장음표시 사용
351쪽
S omon oblatu victimu in Gabaon. petit a Teo sapientiam, D' impetrat cum ma
ximis opibui gloria pompaque equitum re curruum.' OsroxTarus est ergo Salomon filius David in regno suo Mi Dominus Deus eius erat cum eo, ct magnificauit eum in excet
i sum. 1. Praecepitque Salomon uniuerso Israeli. tribunis. & centurionibus, & ducibus ct iudicibus omnis Israel, ct princi- ibus familiarum: 3. ct abiit cum uniuersa multitudine in , Excelsum Gabaon, ubi erat tabernaculum foederis Dei.quod secit Moyses famulus Dei in solitudine. n. Arcam autem Dei adduxerat David de Cariathiarim. in locum quem praeparauerat ei. dc ubi fixerat illi tabernaculum. hoc est. in Ierusalem. s. Altare quoque aeneum. quod fabricatus fuerat Base leel filius Uris iij Hur. ibi erat coram tabernaculo Domini: quod di requisuit Salomon, Sc omnis ecesesa. 6. Ascenditque Salomon ad altare aeneum, coram tabernaculo foederis Domini, & obtulit in eo mille hostias. 7. Ecce autem in ipsa nocte apparuit ei Deus. dicens : Postula quod vis, ut dem tibi. 8. Dixit que Salomon Deo : Tu fecisti cum David patre meo misericordiam magnam i reconstituisti me regem pro eo. 9. Nunc ergo Domine Deus impleatur sermo tuus, quem pollicitus es David patri meo; tu enim me fecisti regem super populum tuum multum. qui tam innumerabilis est, quam puluis terrae. io. Da mihi sapientiam & intelligentiam . ut ingrediar A egrediar coram populo tuo iquis enim potest hunc populum tuum digne . qui tam grandis est, iudicare εIi. Dixit autem Deus ad Salomonem : Quia hoc magis placuit cordi tuo. 'non postulasti diuitias. 8e substantiam, & gloriam . neque animas eorum qui te ode rant. sed nec dies vitae plurimos; petisti autem sapientiam 'scientiam. vi iudieare possis populum meum. super quem constitui te regem. 12. Sapientia ct scientia data sunt tibi idiuitias autem ' substantiam a gloriam dabo tibi. ita ut nullus
in regibus nec ante te nec post te fuerit similis tui. 13. Venit ergo Salomon ab excelso Gabaon in Ierusalem coram tabernaculo foederis 'ερ regnauit super Inrael. in . Congregauitque sibi currus & equites, 'sacti sunt ei mille quadrin genti currus, & duodecim millia equitum : Asecit eos esse in urbibus quadrigarum. 8c cum rege in Ierusalem. lue. Praebuitque rex arsentum & aurum in Ierusalem quasi lapides. de cedros quasi sycomoros. quae nascuntur in campestribus multitudine magna. 16. Adducebantur autem ei equi de .F.eypto. A de Coa, a negotiatoribus regis. qui ibant, & emebari pretio, i . quadrigam equorum sexcentis argenteis, & equum centum quinquaginta: similiter de uniuersis regnis Hethaeorum. R a regibus Syriae, emptio celebrabatur.
352쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. p. II. 3 9
Iocte eaput usque ad vel si 3.explicui lib. 3. A
AiTARE Quouvg Nsu MJ id est altare holocaustorum , in quo eremabantur victimae, quod proinde erat an am alterum enim altate thymiamatis,in quo Deo adolebatur ineensum
Rsqvisi virJ proseiscendo in Gabaon, ubi
erat aliare aeneum,ut in eo ossertet mille victi.
UT INGRED AR set nostr DiAR CORAM vax s. is popvtio J Vt quas rex populum dueam ct ie-dueam, quocumque opus est, sicut pastor Oues ad pascua educit, do vespe te ad eaulam te . ducit. CORAM TAagRNA Lo posts Ris 3 Hebr. Vaxs. ra. de coram Iasonviti a. Septuag. a facie tabernaeuhrhoe enim erat in Gabaon, a quo discedens Salomon redibat in letusalem.
SAlomon ad templi labricam defZinat 7o. millia batulorum, ἐπ 8n. missia latino.
rum i paciscitur cum Hiram de in es architecto lignisque iransmittendis. i. T Ecreuit autem Salomon aedificare domum nomini Domini. 8e palatium L sibi. x. Et numerauit septuaginta millia virorum portantium hume ris. 5coctoginta millia qui caederent lapides in montibus, praepositos lite corum tria millia sexcentos. 3. Misit quoque ad Hiram regem Tyri. dicens : Sicut egisti cum David patre meo, ct misisti ei ligna cedrina ut aedificaret sibi domum, in qua&habitauit: q. sc fac mecum, ut aedificem domum nomini Domini Dei mei, ut consecremeam ad adolendum incensum coram illo ,.& sumiganda aromata, ct ad propositionem panum sempiternam,' ad holocautomata mane, de vespere, sabbatis quoque. de neomeniis . de solemnitatibus Domini Dei nostis in sempiternum. quae mandata sunt Israeli. 3. Domus enim. quam aediscare cupio, magna est: magnus est enim Deus noster super omnes deos. 6. Quis ergo poterit praeualere, ut aedificet ei dignam domum Z si caelum , te caeli caelorum capere nequeunt: quantus ego sum. vi possim aedificare ei domum i sed ad hoc tantum, ut adoleatur incensiam coram illo. 7. Mitte ergo mihi virum eruditum, qui nouerit operari in auro.& argento, aere, id serro, purpura. coccino. & hyacintho, ct qui sciat sculpere caelaturas, cum his artiscibus, quos mecum habeo in ludaea 5: Ierusalem. quos praeparauit David pater meus. R. Sed ge ligna cedrina mitte mihi. 6c arceuthina, ct pinea. de Libano i scio enim quod servi tui nouerint caedere ligna de Libano . & erunt serui mei cum seruis tuis, 9. ut parentur mihi ligna plurima. Domus enim, quam cupio aedificare, magna est nimis, ct inclyta. io. Praeterea operariis, qui caesuri sum ligna, seruis tuis dabo in cibaria tritici coros viginti millia, re hordei coros totidem. Ie rini viginti millia metretas, olei quoque sita viginti millia. li. Dixit autem Hiram re Tyri per litteras, quas miserat Salomoni: Quia dilexit Dominus populum suum, ideirco te regnare secit super eum. . . Et addidit. dicens: Benedictus Dominus Deus Israel. qui secit caelum & terram.qui dedit David regi filium sapientem dc eruditum de sensatum atque prudentem . ut aedificaret domum Domino. Rpalatium sibi. i 3. Misi ergo tibi virum prudentem S scientissimum Hiram, patrem meum, i . filium mulieris de filiabus Dan. cuius pater fuit Tyrius, qui nouit operari in auro. & argento, aere. ' ferro. ct marmore, ' lignis. in purpura quoque & hyacintho.&b sto, re coccino r& qui scit caelare omnem sculpturam. & ad inuenire prudenter quodcumque in opere necessarium est , cum artiscibus tuis. dc cum artificibus domini mei David patris tui. I s. I liticum ergo, & hordeum. & oleum. de vinum. quae pollicitus es domine mi, mitte seruis tuis. isi Nos autem caedemus ligna de Libano. quot necessaria habueris, &applicabimus ea ratibus per mare in Ioppe: tuum autem erit transferre ea in terusalem. i . Numerauit igitur Salomon omnes viros proselytos . qui erant in terra Israel. post dinumerationem, quam dinumerauit David pater eius, de ua- corneian I b. u.Paralipom. G g uenti
353쪽
3 1o Commentaria in Lib ij. Paralipomenon. Cap. III.
uenti sunt centum quinquaginta millia, & tria millia sexcenti. I 8. Fecitque ex eis septuaginta millia, qui humeris Onera portarent, ct octoginta millia , qui lapides in montibus caederent: tria autem millia & sexcentos praepositos oporum populi.
Hoe eaput exposui lib. 3. Reg.cap. s.
v istoκvωJHi non erant Israelitae sed proselyti,
rent operarios ad fabricam templi aeteterais. dam, & concinne adornandam. Hoe enim fg
ob vinulem sapientiam de industriam,veneior ut patrem. vide dicta 3.Reg.7. vers. i 3. Hebr. Septuag. ct Chaldaie. habent Hiram Ia: times, subaudi, architectum di famulum.
Alomon magnificum extruit templum, di ante i d duas collacat columnas, Iachim
1. F T coepit Salomon aedis ate domum Domini in Ierusalem in monte M
tia . qui demonstratus fuerat David parti eius, in loco, quem parauerat David in area Ornan Iebusaei. L. Coepit autem aedificare mense secundo, anno quarto regni sui. 3. Et haec sunt fundamenta, quae iecit Salomon, ut aedificaret domum Dei, longitudinis cubitos inmensura prima sexa inta. latitudinis cubitos viginti. q. Porticum ver d ante frontem . quae tendebatur in longum iuxta mensuram latitudinis domus, cubitorum viginti: porro altitudo centum viginti cubitorum erat: &deaurauit eam intrinsecus auro mundissimo. . Domum quoque maiorem texit tabulis ligneis abiegnis, ' laminas auri obri-zi assi xit per totum: sculpsitque in ea palmas, & quasi catenulas se inuicem complectentes. 6. Strauit quoque pauimentum templi pretiosissimo marmore, decore multo. 7. Porro autum erat probatissimum : de cuius laminis texit domum, & trabes eius. & postes. & parietes ' ostia : de caelauit cherubim in parietibus. 8. Fecit quoque domum Sancti sanctorum: longitudinem iuxta latitudinem domus. cubitorum viginti:& latitudinem similitet viginti cubitorum: ct laminis aureis texit eam, quas talentis sexcentis. 9. Sed &clauos secit aureos , ita ut singuli claui sicris quinquagenos appenderent ccenacula quoque texit auro. io. Fecit etiam in domo Sancti sanctorum cherubim duos. opere statuario: ct texit eos auro. ii. Alae cherubim viginti cubitis extendebantur, ita ut una ala haberet cubitos quinque . R tangeret parietem domus: & altera quinque cubitos habens. alam tangeret alterius cherub. I 2. Similiter cherub. alterius ala. quinque habebat cubitos. & tangebat parietem :& ala eius altera quinque cubitorum, alam cherub alterius contingebat. I 3. Igitur alae utriunque cherubim expanis erant. ct extendebantur per cubitos vigintit ipsi autem stabant erectis pedibus, Se facies eorum erant verta ad exterio retan domum. q. Fecit quoque velum ex hy cintho, purpura. cocco. a bysso : ct intexuit ei cherubim. I s Ante sores etiam templi duas columnas, quae triginta a quinque cubitos habebant altitudinis: porro capita earum, quinque cubitorum. 16. Necnon a quasi catenulas in oraculo, te superposuit eas capitibus columnarum: malogranata etiam centum . quae catenulis interposuit. Ir. Ipsas quoque columnas posuit in vestibulo templi. unam a dextris. R alteram a sinistris: eam, quae a dextris erat. vomuit Iachini de quae ad laevam, Bom.
Oe eaput expileui lib. 3. Reg.e.ς. Vt 1 i. IN MONτε MoRia J in quo olim Abitali filium suum Istae Deo obtulerat Gene1.22. 14. unde in eodem Christus antitypus se in eodem B holoeaustum Deo obtulit pro mundi salute Caluariae enim. mons pars est, vel appendix
354쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. IV
loco dicto Ophiticte per Aphaerelin Parvaim, vel
ut Septuagint. vettunt: aurum ex Pi ruim. Si e
d: Pagnin. vatabl. Anai, Malinus, di alii qui
putant Parvaim esse Perat. Videtur enim utrobique esse eadem vox eaedemque litterae. Diei vero Parvaim in Duali, quia resio Pera est duplex, maior stilicet de minot. verum nomen Peru tune erat ineognitum . dc etiamnum indigenis Peru ast ignotum.inditum eis enim illi regioni nuper ab Hispanis a flumine vicino quodam ita dicto. vii testatur Iosephus Aeolia qui in Peru vixit quindecim annis, lib. I. de nouo
Matiniis in Lexieo seliba nonnullos Parri mdeducere a, PM, id est, inti as,eo quod autum parvaim iubeat ut sanguis iuuenci. Meliis dicas Ophi, ct Pisua m esse in India Orientali, esstique Sumaitam, Taprobanam, Pegu, de alias ibidem auriferas regiones , quae a Salomone de Hebiai, nuncupatae sint, Ophirct pararim a iad. py PMa, id est stat Patis, eo quod summe svi fiugi tae , di auriferaeisiumae. Hae voces quoque alludunt ad rq Ephra , id est ri . eo quod massae terreae, ὸ quibus liquatur aurum . habeant colorem cineis reum s seut tubi lea, E qua liquatur filium, habet eolorem tetiae rubrae. Alludit quoque ad P is, id est Actis splendor, q. d. sub Dων, id est ι in νι latet ριὰν , id est an=um isto ram fulgidum di splendidum. vide dicta g. Ree.
IN ORacvioJ id est. sevi in oraculo. Erant vllas. enim hae eatenulae in columnis.snules eatenulis
oraeuli, sue sancti sanctorum.
OAAmnfalneat altare holocaustorum, mare sis, d re conchas aurain, decem delabra aurea, me in ptial , ceteraque vasa templi. I. TEcit quoque altare aeneum viginti cubitorum longitudinis. & viointicu limum latitudinis . ct decem cubitorum altitudinis. i. Maiis etiam susile decem cubitis adabio usque ad labium, rotundum per circuitum τε quinque cubitos habebat altitudinis, ct iuniculus triginta cubitorum ambiebat evrum eius. 3. Similitudo quoque boum erat subter illud. ct decem cubitis uia-dam extrinleeus caela urae, quasi duobus Versibus aluum maris circuibant. Boues autem erant fustes: η. Et iplum imare super duodeci in boves impositum erat,
quorum tres respiciebant ad Aquilonem, & alij tres ad Occidentem: porro tres alis Meridiem , ct tres qui reliqui erant Orientem, habentes mare superpo- itum et posteriora autem boum erant intrinsecus sub mari. e. Potio vastitas eius habebat mensuram palmi, &labium illius erat quasi labium calicis vel repandi lilii: inpiebatque tria millia metretas. 6. Fecit quoque conchas de cem: Si posuit quinque a dextris, ct quinque a sinistris, ut lauarent in eis omnia, quae in holocaustium oblaturi erant : porro in mari sacerdotes lauabantur. 7. Fecit autem dc candelabra aurea decem . secundum speciem uua iussa erant fieri: de posuit ea in temni' quinque a dextris, 'quinque a sinistris menta decem: α posuit ea3 intemplo, quinque a dextris. &quin que a sinistris : phialas quoque aureas centum. 9. Fecit etiam atrium sacerdsum. ct basilicam grandem ostia ua bastica, quae texit aere. Io Porri, mare posuit in latere dextro contra Orientem ad Meridiem. II. Fecit autem, Hiram I ' tes. ct creagras. 6c phialas: a compleuit omne opus regis in domo
Dei : i 2. hoc est, columnas duas, ct epist i S capita, de quasi qua dam vae capita uerent supere stylia. t Malogranata quoque qua
dra inta. A retiacula cluo, ita vi. hmi ordines malogranatorum singulis retiaculis unorentur, quae protegerent epistulia, de capita columnarum. I 4. Bases
fecit Saloimoni Hiram. pater eius in domo Domini ex aere mundissimo. ir. In regione Iordanis sudit ea rex in argillosa terra, inter Sochor& Sareda. Cornelian Lib. II. Paralipom. G g 1
355쪽
si Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. '
tha. I 8 Erat autem multitudo vasorum innumerabilis, ita ut ignoraretur pondus aeris. I9. Fecitque Salomon omnia vasa domus Dei,& altare aureum, ct mensas, & super eas panes propositionis: ΣΟ. candelabra quoque cum lucernis suis, ut lucerent ante oraculum iuxta ritum ex auro purissimo: dii. Asorentia quaedam, ' lucernas, & forcipes aureos: omnia de auro mundissimo sacta sunt. 11. Thvmiatheria quoque, &thuribula. & phialas. de mortariola .ex auro purissimo. Et ostia calauit templi interioris. id est, in Sancta sanctorum e Mostia templi forinsecus aurea. Sicque completum est omne opus, quod iacit Salimon in domo Domini.
r TDe eaput explicui 3. Reg. .
VERs. a. FvNicvivs TR ici NTA cvs troavMJFuniculum vocat eliculum , sue pelipheriam maris aenei .quae erat 3 o. cubito tum, scilia et triplo maior diametro eiusdem. vaxs. a. si Mit etvno Quouuti BovM pRAT svn-TER ILL v D. die.J q. d. praetet duodeeim boues aeneos, quibus mare fuste ineumbebat, erant In anteliore maris patre per spatium decem eu-bitotum quae erat tertia periphetia pars: tota enim erat triginta eub totum alia boum ea pita eminentia ad elegantiam i sorte etiam ut per illa quasi epistomia aqua educeretur. Porto
Am m di sine ai .nu, enim ordo erat insta labium, alter versus cndum. Erantque Iuda. Hebr. sis in Iustiras estis,seitieet malis. q. d hae B capita non erant sorinsecus adiecta di appacta mali, sed eum ipso mari primitus su rio operensa Vix,.s Fεζιτ ATRluti s ACER fioTuti ετ nasi LacAM GRANDsti J id est . ut habent Hebri de
Septuag. atriam magnum. in quo populus orabat , quae erat subdialis area undique porticiabus cincta. vi tempore pluuio iis tegeretur populus, eo se recipiens, quae pollicus triplici eo-lumnarum ordine, di tripliei eontignatione distingutibantur. Potio hoc attium populi cin- A gebat de ambiebat a tribus lateribus allium ti
cerdotum eratque quasi templum populi. Hi ne H1br.di itur Mara id est assii totium.quia Deum ibi orans populus eius auxilium sentiebair in
huiu, diuini adiutorii exemplum, in eo Deus, quin I gentiles asyluin conuituetunt; di sortὰ ex Mar avram, de inde Hilum dictum est. Testia est sitabo lib. 4. de Cicero 3. in vel rem. Ephesi
Dianae templum id iuri, habuisse , ut ad illude sugientes mane ipia vinculis de seruitute sol laesentur. Quin de Atilian. lib ra .de animal s. de Gytald. syntag. i s. de diis gentium, memorant in Parthenio monte delubrum fuisse Puni , ibi- hue locum nomine Aulam omnibus animali sui fuisse velut asylum , quem leones ct lupidum sitas insectabantur adite non auderent, sed tepent Esubsistere tu seris telictis. Si eut ferunt in Dianae, Nioliae toto eanes, dum seias insequuntur, ubi ad locum confugetini. ab insin tione quiescere. Quae oin a ait Vitalpandus in Erich. tom. a. p. Eoa daemonis figmenta .ad ae mulandam Dei opem in tem p is sibi dieatis deis moti stratam excogitata sunt Sic Balbati quasi a Deo tertiit templis abstinuerunt,est S. Aligust. iis r.emit. Dei O. 3 q.6. ET FLORENTiA QvAEDAMJ Hebri Ostores,v. vaxxii .rq satum,liliorum, gallophyllorum,ac. et
C Alomon va'sacra cum donario in templum, ae arcam foederis in Sanctu ana
tum inducit: Teus per nebulam 'in eodem gloriam suam osen it.
r. IN tulit igitur Salomon omnia, quae voverat David pater suus, argentum, st aurum. α uniuersa vasa posciti in thesauris domus Dei. . 2. Polt quae congregauit maicires natu Israel, de cunctos principes tribuum. & capita familiarum desiliis Israel in Ierusalem , ut adducerent aream laederis Domini de Ciui.'tate David. quae Pst Sion. 3. 'Venerunt itaque ad regem omnes viri Israel in die solemni mensiis septimi. 4. Cumque venissent cuncti seniorum' lsrael,
portauerunt Levitae arcam. s. dc intulerunt eam , ct omnem parat iram ta-Detnaculi. Porro vasa sanctuaris quae erant iii tabernaculo. portauerunt sacerdotes cum Levitis. 6. Rex autem Salomon' ' uniuersus coetus Israel.& omnes qui fuerunt congregati ante arcam, immolabant arietes, se boues absque ullo numero : tanta enim erat multitudo victimarum. 7. Et intulerunt Sa
cerdotes arcam scedetis Domini in locum suum id est ad oraculum templi insan-'
356쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomen. Cap. V. 313
cta sanctorum subter alas cherubim. 8. ita ut cherubim expanderent alas suas super locum, in quo posita erat arcu, ct ipsam arcam tegerent cum vectibus suis. 9 . Vectium autem, qui bus portabatur arca. quia paululum songiores erant,capita parebant ante oraculum: si vero quis paululum suillet extrinsecus, eos videre non poterat. Fuit itaque arca ibi usque in praesentem diem. io. Nihilque erat aliud in arcii. nisi duae tabulae, quas posuerat Moyses in Horeb, quando te. em dedit Dominus filiis Israel egredientibus ex aegypto. i I. Egressis autem 5aeerdotibus de sanctuario omnes enim Sacerdotes, qui ibi potuerant inueniri. sanctificati sunt : nec adhuc in illo tempore vices. &ministeriorum ordo inter eos diuisus erat.) m. tam Levitae, quam cantores. id est, ct qui sub Asaph
erant. & qui sub Eman, ct qui sub Idithun, shj, ' fratres eorum. vestiti byssinis,
cymbalis, Sc psalteriis, & citharis concrepabant, stantes ad orientalem plagam altaris: de cum eis Sacerdotes centum viginti canentes tubis. 13. Igitu cunctis pariter. de tubis. & voce, dc cymbalis. de organis, & diuersi generis musico rum concinentibus. & vocem in lublime tollentibus : longe sonitus audiebatur. ita ut cum Dominum laudare coepissent di dicerer Confitemini Domino quoniam bonus e quoniam in aeternum misericordia eius impleretur domus Dei nube. i . nec postent Sacerdotes stare de ministrare propter caliginem. Compleuerat enim gloria Domini domum Dei. JAput hoe exposui 3. Reg. 8.
Vs TivM AvTs M. dee. J Senses est ea. d. vectes quibus poliabatur, arca , longiores
erant non oraculo. sed ipsa arcas quate appa-
iebant sacerdotibus qui stabant in Sancto , ad te, Oraculi , sue Sancti sanctorum. ii qui,
vero ii XTRavs Ecus , id est extra fores O aeuli remotius eonstitisse . eos videre non poterat.
IENTEM Di EM J quo scilicet hae fetipsit illet ruta Dialia sue Chroni a Regum Iuda eo niscripsit, ex quibus hos libros Paralipomenon
conscripsi de eoneinnavit Esdras. Nam tempore ipsius Esdrae area non erat in templo, H pote iam a Chaldaei, exusto sed ante vibis templique exeidium Atea Herem;a transsata sitit in locum ineognitum, ut dicitur 2.Machab.2.
teronomium dicantur suisse in area , explicui Hebr 9 4.
Καν seut exacte obseruatus suit post linipli dedi tionem. Ad hane enim ob victimas plurima, in ea saetificandas non sussiciebant sa-eerdotes de Levitae, quotum vices ministrandi erant ista hebdomadet sed conuocati omnes confluxete ex toto Israele quotquot venite po
CALMonpopulo benedicit. ae Teo gratias agit, quὸd promissa Tauidi de fabrica t-
si in se complesset, eumque obsecrat, ut vota orantium in templa exaudiat. i. Unc Salomon ait: Dominus pollicitus est ut habitaret in caligine: a. ego autem aedificaui domum nomini eius. ut habitaret ibi in perpetuum. 3. Et conuellit rex faciem suam, Se benedixit uniuersae multitudini Israel nam omnis turba stabat intenta) S ait: q. Benedictus Dominus Deus Israel, qui quod locutus est David patri meo, opere compleuit dicens: s. A die, quaeduxi populum meum de Terra AEgypti, non elegi ciuitatem de cunctis tribubus Israel, ut aedificaretur in ea domus nomini meo : neque Hegi quemquam alium virum, ut es t dux in populo meo Israel, 6. sed elegi Ierusalem, ut sit nomen meum in ea. id elegi Dauid , ut constituerem eum super populum meum Israel. 7. Cumque sumet voluntatis David patris mei ..ut aedificaret domum nomini Domini Dei Israel. 8. dixit Dominus ad eum et Quia haec fuit voluntas tua. ut aedificares domum nomini meo, bene quidem fecisti huiuscemodi fabere voluntatem : 9. sed non tu aedificabis domum. verum filius tuus. qui egredietur de lumbis tuis, ipse aedificabit domum nomini meo. I o. Comia pleuit ergo Dominus sermonem suum , quem locutus suerat: de ego surrexi Corne inub. II. Paralipom. Gg 3 pro
357쪽
3 14 Commentaria in Lil II. Paralipomenon. Cap. VI.
pro David patre meo, de sedi super thronum Isines. sicut locutus est Dominus :& aedificaui domum nomini Domini Dei Israel. II. Et posui in ea arcam, in qua est pactum Domini, quod pepigit cum sitis Israel. I 2. Stetit ergo coram
aliari Domini ex aduerso uniuersae multitudinis Israel. de extendit manus suas. I 3. Siquidem fecerat Salomon basim aeneam, & posuerat eam in medio basticae, habentem quinque cubitos longitudinis, & quinque cubitos latitudinis. &tres cubitos altitudinis istetitque tu per eam :& deinceps flexis genibus contra uniuersam multitudinem iliaci. & palmis in caelum leuatis, I . ait: Domine Deus Israel. non est similis tui Deus in caelo de in terra i qui custodis pactum de misericordiam cum seruis tuis, qui ambulant coram te in toto corde suo. Is . Qui praestitisti seruo tuo David patri meo quaecumque locutus fueras ei:&quae brepromiseras, opere complesti,sicut 'praesens tempus probat. I 6. Nunc ergo Domine Deus Israel, imple seruo tuo patri meo David quaecumque locutus es, dicens Non desciet ex te vir coram me, qui sedeat super thronum Israel lita tamen si custodierint si ij tui vias suas. & ambulauerint in lese mea. sicut & tu ambulasti coram me. i 7. Yt nunc Domine Deus Israel, firmetur sermo tuus, quem locutus es seruo tuo David. 18. Ergone credibile est ut habitet Deus cum hominibus super terram Si caelum ct caeli caelorum non te capiunt. quanto magis domus ista. quam aediscaui Z i9. Sed ad hoc tantum facta est, ut respicias orationem servi tui, ct obsecrationem eius, Domine Deusmpus: lc audias preces , quas fundit iam ulus tuus coram te: 2 o. ut aperias
oculos tuos super domum istam diebus ac noctibus. super locum . in quo pollicitus es ut inuocaretur nomen tuum, xi. R exaudires orationem quam seruus
tuus orat in eo : de exaudias preces famuli tui, ct populi tui Israel. Quaecumque orauerit in loco isto , exaudi de habitaeulo tuo. id est, decactis, & propitiare.
21. Si peccauerit quispiam in proximum suum, de iurare contra eum paratus venerit. seque maledicto constrixerint coram altari in domo ista di 13. tu audies de caelo,' facies iudicium seruorum tuorum, ita ut reddas iniquo viam suam in caput proprium. Sc ulciscaris iustum. retribuens ei secundum iustitiam suam.
24. Si superatus suerit populus tuus Israel ab inimicis peccabunt enim tibi Rconuersi egerint paenitentiam, & obsecrauerint nomen tuum, & fuerint deprecati in loco isto, et s. tu exaudies de caelo, & propitiare peccato populi tui Israel. 8c reduc eos in terram. quam dedisti eis. R patribus eorum. 16. Si clauso caelo. pluuia non suxerit propter peccata populi, ' deprecati te suerint in loco isto. ερ confessi nomini tuo. Rconuersi a peccatis suis. cum eos amixeris. 27. exaudi de caelo Domine. ει dimitte peccata seruis tuis & populi tui Israel, & doce eos viam bonam, per quam ingrediantur :& da pluviam terrae. quam dedisti populo tuo ad possidendum. 28. Fames si orta fuerit in terra. & pestilentia, aerugo . ct aurugo.& locusta. st bruchus, ct hostes vastatis regionibus. portas obsederint ciuitatis, omnisque plaga ct infirmitas presseriti 29. si quis de populo tuo Israel fuerit deprecatus, cognoscens plagam de infirmitatem suam, de expanderit manus suas in domo hac, 3 o. tu exaudies de caelo, de sublimi scialicet habitaculo tuo. ' propitiare. εc redde unicuique secundum vias suas, quas nosti eum habere in corde tuo : tu enim solus nosti corda filiorum hominum
3 I. ut timeant te. Sc ambulent in viis tuis cunctis diebus, quibus vinunt super laciem terrae. quam dedisti patribus nostris. 32. Externum quoque. qui non est de populo tuo Israel, si venerit de terra longinqua, propter nomen tuum magnum, fic propter manum tuam robustam . de brachium tuum extentum, & adorauerit in loco isto. 33. tu exaudies de caelo firmissimo habitaculo tuo. &facies cuncta, pro quibus inuocauerit te ille peregrinus r ut sciant omnes populi terraenomen tuum, de timeant te scut populus tuus Israel: Rcognoscant, quia nomen tuum inuocatum est super domum hanc. quam aedificaui. 34. Si egressus fuerit populus tuus ad bellum contra aduersarios suos per viam in qua miseris eos. adorabunt te contra viam . in qua ciuitas haec est, quam clegisti, & domus, quam aedificaui nomi tuo : 3 3. tu exaudies de caelo preces eorum . de obsecrationem. Edulciscaris. 36. Si autem peccauerint tibi neque enim est homo, qui non peccet de iratus fueris eis. Fe tradideris hostibus, εe captiuos duxerint eos in terram longinquam , vel certe quae iuxta, 37. se conuersi in corde suo. in
terra, ad quam captivi ducti fuerant, egerint pinnitentiam, de deprecati te sue-
358쪽
Commentaria in Lib. II. Paral omenon. Cap. VII. 3 sue
rint in terra captiuitatis suae, dicentes et Peccauimus, inique secimus. iniuste inimus 38. te reuers fuerint ad te in toto corde suo, de in tota anima sua, in ter ta eaptiuitatis suae ad quam duct i sunt, adorabunt te contra viam terrae suae quam dedisti patribus eorum. de urbis, quam elegisti,& domus, quam aedificaui nomini tuo, 3 9. tu exaudies de caelo, hoc est, de firmo habitaculo tuo. preces eorumst facias iudicium. & dimittas populo tuo, quamuis peccatori: η . tu es enim Deus meus: aperiantur, quae . Oculi tui, & aures tuae intentae sint ad orationem quae fit in loco isto. i. Nunc igitur consurge Domine Deus in requiem tuam, tu & arca fortitudinis tuae: Sacerdotes tui Domine Deus induantur salu tem. ct sancti tui laetentur in bonis. ΑΣ. Domine Deus ne auerteris saciem christi tui i memento misericordiarum
va s. is, Fccsκ et S hoMON. BAsiM NEAM J per modum luggilius altioris, id quo sed/n, do-on que vel genu Aectens de oran, audiievit a toto popillo eircumstante4 Vnde addite IN MEnio ax si hic J id est in medio atrii populi, ut dixi cap.4 9 vaas,as, si Avκvoolvitia sunt segetum eum illae instar aei is de auii rub ginem de quasi icie
rum icterieumque calorem contrahunt,ut contabescant de exinaniantur.
in templo hoc, quod a me seri iussisti. nobisi eum de inter nos quiescis, habitesque iugiter. Requiei ergo Dei est templum, ibi enim eolitur ipse precibus . votis, sacriseiis, dee. Tv ET AR A post TiTvni Nis TvΑ J In area enim Deus ostendere solebat tuam potentiam
David servi tui . l, δὲ fortitudinem, eum ad eius praesentiam lor, danem diuitu . Ierichum is mutos prostiauit, Chananaeos Philisthaeos, aliosque hostes ista li, debellauit. SAcsκnorps Tur Do MiNa Dpvs i&hu Ataruit saxur sti J ut plλε pleneque snt sani& salui vidi laitos saluare queant. Saliarem Intelligit tuti, eorporalem, tum potilis spiritualem, nimiium iustitiam a sanctitatem. Alludit
ium, id ist iustitia de vitae sanctitate ita abunis dent, ut ea quas veste undique ambiti cingique
ctu, in regem, q. d. ne me a te ereatum regem, ct faeie suppliei in caelum ad te intenta orantem repellas; ne me meamque faciem ct orationem spernas, dc pudore sutandasu ii,
o Eu, iam λ teso misse victimπι Salomonis ιη mmat, eique reuelat se eius prerer Mexaudis, ut orantes in templo pro qualibet mersitate exaudiat. i. Umque complesset Salomon landens preces,. ignis descendit de caelo, & deuorauit holocausta & victimas : a maiestas Domini impleuit domum. L. Nec poterant sacerdotes ingredi templum Domini, eo quod implesset maiestas Domini templum Domini. 3. Sed & omnes si iij Israel videbant de n- dentem ignem, & gloriam Domini super domum: ct corruentes proni in terram superpauimentum stratum lapide, adorauerunt, ct laudauerunt Dominum: Quoniam bonus, quoniam in saeculum misericordia eius. q. Rex autem, Momnis populus, immolabant victimas coram Domino. s. Mactauit igitur rex Salomon hostias. boum viginti duo millia arietum centum viginti millia: de dedicauit domum Dei. rex A uniuersus populus. 6. Sacerdotes autem stabant in ossiciis suis: te Levitae in organis carminum Domini, quae fecit David rex ad lauadandum Dominum .' oniam in aeternum misericordia eius , hymnos Dauid canentes pet manus suas; porro sacerdoteS canebant tubis ante eos. cunctusque Israel stabat. 7. Sanctificauit quoque Salomon medium atrii ante templum Domini obtulerat enim ibi holocausta ct adipes paciscorum . quia altare Eneum . quod secerat. non poterat sustinere holocausta, ct sacrificia; de adipes. 8. Vecit ergo Salomon solemnitatem in tempore illo septem diebus, Se omnis Israel cum eo. Ecclesia mapna valde, ab introitu Emath usque ad Torrentem
AEgypti. 9. Fecitque die octauo collectam, eo quod dedicasset altare septem diebus, M solemnitatem celebrasset di s septem. IO. Igitur in die vigesimo tertio mensis septimi dimisit populos ad tabernacula sua, laetantes atque gaudentes super bono, quod fecerat Dominus Dauidi, dc Salomoni, ct Israeli po-
359쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipommon. CapVIII.
pulla suo. Ir. Compleuitque Salomon domum Domini, ει domum regis, Scomnia quae disposuerat in corde suo,ut faceret in domo Domini. R in domo sua,& prosperatus est. I 2. Apparuit autem ei Dominus nocte,& ait. Audivi orationem tuam': dc Elegi locum istum mihi in domum sacrifici, i 3. Si clausero caelum, de pluuia non fluxerit, de mandauero & praecepero locustae , ut deuoret terram, dc misero pestilentiam in populum meum t Iq. Conuersus autem populus meus, super quos inuocatum est nomen meum . deprecatus me fuerit. Mexquisierit laciem meam, A egerit poenitentiam a viis suis pessimis:& ego exaudiam de caelo.& propitius ero peccatis eorum.' sanabo terram eorum. I 3. Ο-culi quoque mei erunt aperti, & aures meae erectae ad orationem eius.qui in loco isto orauerit. I 6. Elegi enim. 5: sanistificaui locum istum. ut sit nomen meum ibi in sempiternum. & permaneant oculi mei. ct cor meum, ibi cunctis diebus. 17. Tu quoque si ambulaueris coram me. sicut ambulavit David pater tuus. de seceris iuxta omnia quae praecepi tibi, ct iustitias meas iudiciaque seruaueris :I8. suscitabo thronum regni tui. sicut pollicitus sum David patri tuo, dicens :Non aufeietur de stirpe tua vir, qui sit princeps in Israel. I9. Si autem auersi fueritis, ct dereliqueritis iustitias meas, & praecepta mea , quae proposui vobis. de abeuntes seruieritis diis alienis. ct adoraueritis eos. 2 O. euellam vos de terra mea, quam dedi vobis : & domum hanc. quam sanctis caui nomini meo. pr liciam a facie mea, dc tradam eam in parabolam. Si in exemplum cunistis populis. 11. Et domus ista erit in prouerbium uniuersis transeuntibus . ct dicent stupentes : Quare secit Dominus sic terrae huic. se domui huic Respondebuntque Quia dereliquerunt Dominum Deum patrum suorum.qui eduxit eos de Terra Fgypti. & apprehenderunt deos alienos & adorauerunt eos, Sc coluerunt: idcirco venerunt super eos uniuersa haec mala.
Hin eaput explieui 3.Reg. 3.3t 9. Adiuisi in suas turmas . per ossicia singuli, a Da.
hide imposita. Sie de stabant Levitae iN OR-VER3. 2. MAissTAs J Hebr. id gloria, GANis cARMiNvM , hoe est eum instrumeniis puta ealigo siue nubes splendida di gloriosa, musicis,cte. hymnos CANENTEs PER MAN vs Dei inuisibilis maiestatem de gloriam repraesen- sv J manibus ieilicet pulsando instrumenta tans. mustea, quibus psallebant hymnos de earmina. VERs. 6. SACERDOTEs AvTEM TAn κT iN OF- puta psalmos a Davide ad Deum laudandum Ficiis suis. Hebr. per racliaias suas , scilicet eqmpositos.
SYNOPSIS CAPITIS.CAsemon suum palatium multasque urbes aetificat: reliquias Chananaeorum subiti 'an sancit victimi satas impensis regissacrificandas acerdotum Levitarumum a iuxta Nauidis descriptionem di Eribuit: missa classe in ubir, inde recipit sin
I . V X pletis autem viginti annis, postquam aedificauit Salomon domum Do- - mini δ: domum suam : h. ciuitates, quas dederat Hiram Salomoni. Hi sicauit. de habitare ibi secti sitos il rael. 3. Abiit quoque in Emath Suba, de obtinuit eam. q. Et aedificauit Palmi iam in deserto. ct alias ciuitates munitissimas aedificauit in Emath. s. Extruxitque Bethoron superiorem, ερ Bethoron inseriorem, ciuitates muratas habentes portas ct vectes & seras: 6. Balaathletiam ct omnes urbes firmistimas, quae iuerunt Salomonis , cunctasque urbes quadrigarum .dc urbes equitum , omnia quaecumque voluit Salomon atque ditabosuit. aedificauit in Ierulalem Sc in Libano, Rin uniuersa terra potestatis se,. . Omnem populum. qiii derelictus fuerat de Hethaeis, ic Amorrhaeis. R Phere tris. ' Hevaeis. 5c Iebusaeis, qui non erant de stirpe Israel, 8. de filiis eorum. de de posteris. quos non interlacerant salii Israel. subiugauit Salomon in tributa. ticis. v tib iti diem hanc. . 9 Porro de filiis Istaei non posuit ut seruirent operibus regis: ipsi eniti erant viri bellatores, S duces primi, & principes quadrigarum & equitum eius. ro. Omnes autem .principes exercitus regis Salomo- his fuerupi ducenii quinquaginta, qui erudiebant populum. II. Filiam vero
360쪽
Commentaria in Lib.II. Paralipomenon. Cap. IX. 3I7
Pharaonis transtulit de Ciuitate David. in dori. um quam aedificauerat ei. Dixit enim rex t Non habitabit uxor mea in domo David regis Israel, eo quod sanistinseata sit: quia ingressa est in eam arca Domini. 11. I unc obtulit Salomon holocausta Domino sit per altare Domini, quod extruxerat ante porticum, Ix ut per singulos dies tas erretur in eo iuxta praeceptum Moysi in labbatis di in calentiis, de in festis diebus, ter per annum, id est, in solemnitate aZymorum, & insolemnitate hebdomadarum. & in solemnitate tabernaculorum. Iq. Et constituit iuxta dispositionem David patris sui, osticia Sacerdotum in ministeriis suis: ct Levitas in ordine suo , ut laudarent. α ministroirent coram Sacerdotibus . iuxta ritum uniuscuiusque diei: dc ianitores in diuisionibus suis per portam ct portam et se enim praeceperat David homo Dei. 13. Nec praetergressi
sunt de mandatis regis. tam Sacerdotes quam Levitae, ex omnibus quae praeceperat.&in custodiis thesaurorum. I 6. Omnes impensas praeparatas. habuit Salomon, ex eo die quo fundauit domum Domini usque in diem quo perfecit eam. II. Tunc abiit Salomon in Asiongaber. Se in Ailath ad oram Matis rubri. quae cst in terra Edom. I 8. Misit autem ei Hiram . per manus seruorum suorum naues,ct nautas gnaros maris.& abierunt cum servis Salomonis in Ophir, tuleruntque inde quadringenta quinquaginta talenta auri. a attulerunt ad re. gem Salomonem. TToe eaput explicui 3. Reg. s. vers. ro.& A eoli ax Ophir fuisse in India oriental; .ri, Oe-
- . seq. eidentali, scilieet in Pegii. non in Perii. Nee vati. 1 CiviTATEs in As DEDERAT id est reddide- enim in Perv. sed in riminueniuntur simiae. rat HiRAM SALOMONi. pauone . t but gemmae. aromata. ligna thyina,
vixi. i . Asiiτ SALOMON vel in persona, vel per que classis bre Ophitina detulit ad Salomo- suo, ministio, di ossiciales itu A ioNGAllax l nem. Portus hie a Iosep lib. 8. Amiq. rapin. Hi e portu est maris rubri, ex quo in Indiam appellatur fratrici, a S. Hielon.Uia, hodie Sire olientalem iacilis δὲ vicinus est traiecturiunde vocatur.
D Egina Saba venit ad Salomonem. Re ritus annui Salomonis, M'. scuta, cetera. Desu Lex aurea, solium ex ebore inter textum mora re sepultura. i. DEgina quoque faba, cum audisset famam S/lomonis, venit ut tenta et eum in aenigmatiblis in Ierusalem, cum magnis opibus Se camel Squi portia i ..tabant aromata, dc ausi plurimum, gemmasque preriosas. Cumque venisset ad Salomonem, locuta .est ei uuaecumque erant in corde suo. a. Et exposuit ei
salomon omnia quae proposuerat: nec quidquam iuit, quod non perspicuum ei fecerit. Quae postquam vidit, sapientiam scilicet Salomonis; &domum quam aedilicauerat, 4. nec non Sc cibaria mensae eius. ct habitacula seruorum. M ossicia ministrorum qius, .& vestiarenta eorum, pincernas qusque & vestes eorum,& victimas quas immolabrit in dismo Domini enori Aa rae stupore ultra in ea spiritus. s. Dixitque ad regem. Verus est sermo. quem audieram in terra
mea de virtutibus se sapisnsia tua. 6. Non cle-b' narrantibus donec ipsa venissem.& vidissent oculi mei, & probassem vix medietatem sapientiae tuae mihi fuisse narratam : vicisti famam virtutibus tuis. 7. Beati vir, tui .,. beati seruirui. qui assistunt coram te omni tempese . de audiunffapientiam. t in ii. g. si Dominus Deus tuus benedictus, qui volesti te ordinar. super thrbillim si uiri: tegem Domini Dei tui. Quia diligit Deus Israel . & vult seruare eum in aeternum, idcirco posuit te super eum regem: ut facias iudidici hi te iustiti m. i. q. IDdit
autem regi Mentum viginti talenta auri.& aromata multa nimi 46c Mecnaazis pretiosissimas: non fuerant aromata talia. baeci quae edit resina Spba. ldgs salormoni. .io. Sed & seruii Hiram cum servis Salomonis attulerunt laurum . de
Ophir. εο lihna thyina, & gemmas pretiosissinias : 1 ndo quibusleeiti rex : de lignis Ei t thyinis,gradus in domo D , in i& iii domo regia. i thar as quoque de psalteria cantoribus tuumquam visa suistin Terraru da ligna talia: . .iRox