장음표시 사용
381쪽
3 8 Commentaria in Paralipomenon. Ca XXIII.
mi de virtutis qui ripiam stirpe in in regnum restituit, . ixitque i 3 et aianos mi lip- .i J. NOi intilli eum nostio Heroteo Samelio in
rege post mollem sepultus est in sepulchro rog sum. Vndochtorieon Hebr. hoe Ioiadae dat Epitaphῖum do elogium e fretiit Ioiadaphnas a
PQ msessi. sed pi in peni iacet tum iu tri-'. Npt in nr in diu , S. Amoni, tib/ tidos gaitia) bbu Iuua , scilicet e tum qui dispersi erant per It vina natas est, I Iorida qui eam rem rel.Natus tribum Iuda , eiusque coram getebant. Ratio est enim Ioiada sub annum tegni Salomonis 3 seotum est,quod in Catalogo summotum Pon. moitus vel I anno as. Ioas regis Iuda. ita Satis eum, qui extat a. s. t imi qui . V. . i. . cinχ in apud Ioleph i . Am .eap. t i,do' nonaiqetur . . ii .Qvi vh Nivvn Ap .s AasATRvM J in sabba - εὐ- s. Ioiada. Veriam e hi ontion Hebri solada eo - ώ tho vicem hi, o laesae suae ad ser 3 es dum ialoeat in numero lumniρ im pontili uiri Rut- templo inchoetiti sudat enim a sabbatho he
eum momi Pontis beni Λ tri mirim, μοδει tim. di eodem te cuirente illam finiebant. ae in Hibi. Primam sara .t m . de Uulsa er- i ta .. Ri laus itum Liuiliti in . t univEM. I rem. iis est summum pontificem. Accedit ra. iis populi fidelis i oti, ε .gr cvsTo Di As Do Mitio quod ipse regem l pas in regnupi testitue - B is G id est fungatur ossieto suo in atrio domus rit I tegem unxerit . boe autem .erat muni soli Domini,siue templi; scilicet ut si quis tumultus summi Pontis et Rursum, mandata de imperia quae ipse hie dat omnibus sacerdo imus Levitis, totique populo in custo)iendo res e ad templo arguunt eum seisse summum omnium Pontificem. Porto nec loseph. Me nil pl. 1 l Paralip. 6.& i. Esdiae p. a. omne 1 receniet poni isees.s ed aliquos omittit, itam a rege Iosaphat vLque ad Iosiam , quod fuit spatium 138. ann oriatur ex militibus q*os Athalia submiserit ad. occidendum Lia ips eos sistant, impediant α repellant. idei reo enim iusserat v. s, d cens ἰν liquam mutis fit in atrio domat D. ni l puta in
'airto. quod erat quasi templum laicorum, ae in varia minora atria erat diuisum. Voluit enimi Ioiada nouel lum regem puerum, non tantam
Iueuitatum. sed de populi fidelis praesidiis eo riuii, numerant tantum quatuor Pontifices, , muniri, iis quae ei kis aut savi fetet ab Ailia, seisieet Aehitob. Meia oth , sado e de Sellum a. ii ita auia impi si L. ' , 'i l .Hiquorum quinque di bu mi sy. annos langi PORTA surgato Ris I Hre erat porta tem - γ Pontis eatu, quod eu ineredibile. Ioiada etgo e yli, quae dueebat ad tegi, palatium. Dieἰtuis- ct alii nonnulli omissi sunt ,eo quod non esset 1ihi'. quia altior erat regia. ex qua in insitioii
ex Eleaetato ptimo Aaronis filio, cui iure pii - loeo eonstituta per hane portam in templummogenitutae debebatur pontis ratus progeni- ascendebatur, patet 4. Reg. I i. v. 6. dc I9. Eati. Forte etiam Ioiada. ιti de multi alij, i aliud dem porta v. s. vocatur, fundam nini quia in i
habuit nomen. Vnde nonnulli putant eum qui . 1 suo tamentis templi. id est in Mello eiecta. a losepho inter Pontis eos ponitur,voeaturque ita vilesp. p. at 9. hae prae ceteris iussa fuit eu-SMeas. esse Ioiadam. Et sequentegi Ialtim esse st odiri, quia per hanc Athalia ex regia ventura Zachariam filium Ioiada. Zachariam enim pa- etat in templum cum suo milite de satellite. tii Ioiadae in pontii;eatu succisiisse , censent
Io, Rex sub Diada pontifice ritὶ Detim colla, at re mortuo ἀ sectens ad id a. iri μου rorebenses a Zacharia filio 1 adae, eum in atris templi lapidat necat. nare anno sequenti Teus Iudaeam Suris spoliandam tradit, ν Ioas regem per eiusfa
i. CFptem annorum erat Ioas cum regnare coepisset : R quadraginta annis r Ognauit in Ierusalem. nomen matris eius Seba de Berhabee. z. Fecitque quod bonum est coram Domino cunctis diebus Ioiadae sacerdotis. 3. M- cepit autem ei Ioiada uxores duas, e quibus genuit sit os ct filias. 4. Post quae placuit Ioas ut inItauraret domum Domini. s. Congregauitque Sacerdotes, de Levitas. & dixit eis: Egredimini ad ciuitates Iuda, ct colligite de uniuerso Israel pecuniam ad sartatecta templi Dei vestri, per singulos annos, sest in loque hoc facite. Porro Levitae egere negligentius. 6. Vocavitque rex Ioia
382쪽
dam principem, ' dixit ei . Quare ubi non fuit cum, ut CDPirps.Le it mi Wre de luda es de Ierusalem pecuniam, quae convcluta est a Moyse.seruom itini. Yt inferret eam omnis multitudo Israel in tabernaculum testiiri ijdi i 7. Athaiatia emim impii sit Ina, &fiiij eius destri eruntdbmum Dei ct de uniuersis, qui sanctificata tueram in templo Domini ornauerunt fanum Baalim S. Praece piter o rex. & fecerunt aream : po te umque eam iuxta portam d'mus Dolus
ni forinse us. 9. Et a xaedicatum Est in iuda Ateiusalem, si erreni sustuli pretium Domino. quod constituit in ses semus Dei super on seni Hae in ,
terto. u,. Laetatique sunt cuncti pΡncipesia omnis pupulus et Ningi essi con
tulerunt in arcam Domini atque miserunt ua ut impleretur. What . i Cumque tempus esset ut deferrent arcam coram rege per manus Levitarum vi tantenim multam pecuniam ingrediebatur,scriba regis, ct quem pii rus saccidos constituerat: est uti bantque pecuniam quae erat in arca imiro aream stetabant ad locum suum: sicque iaciebam per singulos dies . Miniuetegati ei fili' finita pecunia. it. Quam dederin t rex MQi da his, qui praeerant opelibus
domus Domini, at illi conducebant ex ea caesores lδpidum i 5c quisices operum - snsulorum. ut instaurarem domum Domini; sab Os quoque serri ct aeris,ut quod
cadere cceperat, fulciretur. II. Egeruntque hi qui operabantur industri ei Mobducebatur parietum cicatrix per manus eorum. ac suscitauerunt domum Do mini in statum pristinum. A firmiter eam stare fecerunt. 14. Cumque coma plessent omnia opem,t detulerunt i dam rege M Iosiada reliqua partem peeuaniae ide qua facta sunt vasa templi in mim sterium, de ad holocausta, phialae quoque. Se cetera vasa aureaict a gemea, i dc inesebariur holocausta in domo Do mini iugiter cunctis diebus Ioiadae. I . Senuit autem Ioiada plenus dierum. 3c mortuus est cum csset centum tyiginta annorum: I6. in elieruntque eum in Ciuitate David cum regibus. eo quod secisset bonum cum Israel. 3ccum domo eius. II. Postquam autem obiit ioiada, ii ressi sunt principes Iuda. R adbrauerunt regem; qui delinitus obsequiis eorum. acquievit eis. . - r8. H de . querunt templum Domini Dei patrum suorum , seruieruntque lucis & stultili.
bus. R. eia est ira ςontra Iudam ct Ierusalet' proptςr hoc Pec tum. i9. Mi tebatque eis prophetas ut reuertςremur adi domiq*m, quos pr testantςs illi audire nolobanr. xo. Spiritus itaque dei induis cacharigmflium Ioiadasa. cerdotem. & stςtit in conspectu populi. de dixit ei A: Haec dicit Dominus Deu Quare transgredimini praeceptum Domini, quod vobis non proderit. R detestiquistis Dominum vi derelinqueret vos φ τ . Qui ςongregati aduersus eum. miserunt lapides iuxta regis imperium in atrio domus Dqmin, i laxa. Et non est recordatus Ioas rex misericordiae, quam fecerat Uiada.pater illitis steum. sed interfecit filium eius. Qui cum Ninewtur, ait, videat Dominus , de reqgis h. 13. Cumque euolutus esset annus, ascendit contra eum exercitus Syriae: v it que in Iudam ec Ierusalem. 6c interfecit cunctos principm potali , axque uniues sam praedam miserunt regi in Damascum. 24. Et certe cum per modicus W-nisset numerus Syrorum, tradidit Dominus in manibus eor πιι agnitam in Miri, tudinem, eo quod dereliquissent Dominum Deum patrum suorum si in Ioassust. que ignominosa exercuere iudicia. x . Et abeuntes dimiserunt eum in hin.
guoribus magnis: surrexerunt autem contra eum serui sui. in yitionem sangyini fili j Ioiadae sacerdotis, de occiderunt eum in lectulo suo, & miat est: sepeli runtque eum in Ciuitate David, sed non in sepulchris regum.Ἀ26. Insidiis miro sunt ei. Zabad filius Semmaath Ammanitidis . R Iozabad filius Semarith Moabitidis. 17. Porro si ij eius. ac summae pecuniae quae ad pia sues t sebeo. & instauratio domus Dei, scripta sunt diligentius in Libro regum i tegnauit
autem Amasias filius eius pro eo. I . .
x, et J V. t. seisieet meam innoeentiarii lera iusto ii dicio puniat di viciseatur. Di di probitatem, qua ex ossicio meo eta enim xit hoc gaebarias ex τelo. ius tiae . qui mitroni; ex a regem idola colentem reprehen- spii itus Elia de veteri, esiam nil. At in nouo . Videar patiter regis impietatem di ingra- Chtium de Apostolia liniri, oeeisi non ip
383쪽
3 COmianitaria in Lib. II. Paralipomenon. ' CV XXV.
a. Igintiquinque annorum erat Amasias cum regnare coepisset. ct viginti. i ν noueret annis regnauit in Ierim m. nomen matris et is lGadan de Ieius,lεm. . r itque bonurii incbnspectu Domini: vectimtamen non in coris de net secto. 3 Cumque roboratum sibi vide et imperium, iugulo uit seruos, qui occiderant regem patrem suum, q. sed filios eorum non interiecit. sicut
seriptum est iii Libto legis Mois. ubi piaecepit Dominus dicens: Non occiden. tur patres pro filii ,, nequi si j pro patribus tuis. sed unusquisque in suo peceato
morietur. Congregauit iohar Arnasias ludam, de constituit eos per miliaseribunosque εἰ ctaturiones in uniueiso Iuda st Beniamin: & recensui a viginti antiis supra , inuehitque trecenia millia iuuenum, qui egrederentur ad pugnam, ct tenerent hastam & clypeum. 6. Meroede quoque conduxit de Isiaci centum millia robustorum, centum talentis argenti. 7. Venit autem homo Dei ad illum. & ait to rex. ne egrediarur tecum exercitus Israel: non est enim Do
minus cum Israel B eunetis iiiiii Ephraim: 8. quod si putas in robore exercitus bellaeons stere, superati tela et Deus ab hostibus: Dei quippe est adiuuare. Rin fugam conue tele. 9. Dixitque Amasias ad hominem Deir ereo fiet deceni utri fatenti , qua dedi militibus istae li Et respondit ei homo Dei Habet Dominus unde tibi dare possit multo his plura. io. Separauit itaque Amasas exercitum: cui venerat ad eum ex Ephi m. vi reuerteretur in locum suum: istilli contra Iudam vehementer irati, reuersi sunt in regionem suam. II. Porro
Amasas ron fidenter duxit populum suum, & abiit in Vallem salinarum, percunsitque filios Seir decem millia. xi. Et alia decem millia virorum ceperunt filii Iuda. &adduxerunt ad praeruptum cuiusdam petrae . praecipitaueruntque eos de summos in praeceps. qui uniuersi crepuer'nt. ι 3. At ille exercitus. quem remisserat Amasias ne secum iret ad praelium. diffusus est in ciuitatibus Iuda, a Sama xia usque ad Bethoron. Se intersectis tribus millibus, diripuit praedam magnam,iq. Amasas vero post caedem Idumaeorum. Rallatos deos filiorum Seir. statuit illos in deos sibi, Se adorabat eos. ct illis adolebat incensum. I . Quamobrem iratus Dominus contra Amasam . misit ad illum prophetam, qui dic rei et : Cur adorasti deos, qui non liberauerunt populum suum de manu tua γi6. Cumque hac illi loqueretur, respondit ei: Num consiliarius regis est quie-
384쪽
V commentariam lib. II. Paralipomenon. Cap. XXV.
ste ne interficiam te. Discedensque propheta. Scio. inquit. quod cogitauerit Deus occidere te, quia secisti hoc malum , ct insuper non acquievisti consili meo. . 17. Igit Vr Amasias rex Iuda, inito pessimo consilio, misit ad Ioas filium Ioachaz si iij Iehu. regem Israel, dicens; Vcni, videamus nos mutuo. I 8. At ille remisit nuntios, dicens : Carduus. qui est in Libano. misit ad cedrum Libani.
. diems i Da filiam tuam filio meo uxorem de ecce bestiae, quae erant in silua Libani, transerunt. & conculcauerunt carduum. I9. Dixisti Percussi Edom,& idcirco erigitur cor tuum insuperbiam: ede in domo tua, cur malum aduersum te prὀuocas, ut cadas ct tu, dc Iuda tecum t 2 o. Noluit audire Amasias, eo quoci Domini esset voluntas ut traderetur in manus hostium propter deos E-
doni 11. Ascendit igitur lora rex Israel. & mutuos sibi praebuere conspectus:
Amasias autem rex Iuda crat in Bethsames Iuda; 22. corruitque Iuda coram
Israel. & fugit in tabernacula sua. 23. Porro Amasiam regem Iuda, silium Ioassiij Ioachaz.cepit Ioas rex Israel in Bethsames, ct addux t in Ierusalem destruxit
que murum eius a porta Ephraim usque ad portam anguli, quadringentiscubiatis. 24. Omne quoque aurum, S argentum. ct uniuersa vasa. quae repererat in domo Dei. & apud Obedom. in thesauris etiam domus regiae. nec non & filios obsidum, reduxit in Samariam. 25. Vixit autem Amasis filius Ioas rex Iuda, postquam mortuus est Ioas filius Ioachaz tex lsrael, quindecim annis. 26. Re liqua autem sermonum Amasae priorum dc nouissimorum . scripta sunt in Libro
regum Juda dc Jsrael. χτ. Qui postquam recessit a Domino. tetendemst ei insidias in Jerusalem. Cumque iugisset in Lachis. miserunt, ct interserunt eum ibi. 18. Reportantesque super equos, sepelierunt eum cum patribus suis iii
Ciuitate David. eaput explicui .Reg. i . A
CENTUM TALENTis ARGENτi J Talentum argenti continebat tria mil la siclorum 3rgenteolunt , id est tria millia florenorum, Brabanticorum , quorum quisque eontina quatuot lulios Romanos, siue quattuor Regales Hispan eos. Quare centum talenta ar genti faciunt trecenta millia florenor uis Br bant. quae si in eentum millia Istat litarumhoe pretio conductorum aequalitet distribuas, xuique militi obuenient tres florent Blabanti. ci, sue duodecim Iuli j, quod illo aevo, esim rara esset pecunia, de annona vili pretio , in- ngens erat , inagnae aestimationis. Quare im- metito nonnulli centem haee talenta suisseauit, edm Seripi. expresse dicat ea fuisse argenti. . VERI. 7. VENiT AvTEM MOMO DEi J propheta a Deo missus. Hebr. in Sedet Olam tradunt prophetam hune suisse Amos. qui erat frater
Amasiae regis ac pater Isaiae prophetae, idque probant exi aiae 37. a. ubi S. Hieron. legit ria ψι- filium Amaspropheta , sicque ossin legebatur; licet iam Hebr. Septuag.& Rom.eonstanter legant : ad Umm mirum Amos prophe.
puta vitulos aureos colentibus. Discant hic Reges & principes Christiani non quaerere auxilia piliscipum vel militum haereticorum,Turis carum, aliorumque infidelium , quia s id sa-ciant, Deum habebunt hostem eumque vindi. eem sentient, uti sensit Iosaphat, cuius naues
confregit Deus,eo quod iuncta essent nauibus impii Ochoziae regis Israel eap. 2O. 37. Causam dat noster Salia n. anno.mundi 32 8. num. 6. Nolebat, inquit , Dominus impios de infideles coni ut i eum fidelibes Itaque lieri vitisque seorsim pro mirabili sua μοι
uidentia, faueret, dataque victoriam; . confiunctos tamen non raro tarculit, victosque
.reddidit. Erat los. at eum Achabo 3. Rem 22.eum hieoecisus est, de ille ipsem adiit sitae
discrimen. Erat item eum Ioramo, eum exςrritus sit penὸ enecti, tantum non Moabitatum praeda facti sunt. 4. Reg. 3. Ochozia uiderat Ioramo in Ramoth Galaas, e Moriamus multis vulneribus a Syri affectus est moe . . que rex uterque a Iehu intersectus est 4. Reg. 8.a3. Ergo ne nune quidem eon unctis se affu tutum ait, uno eladem dc interitum vitisque minatur, separatis autem victoriam dedit. Nam mox Amasias victor extitiat contra IdumaeqMde Ioas eontra Amasiam, de letoboam eontra Syros. Denique maluit Deus, & ex Deo Ama. sias rex perdere eentum talenta argenti, imo,b Israelitis dimissis spoliati Iudaeam . ut patet v. 13, qu ui eos in foetetatem belli adinit
plenius .rem gestam enarrantem: cvamo em
385쪽
Co enimnia in Lib II. Paralipomenon. CapXXVI.
on ibo antem ems at mestrari, a i S. Hieron. in Α .ci DERE TE J ac reuera oecidit, ut patet v. a . Tradii Febs igne rem stris ι, De in via aista e- Auchot enim libior. paralip. hoe fine eos coniant, tinerem ver caput lia geret, O itiumse pani- scripsit, vi ex silici piorum tegum, δὲ insiliet iis Detiret. H.ιω- ιοη dam ita praphereia δε- idipῖotum exitu , ofundat Llicitatem regum risi sed quia non aequieuit, hine piopheta li- di iegnorum cons stere in vera religione, .e-h iE & audactet illi denunt ate loque Dei cultu, insilieitatem velo in eius ne
gnusue A arias Teum colimsuperat Philisbeos, Arabes Ammonitasr omissuperbiem volensque tismiama aasilere in templo, a Teo lepra percutitur, idisque regnum admi Erat Aius eius Ioatham. I. Mnis autem populus Iuda, filium eius Oziam annorum sedecim, constituit regem pro Amasia patre suo. x. Ipse aedificavit A ilath, ferestituit eam ditioni Iuda, postquam dormiuit rex eum patribus suis. 3. Sedecim annorum erat Ozias cum regnare ccepisset, Sc quinquaginta duobus annis regnauit in Ieiusalem , nomen matris eius Iechelia de Ierusalem. q. Fecitque quod erat rectum in oculis Domini, iuxta omnia, quae secerat Amasas pater eius. s. Et exquisiuit Dominum in diebus Zachariae intelligentis de videntis Deum scumque requireret Dominum, direxit eum in omnibus. 6. Denique egressus
est. & pugnauit contra Philisthi im, de destruxit murum Geth, & murum Iabniae, murumque Aetoli i et discauit quoque opiida in Azoto, Sin Philisthii m. . Et
adiuuit eum Deus contra Philisthi im, & contra Arabes. qui habitabant in Gurabaal. & contra Ammonitas. 8. Appendebantqhe Ammonitae munera iniae: te diuulgatum est nomen eius usque ad introitum Egγpti propter crebras victorias. 9. Edificavitque Ozias turres in Ierusalem super portam anguli, & super portam vallis, & reliquas in eodem muri latere, firmauitque eas. io. Extruxit etiam turres in solitudine. R effodit cisternas plurimas , eo quod haberet multa pecora, tam in campestribus, quam in eremi vastitate i vineas quoque habuit& vinitores in montibus. Se in carmelo: erat quippe homo agri culturae deditus. I i. Fuit autem exercitus hellatorum eius. qui procedebant ad praelia, sub manu Iehiel scribae, Maasiaeque doctoris. Se sub manu Hananiae. qui erat de ducibus regim .i2. Omnisque numerus principum per familias virorum fortium, duo. rum millium sexcentorum. I 3. Et sub eis uniuersus exercitus. trecentorum &septem millium quingentorum : qui erant apti ad bella ct pro rege contra adue sarios dimicabam. I 4. Praeparauit quoque eis Ozias, id est, cuncto exercitui.
elypeos, se hastas. Sc galeas. R loricas, arcusque & sumias ad iaciendos lapides. 13. ' Et secit in Ierusalem diuers genetis machinas, quas in turribus collocauit.& in angulis murorum, ut mitterent sagittas. de saxa grandia i egressumque est nomen eius proculi, eo quod auxiliaretur ei Dominus . ct corrobora sset illum.1s. Sed cum roboratus esset. eleuatum est cor eius in interitum suum , de neglexit Dominum Deum suum et ingressusque templum Domini adolere voluit incensum super altare thymiamatis. II. Statimque ingressius post eum Aetarias
sacerdos, ct cum eo Sacerdotes Domini octoginta viri sortissimi. 18. rest iterunt regi, citque dixerunt: non est tui ossicij Ozia. ut adoleas incensum Domino. sed sacerdotum. hqς st, filiorum Aaron. qui consecrati sunt ad huiusmodi ministerium t egredere de sanctuario, ne contempseris : quia non reputabitur tibi in gloriam hoc a Domino Deo. I9. Iratusque Ozias, tenens in manu thuribulum. uti adoleret incensum. minabatur Sacerdotibus. Statimque orta est lepra iasronte eius coram Sacerdotibus, in domo Domini super altare thymiamatis. . Cumque respexisset eum Astarius pontifex, Ze omnes reliqui Sacerdotes, eiderunt lepram in fronte eius, de festinato expulerunt eum. S ct ipse pertertitus. accelerauit egredi, coquod sensisset istico plagam Domini. xi. Fuit igitur Ozias rex leprosus usque ad diem mortis suae, A habitauit in domo separata plenus lepra , ob quam ciectus fuerat de domo Domini. Porro Ioa- tham filius eius rexit domum regis. ct iudicabat populum terrae. xi. Re-
386쪽
Commentaria in Lib. II Paralipomen p. Cap. XXVI. 38;
liqua autem sermonum Oetiae priorum & nouissimorum . scripsit Isaias filius Amos propheta. 23. Dormi uitque Ozias cum patribus suis.& pes eiu ut eum in agro regalium sepulchrotum. eo quod esset leprosii, i regnauitque Ioatham si
A rs sivi J lepra enim erat supplicium sacrile- sortim, de eotum qui Pontifici ad sacerdotibul
Dei. Si igitur post mortem patris natus iii Zacharias .i 'iuii hoc tempore si .. ia v. umo iupra ligesimum , natus sit icci iuni isai. 2 mtim Oti aerat resi Virii lith, as luaa Ua fa . Habuisse videtur ii e Zi salia, Diues όiine i lito Abiam, quae nupsit legi Aeliaet , quinuit Ereeti am legem, quod etiam iri eutivi Ai m affirmat Hieronymus, nec repugnat aetas
Nullum imito propheticuim eius seripuim : Deum ob psccat uox in peii, cui bonuisti pes tu ro qui legi tui penultimus in mininibus η n 'ris cuni plerant, Iijuailla ludaeos sui ora
laedi domui iusticanae . tumbus ad eustodiuiti quo de 'Mntigit telia motii, , de quo . simo sugum fruetitumque de agrorum instruetae cap. r. i. Vetum H dici nequit; mam t.ins fide in quibus reponuntur agrorum si uetus, de pe- 'i dum natus x at Ioatham. qui patre Osatile-.eora stat i tui, quae alibi ca lina itunturiste pra pereulin gubernavit D gnum. Nam iis Chii stui discutiebat per niec . 5: ior a d tham nauseu . 'no, as. Otia, id patet cx eodpet rusticorum villas de pagos, praedicans reg- quod patre moriente anno te ni uer. l. ath
us T coR Eius ira iNTs Riτ M sv vra , vir cuisum anno intii sui 49 quoiatu es I. iba NLuLExi T Dotiis vla Daura ivvti J 'H ee mo n. iiis. Ac x eodem Maila heu ita uturi a veiba D. Chrysostom. homilia 3. de vel bis mortuu ei M. Fauei Abul qui Oriam qua tu, liaiae,expendens. notat, in iis non solum Oziae vel quinque anno, lepiosum vitiisse te et ' po istis ibi am, sed etiam superbiae causam indica. C ros Hieron .in L paral a , . ait Oii Odii alii ei, iali. C , inquit, νοιο arua est, seu ut legit ipse et percussum eo anno quo mortuus est . qui fuit Peecauit OEias dupliciter; prictim reos e is, elitia: tim e i tot erus : ut nimia potentia, nimiam genuille superbiam osse odearetur. N rebar, inquit nempe rex o
uicta Idumaea animo, sumpsit ;nsole tes de fatuos prouocando ad bellum rigem lsi aesti, ideoque victus, captus de spoliatus esῶ ite de A. Dila, filius eius ex victo is tot hostium iniu-mescens, sacerdotale munus sibi ai toga ie piae- sumpst, uoluitque Deo adolete thymiama; sed nillico a Deo humiliatus regno de tegia pulsus, ob lepiam infelicem usque ad αἰ item traxit spituum. NON EsT Tvi cνε icti Oeti J Audi s Cht ysost homil de vel bis Isaiae e pia , inquit. Iber
ire o. quod ausus sit ingredi Sanctum. quod o li, iacet dotibu, ingredi l cbat. Secundo. quod adoleue it thymia ita quali saeerdos, cum esset laicui, ae pontifici obliventi comminatui si mollem, i ait Ioseph. quia ergo inuasit f. eeidolium,idei, coamisit test num pet lepram rptima tamen sententia quod scilicei lepra pei-cissus sit anno a . regni sui probabili, , est vii
ostendi Amos i. i. potuit enim regnum administiati per optimates, donee Ioatham nascetetur de adolesceret. Discani lite rege, non Invadere iura pontis eum de sacerdotum ne a Deo percutiant ut,vti pereullus est Urias e qua de te passim exempla funesta suggerit Baron. in suis Annalibus. REL: QvA AvTsu sERMONUM Ozi , vaxs. aa.dec. sc Ripsim lsAias 3 Historia hie Isaiae temporum iniuria interiit. Nam in prophetiabis tantum Oziae meminit, scilicet cap. 6. i. iam citato,& e. 3 4 18. ubi Philisthaeos ob moitem Oditae domitolii sui exultantes compescens: Ne inquit teris plat haea omnia iv,quoniam tam
387쪽
38 Commentariain lib. I I. Paralipomenon. Cap. XX u
oetiae dironepos, qui tanto aer os vos eruciabit, A sorito ceterorum separantur elepra enim
quanio aerius cruciat morsis teguli, quam eo lubii.
pios enim, uti in vita , se ac in morte a concadaueia inscii ct consumit. Hae est quinia O ae saetidotii in inuad.ntis poena quod cxtia sepulchra regum, iuxta iamen illa, sepultus st, siue extra vitam, sue in vita, puta in silati ciuitate David.
oatham pius G Ammisitis triumphat, ei μα μηηu-m v GPὶ ndicit Modii ti implui suus Acbah a. ' Igintiquinque annorum eiat Ioatham cum regnare coepisset. A sedecim V annis regnauit in te rusalem : nomen matris eius Ierusa filia Sadoc. Σ. F citque quod tectum erat coram Domino , iuxta omnia quae fecerat Ozias pater suus. excepto quod non est ingrciliis templum Domini. ct adhuc populus delinquebat. 3. Ipse aedificauit portam domus Domini excelsam . A in muro Ophel multa construxit. n. . Vrbes quoque aedificauit in montibus Iuda . ct in saltibus castella & turres. s. ipse pugnauit contra regem filiorum Ammon. & vicit eos. dederuntque ei fili j Ammon in tempore illo centum talenta argenti, & decem millia cotos tritici, ac totidem coros hordei: haec ei praebuerunt silij Ammon. in anno secundo & tertio. 6. Corroboratusque est Ioatham, eo quod direxisset vias suas coram Domino Deo suo. 7. R eliqua autem sermonum Ioatham, & omne pugnae eius. dc opera. scripta sunt in Libro rogum Israel & luda. 8. Viginti quinque annorum erat cum regnare coepisset, cladecim annis regnauit in terusalem. 9. Dormivitque Ioatham cum pauibus suis. ct sepelierunt eum in Ciuitate David : & regnauit Achaz filius eius pro
miama vii secerat pater eius Ozias,q.d. Ioatham imitatus est patrii pietatem, at non temeritatem qua adoleuit incensum,quod erat munus sacerdotum. ET Aouuc PoPvLvs DELiNQv EsATImo te solito laetificando in exeelss. Inueteratum fuit hoe malum & commune populi.quare Ioatham veritus eius offensam ct rebelli nem illud austrie ausus non filii. Ioseph. lib. 9.C. ii. hoe Ioathamo dat elogium: Nullari ut μι d fuit erra Drumpis, is to erga ha ui, ar rop.
3,Mὶ scilicet Orientalem per quam astonte B erat introitus intemplum, quae erat pi Ha d
celsissima. ET 1M Musto OruatJ erat haee turris in J rusalem adeo excelsa, ut in eulmine eius aspiciendo ealigarent oeuli. O MI en;m Hebr. Ggnificat caliginem. vide dicta Isaiae 32.1 Audi Adii hom. in deseri; . Ierusalem num. ss Ophel quam Iosephus Ophlam nominat, erat turris enormi altitudine, quasi nubi caput insistens, atque arx munita , firmo muro cincta, templo propinqua , extra murum tamen, qui habitationem sacerdotum elaudebat. In huius muro Ioatham rex multa con icia xit. Atque Manasses eousque vibis n utos reparauit. Iahic habitabant Nathinaei. In hanc fugiens Manahemus tyrannus eaptus est & occi ius. Hanc eandem Titi milites combusserunt.
388쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. Cap. XXVIII. 381
CAPUT VIGESIMUM OCTA V V M.fYNOPSIS CAPITIS.
OB irilis restes ra Arbaa Deus Iudaeam diripiendam tradit i. oris. 2. Urairitis, qvii ex Iuda ceciderunt Iet O. millia belutorum, sed praedam monente propheta remiserunt. 3. Idumaeis. q. Num M . Impio Artaxsuccedit pius Alius Eqe
I. IIginti annorum erat Achaz cum regnare coepisset: & sedecim annis reg-' nauit in Ierusalem: non fecit rectum in conspectu Domini sieut David pater eius: Σ. sed ambulauit in viis regum Israel, insuper & statuas fudit Baalim. 3. Ipse est, qui adoleuit incensum in Vallebenennom. &lustrauit filios suos in igne, iuxta ritum gentium, quas interfecit Dominus in aduentu filiorum Israel. q. Sacrificabat quoque, & thymiama succendebat in excelsi , ct in collibus. Riub omni ligno frondoso. 3. Tradiditque eum Dominus Deus eius in manu regis Syriae. qui percussit eum. magnamque praedam cepit de eius imperio, ct adduxit in Damascum : manibus quoque regis lirael traditus est , & percussus placa grandi. 6. Occiditque Phacee filius Romeliae, de Iuda centum viginti millia in die uno, omnes viros bellatores: eo qubd reliquissent Dominum Deum patrum suorum. 7. Eodem tempore occidit Zechri , vir potens ex Ephraim, Maasiam filium regis. & Ezricam ducem domus eius. Elcanam quoque secundum a rege. 8. Ceperuntque fili j Israel de fratribus suis ducenta millia mulierum, puerorum. N puellarum,dc infinitam praedam: pertuleruntque eam in Samariam. 9. Ea tempestate erat ibi propheta Domini. nomine Obed i qui egressus obuiam exercitui venienti in Samariam, dixit eis: Ecce iratus Dominus Deus patrum vestrorum contra Iuda, tradidit eos in manibus vestris. & occidistis eos atrociter. ita ut ad caelum pertingeret vestra crudelitas. Io. Insuper filios Iuda& Ieiusalem vultis vobis subiicere in seruos & ancillas, quod nequaquam facto opus est : peccastis enim super hoc Domino Deo vestro. Ir. Sed audite consilium meum. & reducite captiuos, quos adduxistis de fratribus vestris, quia magnus suror Domini imminet vobis. ix. Steterunt itaque viri de principibus filiorum Ephraim, Azarias filius Iohanan. Barachias filius Mosollamoth, Erechias filius Sellum, ct Amasa filius Adali, contra eos qui veniebant de praelio, I 3. &dixerunt eis : Non introducetis huc captiuos: ne peccemus Domino. Quare vultis adiicere super peccata nostra , de vetera cumulare delicta grande quippe peccatum est, ct ira furoris Domini imminet super Israel. I . Dimiseruntque viri bellatores praedam. ct uniuersa quae ceperant, coram principibus, ct omni multitudine. I . Steteruntque viri, quos supra memorauimus, & appiehendentes
captiuos, omnesque qui nudi erant, vestierunt de spoliis: cumque vestissent eos. ct calceassent, ct resecissent cibo ac potu . unxissentque propter laborem. & adhi. buissent eis curam : quicumque ambulare non poterant. & erant imbecillo corpore, imposuerunt eos iumentis , ct adduxerunt Iericho Ciuitatem palmarum ad fratres eorum, ipsique reuersi sunt in Samariam. I 6. Tempore illo misit rex Achaz ad regem Assyriorum postulans auxilium. I T. Veneruntque Id maei ct percusserunt multos ex Iuda, ct ceperunt praedam magnam. I 8. Philisthi im quoque disi usi sunt per urbes campestres, ct ad Meridiem Iuda . ceperuntque Bethsames, ct Aialon, & Gaderoth. Socho quoque . R Thamnan. ScGamZo. cum viculis suis, &habitauerunt m eis. I9. Humiliaverat enim Dominus Iudam propter Acha et regem Iuda. eoquω nudasset eum auxilio, ct contemptui habuisset Dominum. ΣΟ. Adduxitque contra eum Thelgathphalnasar regem Assyriorum, qui Masilixit eum . Se nullo resistente vastavit. Σi. Igitur Achaa, spoliata domo Domini. & domo regum , ac principum, dedit regi Assyriorum munera , ta tamen nihil ei profuit. 12. insuper di tempore angustiae suae auxit contemptum in Dominum, ip e per se rex AchaZ. Σ3. immolauit diis
Damasci victimas percussoribus suis, a dixit: Dij tegum Syriae auxiliantur eis. Cornelan Lib. II. Paralipom. Kk quos
389쪽
386 Comutenturia in Lib. II. Paralipomenon. Cap. XXIX.
quos ego placabo hostiis. & aderunt mihi. cum econtrario ipsi fuerint ruinae ei &uniuerso lsrael. 14. Di teptis itaque Achaχ omnibus vas, domus Dei. atque contractis clausit ianuas terit pli Dei, dei cit sibi altaria in uniuersis angulis letusalem. 23. in omnibus quoque urbibus luda extruxit aras ad cremandum thus. atque ad iracundiam.prouocauit potvinum I cum patrum suorum. 16. Reliqua autem sermonuiti eius,' omnium Operum sumum priorum & nouissimo tum. seripta sunt in Libro regum Iuda & lsrael. 27. Dormivitque Achaχ cum patribus suis. de sepelierunt eum in ciuitate Ierulalcm: neque enim receperunt
eum in sepulchra regum lsrael. Regnauitque Dechias filius eius pro eo. I IOς ς pin explicui 4. Reg i 6.
Vsκs. s. I FGissae Ri J Fuit hie Rasin , quia Deo
creatus est lex , , t esset flagellum tegni luda, iusque idola ct schsera castigaret.
ET Rapaci,sstit citio 3 vide hic insignem Israelitatum in ludaeorum.licet hostium suorum, captiuos humanitatem di misericordiam, omnibu, Chiistianorum plineipibus ct ducibus
proposiam,vt eam imitentui. Sic enim vieissim Dei miselieoidiam in se prouorabunt,s in hostes a se ea pios snt clem ni si nimirumst mentia plus potest, quam violentia. ut aiebat Antigo. nus rex Maced. apud plutaret, . in Apophteg. adeo ut Darius optaiit Alexandri Magni et mentiam. vique is licet hostis.sibi in regno sue- ei deici. Sie in hostes elementes suete Iuliu,Cae sar, Augustus. Vespasianus.Titus, Autelianus. A lutioi uir Dus DAMAsCl vicTiNas pER- Vaas. ax
statiJ Dii enim hi elant daemones,qui non niss nocete sudent is laesi, id est populo sileti.
Simili, filii stultitia Roma notum Gentilium, qui hostium suorum Deos inuocabant, ut euoia eati a terra hostili Romam eommigrarent, ac Romani, vilicii iam de hos ibus datent, vii te-M seit S. August. lib. . de civit. CL vs T iAMvAs TEMphia vi nemo in eo Deum adorate eique laci thcare posit; sed omnes cogerentur ire ad sana idolotum di Deo tum suorum. ad eos inuocandum Fuit haee ma
lilia di nequitia Achaet insignis , quam nemo alius partasse legitur.
C AEthias vel cultum I patre AchaxIublatrem restituit. υnd cum Gerydotibus. Le uitis re cantoribus, ac plurimu Uictimis Teum honorat. I. IGitur ETechias regnare coepit, cum viginti quinque esset annorum, & vigin- nouem annis regnauit in Ierusalem : nomen matris eius Abia . silia Zachariae. 2. Fecitque quod crat placitum in conspectu Domini, iuxta omnia quae secerat D.iuid pater eius. X. Ipse anno & mense primo regni sui, aperuit valvas domus Domini, a instaurauit eas: η. adduxitque Sacerdotes atque Levitas ,& congregauit eos in plateam Orientalem. 3. Dixitque ad eos: Audite me Levitae. deianistificamini, mundate domum Domini Dei patrum vestro. rum . ct auferte omnem immunditiam de sanctuario. 6. Peccauerunt patres nostri, & secerunt malum in conspectu Domini Dei nostri, derelinquentes eum iauerterunt facies suas a tabernaculo Domini. & praebuerunt dorsum. T. Clauserunt ostia, quae erant in porticu, R extinxerunt lucernas , incensumque noti
adoleverunt. & holocausta non obtulerunt in sanctuario Deo Israel. 8. Concitatus est itaque furor Domini super Iudam & Ierusalem, tradiditque eos in commotionem, bd in interitum, & in sibilum sicut ipsi cernitis oculis vestris. 9. En, cortuerunt patres nostri gladiis: si ij nostri, ct filiae nostiae, de coniuges captiua ductae sunt. propter hoc scelus. io. Nunc ergo placet mihi ut ineamus foedus cum Domino Deo Israel. & auertet a nobis furorem irae suae. ii. Fili j mei nolite negligere . vos clegit Dominus ut stetis coram eo, & ministretis illi, colatis
que eum. δ cremetis ei incensum. I 1. Surrexerunt ergo Levitae: Mahath fi
lius Amasai, & loel filius Matiae, de silijs Caath : Potro de filiis Merari, Cis filius
390쪽
Commentaria in Lib. II. Paralipomenon. 'Cap. XXII. 387
Abdi. 5: Ararias silii Ialaleel. De filiis autem Gersom, Ioah filius Zemma, & Eden stius Ioah. 13. At vero de filiis Elisaphan, Saturi. dc Saltiel. De sius quoque Asaph. Zacharias,&Mathanias: i . Necnon desiliis Heman. Iahiel. de Semei: Sed & de filiis Idithun, Semeias , ct iniel. is. Congregaueruntque fratres suos. de sanctificati sum. ct ingressi sunt iuxta mandatum regis & imperium Domini, ut expiarent domum Dei. I 6. sacerdotes quoque ingressi templum Domini vi sanctificarent illud, extulerunt omnem immunditiam, quam intro re pererant in vestibulo domus Domini, quam tulerunt Levitae, ct asportauerunt ad torrentem Cedron foras. 17. Coeperunt autem prima die mensis primi mundare, ct in die octauo eiusdem mensis ingressi sunt porticum templi Domini, expiaueruntque templum diebus octo . Z in die sextadecima mensis eiusdem quod coeperant impleuerunt. 18. Ingressi quoque sunt ad Ezechiam regem. & dixe runt ei: Sanctificauimus Omnem domum Domini. ct altare holocausti. vasaque eius, necnon & mensam propositionis cum omnibus vasis suis. I9. cunctam que templi suppellectilem, quam polluerat rex Achaz in regno suo, postquam praeuaricatus est :& ecce exposita sunt omnia coram altare Domini. 2 o. Consur gensque di luculd Ezechias rex, adunavit omnes principes ciuitatis. Se ascendit in domum Domini: α i. obtuleruntque simul tauros septem, de arietes septem. agno; septem, & hircos septem pro peccato. pro regno, pro sanctuario, pro Iuda, dixitque sacerdotibus filiis Aaron ut ossertent super altate Domini. Q. Mactauerunt igitur tauros. ct susceperunt sanguinem sacerdotes, &fuderunt illum super altare, mactauerunt etiam arietes. & illorum sanguinem super altare fuderunt. immolaveruntque agnos. ct fuderunt super altare sanguinem. 23. Applicuerunt hircos pro peccato, corum rege ic uniuersa multitudine imposueruntque manus suas super eos: 24. ct immolaverunt illos Sacerdotes . ct asperserunt san guinem eorum coram altare pro piaculo uniuers Israelis : pro omni quippe Israel praeceperat rex ut holocaustum fieret. &pro peccato. 23. Constituit quippe Levitas in domo Domini, cum cymbalis, ec psalteriis. ct citharis, secundum dispo
stionem David regis, ct Gad Videntis. dc Nathan prophetae: si auidem Domitii
praeceptum suit. per manum prophetarum eius. 26. Steteruntque Levitae te nentes organa Dauid,' Sacerdotes tubas. 27. Et iussit Ezechias ut osset rent holocausta super altare : cumque Osterrentur holocausta, coeperunt laudes canere
Domino, ct clangere tubis, atque in diuersis organis, quae Dauid rex Israel praeparrauerat. concrepare. 28. Omni autem turba adorante , cantores. & ij qui tenebam tubas, erant in ollicio suo. donec compleretur holocaustum. 29. Cumque finita esset oblatio, incuruatus est rex, dc omnes qui erant cum eo, ct ador uerunt. 3o. Praecepitque Ezechias ct principes Levitis, ut laudarent Domi num sermonibus David. A Asaph Videntis: qui laudauerunt eum magna laetitia':& incuruato genu adorauerunt. 3 i. EZechias autem etiam haec audi dit i Implestis imamis vestras Domino. acceὸ ite, ct osserte victimas.& laudes in domo Domini. Obtulit ergo uniuersa multitudo hostias, ct laudes, ct holocausta. mente deuota. 3 2. Porro numerus holocaustorum, quiae obtulit multitudo, hic suit Tati ros septuaginta, arietes centum , agnos ducentos. 33. Sanctificauerumque Domino boues sexcent's, de oves tria millia. 3q. Sacerdotes vero pauci erant. neeptinerant sui licere ut pelles holocaustorum 4etraherent: unde de Levitae tres eorurn adiuueruiit eos, donec impleretur opus, ct histificarentur antistites Levitae quippe faciliori ritu sanctis cantur, quam sacerdotes. 3 . Fuerunt ergo holocausta plurima, adipes pacificorum a libamina holocaustorum com pletus est eultus domus Domini. 3 c.' aetatusque est Ezechias. & omnis p pulus. eo quod ministerium Domini esset expletum .' De repente quippe hoc fieri
Ioas rex Iudae.14.2i. Abia ergo filia huius iu- sa esset portae Orientali templi. nioris Zachariae. qui Oziam regem in veli Dei VT Ex ARENT DOMvra Dotii stJ puta ise ultu eontinuit de quo ς 26. x fuit uxor Athrai trium fac idolum, quod eorum erat templum,
de te . cchiae quae eiuni in omni phials ham ithsanctum nemini ingredi fas erat re a a V limore erudiuit, ideoque hie nominatur, sacetaoti, s ut in Sanctum sanctorum soli vi indlaetut Eaeehiam suam virtutem & aelum Pontifici. Vnde & hle soli sacerdote, asserun-Gymian M. II. Paralipom. Kk a tut