Io. Nie. Madvigii ... Adversaria critica ad scriptores graecos et latinos ..

371쪽

Lib. VIII. Cap. II.

iam florentes: Et quo tot animi bona, tot ornamenta . . . congesta erant p quot in hos . Ibd. 16, 5: Iam cum fortuna in gratiam, Marcia, reverteris, si tela, quae in Scipiones Scipionumque matres ac filios ex Bgit, ... ne a te quidem continuit 3 Scipionum filii ipsi sunt Seipiones; et Marcia cum parentibus comparatur. Scribendum sine dubio: Scipionum quo matres ac filias ipsas in aliis lamiliis matres, ut Corneliam Gracchorum . Aetam Lipsius adscripsit: si filias, ex hac quidem recitatione' quod Fieherius omisit. 3 Sequitur 6): Habes ex illo filio amissοὶ duas filias, si male fers, magna onera, Si bene, magna solatia. In hoc te perduxit, ut, illas cum videris, admonearis filii non doloris. Quomodo filius mortuus in hoc Marciam perducere potuit 3 Debebat etiam esse sui, non filii. Et quomodo futurum exactum ferri potest p Ipsam Marciam Seneca, ut hoc saciat, hortatur: scripsit enim: In hoc te

perduc, ut . . . admonearis. Ex imperativo minus

frequentis Drmae, sequente ut, natum est perduxit. Emendatio haec, cum in exercitationibus philologiae studiosorum vitium loci aperuissem, in mentem venit adolescenti bonae spei, cuius studia postea tristis morbi vis evertit. Ibd. 17, 6 vol. I p. 24 muti restitui pro multi. Sed aliud maius addendum est. Quis enim semel admγnitus, si vel mediocriter attenderit, non sentiet, in media comparati0ne eius, qui Syracusas intraverit ante de visendi e0ndicione edoctus, cum homine in vitam certa proposita

Τ) C. 16, 3 scrib. cum cod. Vrat. Quod si tibi vis pro quod tibi si vis . ) 8 T reete sine dubio Matalandus ad Statium p. 100ὶ depo

372쪽

L. Senec. ad Marciam.

eondicione intrante pravissime interponi inter ipsam imaginis descriptionem et eius ad rem, de qua agitur, accommodationem hoc totum de condicione liberos suseipiendipquis non videt, necessario haec continuari: Ρost hanc denuntiationem si quis dixisset, intrare se Syracusas velle, satisne iustam querelam de ullo nisi de se habere posset scede Fich. et H. e codd. possit qui non incidisset in illa, sed prudens sciensque venisset 3 c. 17. 6.ὶ Ad hanc imaginem agedum totius vitae introitum reseramus. Syracusas visero deliberanti laedius, si fieri potest, iidem: viseres deliberant ii tibi, quicquid delectare poterat, quicquid offendere, exposui; puta n se enti me tibi venire in consilium cet. c. 18, 1 'Itaque omnia ea. quae extra hanc imaginem interliciuntur se. l7, 6 et 7: Dicit omnibus nobis natura . . . qui tibi nihil eorti spoponderunt , hinc sublata suo loco ponenda sunt c. 17, 1 post haec verba: sed humanum est, ubi apte adhaerescunt, ita ut deinde novo initio: Ad hoc genita es cet. recte Ha ius ann. crit. p. 7 e dd. genitus es praeparetur illa imago et comparatio.

continet autem hic locus, quem transponendum dico, 600 litteras 4 aut 5 fortasse plus , quot habent singula folia eodicis Ciceronis de rep. Ab illo autem: Ad hoc ge-ditus es 17, 13 ad seisnsque venisset 17, 6) litterae sunt sere 1800. Itaque in antiquissimo c0dice nostrorum parente folium 600 litterarum transpositum videtur. De tranquill. an. c. 6 et 7 Haasius recte locum 27b litterarum transtulit anto litteras paulo plus mille ducentas). 3 0eengius haec potius post c. I 8 sustu mi) inserenda putat.J'ὶ cap. 17, 3 recte Curio et Rubenius intellexerunt pro eo, quod editur. ipsum in sive ipsum in terris flumen) substituendum esse partieipium; neque ipsum serri potest, cum

373쪽

Lib. VIII. cap. II.

Ibd. 18, 1: Intraturus es urbem dis hominibusque c0mmunem, omnia complexam, certis legibus aeternis quo devinctam, indefatigata caelestium officia volventem. Non tam recte urbem legibus devinctam dici quam omnia complexam certis legibus . . . devincta, in iisdem, quas supra dixi, exercitationibus, animadvertit Geertrius. In k 2 iam vol. I p. 497 breviter dixi scribendum esse: Videbis. illic innumerabiles stellas mi eare; ridebis Α stellas videre micabisὶ uno sidero omnia impleri, solem cet., nec muto Sententiam visa Hauptii I p. b) coniectura, qui, ut opinor, iam nec verbo

micare carere volet et in sua coniectura n0u prorsus rectum esse verb0rum ordinem concedet, nec miraberis

hoc ideo inter tria videbis interponendum, qu0d postea, finita hac figura, recte subiicitur. ) Sequuntur si b in

enumeratione e0rum, quae terras despectanti occurrunt, haee: nationes . . ., quarum aliae se in erectos subtrahunt m0ntes, aliae ripis, lacu, vallibus pavidae circumfunduntur, in quibus apparet ripis ceteraque dativos esse; nam ripis circumfunduntur populi iis accolentes, circumdari ripis sablativo casu) non possunt: sed certissime corruptum est lacu, qu0niam singularis nume-pissertim flumen peregrinum ipsi sonti contrarium ponatur, neque in terris flumen; cod. A habet sive in ipsum terris . Potest suisse intereeptum terris. Immittere terris numen aliud est. ῆ 4 recte Pincianus et ceteri praeter Fieh. et Η. tepidissima hiberna, non lepidissima, 95 Lipsius et alii eorrumpet pro corrumpit. Τ) φ 3 recte editiones inde a Mureto ante Fichertum colle et a conlecta) nubila, non coniecta. 9 4 optima Haasii coniectura, alia forma rerum pro alia fortuna rerum scribentis, adiuvatur eo, quod de brevit. vit. 2, 2 in A ot Bsormae pro fortunae scribitur. Diuiti Corale

374쪽

L. Senec. ad Mareiam.

rus ferri nullo mod0 p0test. Scriptum videtur suisse ripis laeuuin vallibus que paludibusque p) pa v. circ. Restatia fina rapitis 8ὶ locus difficilis. Expositis enim vivendi condi-eionibus Seneca eum, qu0cum nascituro deliberat, intrandumne in vitam sit, ita alloquitur: Respondebis velle te vivere 3 Quidni 3 Immo, put 0, ad id non accedes ex quo tibi aliquid decuti doles. Vive ergo, ut convenit. Sed quomodo, qui nondum in vitam intravit dolet iam sibi aliquid decuti Θ Do futuri spe et condicione dieitiu . Scribendum igitur opinor: ex quo tibi aliquid

decuti noles. Monet, ne sic vitam eligat et capessat tanquam eam eiusque fructus semper integros habiturus. Miror tamen sententiae et ipsius imaginis maximo in do e ut ii obscuritatem. Ibd. 19, 4, ubi editur oblivionis amnem, debuerat Ficherius tenere, quod in uno c0d. repertum MDrtasse μrectum esse scripsit, oblivionem amnem; id enim significat A. in quo est oblivione. Inserorum amnem

eodem modo Seneca Oblivionem appellavit s. o θηνὶ, qud Hispaniae Tarraconensis flumen sic appellatur in Livii epit. bb. Ibd. 20, 2 nihil interesse, infra quod quis ia-eeatin restituendam pron0minis Armam interrogativam

quid) Siesbyeus me monuit. g 3 seribitur de torquendi

Adiuta cultu et fertilia et 7ὶ terrestria iam Hauptius s I p. 5. 6ὶ vindicavit, idemque s 6 egregie aethereae saeripe ρὶ

ignin m laces effecit.'j e. 19, 1 etsi violentius eorrigitur, verum tamen videtur videamus i A: videatisὶ; tum 2 revoeandum: ut minimo probabili, sic pro sed) vero solatio et 8 6: non sollicitus futuri pendet ex spro pendet et exin eventu semper incertiora rependenti pro in incertiora dependenti; codd. in non habent . Diuiti Cooste

375쪽

Lib. VIII. Cap. II.

arte et instrumentis): Et membris singulis et articulis singula docuerunt machinamenta. Nequo subiectum ullum verbi est, neque docm e machinamenta Latine dicuntur, qui inveniunt. Scrib. Singula nocuerunt machinamenta; sed video et mortem, sex Α: et video et mortem . )Ibd. 21, 1 iure Haasius post Lipsium haesit in his:

Ad brevissimum tempus editi, cito cessuri loco venienti in pactum hoc prospicimus hospitium. Nam neque cum Venienti neque cum prospicimus sic eoniungi in pactum potest, ut sententia efficiatur. Sed venienti reetum et propter prospicimus necessarium est. Significantur parentes liberis nascituris mundi et vitae hospitium, in quo maneant aliquantisper, prospicientes. Huius h0spitii genus, periculis et turbis insesti, significatum a Seneca puto scriptumque: venienti impacatum hoc prospicimus hospitium. Vocabulo

usus ost Seneca de ira III, 27, 4. Sequitur 43: De indosi immaturus decessit: vixit enim, quantumdsbuit vivere; nihil illi iam ultra supererat Superiores, codices interpolatos paucos secuti, violenter scripserant: Deinde non immaturus; Ηaasius sex verba excidisse ob repetitum verbum decessit putavit. Adest lacilior et certior medicina: Deinde sibi maturus decessit. Ρroxima haec sunt: Non una hominibus senectus est, ut ne animalibus quidem; intra quattuordecim quaedam annos de saligavit et hae e illis longissima petas est, quae homini prima. Ρravum est persectum nam adristi Graeci imitatio frustra inter duplex est advocaturin, nec recta Sen-

S 4 recte editiones, etiam Ficverti: quam infelices reli

376쪽

L. Senec. ad Marciam.

tentia; neque enim, quae animalia omnino XIV annos vivunt, ea senectus intra hoc spatium defatigat, quasi semper in ea sint. Scripserat Seneca: intra quattuor decim annos defatigat vita, et haec illiscet. Eodem modo in Ciceronis parad. I, 12 o devota vita factum erat

devotavit et in Vopisei Numer. 13 foedavit e foeda vita. Tamsi b, ubi sic in Α scribitur: Nec illum terminum cuique positum ulterius diligentiam ut recte edd. diligentia aut) gratia promovebit. Sic habent illum ulterius diligentiam ex consilio perdidisse, sublatis duabus vocibus, quae propter illum iterum posituminore repetitae sunt, relinquuntur haec: sic habent illum ex cons. perdidisse, in quibus recte Haasius sic habe scripsit, male nil illum ex c. per d., quod tum demum rectum esset, si ex consilio significaret: εχ eo, quod ei destinatum ac demensum fuit. Scribendum erat ad ipsa eodicis vestigia: Sic habe, te illum ex consilio perdidisse, hoc est, non casu, cum p0sset diutius vivere, sed certo sati decreto, cum fixum terminum attigisset. Itaque sequitur: nec unquam se annis casus interii et L Cum hac demum sententia vere comparari possunt, quae ep. 69 extrema leguntur. λὶ

Ibd. 22, 2 ubi revocati in adolescentiam postea Baasium poenituit) non potest pro certo definiri, quomodo explenda sint, quae in A detruncatis eo mod0, de quo supra dixi p. 343, litteris aliquot sic scribuntur: aut in popinam ventremque pro toti summaque illis eurarum fuit cet. Αptum videtur: in pop. ventremque

) g 1 recte Geertetius monet, non opus esse addi multum, si sic interpungamus: Primum puta illi super suisse,

comprehende quantum vel: super suis Se -, comprehende ceti, ut mensuris notio in adiecta gententia imperativa sit. φ 7 recte editiones ante F. et Η.: quoque facilius obrepat mors, . . . latet, non: Obrepant, mors . . . latet. Quod obrepturum est, ipsum latet. Diuiti Cooste

377쪽

Lib. VIII. cap. II.

proe ubuerunt toti ) Ne in iis quidem, quae paulo infra M leguntur de comparata a Seiano Cremutii Cordi accusatione, in Α sic scripta: consecratur subscriptio hoc ut crimen, est , quae ad Cic. divin. in Caee. 31 dixi ,

et acerrimi canes, qu08 ille . . . Sanguine humano pascebat, circumlatrare hominem etiam illum imperiatum . incipiunt, certum eSt, quid pro consecratur substituendum sit; latet Ariasso eo ne in- natur. Sed in imperiatum certum est subesse aliquid

ad Cremutii laudem pertinens; neque enim is simpliciter homo appellari poterat; neque dubitandum videtur quin scriptum fuerit: hominem etiam in illo imperio hoc est, qui ne Tiberio quidem imperante et Seiano Saeviento deprimebatur nec se submittebat. Sub finem capitis 8) partim adm0dum probabilem, partim plane certam habent emendationem, quae in Α B) mendose scripta obiiciuntur d0 delatoribus postulantibus, ne Cremutio Cordo liceret voluntaria mone damnationem praecurrere: Accusat 0res . . . adeunt consulum tribunalia, queruntur m 0ri Cordum, ut interpellaquod coegerant: adeo illis Cordus videbatur effugere. Magna res erat in quaestione an mortis rei perderent. Nam primum non ipsi accusatores interpellabant nec ut interpellantes querebantur, omnin0que his

brevibus incisis: adeunt cos. trib., queruntur . . . Cor

dum nulla quasi cauda adiungi debet, sed nova sententia: ut interpellarent sic iam vulgo), quod coegerant Orant; adeo cet. Excidit orant post erant. Deinde in extremis apparet verbi passivi perdor sperderentur),

fi l recte edd. inde a Mureto ante Ficherium: Quereris nonia in diu filium tuum vixisse, quam potuisset, non potuisse; neque enim in hac sorma: non tam diu vixit quam potuit comparantur duae Retiones separatae. Diuiti Cooste

378쪽

L. Senec. at Marciam.

quod ante multos annos in antiquo serm0ne Latino nullum siussa dixi cuiusque praeter Horatianum illud hoc alterum profertur exemplum, in codicibus fide dignis nullum esse vestigium, sed totum ex incertissimae fidei codies. Cui aetia Bongarsio, deinde a Mureto - ex veteribus libris' nihilo eertioribus prolatum esse. Emendationis autem viam ostendunt eum sententia aptissime conspirantia codi- eum indicia mortis perderent). Scripserat enim

Seneca acuto et acerbo: Magna res erat in quaesti0ne, an mortis ius rei perderent. Coaluerunt mortis ius, prorsus ut supra c. II, 1 peetoris vis,

vel, si sic dicere malis, excidit hic ius, illic uis postiis et ris. Sententiam viderat Trillerus, qui scribi voluerat: an mortis rei arbitrium perderent, videranteI parte, sed minus recte expressam, Lipsius et Oronorius. φὶ

Ibd. 24, 4 cod. A et B) sic: Harum contem platione virtutum filium geri quam si nunc ille tibi magis vacat. Emcitur facile et perspicus:

Earum contemplatione virtutum filium gere quasi in sinu. Nunc ille tibi magis vacat; nunc nihil habet, quo avocetur sic Pincianus et edd. ante F. pro vocetur . Initium mendi fuit si nunc pro sinu nune scriptum. Qui artem tenent sed tenent pauci), scient, a vestigiis veri aberrari, si attrectetur in vaeat indicativus. Aliorum conatus refellere omitto.'ὶ e. 23, 1 ubi in A est obducerein restituendum est ex ed.

Erasm. Ι et aliis obducerentur sordibus). Poterat aliquatenus ferri: antequam terrena altius obducerent et conciperent; etsi qui ipse inficitur, non solet dici ob ducere; quod editur obducerent et altius i. cone. , pravum est. Tum 8 5 restituendum est ex edd. ante Fich.: et moriturum brevi nemo non prudens dixit. Diuiti Cooste

379쪽

Paulo post ib), ubi in Α B aliis 3 sie scribitur: Haec quae

Vides ossa circum nobis, nervos et obductam cutem Voltum que . . . vincula animorum tenebraeque sunt, quod F. et Η. ediderunt: Haec quae vides ossa circumiecta nobis, nervos et obductam cutem, id coarguit verborum ordo, prave ossibus separatis a ceteris, et prava imago ossium circumiectorum, quin verbum aptum esset ad cutem. Forma orationis huiusmodi fere fuit: Haec quae vides, ossa ac circum datosJ ossibus nervos et obductam cutem cet.

Quod sequitur in codicibus: Obruitur his, effugatur B esfucatur), inficitur, arcetur aversis, recte iam pridem restitutum est a veris, probabiliter offuseatur pro essu gatur, etsi potest etiam in mentem Venire ai0yocatur geminata littera praecedenti); esso catur qu0d IIaasius posuit, vereor, ut Latinum sit, etsi etiam de brev. vit. 2, 4 legitur, itidem praecedente s. Sed quod in codicibus quibusdam interpolatis et editionibus post his additur animus, videndum est, ne Seneca eo genere, de quo dixi ad Cic. lin. II, 22 p. 179 ed. II), a plurali animorum ad singularem transierit; simillimus est Ciceronis locus ibi notatus de nat deor. I, 50. Extrem0 capite, ubi miro errore Baasius grave pro gravi posuit quae animum pondere gravat et deprimit , scribendum est:

nititur illo, unde demissus est hoc est, in coelum, unde in hunc terrestrem locum depressus est et deseendit); eodd. et edd. dimissus. Dimitti vult animus e corpore, non dimissus est. Ibd. 2b, I, ubi Fichertus subito suspicax eumque secutus Haasius qui tamen ann. erit. p. 19 ab errore rediit, sed alia tentat non necessaria quattuor verba uncis incluserunt certa antiquitatis nota impressa modo excipit cum superioribus scribas pro excepit; vid. ad Veli. Pal. II, 127, 2), omnia sana et perspicua erunt sic interpuncta, adhibita unius vocalis correetione: deinde ad excelsa

380쪽

L Senec. ad Marciam.

sublatus inter se lices currit animas; excipit illum coetus sacer, Scipiones Catonesque, interque contemptores vitae et mortis beneficio liberos hoc est inter ceteros, qui se moriendo in libertatem vindieaverunt) parens tuus, Marcia; ille A I illi, Α 2 et inde ceteri illic nepotem suum . . . appli eat sibi, cet. Extremo capite ex his: tramites omnium plana si ex facili mobiles et expediti cet. nescio an faciendum sit: tramites omnia et plana et

ex facili mobiles et expediti ceti, ut et loca motui pervia et animi ipsi motui apti significentur. Finienda est huius libelli perlustratio in suspicionibus Uinus certis. Nam c. 26, 3 abiectis ludibriis, quae ex

nar ne codicis A in ceteros codices transierunt, verum

eI his solis, quae ille in ordine perscripta habet, eruendum est: et cibo prohibitus ostendi quam vi bar animo scripsisse. Potest subesse: ostendi, qua ἐi videbar, animo smen scripsisse, hoc est, vere libero, qualem homines legendo crediderant Videbar Haasio debetur,l0nge aliam sententiam sequenti. Vivax nihil significat, quod in hunc locum apte includatur. Tum g b admodum dubito. Cremutiumne Cordum, qui res Romanas extremae reipublieae et ineuntis principatus scripserat, Seneca dicentem secerit, se unius seculi lacta in parte ultima

mundi et inter paucissimos gesta composuisse. Vereor, ne minima p08uerit, quod cum paucissimorum mentione convenit i)' Illud certum est, in hac eoacervatione: tot secula, ot aetR- tum contextum, seriem, quicquid annorum est, Seneram in medio membro non duo posuisse nomina sine coniunctione, sed aut contextam seriem aut solum con

textum.