus quos audiuimus auribus nostris. et r. Quis enim est alius. ut populus tuus Israel. gens una in terra,ad quam perrexit Deus, ut liberaret. &faceret populum sibi A magnitudine sua atque terroribus ei jceret nationes asacie eius. quem de aegypto liberarat 21. Et posuisti populum tuum Israel tibi in populum usque in aeternum. & tu Domine factus es Deus eis. 23. Nunc igitur Domine, sermo. iuem locutus es famulo tuo, & super domum eius,confirmetur in perpetuum, & fac sicut locutus es. 2 . Permaneatque & magnificetur nomen tuum usque in sempiternum : ct dicatur: Dominus exercituum Deus Is rael. & domus David serui eius permanens coram eo. 13. Tu enim Domkaus Deus meus reuelasti auriculam servi tui. Haedis cares ei domum :& idcirco inuenit seiuus tuus fiduc latra, ut oret coram te. 26. Nunc ergo Domine, tu es Deus: ct locutus es ad seruum tuum tanta beneficia. 17. Et coepisti benedicere domui servi tui, ut sit semper coram te : te enim Domine benedicente,benedicta erit in perpetuum.
T TOe caput explicui a. Reg.7.1a Er ostii locuti populo raso lsa, ri. in Chananaea expulis, pilotibus e iis incolit, scilie t impii, Chananaeis, in qua, PLANTA- situ κ) ia est firmiter habitabit instar plantae diat boris solide in terra sua radicatae , ut ab ea non diuellatur , nee in seruitutem redigatur a Madianitis, Ammonitis, Moabitis, Sylit Philisthaei . vii redatius fuit sapio, tempore ludi eum , ut
sequitur: intellige de subaudi eouditionem soli
tam . s uidelieet Isiael me ut Deum suum colat. nee ad idola uitiaque deflectat: vnde quia post Dauidem ad ea deflexit, hine metito a Deo tan dem traditui suit in praedam Gentibus, praesertim Assyrii, di Babyloniis.
est beneuolὸ de seeteio mihi , utpote amico tuo . teuelasti, ad quas in autem dixisti m nis a bona quae mihi pronus ii, quaeque bie iub
334쪽
Commentaria in Librum I. Paralipomenon. Cap. XVIII. 33i
i. CActum est autem post haed. vi percuteret David Philisthi jm, ct humili arct
- eos, & tolleret Geth. & filias eius. de manu Piiilisthij m. a. percuteretque Moab, & fierent Moabitae ictui David. offerentes ei munera. 3. EO tempore percussit David etiam Ad rczer res in Soba regionis Hematb , quando perrexit ut dilatarei imperium sutim usque ad numen Euphraten. q. Cepit ergo David mille quadri as eius. R septem millia equitum .ae viginti millia Virorum peditum, subneruauitque omnes equos curruum, exceptis centum quadrigis, quas rc seruauit sibi. . Superuenit aut cin & ,3 tu, D imascenus. ut auxilium praeberet Adare. zer regi Soba : sed do huius percutiit David viginti duo millia virorum. 6. Et posuit milites in Damasco. vi Syria quoque seruiret sibi. ct offerret munera. Adiuuit que cum Dominus tu cunctis. ad quae perrexerat. 7. Tulit quoque David pharetras aureas. tuaS habuerant servi Adar eZer, re attulit eas in Ierusalem. 8. Nec non de Thebath δ Chun. urbibus Adarezer. aeris plurimum, de quo secit Salomon mare aeneum, ct columnas, 8 vasa aenea. 9. Quod cum audimet I hou Rex Hemath, percussisse videlicet David omnem exercitum Adar er regis Soba. io. misit Adoram filium suum ad regem Dauid , ut postularet ab eo pacem, di congratularetur ei.quod percussistet & expuenasset Adai eZer : aduersarius quippe erat Thou Adare r. ii. Sed εἰ omnia vasa aurea.& argentea. & aenea, Consecrauit David rex Domino. cum argento Scauro, quod tulerat ex uniuersis gentibus . tam de Idumaea. &Moab. 8 si ijs Ammon. qu im de Philisthi m a Amalec. 12. Abicii vero filius Sarviae percussit Edom in Valle Salinarum , decem & octo millia: i a. de constituit in Edom praesidium . ut sei uiret Idumaea Dauid i saluauitque Dominus David in cunctis , ad quae perrexerat. 1 . Regnauit ergo David super uniuersum Israel. 8c faciebat iudicium atque iustitiam cuncto populo suo. I . Porro Ioab filius Sarviae erat super exercitum. δ Iosaphat filius Ahilud a commentari j s. i6. Sadoc autem sil us Achitob. & Ahimelec filius Abiathar. sacerdotes & Susa. scriba. 17. Banaias quoque filius Ioiadae super legiones Cerethi 8 Phelethii porro filij David, primi aa manum regis.
I IOe eaput ;dem est eum eap. g. lib. a. Reg Ia.bi illud exposui. Iti v Aiis S, iis κvMJ ubi erant salina: in quibus conii iebatur sal. Audi Adiichom. in
uiι δε νι pura I At l. Fuit ergo hac vallis Idumeis exitialii, di vi ita dicam fusis. Antiastse rixius Asiarii, J Hebri est Alim sit. septuag. Athim hi h. AEnes enim de vicinae sunt Hebiaicae litterae a de a. Potio Ahim Ich, hie est genitivi casus: nam Abiathar situ, Abimelech erat sacerdos . id est Pontis Dauidis una eum sadoe i nisi mali, hune Ahimelech suisse filium Abiathaii, , qui pio parente sine vel alijs cetus aio , subinde eum Sadoepontificatu stinctu, si, uti secere filii Heli asa
muelis. t .Reg. 2. 12 de cap.8. i. idque ita factum esse satis colligitur in c.a v.
335쪽
3 3r Commentam in librum I. Paralipomenon. Cap. XIX.
HAnon rex Ammon te atoi Dauidis deturpans Hrudit: quare Dauid te o eum in. uarii. ac cum Syris ei auxiliantib prosternit. i. ' Ccidit autem ut moreretur Naas rex siliorum Ammon ct regnaret illius L eius pro eo. 1. Dixitque Dauid Faciam misericordiam cum Hanon salio Naas: praestitit enim mihi patcr eius gratiam. Misitque David nuntios ad consolandum eum super morte patris sui. Qui cum peruenissent in terram filiorum Ammon, ut consolarentur Hanon. 3. Dixerunt principes filiorum Ammon ad Hanon: Tu sol stan putas , quod Dauid honoris causa in patrem tuum miserit qui consolentur te : nec animaduertis, quod ut explorent, dc inuestigent, ct scrutentur terram tuam , venerint ad te serui eius. q. Igitur Hanon pueros Dauid decaluauit, derast, de praecidit tunicas eorum a natibus usque ad pedes 5c dimisi eos. s. Qui cum abi jilent, &hoc mandass)nt David. misit in occursum eorum frandem enim contumeliam sustinuerant & praecepit ut manerent in Iericho. donec cresceret barba eorum, ct tunc reuerterentur. 6. Videntes autem iiiij Ammon. ivdd iniuriam fecissent David, tam Hanon. quam reliquus populus. miserunt mille talenta argenti, ut conducerent sibi de Mesopotamia, ct de Syria Maacha , de de Soba, currus & equites. 7. Conduxeruntque triginta duo millia curuum, & re gem Maacha cum populo eius. Qui cum venissent, castrametati sunt e regione Medaba. Fili j quouiae Ammon congregati de urbibus suis. venerunt ad bellum. 8. Quia cum audisset David, misit Ioab, ta omnem exercitum virorum sortium: 9. Egressique fili j Ammon, direxerunt aciem iuxta portam ciuitatis : reges autem . qui ad auxilium eius venerant, separatim in agro steterunt. t o. Igitur Ioab, intelligens bellum ex aduerso dc post tergum contra se seri . elegit viros sortissimos de uniuerso Israel,& perrexit contra Syrum. I I. Reliquam autem partem populi dedit sub manu Abisai fratris sui: bc perrexerunt contra filios Ammon. 12. Dixitque: Si vicerit me Syrus, auxilio eris mihi: si autem superauerint te fili j Ammon, ero tibi in praesidium. 13. Consoriare & agamus viriliter pro populo nostro,&pro vi bibus Dei nostri . Dominus autem , quoci in conspectu suo bonum est, faciet. I . Perrexit ergo Ioab. & populus qui cum eo erat . contra Syrum ad praelium de fugauit eos. I . Porro si ij Ammon videntes quod sugisset Syrus. ipsi quoque fugerunt Abisai fratrem eius, ec ingrcssi sunt ciuitatem : reuersusque est etiam Ioab in Ierusalem. i6. Videns autem Syrus quod cecidisse set coram Israel. misit nuntios, & adduxit Syrum,qui erat trans fluuium : Sophach autem princeps militiae Adar eZer . erat dux eorum. II. Quod cum nuntiatum esset David. congregauit uniuersum Israel. de transiuit Iordanem, irruitque in eos.& dilexit ex aduerso aciem, illis contra pugnantibus. I 8. Fugit autem Syrus Israel: fc interfecit David de Syris septem millia curruum . de quadraginta millia peditum RSopach exercitus principem. 19. Videntes autem servi Adar eger se ab Israel este superatos transfugerunt ad David, A seruierunt ei: noluitque ultra
Syria auxilium praebere filijs Ammon.
. sit, scilicet dimidiam capitis eoi in Ae bat
DA cvRRvvMJ id est equitum ex eiuribus faleatis depugnantium ' Est Metonymia, ponitur
enim eontinens pro contento, puta cut rus pro
milite curuli. Atque olim sepe singuli milites
potentiores suum habebant currum , sicut equites suum habent equum ex quo depugnant, pa
INTER ciet DAvid DR SYRis sEPTEM Mi LiA CvλκvvMJid est militum ex euritibus depugnantium , ves certe equorum currus trahentium . nam e ut ius ipsi comburi queunt, at non interfici
336쪽
Commentaria in Librum I. Paralipomenon. Cap. IX. 333
in Auid Ammonitas tribulis serris comminuit; mox v. q. ιribur praeli Thilisthaeo μ' superat, tres gigantes occidit. i. 'CActum est autem post anni circulum, eo tempore quo solent reges ad bella procedere, congregauit Ioab exeicitum, de robur militiae. R vastauit terram filiorum Ammon i perrexitque δ: obsedit Rabba: porro David manebat in Ierusaleni, quando Ioab percussit Rabba, ct destruxit eam. α. Tulit autem Dauid coronam Melchom de capite eius. ct inuenit in ea auri pondo talentum, &pretiosissimas gemmas. fecitque sibi inde diadema: manubias quoque urbis plurimas tulit: 3. populum autem. qui erat in ea'eθuxit: Zd fecit super eos tribulas, detrahas.& ferrata carpenta transire,ita ut dissecarentur.' contererentur, sic fecit Da vid cunctis urbibus filiorum Ammon: ge reueisus est cum omni populo suo in Ierusalem. q. Post haec initum est bellum in Gaeter aduersum Philisthaeos: in quo percus ut Sobochai Husathites. Saphai de genere Raphaim. & humiliavit eos.s Aliud quoque bellum gestum est aduersus Philisthaeos, in quo percussit Adeo-daius filius Saltus Bethlehemites fratrem Goliath Gethaei. cuius hastae lignum erat quasi liciatorium texentium. 6. Sed & aliud bellum accidit in Geth, in quo fuit homo lorietissimus,senes habens digitos, id est . simul viginti quattuor: qui de ipse de Rapha iuerat stirpe generatus. 7. Hic blasphemavit Israel, ct cusin cum Ionatham filius Samaa fratris David. Hi sunt silij Rapha in Geth. qui
ceciderunt in manu David ct seruorum eius.
HOeeaput idem est eum eap. io.& ii .lib. i. A te ma idolorum . qualis erat Melchom, eom Reg..bi illud explieui. renda erat eum ipsis idolis, uti iubetur Deut. . TvQT AvTEM DAVin coRONAM MEL- quare ex ea eoronam regalem sbi sabricare ne-cuouJ Hebr. Multam . id est nata rarum quibat David. scilicet Am monitarum. ita ac Septuag. nam
numerans populum, Deum ad iram prouocat. ac ex tribus poenis a Pra oblato
pestem eligit; quae proinde immissa multo, ὸ medio itait. Ita tandem et auid oratione ἐν Ianificio 'Deum placando, eam sopit.
i. c Onsurrexit autem Satan contra Israel, ct concitauit Dauid . ut numeraret lsrael. 2. Dixitque David ad Ioab .& ad principes populi: Ite, d. numerate Israelii Bersabee usque Dan .& asserte mihi numerum ut sciam. 3. Reseponditque Ioab: Augeat Dominus populum suum centuplum , quam sunt ; nonne domine mi rex . Omnes servi tui sunt quare hoc quaerit dominus meus, quod in peccatum reputetur Isracii Z 4. Sed sermo regis magis praeualuit; egressusque est Ioab . & circuivit uniuersum Israel; ge reuersus est Ierusalem. 3. Deditque Dauidi numerum eorum , quos circuierat ε, ct inuentus est Omnis numerus Israel, mille millia de centum millia virorum educentium gladium : de Iuda autem quadringenta septuaginta millia bellatorum. 6. Nam Levi, de Beniamin non numerauit; coquod Ioab inuitus exequeretur regis imperium. 7. Displicuit autem Deo quod iussum erat :& percussit Israel. 8. Dixitque David ad Deum Peccaui nimis ut hoc facerem: obsecro auser iniquitatem servi tui, quia insipienter egi. 9. Et locutus est Dominus ad Gad Videntem Dauidis, dicens: Io. Vade , & loquere ad David, ct dic ei. Haec dicit Dominus i Trium tibi optionem do:
337쪽
3 3 Commentari a in librum I. Paralipomenon. Cap. XXI:
unum, quod volueris. elige. ct sactam tibi. I i. Cumque venisset Gad ad David, dixit ei: Haec dicit Dominus : Elige quod volueris: o. aut tribus annis fame: aut tribus mensibus te iugere hostes tuos, ct gladium eorum non poste euadere: aut tribus dic bus gladium Domini , ct pestilentiam versam in terra, & angelum Domini interficere in viii uersis finibus Israel: nunc igitur vide quid respondeam ei, qui misit me. U. Et dixit David ad Gad et Ex omni parte me angustiae promunt i sed melius mihi est. vi incidam in manus Domini. quia multae iunt mi ierationes eius, quam in manus hominum, Iq. Misi ergo Dominus pestilentiam in Israel: & ceciderunt de Israel septuaginta millia virorum. I . Misit quoque angelum in Ierusalem, ut percuteret eam: cumque percuteietur, vidit Dominus, ct misertus est super magnitudine mali: Se imperauit angelo, qui percutiebat: Sus5-cit, iam cesset manus tua. Porro angelus Domini stabat iuxta aream Ornan Iebusaei. 16. Leuansque David oculos suos. vidit angelum Domini stantem inter caelum 5c terram , dc evaginatum gladium in manu eius, de versum contra Ierus Iem :& ceciderunt. tam ipse quam maiores natu vestiti cilici'. proni in terram.
i . Dixitque David ad Deum: Ni ne ego sum. qui iussi ut numeraretur populus : Ego.qui peccaui: ego qui malum feci iste grex quid commeruit 3 Dominus Deus
meus. vertatur obsecro manus tua in me. 5: in domum patris mei: populus autem tuus non percutiatur. i 8. Angelus autem Domini praecepit Gad, ut diceret Dauidi ut ascenderet, extrueretque altare Domino Deo in area Ornan Iebusaei. I9. Ascendit ergo David iuxta sermonem Gad. quem locutus ei suerat ex nomine Domini. 2 o. Porro Ornan cum suspexisset. εc vidi siet angelum, quattuorque fili j eius cum eo. absconderunt se : nam eo tempore terebat in area triticum. 2 i. Igitur cum veniret David ad Ornan, conspexit eum ornan . de procellit ei obuiam de arca, ct adorauit eum pronus in terram. ΣΣ. Dixitque ei David : Da mihi locum areae tuae, ut aedificem in ea altare Domino: ita ut quantum valet ar-
enti accipias .& cesset plaga a populo. 13. Dixit autem Ornan ad David: 'olle, R iaciat dominus meus rex quodcumque ei placet: sed & hoves do in holocaustum. R tribulas in ligna. ερ triticum in sacriticium i Omnia libens praebebo. 24. Dixitque ei rex David : Nequaquam ita set , sed argentum dabo quantum valet : neque enim tibi auferre debeo, ερ sic offerre Domino holocausta gratuita. 2 3. Dedit ergo David Ornan pro loco siclos turi iustissimi ponderis sexcentos. 16. Et aedificauit ibi altare Domini: obtulitque holocausta, & pacifica, de inum
cauit Dominum . de exaudiuit eum in igne de caelo super altare holocausti. 27. Praecepitque Dominus angelo: de conuertit gladium suum in vaginam. 28. Pr tinus ergo David. videns qubd exaudisset eum Dominus in area Ornan Iebusaei, immolauit ibi victimam. 19. Tabernaculum autem Domini, quod fecerat Moyses in deserto. de altare holocaustorum, ea tempestate erat in excelso Gabaon. 3o. Et non praeualuit David ire ad altare, ut ibi obsecraret Deum: nimio enim
erat in timore perterritus, videns gladium angeli Domini.
rum prima oblatio Dei facta Dauidi fuit septem
annorum i sed Davide tantam moram deprecante Deus poenam moderatus est de ad tres an
nos redegit. Sie Genes i S. Deus a quinquaginta iustis descendit ad decem, quoi si inuenisset A in Sodoma, et pepereisset; ae Ezechielleap. deprecanti pro fimo humano, concedit bovi
num in Ebum. ORNANJ 2. Reg.24.23.paululum in exo noamine vocatur, in is, idemque rex,id est regulo
338쪽
Commentaria in librum I. Paralipomenon. Cap.XXII. 33ICAΡVT VIGESIMUM SECUNDUM.
I Auid Omnem materiam praeparat adfabricam te si, eiusque idaeam a Teo acceptam tradit Salomoni: ae idiam hortatur ut io emper religiosi colat, atque monet Irincipes ut eum is fabrica adiuuent.
I. T xitque David et Haec est domus Dei, te hoc altare in holocaustum Mael
. 2. Et praecepit ut congregarentur omnes proselyti de Terra Israel, se conastituit ex eis latomos ad caedendos lapides Se poliendos, ut aedisi aretur domus Dei. 3. Ferrum quoque plurimum ad clauos ianuarum , de ad commissuras atque iuncturas piaeparauit David : 5: aeris pondus innumerabile. q. Ligna quoque cedrina non poterant aestimari. quae Sidoni j & Tyri j deportauerant ad David. s. Et dixit David: Salomon filius meus puer paruulus est & delicatus. domus autem. quam aedificari volo Domino. talis esse debet ut in cunctis regionibus nominetur: praeparabo ergo ei necessaria. Et ob hanc causam ante moriem suam omnes praeparauit impensas. 6. Vocavitque Salomonem filium suum: ' praecepit ei ut aedificaret domum Domino Deo Israel. 7. Dixitque David ad Salomonem i Fili mi,voluntatis meae suit ut alifizarem domum nomini Domini Dei mei, S. sed factus est sermo Domini ad me icens: Multum sanguinem est udisti. δ: plurima bella bellasti: non poteris aedificare domum nomini meo . tanto estuso sanguine coram me: 9. si lius. qui nascetur tibi. erit vir quietissimus : faciam enim eum requiescere ab Oinnibiis inimicis suis per clicuitum: ct ob hanc causam Paei ficus vocabitur :&pacem & otium dabo in Israel cunctis diebus eius. io. Ipse aedificabit domum nomini meo.& ipse erit mihi in filium, Se ego ero illi in patremi firmaboque solium regni eius super Israel in aeternum. II. Nunc ergo fili mi. st Dominus tecum, δc pro perare.' aedis ea domum Domino Deo tuo, sicut iocutus est de te. I 2. Det quoque tibi Dominus prudentiam de sensum , Ut regere. postis Israel. de custodire legem Domini Dei tui. I 3. Tunc enim proscere poteris . si custodieris mandata&iudicia. quae praecepit Dominus Moysi ut doceret
Israel: confortare de viriliter age. 'e timeas , neque paveas. Iq. Ecce ego in paupertate mea praeparaui impensas domus Domini, auri talenta centum millia..& argenti mille millia talentorum: aeris vero & serti non est pondus. vincitur enim numerus magnitudine, ligna & lapides praeparaui ad uniuersa impendia. Is . Habes quoque plurimos artifices, latomos. ct caementarios. artificςsque lignorum. &omnium artium ad iaciendum opus prudentissimos. I 6. in auro de argento de aere id ferro , cuius non est numerus. Surge igitur . de sae , & erit Dominus tecum. I 7. Praecepit quoque David cunctis principibus Israel, ut adiuuarent Salomonem filium suum. 18. Cernitis. inquiens , quod Dominus Deus vester vobiscum sit, Je dederit vobis requiem per circuitum , ct tradiderit omnes inimicos vestros in manus vestras . de subiecta sit terra coram Domino. & coram populo eius. I9. Praebete igitur corda vestra si animas vestras, ut quaeratis Dominum Detini vestrum. Se consurgite. ct aedificate sinet uarium Domino Deo, ut introducatur arca foederis Domini, a vasa Domino consecrata, in domum . quae aedificatur nomini Domini.
VaM.f. MLOMQNPvεR PAROLvs tWJ q. d. Salomon respectu ruinae tamque magnis eae sabiicae templi est instar pueri paruuli: pam alioqui erat ipse iam viginti annorum. vaM.ta. AVRi r ALENTA C FNTvM M tuiA , hoe ' est duodecim cum dimidio milliones libia. rum auri, quae faciunt mille &ducentos mil
liones aureorum Francieorum t tantum m, reliquit ei in argenteo, scilicet . Mi LLE MULLIA TALENTA ARGENT 1 3 quae faciunt toxidem oo. sellicet fidisse & dueentos milliones aureorum millio is
Francicorum , olim enim una libra auri vale
bat de in libras argenti l .niuei sim ergo i ' liquit ei bis mille di quadringentos milliones aureorum. vide dicta de monetis di mensuris in fine Pentateuchi. Immenta di pene incredibilis videtur hae aut i ct argenti summa,
sed Deo nihil est impossibile , nihil dissicile, quare et sicile fuit omnem hane eopiam Da 'vidi
339쪽
336 Commentaria in Librum I. Paralipomenon. Cap. X XIII.
uidi suggerere ad sab Heam tam magni sei templi: Avnde ipse volens templum hoc a Chaldaeis exustum testa utari per Zorobabel de Iudaeos, pauperes eos ad fabricam animat dicens e M umea a tentam. meum est an am. Aggaei a. s. Sie s.
Franei seus A ssitas, di aliet de Paula, ille Mino. tum hie Minimotum fundator , uterque pauper iussi a Deo templum adisseate, illud adis earunt Deo ad illud sumptus per eleemosynas piorum spondente N piastin te. Mulio magi, s a Deo
voeemur, ut templum mysticum persectioni, in anima noctia vel proximorum fabricemus .alacri tet de eius ope conssi idipsum praestemus. Deus enim aderit, viresque de animos dabit. D. ni enim Τ t ννa o plenitun tim, atque ut ait S. Leo. D Τι instat prat pia ui praeuenit auxilia.
Potio nollet vitalpandus sub finem tomi 1. In Erechielem per plura capita censet Dauidem tantas opes eo ljegisse part m ex vectigalibus, partim ex Ophit, patrim ex hostium iro. Uliis de tributo . paltim ex annuo Israelis censu, quo quisque pendebat quotannis templo dimidium selum iuxta legem Exodi 3o i 3 .Quocirca Israelitae etiam extia Iudaeam degentes , per totum orbem dispersi, hane capitationem quot
annis mittebant Ierosolymam, cumque eorum ingens esset numerus, ingentem conflabant auii
Addit vitalpandus. Dauidem de Salomonem
annuo reditu de opibus superasse tributa de opes
Romanorum Chaldaeorum, Persarum,omniumque regum de monarcharum.
Diees quomodo ergo David hoe versa th ese eollegisse in poptriare η Rei p. pii mo quia haee omnia prae Dei dignitate de maiestate erant parua de pauea. Seeundo,in paupertate .id est in multo labore di afflictione. Tettio de maxim3 quia, ut sequitur, haee omnia erant Dei: quare Dauidis non erant, quia ipse ex se pauper erat, de nihil habebat nisi quod a Deo aceeperat. AD v NivsasA iuppNDi ad Hibi. de Chald. habent: Tu Dp ν Mi adde. Septuag. Es appane ins A. vatabl. suibus G ad jure steras. Vnde Salomon de populus his quae reliquit David, multa donaria addidere ad sibi leam templi tam magnificam magniscentius in silvcndam de ador
CAPUT VIGESIMUM TERTIUM.fYNops IS CAPITIS.T Axia sub mortem Salomonem regem designat. ae Levitas in D. cti ei distribisit. Q qu sua incia partitώr : Levitis quoque Aior, ii es posteros Moysi annumerat.
I. I Gitur David senex & plenus Jierum . regem constituit salomonem silium
suum super Israel. 2. Et congregauit omnes principes Israel .& Sacerdotes atque Levitas. 3. Numeratique sunt Levitae a triginta annis, ct supcia. de inuenta sunt triginta octo millia virorum. 4. Ex his electi sunt, ct distributi in ministerium domus Domini. viginti quatuor millia: praepositorum autem de iudicum sex millia. 3. Porro quatuor millia ianitores : ct totidem psaltae canentes Domino in organis, quae secerat ad canendum. 6. Et distribuit eos Dauid
Cr vices filiorum Levi, Gerson videlicet, R Caath. R Merari. r. Filij Gerson: edan . & Semei. 8. Fili j Leedan : princeps Iahiel. ct Zethan, & Ioel, tres. q. Fili j Semei et Salomith. ' Hosel, ct Aran. tres: isti principes familiarum Leedan: io. Porro fili j Semei. Leheth. & Ziza R Iaus, ct Baria: isti si iij Semei,
quattuor. II. Erat autem Leheth prior, Ziza secundus: porro Iaus & Baria non habuerunt plurimos filios , ct idcirco in una familia, unaque domo. computati sunt. iΣ. Fili j Caath: Amram ct Isaar. Hebron. &OZiel. quattuor. I a. Filii Amram: Aaron.& Mi ses. Separatusque est Aaron ut ministraret in Saructo sanistorum, ipse & si iij eius in sempiternum . 5t adoleret incensum Domino secundum litum suum . ae benediceret nomini eius in perpetuum.
in . Moysi quoque hominis Dei si ij annumerati sunt in tribu Leui. 13. Fili j Moysi : Gersom. Se Eliezer. 16. Fili j Gersona : Sub uel primus. IT. Fuerunt autem Filij Eliezer: Rohobia primus: & non erant Eliezer fili j alij. Porro si iij Rohobia multiplicati sunt nimis. i8. Fili j Isaar: Salomith primus. i9. Fiiij Hebron: Ieriau primus. Amarias secundus. IahaZiel tertius, Iecmaan quartus. ΣΟ. Fili j intel: Micha primus. Iesia secundus. 2 i. Filij Merari et Moholi. & Musi, Fili j Moholi: Eleazar,&Cis. χα. Mortuus est autem Et Zar.& non habuit fi lios. sed filias : acceperuntque eas fi lij Cis fratres earum. 23. Filij Musi Moholi. ct Eder. R Ierimoth tres. 14. Hi fili j Levi in cognationibus de familijs suis, principes per vices. ct numerum capitum singulorum . qui iaciebant opera minister ij domus Domini. a viginti annis & supra. x s. Dixit enim David : Requiem
dedit Dominus Deus Israel populo suo, & habitationem Ierusalem usque in aeter
340쪽
Commentaria in Lib. I. Paralipomenon. Cap. XXIII.
num. 16. Nec erit ossicia Levitarum ut xltra portent tabernaculum, &.omnia vata eius ad ministrandum. 27. luxta piaecepta quoque David nouissima. sup putabitur numerus filiorum Levi a viginti annis di supra. 28. Et erunt sub manu siliorum Aaron in cultum domus Domini, in vestibulis, & in exedris . R in loco puris eationis. Ain sanctuario. 'in uniuersis operibus ministerij templi Do mini. 19. Sacerdotes autem , super panes propositionis. 5e ad similae sacrisi cium. & ad lagana azyma. ' fartaginem. ct ad torrendum S super omne pondus atque mensuram. 3 o. Levitae vero . ut stent mane ad constendum & canen dum Domino: similiterque ad vesperam, ai. tam in oblatione holocaustorum Domini, quam in sabbatis A Calendis de sollemnitatibus reliquis, iuxta numerum, ' celemonias uniuscuiusque rei, iugiter coram Domino. 3Σ. Et custodiant obseruationes tabernaculi iuderis, ct ritum sanctuarij. ct obseruationem filiorum Aaron fratrum suorum, ut ministrent in domo Domini.
Noli Dauid Levita, ita disti ibuit. Erat nuntitus Levitaium 38. millium. Ex ei, Dauid 14. millia deputauit ministello templi. sex alia millia seeit praepostola iudices u. 4. unde patet Levitas hosce suisse iudi es, & quasi senatores ae Patres conteriptos. Quatuor millia Ianitores. Di inde alia quatuor millia eonstituit eantores de Musicos, consa hos omnes Dumeros in unum de inuenies 38. millia iam dicta. Nota secundo, David insuper eonstitu ta . ordines iacerdotum, qui tibi per viees sue eederent ad ministiandum in templo: quisque enim ordo per septimanam ministrabat. unde Lucae i. i. dicitur de Zacharia r ει ι ὸ semiuit pontreι ime tim: erat enim Zachaliat ri vita AE a, quae ordine est octaua. Hae , iee, de oldines sacerdotum recententur cap. sequenti. Potio David cuique ordini sacerdotum altribuit ordinem unum Levitatum qui eis ministratent, de per omnia subserisilent, inde totetant ordines Levitatum, quot saccido umministrantium templo, scilicet et . Totidem scilicet 24. ordines constituit Levitatum psallentium tam voce , quam instrumentis Musicis, quorum quisque sua vire de sub suo Leodotum ordine psallebat. vi patet cap. 13. psallebant autem non tant lini in sabbatis, Calendis, omnique alia festiuitate, sed di quotidie in omni saetis e o holocausto ium, ut patet vers. 3 i. Hinc sequitur quemlibet sacerdotem aeque ae Levitam , bis tantum in anno mini- sitasti in templo e nam erant eoium 1 elasses quarum quaelibet per hebdomadam in templo seruiebat. Quare in et . hebdomadis quisque ina tant diti hebdomada ministrabat, ii, vel Aduplicati, bis: ergo in 8. hebdomadibus quot eomplectitur annus additis quatuor bii, hoe est duabus hebdomadis dumtaxat quisque ministrabat. Potio ferit hete David non tam ut rex hie enim non sabet ius in sacerdotes de saeicquam ut propheta. Rursum, non seeit hete per se, sed per Poniis es Sadoe de Ahimetiel, , ut audiemus clequenti v. 3. idque iacta sorte ut ibidem dieitur . . . de 32.
Mos pii ios J q. d. hi duo simul non habuerunt plutes filio, quam unus solus ex iam recen siti; quare hi duo unam tantum classem con-Gra: in M. I. Paral Iom.
A stituerunt, eum alii snguli singulas consitue
Saph κλτvs uva rsT AARON J q. d. A Dco vix, i,. per Moysen electus est Aaron. vi ipse eiusque posseti pii mogeniti eissent summi saetidotes s ue Pontilices: ecteri velo non primogeniti essent minores sacerdotes virile Potitisee, soli ingrediebant ut sanctum sancto tum Gieii ve-io sacerdotes adolebant thymiama in altari thymiamatis, quod ei at in sancto ante sanctum
Mii suit Moysi, resignatio 1 humilitas, qua se submisit ordinationi Dei statuentis, ut principatum populi trans xii et in Iosue, filio vero suos non sacerdotibus sed Levitis annu-B metaret. Nam sacerdotium a Deo addictum erat posteris Aaron;s, qui erat fiat et senior
Filii L Evi A visi Neti ANNis Eet svrRAa vii, Dauid bi, numerauit Levitas , scilicet primo vers. Diginta annis G sit a. seeundo h Ie. biginti annisinsupra. Rario luit, quia primi, ius a Deo per Moysen statutum erat, ut Levitae a iiigesino a talis 'anno de deinceps seruirent tabernaculo, eo quod eo tum ossi ium spei poliare supellectilem Tabernaculi pecdeletium, in quo continue peregi inabantur, ad quod zras valida de robusta, qualis est trisinta ann tum , requirebatur. David verocellante hoe onere, aedificato iam templo , de Israele quiescente in terra salicta, ualuit hoc versu, ut a vigesimo anno numerentur. de se c uire incipiant inimi ium ut prioribus semotibus iam recensiis, de in sua, ministrantium. iani- totum, praepostolum, iudicum, eantorum,elasses distribuit, in lebit, minoiibus subterviant. Hane rationem dat hic David. vers.
Shca κυοτε, AvTaMJ Haec verba non sunt vias. a min Hebr. nee in Gra i qua te ossicia quae hie subnectuntur, competunt tam Levitis quam sacerdotibus; quia scilicet Levitatum erat illa parate, sacerdotum vero pata a iam Deo oi tote in saetificium.
x4M J tum quia Leodotum de Levitatum erat omnia Deo offerenda mensulare , an scilicet iustum pondus a lese piat criptum ha