장음표시 사용
81쪽
3 Commentaria in librum II. Regum. Cap. XXL
- tur. Mox vers. 13. quatuor Tauidis contra ni haeos besta recen entur. I. UActa est quoque sames in diebus David tribus annis iugiter: ct consuluit David oraculum Domini. Dixitque Dominus et Propter Saul, di domum eius sanguinum, quia occidit Gabaonitas. Σ. Vocatis ergo Gabaonitis rex dixit ad eos. Porro Gabaonitae non erant de si ijs Israel, seu reliquiae Amorrhmium et si iij quippe lsrael iurauerant eis . Se voluit Saul percutere eos Zelo . quasi pio silijs Israel de Iuda.) 3. Dixit ergo Dauidad Gabaonitas: Quid tactam vobis λ ct quod erit vestri piaculum , ut benedicatis hereditati Dominit '. Dixeruntque ei Gabaonitae : Non est nobis super argento ct auro quaestio, ted contra Saul . 3c colatra domum eius t neque volumus ut interficiatur homo de Israel. Ad quos rex a r : Quid ergo vultis ut iaciam vobis3 3. Qui dixerunt regi: Virum qui attriuit nos & oppressi inique . ita delete debemus, ut. ne unus quidem residuus si de stirpe eius in cunctis finibus Israel. 6. Dentur nobis septem viri de silijs eius, ut crucifigamus eos Dori ino in Gabaa Saul , quondam electi Domini. Et ait rex. Ego dabo. 7. Pepercitque rex Miphiboseth filio Ionathae silij Saul, protinter iusiurandum Domini, quod fuerat inter David S inter lonathan filium Saul. 8. Tulit itaque rex duos filios Raspha filiae Aia , quos peperit Sauli, Armoni. dc Miphiboseth i & quinque filios Michol filiae Saul. quos genuerat Hadi teli filio Bel Zellai.qui fuit de Molathi. 9. & dedit eos in manus Gabaonitarum: qui crucifixerunt eos in monte coram Diomino i & ceciderunt hi septem , simul occisi in diebus mestis primis . incipiente mcssione hordei. Io. Tollens autem Respha filia Aia cilicium. substrauit sibi supra petram, ab initio messis, donec stillaret aqua super eos de caelo i ct non dimisit aves lacerare eos per diem . neque bestias per noctem. I i. Et nuntiata sunt David quae fecerat Respha . filia Aia. concubina Saul. Ir. Et abi x David. ct tulit ossa Saul , ' ossia Ionatha silij eius a viris Iabes Galaad : qui furati fuerant ea de platea Bethsan , in qua suspenderant eos Philisthjm cum interfecissent Saul in Gelboe: i 3. & asportauit inde ossa saul, de ossa Ionathae fili j eius; ct colligentes ossa eorum qui astixi suerant, I sepelierunt ea cum ossibus Saul ct Ionathae filii eius in Terra Beniamin, in latere . insepulchro Cis patris eius: seceruntque omnia . quae praeceperat rex , ἴc re prinpitiatus est Deus terrae post haec. is. Factum est autem rursum praelium Phili-silii norum aduersum Israel, S descendit Dauid . & serui eius cum eo . ct pugnabant contra Philisthi jm. Desciente autem David. 16. Iesbibenob. qui fuit degenerea rapha , cuius sertum hastae trecentas unesas appendebat , & accinctus crat ense nouo , nisus est pcrcutere David. i . Prasidioque ei fuit Abisai filius Sarviae . & percussum Philisthaeum interfecit. Tunc iurauerunt viri Dauid . dicentes: Iam non egredieris nobiscum in bellum , ne extinquas lucernam Israel. I 8. Secundum quoque bellum suit in Gob contra Philisthaeos: tunc percussit sobocat de Husati, Saph de stirpe arapha de genere gigantum. I9. Tertium quoque fuit bellum in Gob contra Philisthaeos . in quo percussit Adeodatus filius salius polymitarius Bethlehemites Goliath Getheum . cuius hastile hastae erat quasi l icitatorium texentium. 1 o. Quartum bellum fuit in Geth : in quo virluit excelsus. qui senos in manibus pedibusque habebat digitos . id est. viginti quatuor, R erat de origine arapha. H. Et blasphemavit Israel: percussit autem eum Ionathan filius Samaa fratris David. 22. Hi quatuor nati sunt de arapha in Geth, re ceciderunt in manu David, de seruorum eius.
FAcτε εστ uvoqvE FAMεs DIE. avs D Avin TR invs ANNisJ Imrvisit Deus hane famem toti Israeli . quia lex eius Saul Gabaonitas iniquὸ oeciderat. Rex autem est publica inisona, & temp. repraesentat. Quod Α ergo rex peceat. boe resp. peeeat; ideoque publicum regis peceatum publica fame eustigauit
Mini J per Sadoc, vel Abiathar Pontistem,
82쪽
BAONietas J q.d. Fames haec immissa est in peenam peccati, eo quod Saul eiusque similia multum sanguinem iniuste essu detit. Hinc peccatumhoe sanguine expiandum erit . ac familia cccs-dcns erit occidenda. Filii quippκ IsRAEI Iosue de principe, H braorum , ut dictum est lo e 9 ivx v ERANT Eisa se eos, licet Amorrhaeos, non occisuros; sed in s in temp. admissuros, ut aquatores de
io , Qv si ναο ν litis lixa et L ET ivnA 32elti, hie Saυl siit, quod vellet Gabaaonitarum domus, xii os re praedia adiicere tribui I da emetisque tribubus, quibus a Deo assieni Bia erant i quasi Iosue eontra legem I tu istum Dei Gabaoniti, pepereisset, itaque Iudae de Iudaei, hereditatem eis a Deo datam ademisset. Sed insipien, di stultui suit hie ritus, tum quia erat eontia fidem Gabaonitii a Iosue de He braeis datam; tum quia Gabaonitae in coloniam aeque ae religionem ct fidem Hebraeorum sponte transibant, quibus proinde Deus volebat micis tum quia Gabaonitae oppida de praedia iba cesserant Hebraeis, eorumque erant serui, atque hae seruitute vitam ab eis redemerant,
ut di, i Iosue s. Quare in hoe zelo Saulis verum suit istud: Drumam ias, summa ιαι M. Porrhesim Saul occidei et Gabaonitas, Dauid eum
ea. t g Aluus nin pariabit iniquitatem pueria, sed antisma qua nitans it .i a morietur. Nullus enim princeps vel rex potest filium eondemnate ad moristem propter peceatum patiis solius a unde id nullo sdelium ti ibunali filius pro patre occiditur. Dico fidelium . nam apud itis deles de barbaros i vii apud lapones patre peccante non solum ipse . sed a filii eius plectuntur. Qua te postulatio hie Gabaonitatum aliquid habet tan- cotis . vindicta & furori, inlotentis . baibat; Ae Turciei t niti di ea, ipsos non ei se . sed ea Dci instinctu. id postulasse . idque innuit ut vers. 9.
ex patie Dei iussa at sancta fuit hae postulatio. Deus enim idcirco famem hanc iminis rat istaeli, ut pro peceati Saulis piaculo occiderent ut eiusdem poster a eum ipse Saul iam ui pote mot- tuus plecti de occidi non posset. Deus enim omnium tam nocentum quam innocentum .itae demotiis est Dominus, quare potest patres notetites punite in filii, innocentioli, iuxta illud Deuter. s. s. reto sum Dominus D us rum. Ditis amoti-ιν Septua. Diste ) reddens intiliaratem pirum sa-ρ ν Aios is uritiam O luariam generationem. vide
ibi dicta. Deus ergo volebat hie plectere Saulem in Cur filiis, multis de causis. pi ima est, ut ostendetet fouintd in s bi dispi eeret oppresso paupeium stigieti, latebat in sylvis ci antris, de s soliὸ id e Gabaonitatum facta a Saule, & violario iura- a.
o 1 CL r.- . L .:-- menti eis a Iosue praestiti: Ostenderet inquam,
per publicum de intime supplicium postero. ium Saulis, nimii hin eos elucis gendo. secvn- siauadrida , ut indicaret, quam profundum in satilem odium concepisset , utpote euius stirpem fondi-tti vellet excindi, ut iure dixe iit Niphibos ei lir Nervi enim ait Lmus porti mei nisi mrri Aasaia D mina Deo. Tertia , ut daret exemplum suturis Tra Iris reulis quo paties a sui caelisa de leeleribus eo-
hiberet ; q. d. Quod feci Sauli hosti meo, eius familiam extindendo , hoe saeiam euilibet legi, pi incipi . de priuato , ut, si ipse me ossendat. non sol sim ipsum. sed eius stio, possetosque omnes a Tigam de dispeidam i vii hoe sieulo saepe factum vidimus: Deum sei licet ob peceata parentum antiquissimai de nobilissima, sami posea testiuit, sbi persuasit intuitae huie morae Sauli, de filiorum fuisse sati, fictum: unde devitet ore satisfactione non cogitauit e donec Deus pacato iam eius regno illam ab eo hoe loco exegit.Quare miniis recie Lyran. de Abulen. censent hane samem in diebus Dauidis contigisse, eo quod ipse iniustitiam hane Saulii non
castigasset. v T BENEDichris HEREDiTATi Dotii Ni J Vt stilitet bene pie emini Israeli, itaque Deus ab eo aueitat famem triennalem, quam eidem propter vos induxit: V καM Saulem uri ATTRiviT Nos ET
ra si v Nouem supere iant e stipe saulis, selli ci Miphibostili eiusque situs, quinque fi- n lias plane eueti ille de succidisse. Quarta, ut ton- ΞώM ..
lii Mi hol e, Had tela. A duo filii Saul ex
Respha eoncubina. Hos omnel sbi ad necem dedi initio postularunt Gabaonitae , sed videntes Dauidem iniet videte pio Miphi seth eiusque filio. utpote prognato ex Ionatha . cui Dauidamteit aut de fidem iuiauerat,idcirco vilique peperceiunt , dc tiliquos septem ad crucem postu-
Quares, an aequa de iussa fuerit haee eorum postulatio Reip. pallim fuisse iustam, eo quod nonnulli ex postetis Saulis cooperati solis in ei in eade Gabaonitatum : hoe enim fgniscatur vers. i. ubi familia saulis vocatur . Lum famarinum a partim iniquam . quia .etismile est aliquos ea posteti, Sauli, suille taede Gabaoni latum immunes de intimetites . qui pio inde pio peccato patris vel cognatorum, iure huma-suleret quieti publicat, ne inter Saulis de Davidis poste io, bella ciuilia suseitaremur, qualia suetant inter Dauidem de Iiboseth filium Sau. lii. Denique si iis innocentibus noti sebat iti-iutia. tum quia Deus vitae eorum etat dominus. tum quia ob peceatum Originale omnes sumurici morti, i ium quia ipsi alia propria habebant peccata, ob quae iuste morte de cruce puniti . Deo poterant : hanc enim apud ipsum meteban
spi A. a Non piceavit David it adendo filio, saviii, etiam innocentes Gabaonitis ad erueest quia videbat hane esse Dei voluntatem, qui id ei eo famem lsraeli immiserat. Consormabati iur se voluntati diuinae, quae iustissima & sa ctissima elat ob causa, datas veri . s. s.cit et o
83쪽
8o Commentaria in Librum II. Tegum. Cap. XX L
hoe Dauid monitu Dei.&ut videtur. habito o. A di publicam culpam . ideoque totius populistini p a ultim ad reducendam pluuiam di sit tilitatem. ita Abuleti. α alij. Vnde loseph aii rompstim οι platnte Dea tora pena tia ore ad pii in miserritrarem ν 13t. Porro tradunt Hebraei eorpora haec mansite in criace per sex mentes . scili- ei a Marito ad Septembrem e tuite erit in in Pa-lclito a pluuiae incipiunt, quae per astatem ces.sartim. v ide hie ergo de mirare pietatem de potieni iam Resphae . quae tamdiu sub dio immotape istitit peidia di phinoa , ut filiolum corporati iacta sei ualet. Haec sunt viscera pictam iis
Mys ieer Respha est pia sollieitudo sanctorum Pasio tum di partum spiritualium , qui filios , quos Christo senuerunt, mundo ciuessi-xos custodiunt, eisque succurrunt . igore letu nil de insanita plexum . donee misci eoidiam Dii impotem super eos de caelo . co rapi icendo pia uos hominus, nec non mali ias spiritus, ne piauis suggcstionibus eos de cruce tapiant, lacerent de dctiorent. lia Angelo m. Hi ne Re a Hibi. idem est quod praκa, vi l cario ignirus, qui aidentis amoris est sγmboli me aut pauim Mura
in quo ipsa se aisigens pio fit js cilicio incuba
ET AniiT DAvi D, ET Tvxi et ossa sAvx.J V pdixi 2 Dauid excitat ut haemplo pictaiis Resphae , quae tam sedulo corpora suorum stiorum custodiuit. curauit horum aeque ae Saulis ex lonathae ossa
colligi. d. honcili fite sepeliit in sepulchro ci, patii, eius. Vt ostenderet se iniuriarum sbi a Saule illatarum esse immemorem,ae ita pio tan-C ii, maleficii, eximia benescia rependerei; qui est
Livis.) D inceps ieeensentur quatuor Dauidis eontia philisthaeos piaelia, quae eo Oidine, quo lite narrantur , eonii ille video tur. Hoe enim exigit simplex historiae narratio: litet alis putent hie non serua ii ordinem temporis. sed quaedam antelius, quaedam polletius accidiste; sed, quod dixi. . rius est . itaque eenient losephus. Se Deius, Sulpitius, Sigonius, Lyramis. Abulens. Caietan . Setar. vatabl. Dionys. Acilieti m. Saliatius.
D spici puri AvTEM DAviod edm scilieet Dauid iam senescens. pugnans in praelio. labori re , aestu , sanae ac si ii fatigatus di sedi et uiribus.
svas TR Avi T sini ivpRA PETRAM, D nec posset vim hostium ingruentium sustinere amplius a tunc it ruit in eum Iesbibenob gbraciato per pomiscem de vi ilia, .de quo vers. secit, inquam, tamquam executor iustitia Dii, qui peccata punit in icitiam de qua tam generat olum. Saul enim mortuus non poterat puniri
nisi in filii, i ae proinde hie iustitiae Dei sati, selinon poterat, nisi occidendo elu, filios. Sed hase principibus. magis talibus, di tuli iliae humanae imitati non licet, quia ipsum caput nocens plecteti dubent, non velo eius filio, de posietos. ita Abul. Caiet. de alis. E TQ iNQvE Faxios Ni Cito I piti v SAvx, Quos chrevsa AT HADRi hci 4 Erant his iij non Mie hol, sed Merob loro iis Miehoi. quos Mi-esol, utpote carens prolibus in filio, adoptat ara Mei ob enim fuit uxo i Hadrillis. Michol veto Dauidis. Quare cum dieitur: Quos glaue at Ma- es, intellige eius soror M iob in cuius locum Nichol eo, adoptans successerat. Alii censent M γιb alio Domine voeatam fuisse Muhel. Caiet. vero putat elle mendum . de pro Mithoi itibui tuendum , Me se. verum omnes codices Hebraei. Graii, Latiui. habent Mah. . Don Miria. Chald. tamen babhi: D esinitie filio Meoob , quoi .atit ori Mither uia Saul, quia cos adoptarat, ut dixi.
Dotii NOJ niliniri, in ad placandum Dominum, vel in honorem Domini, ut elui iustitia vindieatiuae . de ostensae a Saule ct familia eius factae per hane familiae eius ciuei fixionem , quali pet publicum piaculum , de hostiam pio peccato satisset ei. Vbi Nota. honotati de glori soli Deum executionc iti sitiae. Dum enim sontes plectuu-tur, elucet Dei plectentis iussi ita ac sancitias .H- pote qui peccata de peccatotes odit de impunitos este non sitit. Hinc Deut . a 3. a s iubet Deus idololairas sibi combuti cum tota urbe. Consa me . inquit, omio Domino martia.. IN NON Tad iei licet in colle Gabaa, quae sue rat patria de sedes Saulis. ut eo loco puniretur peccatum , ubi a Saule fuerat commissum,
omnelque id ipsum ex loco supplicij collige
INcipi ENTE M sti ova Moκυε, 3 id est sub initium velis in Paschate , ut indicetur eos in cruce, quasi piaculum mansisse per plures menses, xt pate it ex sequent.
QvΑ sv PER Eos Da e Lo a vi scilieti ipsa manens cubansque in cilicio , iugitor custodiret filiorum cadauera . ne ab auibus, eanibus a seii, lan arentur. Intellige ipsam non solu mitiansisse, sed eum famulis de famulabus, ait Caietan.
Do Npc s Titi ARAT J Iusserat David eorpora te simi, de peceati expiatoria , manere in cruce. donec Deus ostenderet se placatum per pluuiam, quam hactenus negando se iis- . Diem ad famem ilia s immiserat, itaque se itatum ostcnderat. unde non eomprehenditur hie ea sui lege Deuterono m. ri. 23. praeeipiente vi Oucis xi eadem die sepellantur. ibi enim
agitur de eo, qui ob proptium scelus erucis itur in i cenam , hie veto de ii, qui ob alienam
ga, de stipe Rapha, sue Raphaim , id es gi-
ν tum , prognatorum ex primo gigante Rapha Arapha enim idem est quod Rapha Hebr. enim Haraph. . ubi prima iii et a n L non est adicalis sed seruilis, gerens .icem articulisve pronominis demonsti ai tui, sed Dauidi lue- curtit Abisai . . de gigantem oecidit. Audi Theodor. in manulo ipio: G; factum in is Da Id
84쪽
verum melisis vata b. Abulent, Pagn. Caiet. Serarius. Sancher, Salianui de alii censent Mu--- , Flebi. E Mian , s illi alium a Dauide. Hie enim bella recentem ut quae Dauid post initum regnum imo iam senex gessit: illa autem Dauidii cum Goliath pugna, non bellum suis, sed duellum ante tegnum a Davide iuuene iusceptum. Ait atm hie Liti 1 Salius; Heta is Iare ubi I. rest nomen propitum partis Meo. dati, ut verium Sept. vaiabl. Chald. de alii. putem Hebr. si ineat alti ', vel sylvani, unde Noster Histh Salius. patet enim Adeodati
dictus est lare, id est silua , vel saltus, eo quod natus sit in sylva . vel quod in sylva mersati de
venati consueuerit. T. igitur Sahas, G nomen proprium patria Ad dati, ideoque maiustitia littera scribendum, uti habent Roman. Adeo ralia Hebi Philo Biblicus I Piudent in Hamartigenia, vetum id resinaui Ruth cap. r. v. q. quibus adde A a1ri non esse seminam , ut innuit serar. & sane hea , sed virum: nimirom Raepha, proinde pet antonomasam praeposito atticiis He dictus est Haripha, q d.' Ille gigas, ille Titan. Id ita esse patet , primo ex aliis Script. Io- eis ubi Raphaim dicuntur nati ex Rapha gigante, ut oene l. t 4 s Iosue i a. dcci 3. ii. Secundo quia Selipt in assignanda stirpe & familia filiorum assignat eorum patres, non matte : & hoc significat ὶ δε tenera Atapha. Tettio: quia Sept. Roman vertunt. quirit den ii τοῦ P. id est, dira Rapharia, enim est mas linum,&H- vocatur polymitarim. Hebr. gregia is id est rex se C tum significat. Regia habent τῶν γιγάναών, id est
aut potius quia ipse inui erat ex texto tibiis, qui pes mita. id est licia varie ia contexunt, indeque faciunt pannos & vino pari ruis, hoc est variorum eolorum di liciorum. Idem occidu Gobatbc tiauis, hoe est se, trem Goliath gigantis que occidit David ...ut expresse ὀicitur i. Paral. 2o. s. Frater ergo G Dilath, pariter vocatus est G i aut pollutumeatur Cetath, eo quod pioceritate, robore aevi libus similis esset Goliae quem strauit Da uid. si e vulso de viro eximie solii dicimus: isti cst est et Hercules, vel alter Samsoo.iVnde Iosephus eum vocat Palaestiuolum robustissi
per seruos suos de milites iam dii 1.Quod enim miles facit. hoe dux laeti. Adde Dauidem hormilites erudiuisse . eisque exemplo praetuisse oce dendo Goliath gigantem. Ita Euchet. dc alij. Hoe enim Dauidis saetum feeuti eiu milaeualios gigantes occiderunt.
85쪽
Locutus'autem Desii d Domino verba carminis huius . In die qua liberauit eum Dominus de manu omnium inimicorum. suorum, de de manu Saul,& ait: , 2. Dominus petra mea st robut meum, & saluator meus. 3. Dcusi Urtis meus.sperabo in eum scutum meum, de cornu salutis meas; et a tur meus M reiugium meum : saluator meuk. iniquitate liberabis me.
q. Laudabilem inuocabo Dominum ct ab inimicis saltati, ero. '
3. Quia circumdederunt ine contritiones mortis et torrentes Belial terruerunt 6. Funes in serni circumdederunt me: praeuenerunt me laqcei mortis. 7. In tiibulatione mea inuocabo Dominum. ct ad Deum meum clamabo: Reexaudiet de templo suo. x ocem meam, & clainor meus veniet V aures eius. 8. Commota est 2 contremuit terra i su amenta montium concina sunt, a conquassata. quoniam iratus est eis.
Io. Inclinau i caelos, & descendit: & caligo sub ped ibus eius. ii. Et ascendit super cherubim. & volavit ita lapius est super pennas venti. 'i 13: Potuit tenebras in circuitu suo latibulum: cribrans aquas de nubibus cali
a 3. Prae sulgore in conspeetia eius. iuuens sint carbones ignis.. 34. I Onabit de caelo Dominus: de excelsus dabit vocem suam. tisit sagittas. & dissipauit eos: fulgur, a consumpsit eos. i . I6. Et apparuerunt en uso nes maris, &reuelata sunt iundamenta orbis. ab increpatione Domini, ab inspir tione spii itus furoris eius. .i . de excelso dc assumpsit me: ct extraxit me de aquis multis. t id, Liberauit me ab inimico meo potentissimo , de ab his qui oderant me quo-
-. . P R nix ς in die assinionis meae: di factus est Dominus firmamentum ηαο- titudinem: ljberpy e, quia complacui ei
et r. Retribuet mihi Dominus secu*dum ii iii iam meam: ct secundum mundis
tiam manuum mearum reddet mihi. t thii uti
xi. Ovia custodivi vias Domini, a non egi impie, a Deo meo. . AC UMD ςmm udicia elui in conspectu meo: & praecepta eius nonam let . Et ero perfectuscum eo; ct custodiam me ab iniquitate mea. h. Domin ς dum iustitiam meam: ct secundi mun
ditiam manuum mearum, in conspectu oculorum suorum.
Σ6. Cum sancto sanctus eris: ct cum robusto persectus. 27. Cum electo clectus eris:& cum peruerso peruert Eris. 28. Et populum pauperem saluum facies: oculisque tuis excelsos humiliabis. .' DTine J ct tu Domine illuminabis tenebras meat.
3O. In te enim Curram accinctus: in Deo meo transiliam murum.
31. Quis est Deus praeter Dominum: & ouis sortis nraeter morim H --a
l mς tinxitudine: & complanavit persectam viae eam.
3 . Coaequans pedes meos ceruis,de super excelsa mea statuens me. 3 3. cens
86쪽
as. Docens manus meas ad praelium . & componens quasi arcum aereum bla
3 6. Dedisti mihi clypeum silutis tuae: & mansuetudo tua multiplicau. me. 3 . Dilatabis gressu, meos subtus me , ct non deficient tali mei. 38. Persequar inimicos meos, ct conteram: idc non conuertar donec consu
39. Consumam eos Sc confringam .ut non consurgant: cadent sub pedibus meis. o. Accinxisti me sortitudine ad praelium : incuruasti resistentes mihi sub
i. Inimicos meos dedisti mihi dorsum: odientes me. Se disperdam eos. i. Clamabunt,ct non erit qui salvet i ad Dominum & non exaudiet eos. 3. Delebo cos ut puluerem terrae: quasi lutum platearum comminuam eos atque confringam. . Saluabis me a contradictionibus populi mei custodies me in caput Gentium : populus, quem ignoro. seruiet mihi.
s. Filij alieni resistent mihi. auditu auris obedient mihi. 6. Filij alieni desuxerunt. & contrahentur in angustijs suis. 4τ. Vivit Dominus , & benedictus Deus meus: ct exaltabitur Deus sortis selua
s. Deus qui das vindictas mihi, dei jcis populos sub me.
9. Qui educis me ab inimicis meis, &a resistentibus mihi eleuas me a viro iniquo liberabis me. ueo. Propterea confitebor tibi Domine ingentibus i & nomini tuo cantabo 3 i. Magni scans salutes regis sui. A faciens misericordiam christo suo David si semini eius in sempiternum.
Etensentur vltima Dauidis dicta ae vers. 8. eisu heraei. nimirum tres eisu forti limi milites, eorum heroica facinora ae verset q. tiri et o triginta Fortes numerantur. confer boc caput I. Para I I. ubi aliis ordine re methodo idem catalogus Fortium Da- nidis texitur.
r. TTEe autem sunt verba Dauid nouissima. Dixit David filius Isai : Dixit vir, meui constitutum est de Christo Dei lacob. est ius psaltes istaei. i. Spiritus Domini locutus est per me, & sermo eius per linguam meam. 3 . Dixit Deus Israel mihi. locutus est Fortis Israel, Dominator hominum . iustus dominator intimore Dei. q. Sicut lux aurorae Oriente sole, mane absque nubibus rutilat. de sicut pluuin germinat herba de terra. 3. Nec tanta est domus mea apud Deum. ut pactum aeternum iniret mecum . firmum in omnibus atque munitum. Cum faenim salus mea, de omnis voluntas: nec est quidquam ex ea quod non germinet. 6. Praevaricatores autem quasi spinae euellentur uniuersi quae non tolluntur manibus. r. Et si quis tangere voluerit eas.armabitur serro & ligno lanceato . igneque succensae comburentur usque ad nihilum. 8. Haec nomina tortium David.
Sedens in cathedra sapientissimus princeps inter tres, ipse est quas tenerrimus ligni vermiculus. qui octingentos interfecit impetu uno. 9. Post hunc. Eleazat filius patrui eius Ahohites inter tres sortes , qui erant cum David quando exprobrauerunt Philisthi jm. A congregati sunt illuc in praelium. eto. Cumque ascen .dissent viri Israel. ipse stetit & percussit Philisthaeos. donec deficeret manus eius, de obrigesceret cum gladio: fecitque Dominus salutem magnam in die illa: ct po. pulus qui fugerat, reuersus est ad caesorum spolia detrahenda. I i. Et post hunc. Semina silius Age de Arari. ' congregati sunt Philisthi jm in statione: erat quippe ibi ager lente plenus. Cumque fugisset populus a facie Philisthi jm, I x. stetit ille in medio agri, ct tuitus est eum . percussitque Philisthaeos: & fecit Dominus salutem magnam. 13. Nec non ' ante descenderant tres qui erant principes in ter triginta, de venerant tempore messis ad Dauid in speluncam Odollam: castra autem Philisthinorum erant Dista in Valle gigantum. 14. Et David erat in ri radio, porro statio ilisthinorum tunc erat in Bethlehem. 1 3 Desiderauit
87쪽
Ommentaria in Librum Jl. 'gum. C. XXIII.
ergo David, Cc ait; O si quis mihi daret potum aquae, de cisterna quae est in Beth-
lenem iuxta po: tami i6. Iriuperunt ergo tres sortes castra Philisthinorum. αhauseruest aquam de cisterna Bethlehem, quae erat iuxta portam , de attulerunt ad Dauid : at ille noluit bibere. sed libauit eam Domino. i . D. cens: Propitius sit milii Dorninus, ne tactam hoc: num sanguinem hominum illorum qui profecti sunt , ct animarum periculum bibam Z Noluit ergo bibere , haec fecerunt tres r bust stimi. i 8. Abisai quoque frater Ioab filius Sarviae, Princeps erat de tribus:
ipse est qui leuauit hastam suam contra trecentos, quos interfecit, nominatus in tribus. 'i'. Et inter trcs nobilior. eratque eorum princeps, sed v sique ad tres pii mos mon peruenerat. 2 p. Et Banaias filius Ioiadae viri sortissimi, magnorum .
operum, de cabseel; ipse percussit duos leones Moab, de ipse descendit. & per
cussit leonem in media cisterna in diebus nivis. 1 i. t pie quoque inlcifecit virum orgyptii ina, virum dignum spectaculo , habentem in manu hastam: itaque cum descendisset ad eum in virga. vi extorsit hastam de manu ae 3 piij, di inter-
sedit cum hiista sua. 1Σ. hae fecit Banaias si bus Ioiadae. 23. Et ipse nonii natus inter tres robustos, qui ei antinter triginta nobiliorcs : verumtanaen usque ad tres non peruenerat: fecitque eum sibi Dauid auricularium. a secreto. 2 . Asael frater
Ioab inter triginta . Elehanan filius p atrui eius de Ilithlehem. 13 Semina de Harodi, Elica de Harodi. 26. Heles de phalti. Hira filius Acces de Thecua, et r. Abiezer de Anathoth. Ilobotinai de Husati. et 8. Selmon Ahohites. Maharai No. tophathitos. 29. Heled filius Baana. R ipse Netophathites. Ithai filius Riliai de G ibaath si tortim Beniamin. 3 o. Banaia Pliarathoni es. neu lai de Torrente Gaas. 3 i. Abiail,'n Arbathites, Azmav th de Beroini. 3M Eliasa de Salaboni. Filii l isen . lonathan. 33. Septiva de Oroti. Aiam illius Sarar Arorit: s. 34. Eliphel et
filius Aasbai sit j Machail. Eliam filius Achitophel Gelonites. 33. Aelial de Catmelo. Pharai de Arbi. 36. Igaal filius Nathan de Soba, Bonni de Gadi, 37. Selec
de Ammotii, Naharai Berothites armiger Ioab filii Sarviae, .38. Ira icti rites. Gareb Scipi. Iethrites, 39. Urias Hethaeus. Omnes triginta septem.
Haec AvTΕΜ svovr i D vin Novis- A prii, perditos reii meret.& per poenitet tiam sal- si Ma.J Quia xt ait S. Hieron in Tradit. ualet. Stati ergo peceat otii est poenitentia denishomis era merea hoc meimm ιι ι Hse eonfesso per hane enim ad Deum in caelum Aser. Addit Chald diei noti sima. quia prophe- conscindit. tiam continent de Christo in nouissima de ulli- Pi in iis sensit Hamia inus est, eumque obna mundi aetate nascituro , iuxta illud S. Ioan- pit τι di Gusto, vel ut Hibi. esis retari u , denis Epist. i ae 1.is Asola massima hora H de illud τὸ dati, pro quo Hebr. est Λ um. id es di- Pauli: N jumessi mistri luti m ' ne in gis, . . cium , chium, ferino certus di ii iesagabilis, Hebr a. 3. Addit tertio Lyran. diei nati Ams, Diaculum. lsu a memoriae maximὸ commendanda. xii sunt Eoasaiv, p,λιτsi i ,κAsia r ruras Hebr. apud filios nouissima patentum monita. iaim. id est i, hei, speciosus, suauis, iu-Dixiet viR , Cui contri Tvetvra EsT DE ' eundus. Tales enim sunt. psalmi, rios Daula RisTo. Dii Iae a. 3 Primo plane se de composuit eant ii issi a L. ii in litae .nde chi isto exponas. q.d. Dixit David eui faeti est ijdem canuntui in Edelitia Christiana peron pronusto de sue Cis isto ex se nascituro. nia saecula loea de templa. ipsaque sunt exultatio sui est mi veri. quem Oluit latis Pa- Ee lasae I sdelium. triarcha, quia unctus a Deo in summum mundi . risti Tvs DOM Ni Loevetvs mT PER NE, υ--. gregem de pontificem. Secundo de ipso Davi te, B ET tantio siv, psκ LiNovAM MEAMJ supple, q. d. D xit Dauid . qui eonstitutus est , ut esset . insonuit. q. d. Deus locutus est per me , ae peto istas mi id est rex a Deo unctus , qui regeret meam linguam, quasi organum de instrumen referox Iacob. siue populum Isiael. unde Sept. tum , Psalmos dictauit, iuxta illud 3 Lingua mea veriunt. Duri brauis Dominas in thri- timus scribis vel iis r pro ηυ .Psal, . q. s Ego Iram Dra; se δι Chald. varab. d. alii. Tinio. He- non ex me meoque ingenio di sensa, sed affatu bra i apud S. Hiiron. in Tiad. vertunt,Dixit itis, numinis, Deo psallere. Deumque hymnia ac ιι sis a si stati Chraim DN I. . . idque se psalmi. Iu date diuiti. de docui. explicani. q. d. Sola irim citi . Dei tirol. ia a DixiT Dpus , dic. iv Tvs DON NATCR in vo . Dad con uota est , p r quam tonsum eras ad Dium; Titio, it D Jpunita. dominat ιν timori De . q. d. H, a id m hi ιι ιens fas se se pestas Domino. Deus est Lminaiιν eorum qui timent Deum, unde additur H Iri . s d. sola Dauidi, simili, sue eorum quoi inuenit fundatos in limo es Deuest statae lacob Genes. as. per qu in nimirum hos enim ita piou de , benignὸ de amanter regit ipse , idit aleondentes angelos ad Deum solae ac gubernat, ut Onetorum quasi immemor ubinnixum, ut peream repraesentaretur filii Dei denui. 1 ... descensus in terram de earnem , per Iacob de inares, quid dixit pauidi Deus t Rei p. ea Dauidem . qui futuri erant eius patentes, ut eos quae dicta sunt v. i .de a. ae quae dicentur v. aeeatetosque homines peccato Ada alijsque pro- seqv. praesertim piaculum de Chi isto ex eo
88쪽
Cominentaria in id, M II. Reytiis. cap. XXIII.
si rear. O domi utut tu timore D. . Alliei ve iiii vaiabl. nimirum e Axir Dru : I murat se; hemini, ita ui sit, dominator habeat ιι- morem Dei. q.d. Deus praedixit me Dauidem sole dominatorem, id est regem iustum di timen
d. Sicut luου aurorae rei plendet. sie Deus Hai Emihi Dauidi locu us est. de teii lauit futura. Se- eundo de melius, Chald. Abul. dea ij. q d. Sicut lux aurora tutilat, subaudi die iuillabit tegnum meum Dauidi,)I, ut v. s sequi ut, domus mea de aliorum iustorum Atiique 1 plandida, saecvnda. de gloriosa instar So i . Eet flevet pLv viis cirrigata) os x Mi NATDεκsA DE TgRRA J subaudi, is e germinabit dii ineunda erit domui I posterita, mea . uti explicat vel f seq. Ex quo liquet ad luetam. Dauidem hie de se suaque utipe loqui: allegorice veto di praecipue de Christo ex sitim sua nasit ivio : Christi enim ortu, fuit ex caelesti gratia iiitu, salicti. eoque irrorante A. virgo eo ne ii de peperit ch. istum iuxta illud inrim AL
Tropol idem Angelom. Qui .inquit .in timore
ev uJ q. d. Ego de domus mea non sumus tam magni.tatilique metiti ut ob illud Deus meeum
inuet pactuin, mihique promitteret Iomam, id est posteritatem de stirpem regiam perpetuan eam .sque ad Christum: indeque in aeternum: Chii , enim omnium hominum dignitatem ad merita longἡ transscendit. Hoe ergo pactum
iniit mecum Deus ex meta sua misericordia, gratia de liberalitate. tua me unum E toto mundo eligere voluit, ut Christi generationi subsedi
xvNYAsJ repete, in omnibus sima est & muniata; aut uti praecellit, aut, impletur de germinat, ut sequitur. q. d. Cunm mihi ad salutem piosi
Eunt, omniaque mihi ad votum de voluntatem Deo prosperante succedunt. N scis r uvi DuvhM Ex EA ita lege eum Romanis. 'non eo QvOD NON GERMiNETJq d. Quidquid ego volo. hoe Deus secundat, omnesque actione . desideria de intentiones meae prospere prospiciunt di succrescunt instar ger. minii ἡ telia pluuii, irrigata si otido,E erumpenti, dipei sistit enim in metaphora germinis, Vn-ἡe Chald. vellit, omni, instentia mea. O Omnes et mones meae reipis insectisun . sie s. Domini cui dictabat se a Deo impetiale quidquid pi
teret idem diae Ete alii Sancti c xim i Deus enim
vel in die iudicii, ubi hos e tetra ei elei in abyssium gehennae. rvs NON iot LunetvR Mati ivvs. i et ii vasti. 7r
succENf. cotis v REMTvR J , igniscat impios, quasi spinas molli, collectionis esse incapaces, de eo iactum eo tum este aeuleature; ae proinde non blande, sed rigidE. cum cis agendum vi ruo succidantur, vel lene combulamur: scutqui spina, vult tollite, non manibus eas euellit, ne iis pungatui; sed manus a rivat serre quo eas succidat. vel tim iam ars: vatabl. ha tis An. a. quo eas abigat de amoueat. ne ab iis laedatur :denique non tollet eas, sed igne comburet. Sic Deus succidet domos impiorum, easque ignesthe nae succendet. De autem recamque de caeteroium iussotum domum prosperabit de perpetuabit.
vs Qv E ad Nivi ivra J Hebr. in sabiri μοid est. in stirpe sua exulentur, de quasi ad nihilured gentiar. a.d.omnino petibunt ii non in hae vita saltem in fututa. paraphrasice de elegantethaee omnia aversu . hucusque vellit Chald. iustisque de sanctis . qualis ei at David adap atrstari. inquit, eruti tos i ii Uni 2s υa D P. bona, Dis Misarari estis. is Graiis in rure lora uestra Aut Jonsur aurorae, qui a Malar cinstar stat
s re omnim V . . Porio h Gites habitabant in
domo una quae Nehem. 3. ic. vocatur Isma, foristiam, ubi etiam quasi in palaestra athletae Ee pugiles exerciiij eausa digladiationibus ortabant. ait ex Lyran. Adtichom ius qui eam stam ait in monte Sion iuxta palatium Dauidis , ibique
eamdem graphice depi xit. Texitur hic catalos .., fortium militum siue heroum Dauidis, primo ad historia integiliatem, ut oscet constet qui fuerint milites de duces, per qui Dauid praelia tanta eoniecit, de tot victorias Obtinuit. Secundo, ut virtuti corum hae laus detur, quae omne, ad fortitudinem eorum imitandam eicitet. Allegor. vi hi torrea Dauidis repraesemient Christi Apostolos , de viros Apostoli eo per quorum heroica iacia ipse sua iidei sub
egit totum orbem. Tiopol. ut eorum exemplo auiment ut fideles ad tot litet certandum conia
89쪽
8s Commentaria in Ebrum II Regum. Cap. XXIII.
tra carnem, mundum & daemones. R m enim A lorum vim patietur π volenti rapin M illud. Mart. Ii . elum enim sublime est ac torie.' Diea n
delibus mente sublimiotibus . itioribus cxpugnandum et . Igitur caelum est ciuilas fortium , in qua nemo im ilis ac imbecillis ad mittitur, iuxta illud Ilaiae 26. i . nibi sonitu muris a Sion aluator, in ta ponetur nititu cr ante mirat . in vita S. Astioni, δι Epicteti Maityrum qui aceiba pro Chi isto tot minia forosi in e tolerat uni, nil aliud ingeminantes, quam . Criuam mu/, resertur, quod vigilanius Astionis mortem parentibus adhuc infidclibus nuntiant parabolicE, dicens, eum in re motam regionem migrasse. in qua selicissim E viueret. Rogauit mater dixitque t isae in. M perrexistasium is num c uni tu, Misu vigilant iis respon-d:t: R ris Orum, seu sonium virorum, quam deinde ex Apoc.e. 2i .graphice depingit,ae tan dem explicans illam esse caelum, ad quod per martyrium transietit sortis Astion, parentes eius ad Christi fidem conuetiit. Abbas Athanalius in Prato spir. apud Ioannem Moschum e. i 3O. narrat se in extasi ab Angelo ductum ad Glum, cumque pullans illud ingredi vellet, audii e ab ostiario: Non buri a trietur ii iam inti ad rens: Ieisi intrare vultu , at me, terrase, nihiloimantis vanitati saetuli. Hinc in caelo canunt Beati : Transiluimus per i nem c a Fram, creduxι ii ne1 iuristigerium. Ire num 'rei, si te a magna Dinis ixempli ina, pili intries Tet a natatis 3 Inperata term
PRiN Ersi NTER TRE1J Qtiis hie Z David rex, inquiunt Hebraei apud S. Hieron. Chald. Eucher Lyran. Ruper t. Dion. Vatabl. Alii putant esse Ioab ducem exercitus. Verum dico, hie ledens non est David sed Iesbaam primus sortium Dastidi, .ldita esse elat E liquet tam ex Septuag. cui hie vertunt, Di ob lias et sumam, ρ imm
citui: iste numer m rota larum Dauli: Itilaam filius Nauhamoni primipi into iriginis tum ex Iosepho Qui eum vocat I emam, vel ut mendos Iegit δε-bul. filium filium Achimac .Recensent uicnim
hic mites Dauidis, quorum princeps fuit Diboam ita Beda. Angelom. Abul. q i o. Hugo Glossa DCaietan. Arias, Serarius Sanctitet, Salianus . ubi Nota primo. labbaam Hebr. significat strin, - popuInouod hic dicitur, Irim in cathiara, quali' caeteii, dignior: de fortium princeps : T. ergo taetra I si bicis ber h. id est perinsin cathsedra est nomen tam proprium, idemque quod Iesbaam.quam appellativum; quia vero Iesbaam erat sedens in cathedra quasi dux de princeps militum. Secundo Iesbaam qui hie dicitur luun-
, mus i . Paral. ii . ii. vocaturillius Acham uaesis pleniti. tum quia pater eius vocabatur H
ct Oni d est sepium per excellentiam; tum quia ipse Iesbaam erat sapienti imus, vivere lilius sapientis de sapientiae voeari posset; ideoque apposit E patet eius vocatus fuit Hachamam, id est virni: quare τὸ libu sapientis ale tam vi no men proprium, quὶm ut appellativum acti
piendum est, aequE ae τὶ Ierim inta: bella. Tettio D, AEam , qui hic dieitur praWeps v torre, nimirum primos oc omnium fortissinios, i. Paral. ii. dicitur, primipi inire t ginta quia ipse erat primus fortium omnium Dauidis, qui ei antlliginta. Ipsa Ieibaam siue sedens tu eathedra Det
tabl. retinent , t nomen proprium, vertuntque
Adi ηο ut nita, vel most Haseo trivi Dalaam nomine proprio vocatus sit Adi , ex patria veto, H μ . ex . ii tute di dignitate denique cognominatu sit hilom. id est sed ni incola M. Se eundo, Noster τὸ Mina Hae sui, aequε ac x. Lm incohedra,accipit vertitque ut appellativum fgnificans ad vel bum. Blicatus Mnaseu ,hoe est
tenerrimus liquiis mutilus Laudatur enim Itinam
hie a tribus egrestis animi corporisque dotibus. scilicet primo sapientia; secundo ab humiliti-
te, di mansuetuditie. qua se aestimabat di get bat .i ligni vermiculum, id est ut teredinem, qui licet tener 5: vilis, tamen rodendo sensim durum terit exeditqtie lignum, indeque dictu, estrareri ait Angelom.Tertio a robore luod goo. ceciderit. q.d. Iesbaam amicis erat saetiis, mitis de benignus, quasi vermiculus. sed idem hostibi erat terribilis ut leo. ita Eucher. Lyran. Abuleos.& rudi tu Allego iij s. Tropolog. Sancti qui in sapientia ac virtute eminent, apud se de alios sunt humillimi aemansuetissimi, quali vermiculi . ijdem tameneontra vitia dedaemones sunt ibitissimi instat
v NoJ Ergo errat Iosephus, qui pro octingentis
ponit oongentos. Dices, I. Parat i I. numerantur tantum trecenti. Resp. lesbaam una vice
cidisse Scio. alia 3no. se ut v niuet sim occideliti ico. Alleg. Iesbaam fuit typus Christi qui is inod est letitionis imperio, legionem expulit dino num Lueae 3. v. 3 o. ait Angelom .imo in cruce superauit omnes daemones,omnia peccata, mortem, de infernum. Audi Ruper t. lib.1. e. 32. Iuch fum si iritus humilitisium si inurri ui vermiculis, pio duce qu si vermem, G minhamnem e conitri perpessus e uin notam mi 'in unam eamdems polo ram unitum semimian: fortuulo eius eo, in qua perest οἱ genus impetuum i mortuus enim emel obauit inferos, mi ni in lathedra omnes iudicaturus et Aium G - - m. cura omnium mim authraim aut homi πιι huc rie peruenit Furrunt pasi tum tres festi . vidi luti Ap Ma pti ruinae stat ita Trametatis quorum finita em, O nominibus propivs tm Ei primi e dinis sortes pulchre exprimunt. Hi tres Apostoli sunt. S. Petrus, Iacobus de Ioannes.
PosT HvNC , ELEAZAR Filavs PAovi Vias xivsJ Hcbr. ius D se, quod Vatabl. Pagnin de alii accipiunt ut nomen proprium, quasi, Deia fuerit patet Eleazari. Noster vero eum Septuag. accipit ut appellativum, versique pM ni e in .scilicet Iesbaam iam dicti. q.d. Iesbaam cte Eleazar erant filii duorum uatrum , ideo ue inter se consobrini. Piimus ergo solitum fuit Iesbaam,
secundus Eleazar, tertius Semma,de quo V. t I.
Et hie fuit primus solitum tonio, de quo cum de fili minas Artibus est sermo dicitur: inrum-
90쪽
DioJoire siru, seu pote de spasmo. ait vatabl. petimui coim nimio labore ct fatigatione manus contrahi ae stu te, ut explicari nequeant: stupor ergo manum Elearat astrinxit gladio, ut ab eo amoueti non posset. Minus recte Iosephus lib. a. io.ait manus eius adhasii se capulo ob sanguinem ab eo susum in gladio concrescentem. manumque Esearati sibi astigentem. Nec enim cruor ita concrescit, ut manum
gladio astringat post ii vi essMM, J Tettius hie est in
quem scilicet Philisthini succendete vel depraedati volebant, sed sugientibui eateria, tutatus est eum Semina. ita Abul.
a ipse pati am suam e manibus Philistb notum cxtotque ii, α sibi ae Israeli reddi. Potro tu sforte, audito hoc Dauidi, desidet io, it suam ineui ut iidem de piomptitudinem ostenderent ipso inscio,1 t mox patuit, inutio. per medios'
Doni NOJNe aquam bibetis videretur stidotem ct sanguinem suorum heroum quo comparaia s erat, bibere de haurit ei ae ne militi silenti iam. ς' 'dem aquam appetendi defletiuin mile ei et .sed ut asini doce, et illo, secum tolerati sitim. Idem se ii tuli ui Caua, de Alexander Magi iis, teste Curtio lib. . qui in aquae penuria. de communi militum siti, oblatam tibi aquam noluit bibere. Tu li Culi ius. ptiali cius tur oblatum est, re o. Nec selo in u, biber sucti ea , nee tam exi-B Dum /uid it Otum omi Eie de Cato ad tuorti illic, ait apud Lucan. lib.s. Fuis oti υ a. Prae: Her m o, filiat euutimaue hi ni m
Quale Dauid hie heroicum actum elicuit non unius, sed muliarum xii tutum pii mo mollis 'eationi, nam istati Angelo m. iis lair tam Dom-m se a qua ιι esa est, uia culpam coni sentia ov. m. atiis I r rnam conuitia. Secundo .s ii, factionis pio pectatis. Nam ut ait S. Gregor.
ternionis iam secetis: os, sed ties proxime sequentes clui secundum ternionem sortium con
stituebant nimirum Abisai hic ei ini ad Daui dem uenit in spelunea ii Odollam i Reg. 22. Banaiam de lonatha: ut sensu. st q. LAmequimtres primi fortes . scilicet Ie baam. Eleazar de Semma. Pisiliithros in agro sternerent, alii ites sortes. scilicet Abisai Banaiai de lonathan Dauidi sitienti aquam E cisterna Bethlehem per
media hostium castra attulerunt. ita Hebraei apud S. Hiet. Verum meliustosephu, lib.7.t. it. Serarius. Saliatius de alii hoc sactum leseiunt ad tres pii mos, siue pii mi ordinis sortes, q. d. Praeter particulatia botuin trium heroum facta quae quis que eorum s illatim gessit , vii iam iccensui. hi ties heloe, simul iuncti iam antὸ penetia tam castra Philisthinorum, de hausetant a. quam de cisterna Bethlchem , eamque sese iiii Dauidi attulerant. ET D vio ERAT is rκ si DroJ hoe es, in loco munito puta in arce di spelunca OAram de
qua sermo praeessit. licei Ioseph.3: Abii L per in P um, intelligant ieiusalem, di alcem Sion, cui vicina est Bethlehem.