장음표시 사용
391쪽
388 Commentaria in Lib II. Parasipomen 1 p. XXX.
tui sit replum Osaia sitisus. id est exput gasse illud ab idolis , totumque superstitione;
ioides hasce exportantes in De L .ls. Sept. m -- Lutim ex quo deinde Levilae illas efferebant, de proii clibant in totientem Cedion. vias tr. CorpsRuNT AVTEN PRiMA Dia MENfisrkitii Nisan id est in Mailio) MvNDARsJq.d.ptimis octo diebus mensis Nisan expuigaiunt allia di eubicula sacerdotum de Levitarum quae eis erant annexa, deinde possetiolibus octo diebus expuigarunt ipsum templum, sue Sanctum vias a 4. Et psto psee To J ut stitieet offerretur limnia pio peccato, iuxta ritum praescriptum Le
v333.3o. 51κMONisus DAuin ET AsArn vi DENTis3 id est prophetae, pr et ei vocat pialmos , quos hine liquet partim a Dau de . partim ab Asaph ' ese compos ros, uti sunt duodecim illi qui Α-
A saph in clibuntur. lupissiis sid est eonfierinis, M MV, uti vras. mTllas Douiso) id est constet assis uo, sacerdotes, implendo manum oleo de victimis. SANCTi Fic vsRvNTQvs Doiai No nova, v M. ins xcεNTosJ q d. dicarunt, obtulerunt de dona- runt Deo di templo boues sexcentos, de ovester mille. ut ex illis aliae offerrentur in holoeat sum, aliae pio peccato, alia in victimas patifi
AmisTiτε,4 id est saeerdotes di hi enim Le. V Ra. 3 uitis imperabant quas Antistites. De t tu eo sectandi sacerdotM. vide Leuit. 8. Ex hoe versu colligitur sacerdotum fuisse victimam iugulare, excoriare, diuidete, altari imponere, o male. in necessitate veto extollationem de cintera sequentia communitata suisse de permissa Leuiti, ita Caiet. ac prior pars satis liquet cc
F Zechias per totam Iudaeam, ac per decem tritas mittit nuntios, qui o M af enne phase celebrandum, idque factum summa celebritate per Iq.
I. Isit quoque Ezechias ad omnem istaei de Iudam i scripsitque epi stolas ad' . Ephraim a Manassim, ut venirent ad domum i Domini in Ierusalem, re
sacerent Phase Domino Deo Israel i. Inito ergo consilio regis de principum,' uniuersi coetus Ierusalem , decreuerunt ut facerent Phase mense secundo. 3. Non enim potuerant sacere in tempore suo. quia sacerdotes, qui possent sufficere, sanctificati non suerant, dc populus nondum congregatus fuerat in Ierusalem. q. Placuitque sermo regi. & omni multitudini. . i Et decreuerunt ut mitterent nuntios in uniuersum Israel. de Bersabee usque Dan. ut venirent, de sacerent phase Domino Deo Israel in Ierusalem di multi enim non fecerant sicut lege pi scriptum est. 6. Perrexeruntque cursores cum epistolis exi regis imperio, Rrrincipum eius, in uniuersum Israel A Iudam, iuxta id, quod rex iusserat, pra dicantes : Fiiij Israel reuertimini ad Dominum Deum Abraham. ct Isaac, 8c Israeli &reuertetur ad reliquias quae e iugerunt manum regis Assyriorum. 7. Nolite seri sicut patres vestri ct fratres, qui recesserunt a Domino Deo patrum suorum . qui tradidit eos in interitum. vi ipsi cernitis. 8. Nolite indurare ceruices vestras, s ut patres vestri : tradite manus Domino. venite ad sanctuarium eius, quod sanctificauit in aeternum: 'ruite Domino Deo patrum vestrorum . ct auertetur a vobis ira suroris eius. 9. Si enim vos reuersi fueritis ad Dominum : fratres v stri, ct iiiij habebunt misericordiam coram dominis suis, quj illos duxerunt cap uos, ct reuertentur in terram hanc : pius enim Sc clemens est Dominus Deus vester. Sc non auertet saciem suam a vobis. si reuersi sueti; is ad .cum. io, Igitur cursores pergebant veloςiter deci Ritato ip Huitatem. pet terram Eph aim N Manane usque ad Zabulon illis irridentibus A subsannantibus eos. ii. Attamen quidam viri ex Aser. de Manasse, ct Zabulon. acquiescentes consilio. venerunt Ierusalem. 11. In Iuda verbiacta est manus Domini ut daret eis cor unum , n. . facerent iuxta praereptum regis & principulia, verbum Domini. ia. Congre-
misian secundo: i & m g ntes destria runt ali ria, quae erant in Ierusalem. atque. uniuersa, in quibus isolis adolebatur incensum, subuertentes. proidcerunt in t 0rrentem Cedmn. 13. Immolaverunt: a atem Phase quartadecima die men-ns secundi. Sacerdotes quoque atque Levitae tandemsaueilfieati, obtuleriant holo-
392쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. XXX. 389
causta in domo Domini: Σ6. Steteruntque in ordine suo. iuxta dispositionem ct legem Moysi hominis Dei di sacerdotes vero sui ei piebant effundendum sangui
nem de manibus Levitarum, tr. eo quod multa turba lanctis ata non citet:& ideirco immolarent Levitae Phale. his qui non occurrerant sanctificari Domino. i 8. Magna etiam pars populi de Ephraim, de Manasse. & Iisichar, & Zabulon, quae sanctificata non fuerat. comedit Phase. non iuxta quod scriptum est ide orauit pro eis Ezechias, dicens: Dominus bonus propitiabitur, 19. cunctis, qui in toto corde requirunt Dominum Deum patrum suorum: ct non imputabit eis quod minus sanctificati sunt. xo. Quem exaudivit Dominus. de placatus est populo. et t. Feceruntque si iij Israel , qui inuenti sunt in Ierusalem, sollemnitatem a Zymorum septem diebus in laetitia magna, laudantes Dominum siet singulos dies : Levitae quoque & sacerdotes, per organa , quae suo ossicio congruebant. χα. Et locutus eit Eet echias ad cor omnium Levitarum, qui habebant intelligentiam bonam super Domino : ct comederunt septem diebus sollemnitatis, immolantes victimas pacificorum, de laudantes Dominum Deum patrum suorum. 23. Placuitque uniuersae multi dini ut celebrarent etiam alios
dies septem : quod de secerunt cum ingenti gaudio. Σ . EZechias enim rex Iuda praebuerat multitudini mille tauros. & septem millia ovium : principes vero ded sani populo tauros mille. ct oues decem millia: sanctificata est ergo sacerdotum plurima multitudo. 23. Et hilaritate perfusa omnis turba Iuda. tam saceris doluti, se Levitarum, quam uniuersae frequentiae, quae venerat ex Israel; proselyto
rum quoque de Terra Israel,& habitantium in Iuda. 16. Factaque est grandis celebritas in Ierusalem, qualis a diebus Salomonis si ij David regis Israel in ea ur
be non fuerat. α7. Surrexerunt autem sacerdotes atque Levitae benedicentes
po ulo: de exaudita est vox eorum: peruenitque oratio in habitaculum sanctum
ι stet .9. t o. vi scilicet qui mense primo ob immunditiem aliudue impedimentum non potuerunt celebrare phase, illud celebrent mense
' eris te mi ἰd est consecrati NON pvERANTI ut enim essent sacerdotes, possentque saetificare, debebant pilas eonsecrati sacerdotes eo ti- tu, qui prae se libitur Leuit g. TANDEM sANCTipi τιJ Hebr. purite sui, si sumi quod in tanta populi alaetitate taldi fuissent in sua sanctificatione di puriscatione, unde illieisse sancti searunt de mundatu h
viTARvMJ oinnis enim sanguis victimae a sacerdote in terram e fiundi debebat Deo , ut significaretur ipsum esse Dominum neeis & ψυtae omnium. De manibus4 Lmitarum , qui tum ex
dispensatione saetis eabant. eo quod sacerdo te, eonlatrati, qui bierat mundi, pauciores essent, quam ut possent tot .ictimas saetisca. ree iuuabant ergo eos Levitae, ae xictimas mactabant, et sanguinem eis uentem dabant f eet dolibus, ut ii iuxta altate eum effunde is
crisi ATA ab irregularitate de immunditia ligati per lustrationem lege praeset piam Nu
Ni No J Septuag. qui non post aut pu/i cura Domi-κι r qui se licet aliis occupati tu idἡ ueniebant ut
saustisa enor, hoc est ab immunditia ligati
ne . in M. II. Para Om. expiatentui. Nota phast signis eat r. agnum paschalem, qui in paseliate Deo saet seabatur. a. victimas paschales quae per septem dies pasehatis Deo immolabantur, quae immolatio eo in petebat solis sacerdotibus. Agni vero passebalis immolatio eompetebat eueque patrifamilias, qui quoad hoe tetinebat primaevum ius sacerdotale , primitus annexum primogeniturae, de euilibet pati;similia, in sua familia. s tamen is mundus esset i quod si ii immundo de
pollutus solet, tune Levitae eius loco agnum immolabant, vii fila dieitur . aeque ae i. Esdraeeap 6. verssi o. Immundi quoque non poteranseomedete de agno paschali aliisque victimis, sed quia hie erat publica iblemnitas, de religimnii lapsae restauratio, ac magnus immundorum numerus, hine eum eis pariter dispensatum ibit . vi ex eli comedeienti Ereehia pro eis Deum deprecante , ut sequitur. Vide dicta Exodi i v.6. necessitatem ergo quam patiebat paucitas sacerdotum qui mundi erat Racob multitudinem de deuotionem populi ex
toto istaeie coneuirent;s, at ob eo piam victimarum immolandarum , dispensatum videtur eum Levitis, vin tin tantum Agnum paschalem, sed di alias victimas saetifieate nil hoe est enim quod diseiiὸ dicitur v. i Sacerdotes qua . aue arve Leutra tandem sana uati obsoli unt ho Iotatista in domo Domini. Crediderim tamen sa-eerdote, solos mactasse victimas hoe est eas in
Dei honorem iugulasse octidisse de sanguinem effudisse. in quo propriὸ eonsistebat ratio sa- olfi ij, quodque facile erat, di paruae operae. Deinde a se octilas victimas tradidisse Levit l, , t ipseis pellem detraherent, abluerent . in si usta conciderent, de concisas in altati titὸ dis
393쪽
ponerent, ae sublecto igne eonei emarent. Ad omnia enim haee non itissiciebat saetido, immolans. Qua te Leutiatum opes opti a vii cogebatur. ut dixi Liuit. i. eis. 3 Viade pio, o/rtiti tim εο otatilia Hibi. est v a labiu . id ist, intulerum, ut vertunt Sept. va tabl. Pagnin. εο Liatista in rimum Domini. I li e samim tu in sol iiiii phale: quod post aliquot aianos cHcbra uit Iosa se . 3 s ...1 i. ubi dicitur r Dimm Liam .est phase, a te eront su/disti, moti sua Iam ι-n m in altari ut inorisci ai)υ ἱ- ἀιraxeris Agri l. Oh ι m. Deniqlle patresfamilias qui erant imini di, cedi bini Levitis immolationem asiti paschalis, ipsi taliun ex eo dum quoque eo medebant ob festi laetissimam soletinitatem. Maii, raenim requirebatur munditi in immolatione agni,' quam in eius comestione; sicut nunentator te quirit ut puitias in laeerdote eelebi ante. hi amin laico communicante, praesertim quia hi im-i mundi tam cito non poteram putilicaii. atque accidebant ad sac iam agni epulum magna deuotione interna, quam De ui magis reo illa deici cit, quam exterium lustrali oti Λ.1 MAGNA PAR popula uu sAucet iri/ari
A od is ab immunditia legali expiata di munda-
.ia NON pu ERAT, COMani T rti Asa J Hebita apud S. Hielon. tradunt multos ex eis qui immundi eo ederant phase, a Deo plaga caelitus immissa sutile oecii s. sed olante ii echia , α populi ignotantiam ac piam intentionem allesante. Deum ieliquis pes cicisse. A idii iis .. M. cfferi Deum eum exaudiuille, de populo ptieris inesse . . H H aQvsti Ex AvDivi et Do Mi Nus J pei signum aliquod sensibila v.g itiens ignem e caelo qui victimas Erechiae comburet et, uti fecit Abelo Gener. . Aaioni Leuit: 8. I s. ac Salomoni Reg. s. nisi in m ivisset hie iens bile signum, immundi nee seeuiὸ hhe tanta lauitia ex phale comedissent. Ita Caiet.
no NAM svppR Do Mi No J id est. eo quod petitii seni sui ossi ij, puta in canendis Dςo psalmis intelligentes de acetitati. Ali et Cato. Logit uxesi eii, inquit, verba penetrantia ad eor. ut eu- tam po p ili itisti uendi fulciperent de eoti inua.
I rariis tota Iudaea in reliquis quinque Is allis tribμbui idola aras relucos ea se . - /ιυnt, Enuchi in templi incia P ordines reuituit. . . u. I. Umque haec suissent rite celebrata, egressi is est omnis Israel,qui inuentussu '-- rat in Abibus Iuda. 8c fregerunt simul acta, succideruntque lucos, demoliti . sunt excelsa. Raltaria destruxerunt, hon solium de uniuerso Iuda & Ileniamin, sed di dei Ephrai ira quoque R Manasse, donec penitus euerierem ;reueisque sunt omnes si ij lirael in possissiones & ciuitates suas. 2. EZechias autem constituit turmas sacerdotales R Leviticas per diuisiones suas..unumquemque in ossicio proprio, . tam sacerdotum videlicet quam Leuitatum. ad holocausta' pacifica, ut ministrarent di confiterentur, canerentque in portis castrorum Domini. 3. Pars autem regis erat, ut de propria eius substantia cisterretur holocaustum . mane semper Avespere. Sabbatis quoque, ct Calendis. Se solemnitatibus caeteris, sicut scriptum esti lege MLibsi. q. Praecepit etiam populo labitantium ierusalem, ut darent pa tes sacerdotibus, ta Levitis, ut possent vacare legi Domini. 3. Qiiod cum percrebuisset in auribus multitudinis, plurimas obtulere primitias fili j Israel trumenti. vini, & olei. mellis quoque: & omnium , quae gignit humus, decimas obtulerunt. 6. Sed α fili j Israel & Iuda. qui habitabant in urbibus Iuda . obtulerunt decimas boum &ouium . decimasque sanctorum, quae voverant Domino Deo suo: atque uniuersa portantes, secerunt aceruos plurimos. 7. Mense tertio coeperunt aceruorum iacere sundamenta, ' mense septimo compleuerunt eos. 8. Cumque ingrcssi fuissent EZechias ct principes eius, viderunt aceruos, & benedixerunt D mino ac populo Israel. 9. Interrogauitque Eet echias sacerdotes & Levitas, cucita iacerent acerui. io. Respondit illi AZarias sacerdos primus de stirpe Sadoc, dicens: Ex quo coeperunt osset ri primitiae in domo Domini. comedimus. ct saturati sumus. ct remanserunt plurima, eo quod benedixerit Dominus populo suo. reliquiarum autem copia est ista, quam cernis. II. Praecepit igitur Ezechias ut praepararent horrea in domo Domini. Quod cum fecissent. 1 2. intulerunt, tam primitias quam decimas. & quaecumque voverant, fideliter. Fuit autem praesectus eorum Chonenias Levita ,& Semei frater eius. secundus, 13. post
quem Iahiel. ct Azarias, & Nahath . a Asael, dc Jerimoth, Iozabad quoque, de Eliel & Iesmachias, & Mahath, & Banaias, praepositi sub manibus Choneniae.
394쪽
Commetraria in Lib. II. Paralypomenon. Cap. XXXI. 39i
A Semei fratris eius, ex imperio FZechae regis & Arariae poni scis domus Dei ad quos omnia pertinebant. in . Core vero filius Iemna Levites & ianitor Oilentalis portae praepositus erat iis quae sponte osserebantur Domino primitiisque I consecratis in Sancta sanctorum. i 5. Et sub cura eius Eden. & Beniamin. Iesiae, R Semeias, Amarias quoque & Sechenias. in ciuitatibus sacerdotum, ut fideliter distribuerent fratribus suis partes, minoribus atque maioribus : is. exceptis maribus ab annis tribus A supra, cunctis qui ingrediebantur templum Domini. de quidquid per singulos dies conducebat in ministerio, atque obieruationibus iuxta diuisiones suas. i . Sacerdotibus per familias. A Levitis a vigesimo anno a supra, per ord ines a turmas suas. . 18. uniuersaque multitudini, tam uxoribus, quam liberis eorum utriusque sexus. fideliter cibi . de his quae sanctis cata fuerant, praebebantur. a 9. Sed ' filiorum Aaron pet agros, ct suburbana urbium singularum dispositi errant viii, qui partes distribuerent uniueiso sexui masculino de sacerdotibus ti Levitis. 1 o. Fecit ergo Ezechias uniuersa quae diximus in omni Iuda et operatusque est bonum & rectum ct verum coram Domino Deo suo, et t. in uniuersa cultura ministeri j domus Domini. iuxta legem re ceremonias, volens requirere Deum suum in toto corde suo : secitque a prol peratus est.
potiis templi in templo enim etant turmae saceido tu in de Levitatum in suos Oidines, qualiaete, militates distributi, ut ibi uidetentur es ecastra. acies de exercitus Dei, ut patet Num . .d: leq. ubi Levitae dicuntur egredi di ingredi ad militiam templi. Unde Ecclesia vocatur ιπινο-
pAD AvTEM RE Gis ERAT J q. d. Erechias ter has paries, hae munia circa templi miniseria sibi assumpsit, ut ipse suppeditaret sumptus pio iusti sacrificio, aliisque victimis, populus veto alet et sacerdotes de Levitas Otum enim reditu, ab Aesam ct aliis impiis regibus erant dispersi de diis pati υιριζωι vitate lus Domini, ut se ilicet expediti a cura procurandi ali. menta toti vocarent suo ossicio de templi ministerio. Drciti As sANcToRvM Qv vovERANT Dotii NO J Hebr. Decimas uno irarum id est ieium sanctarum) quae amsanct satae Deo. q. d. obtulerunt omnium suarum rerum decimas, uuae ex lege iubentur Dusano stari. id est eo n- seerati de ossierit Numer i g. vers. s. de sequent. insuper decimas alias lege non praeceptas, scd quas ips ultro mos Iti 2 rant, id est viserant, diearant de destinatant, ut vetiit Noster. q. d. praeter decimas lege pia scriptas ipsi insuper ex deuotione de liberalitate alias addiderunt, quas
MENTA J id ei, coeperunt colligere piimos acu A uos; quae enim prima sunt, quasi sequentium
sunt fundamenta. lta vatabl. Vipκ p ARAR pNT HORREAJsept. Hi ph vixi. itiria, id est exedras siue cubicula, in quibus quasi 'horreis seruarentur primitiae, decutiae , aliaequetes templo oblatae. CcNfEc Tis i N SAN A savcTostvM J Vt Ysas. i . scilicet lini sanctissima, quia eas templo de Deo sanctissimo dedi easti, , primitiae enim no a osserebant ut in Sancto sanctorum, sed ante atrium sacerdotum. simili phias v. s. voeant Acimas sanctestim. id est declinas Deo sanctis eatas, hoe est eoni eratas di oblatas.
3 sup κλJhoe est, praeter pueros trium anno n. quibus quoque sicut de aliis omnibuι. vique ad 'aunum vigesimum praebebantur alimenta,q.d. non tantum malo tibiis, qui templo deletulebant, sed de pueris triennibus, imo anniculis at . in eun is latentibus; quia di semitii, de puellis paruula neeessalia vitae libet alit et a pia est, iubministrabantur 1 ut sacerdotes de Levitae eos alendi cura non distraherentur , sed toti vaearent Deo de templo. Tanta erat terum oblatatum abundantia tanta populi offerenti, liberalitas, tanta Ezechiae tegis prouidentia, pietas de
PER AUROQs d. Erechias sicut prouid ita rixa, in I viii, in Ierusalem agentibus, se& prouidit de annona ii, qui extra Ierusalem per agios de aliis vitas dispersi erant.
SEnna herib invadit Iudaeam: EVA - cum Isaia Deum inuocantile mittit Angelum qui caedit 18o. misia Asf riorum. Euare fugit Sennach rib, re a fili se occiditur. Inae intumescens Tu hi v. 2 q. morbo percutitur, sed ab Isaia curatur. ac pota multa praeclarὸ gesta moritur, ὀ Iuccessorem irlinquit filium impium Manassen. i. Dost quae &huiusmodi veritatem , venis Sennacherib. rex Assyriorum, R- ingrciliis Iudam,Robsedit ciuitates munitas, volens eas capere. z. Quod corne in Lib. II. Paralipom. K k cum
395쪽
391 Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. XXXII.
cum vidisset Ezechias, venisse scilicet Sennacherib , ct totum belli impetum verti
contra Ierusalem. 3. inito cum principibus constio, virisque sortissimis. ut obturarent capita tontium, qui erant extra Vibem: de hoc Gininum decernente senatentia. q. congregauit plurimam multitudinem, & obturaverunt cunctos son.
tes. & riuum qui iluebant in medio te . di otes: Ne veniant reges Assyriorum dc inueniant aquarum abundantiam. Edificauit quoque, agens industrie omnem murum . qui fuerat dissipatus, bc extruxit turres desuper . & sorinsecus at
terum murum : instaurauitque Mello in Ciuitate I auid . & secit uniueis generi, armaturam ct ct peos: 6. constituitque principes bellatorum in exercitu i de
convcrcauit uniuerios in platea portae ciuitatis , ac locutus est ad cor eorum di cens: 7. Viriliter agite, & consortamini : nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, de uniuersina multitudinem , quae est cum CD multo enim plures ii biscum sunt. quam cum illo. 8. Cum illo enim est brachium carneum i nobis cum Dominus Deus noster, tui auxili tot est noster, pugnatque pro nobis. Consor.
latusque est populus huiuscemodi verbis Eetechiae regis iuri . 9. Quae postquam gesta sunt, misit Sennacherib rex Assyriorum seruos suos in Ierusalem ipse enim cum uniuerso exercitu obsidebat Lachis) ad Ezechiam regem Iuda, ct ad omnem populum qui erat in urbe dicens : io. Haec dicit Sennacherib rex Asirriorum: In quo habentes fiduciam sedetis obsessi in Ierusalem l ii. Num Ezechias decipit vos, ut tradat morti in fame de siti. affirmans quod Dominus Deus vester liberet vos de manu regis Assyriorum Z ii. Numquid non est ille Eetechias qui
destruxit excelsa illius, & altaria. ' praecepit ludata lerusalem, dicens : Coramol-tari uno adorabitis.& in ipso combuletis incensum 3 13. An ignoratis quae ego secerim, dc patres mei, cunctis rerrarum populis 3 numquid praeualuerunt dij gentium. omniumque terrarum, liberare regionem suam de manu meat in . Quis est de uniuerss diis gentium quas vastaverunt patres mei, qui potuerit eruere populum suum de manu mea, ut possit etiam Deus vester eruere vos de hac manu γi . Non vos ergo decipiat Eaechias, nec vana persuasione deludat, neque credatis ei. Si enim nullus potuit deus cunctarum gentium atque regnorum liberare populum suum de manu mea, de de manu patrum meorum. Consequenter nec Deus vester poterit eruere vos de manu mea. is. Sed dc alia multa locuti sunt serui' eius contra Dominum Deum, 'contra Ezechiam seruum eius : ir. epistolas
quoque scripsi plenas blasphemiae. in Dominum Deum Israel. de locutus est adue sus eum i Sicut dij gentium caterarum non potuerunt liberare populum suum de' manu sua. se & Deus Ezechia cruere non poterit populum suum de manu ista. 18. Insuper ει clamore magno, lingua ludaica . contra populum qui sedebat in
muris Ierusalem, personabat, ut terreret eos, de caperet ciuitatem. I9. Locutusque est contra Ierusalem, sciit aduersum deos populorum terrae opera manuum
hominum. 2 o. Oraverunt igitur. Ezechias rex , dc lsaias filius Amos prophetes. aduersum hanc blasphemiam . ac vociferati sunt usque in caelum. Σr. Et misit Dominus angelum. qui percussit omnem virum robustum ' bellatorem. Aprincipem exercitus regis Assyriorum: reuersusque est 'cum ignominia in terram suam. Cumque ingressus esset domum dei sui filii qui egressi fuerant de utero eius. interfecerunt eum gladio. 22. Saluauitque Dominus Ezechiam & habitatores Ierusalem de manu Sennacherib regis Assyriorum, de de manu omnium. &praestitit eis quietem per circuitum. 23. Multi etiam deserebant hostias ct sacrificia Dolnino in Ierusalem, & munera i Zechiae regi Iuda: qui exaltatus est post hae coram cunctis gentibus. Σ . In diebus illis aegrotauit Ezechias usque ad mortem, ερ orauit Dominum : exaudi atque eum & dedit ei sgnum. 21. Sed non iuxta beneficia, quae acceperat. retribuit, quia eleuatum est cor eius: ct facta est contra eum ira, ct contra Iudam S: Ierusalem. 26. Humiliatusquo est postea. eo quod exaltatum suisset cor eius, iam ipse . quam habitatores Ierusalem: ct id circo non venit super eos ira Domini in diebus EZechiae. 27. Fuit autem Eze chias diues. & inci tus valde. Se thesauros sibi plurimos congregauit arsenti, de
auri. ' lapidis pretiosi. aromatum. Sc armorum uniuersi generis . .& va torum ma
gni preti j. et 8. Apothecas quoque frumenti, vini, et olei. ' praesepia omnium iumentorum. Caulasque pecorum 29. R urbes aedificauit sibi . habebat quipiape greges Ouium 'armentorum innumerabiles. eo qubd dedisset ei Dominus substantiam multam nimis. 3o. Ipse est Ezechias. qui obturavit superiorem sontem aquarum Gihon . ec auertit eas subter ad Occidentem Vrbis Dauidi in omnibus
396쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. XXXII. 193
omnibus operibus suis sedit prospere quae voluit. 3I. Aitamen in legatione pri licipum Babylonis,qui milia suetant ad eum. ut interrogarent de portento, quod acciderat super terram, dereliquit eum Deus ut tentaretur, ct nota fierent omnia quae erant in cordecius. 32. Reliqua autem sermonum Ezechiae. & misericordiarum eius cripta sunt in visioue Isaia fili j Amos prophetae, de in Libro regum Iuda& lsrael. 3 3. Dormivitque Ezechias cum patribus suis. &sepelierunt eum super sepulchra filiorum David r& celebrauit eius exequias uniuersus Iuda, ct omnes habitatores Ierusalem : regnauitque Manasses filitas eius pro eo.
Hoc caput expli ui Isaiae 36.37.de 38.
' va Nix SENNAcua Ris J q.d. post bete ab Ezechia vetE secta, de a nae uete enarrata. us vo lens probate, exercere de perscete pietatem, utitutem ad confidentiam Erechiae, quam ha- bibat in Deum, peinsist ut veniret sennach lib. ac Iudaeam inuaderet. Rivvu sontem Gihon, vi patet v. 3o.)Qui FLvEa AT iN MEDIO TERRAE J scilieri illius quae adiacebat letosolymae. qd. Ezechias aquas, aeptae se iii in fontem Gihon partim obturavit, uteistia Sennachetib sti connceret, partim per- sodiendo i cm, in puteos vibis auertit, ut ob sissi ludaei habetent aquam ad potum de caeloios usus. Vide dicta Eeeli. 48.is.
Misi et Do Mi Nus ANugivia 1 Hane histo tiam Herodotia, in E utorpe deprauauit dicens Sennacherib AEgyptum inuasse, sed a sacerdote vuleant sugatum per inductos mures, qui aieus de arma Assyriorum cottodebant; nam pro Iudaea supponit AEgyptum, pro Ezechia sacerdotem pro Deo Vulcanum, pio Angelo mutes. Porto Sennache tib ipse in tanta suorum elade solus pene, id λὶs maius es. ait S. Hier. in cap. 3o. Isaiae, visurii per natam mi OH lemantium ora comprimeret, feles , t Immai: Mu, quam paulo ante tontempserat. pharaa a pie in Ietem Eopiis ruatur Nais, vi muss-- pertit : ausi rua fas est. Oportebat hominem puniri graui mina iactuia maximi Eorentissimique exercitu diuitῖatum maxima. rum; quam iacturam non sensisset si momento cum sui, petiisset. potiebat incredibilem apud suos subite ignominiam, euius aut culpa. aut impetitia, ianta strages tegnum potentis sinum peieulisset. Oportebat denique lono illum a-cei biole morte, de modis omnibus exucenda conlumi: multis quippe, ut apparet, gladiorum ictibui confodiendus erat, de a stilis, de in loco A diuinitat conseelato. Ita Sali virnon duNum in hae clade ab Angelo caesum de magis exitu elatum fuisse Rabsacen, utpote in Deum blasphemum , de in Ere. hiam maled eum et portli opimis tot eaesorum Assyliorum spoliis ditati sunt Erechias A l udaei. Fi Di Adramelech ad Sarazai) iura RpE -κvNT EvM OL Oio 3 Causam dat R. Salomon de ex eo Lyran. quod Sennacherib ad placan dos Deos tantae stragis auctores, voluerit cis .immolare hosce duo, filio, di sed illi id iubod ras patrem praeuenerunt ac licearunt. Porro sennacherib accepta elade in ludaea fugit ie-diitque in suam Ninium. . bi saeuiit in Iudaeos, mullosque Oeeidit; adeo ut Tobias eos sepeliens, bonis omnibus exutus mortem fugiendan euaselit, a qua fuga post diei s. Sennacheriba filii, occisus est,quae omnia iacirrant ut Tobiae
sam tradit S. Hier. in Tradit. Eamdemque textu H braeo Tobiae p. i .reseti serarius, ac Genebr. in chronos. Aliam causam afferunt Lyran. de Abul. in lib. 4. Reg. cap. as. q. . se icti sennaeherib Meilum este a duobui filii, senioribus, quoniam pater eis postpositit, Assar Addonem minorem natu successorem regni esse vellet. Cuius electioni, eausam lenit Historia scholastica in amorem quo Sennacherib mattem Aisathaddo C nis piosequebatur.Quae suille putatur causa cutsi idem Roboam, Abiam filium Maacha relis qui, filii, ante tutetit, ut patet a. Paralipome
vetior eertiorque ea ula est, quam arit Theodor. in lib. . Reg.dicens : Quoniam adae sui Deum. qui ipseum sti rabie suerat percitus, ab , vi ex ipse procreari saerans, fait inse horus. Da poκτε, io 3 retrocessionis solis ac m- vij.,.
bie in Horologio Achar, de quo sese egi Isaiae 38.
asses ob idololatriam re scelera vinctinis Babulonem tra utitur, ubi 'nitens ι regno restituitur, in ι cultum remurat. Succerit ei impius filius Amon, M
i. ID Uodecim annorum erat NIanasses cum regnare coepisset. 8c quinquaginta
quinque annis regnauit in Ierusalem. a. Fecit autem malum coram Domino, iuxta abominationes gentium, quas subuertit Dominus coram si
liis Israel: 3, a conuersus instaurauit excelsa. quae demolitus fuerat Ezechias
397쪽
39 Commentaria in Lib II. Paralipomenon. Cap. AXXVI
pater eius: construxit aras Bardina, & secit lucos, ct adorauit omnem militiato cae-h, R coluit eam. q. aediscauit quoque altaria in dCmo Domini, de qua dixe
tat Dominus: Iii ierusalem erit nomen meum in aeternum. 3. AEdificauit autem ea cunei' exercitui caeli, in duobus alii is domus Domini. 6. Transireque fecit filios suos per ignem in Vallebenentioni : obseruabat somnia, sectabatur auaguria, maleticis artibus inseruiebat, habebat secum magos, ct incantatores: mul taque mala operatus est coram Domino, ut irritaret eum. Sculptile quoque δ: conflatile signum posuit in domo Dei. de qua locutus est Deus ad David, ct ad Salomonem filium eius, dicens : In domo hac in Jerusilem. quam elegi de cunctis tribubus Israel, ponam nomen meum in sempiternum. 8. Et m operi non sa-ciam pedem lsiael de terra . quam tradidi patribus eorum : ita dumtaxat si custo dierint facere quae praecepi eis.cunctamque legem ' celemonias, atque iudicia permanum Mobis. 9. Igitur Manasses seduxit Iudam, es habitatores Ierusalem, ut
facerent malum super omncs gentes, quas subuerterat Dominus a facie filiolum Israel. io. Locutusque est Dominus ad eum, es ad populum illius. dc attende re noluerunt. i i. Idcirco superinduxit eis principes exercitus regis Assyriorum et ceperuntque Manassen , de vinctum catenis atque compedibus duxeiunt in Babylonem. iχ. Qui postquam coangustatus est , orauit Dominum Deum suum de egit poenitentiam valde coram Deo patrum suorum. 13. Deprecatus que est eum, de obsecrauit intente :& exaudiuit orationem eius, reduxitque eum
Ieiusalem in regnum suum. ct cognouit Manasses quod Dominus ipse esset Deus. in . Post haec aedificauit murum extra ciuitatem Dauid . ad Occidentem Gihonio convalle, ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel, &exaltavit illum vehementer: constituitque principes exercitus in cunctis ciuitatibus Iuda munitis: i'. ct abstulit deos alienos . & simulacrum de domo Domini. aras quoque, quas fecerat in monte domus Domini. ct in Ierusalem, Se proiecit omnia extra urbem. I 6. Purro instaurauit altare Domini,' immolauit super illud Vi ctimas. de pacifica. ' laudem : p aecepitque Iudae ut seruiret Domino Deo Israel. 17. Attamen Adhuc populus immolabat in excelsis Domino Deo suo. i 8. Re liqua autem gestorum Manasse: ct obsecratio eius ad Deum suum: vel ba quoque Videntium . qui loquebantur ad eum in nomine Domini Dei Israel. continentur in sermonibus regum Israel. I9. Oratio quoque eius & exauditio , de cuncta peecata atque contemptus, loca eriam in quibus aedificauit excelsa , & fecit lucos ct statuas. antequam ageret pinnitentiam, scripta sunt in sermonibus Hoetai. io. Dormivit ergo Manasses cum patribus suis, dc sepelierunt cum in domo sua: re
gna utique pro si ius eius Amon. 2 i. Viginti duorum annorum crat Amon cum regnare coepisset, & duobus annis regnauit in Ierusalem. 22. Fecitque
malum in conspectu Domini, . sciat fecerat Manasses pater si ' cunctis idolis.
quae Manasses fuerat fabricatus, immolauit atque seruiuit. 2 3. Et non est reueritus faciem Domini. sicut reueritus est Manasses pater eius: & multo maiora deli quit. 1 . Cumque coniurassent aduersus cum serui sui, interfecerunt eum in
domo sua. 23. Porro reliqua populi multitudo, ca sis iis , qui Amon percusse rant, constituit regem Iosiam filium eius pro eo:
Solem, Lunam,caeteraque sidera quae quali est hostias pro pace, id est salute tum sua, tum milites Dei ordinata acie incedunt ae pro Deo ' populi) ET LAvDEM J Hebr. V ιιιι, id est
eum opus est pugnant, vibialitque iis hostcs stias euchai istic si in Dei laudem. & gratia-
398쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. XXXIV. 19sC APUT TRIGESIMUM Q VARTV M.
Iosias omnem id miriam succi t. Tei templum cultumque instaurat, arfessus no--uum inter 'Petim re populum Iancit. ac Cto annorum erat Iosias cum regnare coepisset, ' triginta & uno anno re- - gnauit in Ierusalem. 2. Fecitque quod erat tectum in conspectu Domini. Rambulauit in viis David patris sui : non declinauit neque ad dextram,neque ad sinistram. 3. Octauo autem anno regni sui, cum adhuevcsset puer, coepit quaerere Deum patris sui Dauid : & duodecimo anno postquam regnare coeperat, mundavit Iudam de Ierusalem ab excelsis. & lucis, simulacrisque a sculptilibus. Destruxeruntque coram eo aras Baalim .di Sc simulacra, quae superposita fue-r4nt demoliti suapta lucos etiam, & sculptilia succidit atque comminuit. de super tumulos eorum, qui eis immolare consueuerant. fragmenta disperiit. s. Ossa praeterea sacerdotum combussit in altaribus idolorum, mundavitque Iudam ct I rusalem. 6. Sed & in urbibus Manasse. & Ephraim,se Simeon, usque Nephthali, cuncta subuertit. 7. Cumque altaria dissiphsset. dc lucos, ct sculptilia contri-uisset in ituita, cunctaque delubra demolitus eiset de uniuersi terra Israel reuersus est in terusalem. 8. Igitur anno octauodecimo regni sui, mundata iam terra. dcthii mo Dan ini, misit Saphan filium Eseliae, ct Maasiam principem ciuitatis.& Ioha filium loachaz a commentariis , ut instaurarent domum Domini Dei sui. 9. Qui venetunt ad Helciam sacerdotem magnum racceptamque ab eo pecuniam. quae illam fuerat in domum Domini, & quam congregauerant Levitae. & ianitores, de Manasse. A Ephraim, Se uniuersis reliquiis Iliael. ab omni quoque I uda. ct Beniamin, ic habitatoribus Ierusalem. Io. tradiderunt in manibuS eorum qui praeerant operariis in domo Domini. ut instaurarent templum,& infirma quaeque sarcirent. ii. At illi dederunt eam artificibus, ct caementariis, ut emerent l. apides de lapicidinis, ct ligna ad commissuras aedificis di ad contignationem domorum . quas destruxerant reges luda. t 2. Qui fideliter cuncta faciebant. Erantantem praepositi operantium, Iahath & Abdias de filiis Merari. Zaestarias & M sollam de siliis Caath , qui urgebant opus: Omnes Levitae scientes organis canere. 13. Super eos vero, qui ad diuersos usus onera portabant. erant scribae. 8e magistri de Levitis ianitores. I . Cumque esserrent pecuniam, quae illata fuerat in templum Domini, eperit Heleias sacerdos Librum legis Domini per manum Moysi. I s. Et ait ad S phan scribam i Librum legis inueni in domo Domini i Et tradidit ei. i 6. At ille intulit volumen ad regem, ' nuntiauit ei dicens: Omnia quae dedisti in manu seruorum tuorum, ecce Complentur. I7. Α
gentum. quod repertum est in domo Domini, conssauerunt: datumque est praes eiis artificum. R diuersa opera fabricantium. i8. Praeterea tradidit mihi Helcias sacerdos hunc librum. Quem cum rege praesente recitasset. I9. audisse que illa verba legis, scidit vestimenta sua: ΣΟ. dc praecepit Helciae. S: Ah leam
filio Saphan,&Abdon silio Micha. Saphan quoque scribae. & Asiae seruo regis. di
Cens: Σt. Ite. 8e orate Dominum pro me, & pro reliquiis Israel de Iuda, super uniuersis sermonibus Libri istius qui repertus csti magnus enim furor Domini stillauit super nos. eo quod non custodierint patres nostri verba Domini, ut facerent
omnia quae scripta sunt in isto volumine. .i Abiit ergo Helcias. & hi qui si- . mul ii rege missi fuerant. ad oldam prophetidem, uxorem Sellum fili j Thecuath. filii Hasea custodis vestium di quae habitabat in Ierusalem in secunda i& locuti sunt
ei verba quae supra narrauimus. 23. At illa respondit eis i Haec dicit Dominus Deus Inael: Dicite viro. qui misit vos ad me : Ση. Haec dicit Dominus : E ce ego inducam mala super locum istum. ct super habitatores eius cunctaque maledicta quae scripta sunt in Libro hoc. quem legerunt coram rege Iuda. 23. Quia dereliquerunt me, de sacrificauerunt diis alienis , ut me ad iracundiam prouocarent in cunctis operibus manuum sitarum, idcirco stillabit furor meus super locum istum, & non extinguetur. Σ6. Ad regem autem Iuda, qui misit .vos pro Domino deprecando. sic loquimini: Haec dicit Dominus Deus istaei finon 'iaudisti verba voluminis, 27. atque emollitum est cor tuum, &humili tus es
399쪽
39 6 Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. X XXV.
in conspectu Dei, super his quae dicta sunt contra locum hunc. Sc habitatores Ierusalem.reuerit usque faciem meam. scidisti vestimenta tua, & nevisti coram me: ego quoque exaudiui te. dicit Dominus. 28. Iam enim colligam te ad patres tuos, ct intereris in sepulchrum tuum in pace: nsc videbunt oculi tui omne malum. quod ego inducturus sum super locum istum: A super habitatores eius. Retulerunt it*que regi cuncta quae dixerat. 29. At ille conuocatis uniuersis maioribus natu Juda ct serusalem, 3o. ascendit in domum Domini. Vnaque omnes viri Juda A habitatores Ierusalem. Sacerdotes &Levitae, es cunctus populus a minimo usque ad maximum. Quibus audientibus in domo Domini, legit rex omnia verbavo luminis. 3 i. dditans in tribunali suo, percusiit i*dus coram Domino , ut ambularet poli eum. ει custodiret praecepta, ct restimonia. & iustificationes eiu in toto corde suo.&in tota anima sua. faceretque quael cripta sunt in volumine ilialo, quod legerat. 31. Adiurauit quoque super hoc omnes. qui reperti fuerant italerusalem a Beniamin i S: fecerunt habitatores Jeruiatem xta pactum Domini Dei patrum suorum. 33. Abstulit ergo Iosias cunctas abominationes de uniuersis regionibus filiorum Jsrael. ct fecit omnes, Qui residui erant in Israel. serauite Domino Deo suo. Cunctis diebus eius non recesserunt a Domino Deo patrum
suorum. vEM. a. Von Eciuo ANNO, &e.MvND vir IvDAJ A dubium alibi in Iudaea, de ἰn alii, prouin ii, . . L. est mundare coepit; nam mundationem pud Iudaeos pios de doctos extitisse plute, li- hane pertait post sex tonos anno regni sui i8. bros legis . incredibile et go videtur quod non- ut dieitut .. S. nulli aiunt, Omnes libros S. Scitpt. eum templo VEM. c. OssA PR TEREA s AcaRDOTvM idolorum a Chaldaeis Hisse combustos, ae ab Esdri ae
τ Rinus in o LoRvM J lei licet ut eontactu de INFER Ri iri ερvLCHRVMτvvMiN PACEI vix, in. eombustione cadauerum hominum tam impio. Dices Iosias in praelio occisus est a Pharaonerum altaria ipsa eontaminaremur. infamaren- Nechao, ergo non pacificE. sed violenta mor tur di horrori solent, ne quis deinceps in iis . t occubuit, ' i'. pacem non priuatam Iosiae,
victimas idolis immolaret. B sed publieam Rei p. hic intelligi: vivente enim
plar quod a Moyse vel ab alio eo vivo setiptum a valijs gentibu praesertim Babyloni j x, qui it Herat. de in unctuario positum me goo. an- Iam sub Sedecia filio Iosiae funditus e iterunt. nos, ut proptere, maiore deuotione aereptum Hune esse sensum liquet ex sequentibu . bi fiede maiore fructu lectum fuerit. Porio non est se Seript. explicat.
I 0 u telebrat Phasesolemn M uem Tharaoni occurrens, in praelio occiditur summo om-imum luctu, se praecipuὶ Ieremiae. r. CEcit autem Iosias in Ierusalem Phase Domino , quod immolatum est quar xtadecima die mensis primi: x. de constituit Sacerdotes in ossiciis suis. hortatusque est eos ut ministrarent in domo Domini. 3. Levitis quoque . ad
quotum eruditionem omnis Israel sanctificabatur Domino . locutus est, Ponite arcam in Linctuario templi. quod aedificauit Salomon situs David ex Israel. ne quaquam enim eam ultra portabis: nunc autem ministrate Domino Deo ve uro.& populo eius Israel. 4. Et praeparate vos per domos ct cognationes ve
stras, in diuisionibus sngulorum, scut praecepit David rex Isnael, A descripsit Sa
lomon filius eius. s. Et ministrate in sanctuario per familias turmasque Levi ticas. 6. & sanctificati immolate Phase: fratres etiam vestros. ut possint iux ta verba quae locutus est Dominus in manu Moysi sacere. praeparate. 7. De
dii praeterea Iosas omni populo . qui ibi fuerat inuentus in sollemnitate Phase, agnos & haedos de gregibus de reliqui pecoris triginta millia. boum quoque tria
millia, haec de regis uniuersa substantia. 8. Duces quoque eius, sponte quod voverant. Obtulerunt. tam populo, quam Sacerdotibus. de Levitis. Porro Helcias. ct Zacharias. & Iahiel, principes domus Domini. dederunt Sacerdo tibus ad faciendum Phase pecora commixtim duo millia sexcenta, 'boues trecentos. 9. Chonenias autem, & Semeias, etiam Nathanael, fratres eius, nec
400쪽
Commentaria in Lib. II Paralipomenon. Cap. XXXV. 397
non Hasabias, &Iehjel ct i bad, principes Levitarum, dederunt caeteris Le
uuis ua celebrandum I si se quinque millia pec0rum , ct boues quingentos. io. Praeparatumque est mimile tum , ct steterum iacerdUtcs in officio suo: Levitae quoque in turmis, iuxta regis imperium. II. Et immolatum est Phase iasper serumque Saceidotes manu sua sanguinem, ta Levitae detraxerunt pelles tholocauas lorum , ix. ct separauerunt ea ut darent per domus & iamilias singulorum. e osterrentur Domino, sicut scriptis inest in Libro Moysi: de bobus quoque sede runt similiter. 13. assaverunt Phase super ignem. iuxta quod in lege seriptum est ipliciscas vero nostias coxerunt in lebetibus, ct cacabis. N ollis, de testinato di stribuerunt uniueisae plebi: i . sibi autem, & Sacerdotibus postea paraue runt: nam in oblatione holoca ustorum & adipum usque ad noctem sacerdotes sue runt occupati: unde Levitae sibi, Fc sacerdotibus silus Aaron parauerunt nou ssi mis. 13. Porro cantores fili, Asiph stabant in ordine suo , iuxta praeceptum David. de Asaph de Heman. R idithun , prO,laetarum regis Ianitotes vero per portas singulas obfetuabant, ita ut nec punisto quidem discederent a ministerio quam ob rem A fratres eorum Levitae parauerunt eis cibos. I 6. Omnis igitur cultura Domini rite completa cst in die illa, ut iacerent Phase. ct osset rent holo causta super altare Domini, iuxta praeceptum regis Iosiae. 17. Feceruntque si lii Ist .iel, qui rei' rtituerant ibi, Phase in tempore illo, & sollemnitatem arymo rum septem diebus. I S. Non fuit Phase simile huic in istaei a diebus Sarnue lis prophetae: sed nec quisquam de cunctis regibus Israel fecit Phase sicut iosius, ς Sacerdotibus, & Levitis, ct omni Iudae, R Israel qui repertus fuerat , ct habitan tibus in Ierusalem. I9. Octauudecimo anno regni Iosiae hoc Plias e celebra tum est. Σο. Postquam instaurauerat losas templum, ascendit Nechao rex Lygii ad pugnandum in Charcamis iuxta Euphratem : dc processit in occursum eius Iosias. Σi. At ille. m siis ad eum nuntiis, ait : Qxi id mihi A tibi est rex Iuda ὶ non aduersum te hodie venio. sed contra aliam pugno domum. ad quam i me Deus festinato ire praecepit; desine aduersuin Deum iacere . qui mecum est, ne intersciat te. 22. Noluit Iosias reuerti, ed praeparauit co tra eum bellum nec acquievit termonibus Nechao cx ore Dei: verum perrexit ut dimicaret in campo Mageddo. 23. Ibique vulneratus a sagittariis. dixit pueris suis: Edui ite me de praelio quia oppido vulneratus sem. 2q. Qui trai stulerunt eum de curaria in alterum currum . Qui squebatur eum more regio . & asportatae uni eum in Ierusalem, mortuit que est. & sepultus in mausoleo patrum suoruruct uniuersus
Iuda de ierusalem luxerunt eum ret . Ierum ius maxime , cuius omnes omio res atque cantatrices. usque in praesentem diem . lamentatioues super Iosiam re
plicant, te quasi lex riis uitia istauit rcce scriptum fertur in lamentationibus.16. Reliqua autem setorionum Iusta di misericordiarum eius. quae lege praecepta sunt Domini, et r. 'pera quoque illius prima nouissima, scripta sunt in Libro
portabilis, quare dc inceps vos coram arca mi . - ni, inquam. bolocausta a cateias viai