장음표시 사용
351쪽
Aliud est se reproesentare apud columellam et iurisconsultos), h0c est, praesentem ade8Se, Miud 'Proesentiare aliquid aut aliquem, hoc est, facere, ut adsit aut videatur adesse, quasi in vitam revocare et ob oculos ponere; vid. huius libri c. 11 E. 4. Ibd. E. 2: ut seque terrestrium scelestum Karthaginien sium copiarum egressum terra quam maritimarum Neptunus experiretur. ΝΘ cessario, quod et librarii quidam et editores secerunt, tenenda transpositio in B significata: ut aeque scelestum terrestrium K. copiarum; sed simul, ni fallor, aut gres 3um aut ingressum scribendum est. s In Ε. 3 Halmium, ne errori codicis B iamico suo) obsequeretur et ordo verborum et sententia retinere debebat; praeter
cives Romanos Mithridates simul amicis interfectis piacula solvit; sed e codieis vestigiis sillos fieri videtur aut
alios amicos suos aut multos a m. Suo S.ὶ
De IX. 2 E. 4 dictum est vol. I p. 4l.
Ibd. Ε. 5: adeo cae eo furore summa quaeque effervescit crudelitas, cum munimentum ex seipsa repperit. Intelligerem, si seriberetur munimentum quaerit quaesivit); nunc seribendum prorsus puto: cum nutrimentum ex se ipsa repperit. Eo enim proxima pertinent.
Ibd. 3, 5: quotiens victoriae victrix ira fuit lGongratulationem eius in Torquato spernendam, in Fabio pulcherrimam partem omittendam, in Appio totam fugae postponendam reddidit. Serib.
credidit. Nam victoriam reddere po8tponendam proe0, qu0d est Derre, ut postponatur, mera et certa barbaries est. sSic edd. aliquot veteres.JIbd. Ext. pr0cem .: Voluntas operi cedat sui maximorum virorum vitia ne sileantur , dum praeclara libenter probanda necessaria narrandi conscientia non desit. Sic B a prima manu; in margine
352쪽
probando, quod Halmius posuit, nulla senlantia, quis huiusmodi esse debet, scriptorem, quod omillare n0n p0ssit, facienum eo susuntari debere, quod seiat se libenteraturum, ut egregia saeta laudet, facere. Recte igitur in Baltera manu probandi scribitur; sed una praeterea littera mutanda est: dum praeclara libenter probandi necessaria narranti conscientia non desit. Ιω. 11 E. 4. Certum est, Valerium Fabiorum aderemeram cladem et diem Alliensem n0n c0nsudisse, praesertim in diligenti enumeratione cladium memorabilium; scripserat autem: et trecentorum inelitae gentis virorum strage foedatum famnem etJ Alliensem diem et oppressos in Hispania Scipiones cet. Ab Au ad AL L aberravit librarii oculus. Ibd. 12, 8: Fino namque vitae nostrae variis et occultis causis exposito, interdum quae im- Terentia supremi sati titulum oecupant. Idem error est, quem VII, 8, 7 sustuli, scribendumque: interdum quoedam immerentia cet. ΓΕdd. aliquot velares. J IX, 12 Ε. 8 emendavi vol. I p. 73.)Ibd. 13, Ε. 4: cum forem cubiculi, extrinsecus a custodibus opertam, interiorem claustro ipse obserasset. Scr. interrore claustro. Sic Gyet JCap. II.
L. Annaei Senecae Scripta Minora i Dialogi).
Ad nullius seriptoris Latini libros aut plures mihilne proserendae sunt emendationes e0niectura repertae quam 4 L. Annaei Senecae, aut: quibus plus inesse putem, in Raqua saltem librorum parte, ad orati0nis integritatem re- tituendam auxilii. Id accidit materiae ipsius ubertate. .m neque euiusquam, si Cicero et Livius excluduntur,
353쪽
tot volumina supersunt, et ea horum voluminum Artuna fuit, ut multum huius generis ope egerent, nec eiusm0di superiorum phil0logorum sive opera sive operae subsidia fuerunt, ut n0n. multum necessari0 relinqueretur. Itaque cum Senecam adolescens et iuvenis non indiligenter legero coepissem, partim ob veteris philosophiae memoriam squamquam ea campo non ita ampl0 continetur et declamatoriis ambagibus artificiisque mire extenuatur, et interdum corrumpitur; ipse autem subinde resumptus acumine et gravitate sententiarum animum incitare et oblectare potest, inter philosophos, qui ipsi per se vera quaeSiverint, numerari nequit), partim rerum et ingenii condicionisque illorum temporum c0gn0scendae causa, partim ut Latini sermonis sormam sensim mutatam copiasque ipsas amplificatas et novatas persequerer, iam tum ipsa crebra insistendi et dubitandi de verbis et sententiis necessitas et, ubi in certa eodicum vestigia, in ceteris libris apud pri0ris temporis editores, in epistolis autem apud Schweigha userum, incideram nonnulla saltem corrigendi facilitas tenebat me et nescio quomodo alliciebat; idemque mihi accidit, cum, paratis a Fieherio in omnibus libris certioribus subsidiis, e0s relegerem. Sed tamen inaequalis haec suit opera; nam nonnullos libellos tres maxime, ad Marciam, de vita beata de tranquillitate animi saepius cum philologiae studiosis
exercitationis causa ita pertractavi, ut ipse prope ad summam recensionis diligentiam omnia perscrutarer et temptarem, in aliis, quos rarius legi, ea attigi, quae non nimis lente pr0grediens expedire poteram. Senecae autem librorum, qui proximis mst eius m0rtem seculis sch0larum et grammaticorum cura caruerunt, ab ecclesiae autem Christianae patribus commendati media aetate, cum multa iam et gravia menda accepissent, in h0nore habebantur, pauci supersunt codices antiqui et ab interpolatione novitia liberi quae tamen, si quidem Bambergensis quaesti0num naturalium codex undecimi seculi est, n0n extremis demum ante renatas
354쪽
litteras temporibus ecepit. Atque illis antiquis codicibus, aqnibus aut ipsis aut gemellis ceteri orti certisque pr0pasnis notis impressi tantum modestia aliqua interpolationis alit summa licentia ac temeritate inter se disserunt, cum primi editores usi non essent, ne postea quidem superioris temporis philologi, qui alioqui scientia et iudicio instrueti in Seneca elaborarunt. Erasnius. Pincianus, Muretus. Lipsius. Gronovius, ad eorum fidem orati0nem exigere et revocare potuerunt, quod ceteros omnino non norant,
undae Nagarianum Oronovius in libris de elementia et de Mneliciis e Gruteri notis parum plene norat. Qui autem imperitae et indoctae Rulik0psi negligentiae in Seneca edendo d0stra aetate successit, Fichertus, collecto fin epistolis post SehKeighaeuserum longe maiore et praestantiore instrussient0. ipse ei bene et prudenter utendo nimis suit impar eumque ex iis, quae in bonis codicibus reperta vel minima ex parte ingenio adiuvanda erant . perexiguum effecisset, infinita, quae recte a pri0ribus edita erant, deteriora secit. oratione et sententia mire saepe perversa Longe ei praestitit Fridericus Ηaasius plurimaque melius admini- Stravit. Sed tamen ne is quidem de toto negotio satis semper libere constanterque et prudenter iudicavit; itaque reti-ddit permulta prorsus sensu cassa et orati0ne vitiosa in quae
eerta ratione emendata erant, ipse autem, cum non Huius rei triste et memorabile exemplum habet prima primi
voluminis sententia de provid. I, 1). apud eum post meher- tum e eodicibus ad horribilem hane sormam scripta: Quaesisti a me, Luelli, quid ita, si providentia mundus ageretur. multa bonis viris mala accidere, cumreete pridem ederetur acciderent, eorreeta illa extremarum litterarum detruncatione, quam in huius partis codice archetypo non raro aecidisse paulo post ostendam. Ch. consol. ad Mare. 23, 1 obdueere in A pro obducerentur edd. obdueerent)
355쪽
Lib. VIII cap. ILpauca scite et ingeniose corrigeret. in multis aberravit audacter et temere mutando; nam quod multa non suceedente correcti0ne, quaedam vitio non animadverso reliquit intacta, ea non reprehensio est, sed communis edendi. praesertim plura celeriter, fortuna. Idemque video fere iudicium esse viri praestantissimi M Hauptii, qui Senecae multos locos tractavit et plerosque ingenii vi d0etrinaeque copiis usus vere emendavit duobus libellis acadeini eis Berotinensibus a. I 864 et I 866) quos mihi, cum prius
horum adversariorum volumen ederem, ignot0s suisset loleo. Non pauca, de quibus dicturus eram cupavit Hauptius eodemque modo correxit: ea subinde in transcursu ann0tabo et c0nsensu ipso laetus et . si opus esticonfirmationis causa. Ηaasii annotationes eriti eas in librad Marciam 1853 editas habui; quas ante de sex libellis edidit. non vidi.
Minorum Senecae librorum XII, quos nunc codicum auctoritati contra rationem parentes dialogos inscribunt. codex l0nge omnium princeps Ambrosianus est Mediolanensis iapud Ficherium Α, qua nota ipse utar), seculi. ut putant, IX exeuntis aut X ineuntis, a quo quemadmodum ceteri pendeant sensimque deflectant. etsi in quavis pagina perspici potest, tamen paucis quibusdam exemplis o duobus libellis monstrabo. eo luculentioribus et manifestioribus,
3 Statim hic ponam, quae p. 36 in ep. 2I, 9, p. 33 in ep. 91, 1l p. 39 in quaesti natur. VII. 30, 5 emendavi, eas emendationes ante ab Muptio editas fuisse. , Quod post Ficvertum Hstasius praef. vol. I p. VI, Senecam aeribit ipsum de benes V, 19. 8 libros de beneficiis qui in eodicibus dialogorum nomen non habent, dialogos appellasse, mire suluntur. Dialogorum altercationem. quam Seneca se iam seponere ait, perspicue eam dicit, quae proxime inde a cap. 18ὶ praecedit inter ipsum et interlocutorem ficta, nihil ad librorum appella' tionem pertinens. Diuiti Cooste
356쪽
quo si minoribus initio mendis sumuntur. J Nam de vita beata c. 25, 4 sutor numeris capitum et Sectionum Ηaasianis) ubi est: cum deus undique consalutabor, cum librarius f sive ipsius codicis A sive antiquioris exemplaris) obiecta in verb0 extremo specie eius, qu0d eSt c o n s u l, scripsisset c o n s ut est. in cod. Livii Veronensi III, 3b, 9 consulibus tantissimo pro constant.), deinde Se ita rev0easSet, ut, relicta vocali u ceteras litteras perscriberet: consualutabor, hinc in eodies B Berotinensi sec. XIV). illi proximo
et secundum locum obtinente, lactum est, addita rursus quod verbum iam non intelligebatur, una littera, con- sua luctabor; deinde ex hoc germine haec pullularunt: eum deus undique conscientia luctabor in Guel f. et -exemplaribus quibusdam ' Pinciani, consua illo aluetabor separato et ad Latini vocabuli formam expleto relicto cum deus), cum deo utique et scientia luciabor eod. Mediol. 4, ablativo ad eum tanquam praep0sitionem accommodato , cum deo utique conscientia luetabor Pal. 43 cum deo utique et consciam luetabor i Med. b , cum deo ubique conscia luctabor codd. Lipsit . Atque haec ex illo, quod in B est.
) Non prorsus novum hoc de ceterorum codieum Origine dico. quoniam ipse Fichertus ad cons. ad Μarc. c. 26 codicem A.vetustissimum et ceterorum quasi parentem' appellat; sed ne tum quidem, cum hiee seriberet, eum rem vere intellexisse, ostendit fortasse additum quasi: eerte nusquam hoc tenuit semiusve ita est, ut interpolationis sordes segregaret et eontemneret. Si interpolationis propagationem et historiam ulla ex parte intellexisset, iis. quos hic pono, locis et infinitis aliis siescripturae varietatem ordinasset, ut primum eodicis A scripturam poneret, deinde cognata coniungeret. Haasius quoque praef. vol. I p. VI universe recte scripsit, sed tamen in annotati. eriti. 18533 p. 3 seripturam, quae in Α est, e codicis Col. et Bongareiani scriptura ortam esse putat et non paucis locis aliis eodicibus aliquid tribuit auctoritatis.
357쪽
e fluctabor) orta sunt; sed ex eo, quod in ipso A erat consit alutabor, alia propagati0ne natum est: eum hiis undique consultabor Pal. 2 et Col. qnod in primas editiones sic transiit, ut sensim nasceretur: eum diis undique consultabo. Illud tamen robustioris audaciae, qu0d, nullo minimo vestigio primi mendi relicto in Pal. 3 et Viratisi. scribitur: cum deus undique . quae sua 8 unet, requirat. His gemina acciderunt in eiusdem libri c. I 3, 3, ubi, cum pro eo. quod vol. I p. 32 restitui: in scriptio ipsa, excitans animum: quae stat, invenerunt vitia, in A, litteris male divisis, seriptum esset: quae statim venerunt vitia, id in B s et praetorsia in Pal. 2 et 4 servatum est, sed in ceteris ex altera parte natum est primum: quae Statim enervant cum venerunt vitia Ρal. 33, dein quem, cetera eadems Vratisi) brevius autem in Col. : quem enervant vitia. ex altera saddendo ante pronomen quae): excitans animum ad ea depellenda, quae statim venerunt vitia Mediol. 4. bi, alia. In editionibus, etiam Ficherti.
uterque foetus sic conflatur: excitans animum ad ea depellenda, quae statim enervant, cum venerunt.
vitia. Atque haec quidem Baasius abiecit, sed ipse. retentis eodicis A si proximorum litteris, mirabile interposuit supplementum quo c0rrigendi genere saepe abutitur): excitans animum, quae statim sparatos ostendat ad abiicienda cum quibus J venerunt vitia. suscriptio et excitat et ostendit nescio quos iam paratos l) Ut hic praeter B tres alii codices mendum codicis A integrum servarunt, sic alibi in ceteris quoque minimum ab eo disceditur. sed tamen tantum, ut res intelligatur, ex eius erroribus ceteros pendere et inde deflectere. Nam in eodem libro c. 14 init. quod editur: Prima virtus sit; haec ferat signa, in nullo sic scribitur codice, sed in Α:Prima virtus at haec ferat signa, ex quo facile et certo, retracta e fuga voeati, efficitur: Prima virtus
358쪽
eat: haec ferat signa; sed ex at secunda manus seeit
ad ad haec : itaque hoc transiit in Med. 4 sit b: in
eeteris Coi, Pal. 2. 3. Gu., Vratisi. , ut haec divelleretura signa, scriptum est ad hoc in B adhuc. Eodemque modo cons. ad Marc. 11. 4 cum in A scriptum esset familiaris aura et pro aurae et, secunda manus familiari aura fecit, idque in omnes transiit squamquam de Palatinis, ut saepe, tacetur . Eodem capite, paucis versibus ante i g 3Fich. ubi de summa hominis fragilitate agitur, scripserat Seneca quod primus Ha ius vidit: Miramur inhoe mortem. quae unius singultus opus est 3 Ex eo unius ductus in minus nota voce mutatione in A sae- tum est unius singultus, inde in B ceterisque unius singulis inam in B etiam morte quem scriptum, in Med. aliquo unius omissum praetereo , qui verborum sensu eas80rum sonus restitutus est a Ficherio, cum ceteri inde ab Erasmo transpositione adhibita sententiam effecissent ridieulam: mortem unius, qua singulis opus est py Haec atque liorum similia innumerabilia qui reete aestimaverit, intelliget. omnium praeter A codicum seripturas in Fieherti
J Qui plura exempla desiderat, videat de vii. b. II, 4. cum pro
his: e suggestu rosae spectantis i hoc est, spectantes popinam suam in A scriptum esset O pro e accepto. litteris male divisis, : e successuros exspectantis, quemadmodum haec in ceteros transierint et creverint set etiam Haasium
perturbaverint , aut ibd. 15. 7 lybi egregie Haasius suseipi tur , aut 27. b. eum in Α Alcibiadem et Phaedrum sic
corruptum esset: aliubi ad se et paedrum . quae monstra sensim nata sint. De tranqu. an. 2. 1 cum pro eo. quod Raasius verum esse intellexit: etiam tranquilli maris, sitique cum . . . requievit, in A scriptum esset utque eum, deinde supra versum additum ad mendum occultandum laeus. id vocabulum in eeteris omnibus in ipsa oratione perseribitur. Diuiti Cooste
359쪽
editione ad rei memoriam et interpolationis sceditatem, nequis decipiatur, monstrandam relinquendas esse etsi satis erat. in uno libello aut duobus eas annotatas esse. in ceteris melius coacervati non essent . ad testimonium vero de scripturae antiquitus tradiis fide hos codices nunquam V0candos, nisi forte B et proximos, si quando de A non c0nstiterit. et tamen ex his codicibus ac sere ex recentissimis omnium. circa renascentes litteras scriptis. iure receptas esse correcti0nes minorum errorum non ita paucas. quae hominum n0n indoctorum coniecturae debeantur. Velut
in illo ipso. quod attigimus. consolationis capite II g 3 et 4. ubi in Α est ex firmis fluidis qu e, recte in ceteris somnibus p) scribitur infirmis. tum precarii spiritus Apraecare Sp. , tam contemptum anima H Α animali 3 sed simul alia perversissima. Ipse autem ille codex, ad quem unum omnia redire dixi, quam sit scribendi erroribus obsitus. ex obscuritate aliqua ductuum exemplaris propositist inscitia librarii ortis etiam in facillimis rebus verbisque. Vel ex his, quae posui exemplis apparet. λὶ Itaque et diligenter omnia rimanda sunt et tamen cavendum, ne recondita et dissicilia latere putemus, ubi proxima et obvia subsunt. quamquam librarium in iis, quae ab eius scientia remoti0ra essent, etiam facilius errasse c0nsentaneum eSt, et libere audacterque, modo ne longe a vestigiis discedatur sententiae et orali 0nis necessitati parendum . neque. cum plurimis locis iis pareas, hic illie contorta artificia tentanda. Intercurrit etiam omittendi verba negligentia et adscripta aut superscripta in seriem recipiendi error: velut in illo. equo iam aliquot exempla sumpsi. eap. II ad Mare. 4 2 cum
Ad Mare. 21. 7 20. 12 F. in agunt opus suum sata) librarius, non recte lectis litteris ni, seripsit a gurii opus s. f., ex quo in ceteris, ut Latinae vocis species esset. augurii natum est et alia. Diuiti Cooste
360쪽
Seneca ea Drma scripsisset, quae inde ab Erasmi sedit. II Servatur: huc omnis ista. qu. in foro litigat. in theatris Ddesidet', in templis lirecatur, turba dispari gradu vadit, suo pr0pri0que verbo de unoquoque loco sito. alterum verbum quod sane potius plaudit aut simile fuit, actionem significans, quam desidet) in Aeeterisque codicibus omittitur, unde nata est perridicula Fieherti coni0ctura: in foro litigat. in theatris pre-eatur, omisso in templis. Sed huic sententiae Seneca subiicit hanc: Et quae veneraris et quae despicis sinu 8 exaequabit cinis, rebus contrariis notatis. Supra veneraris aliquis iam in codicis A archetypo adseripserat
diligis: hinc in Α et ceteris scribitur: Et quae diligis
Veneraris et quae des. . qui err0r edit0res non decepit nisi quod nuper diligis retineri. veneraris deleri voluerunt, non recte, ut opin0r. Neque, quamquam huius dicis praestantia religions et interpolati0nis abstinentiaeensetur, non aliquando librarius ipse aut is, quem sequebatur, in primum illud et simplicissimum interpolandi genus incidit. ut ex litteris fractis Latinum vocabulum efficeret. Singulari sius errore sive sestinatione n0n raro. ineons0latione ad Marciam tamen frequentius quam alibi, oces extremis litteris sylla hisve truncari. iam Fickertus animadvertit recteque ea observatione usus est 12, 2, suaserit scribens ex sua, et 26, 2, ubi, cum in codice esset:
quod in te domus status in te ipse, is optime esserit: quod integro domus statu. cui Haasius addidit integer ipse. Desiderari aliquid ad accuratissimam reditis A seripturae notitiam Ha ius iure scripsit i praes. 30l. I p. VI).