장음표시 사용
131쪽
inionibus:sed ad hune locum nil hae leges attinet: pro domo sua propria mentio est imi us Liciniae; Praeterqua quod ne id quidem per legem Liciniam, ut ipse cibi curationem
senesiacere potuisti. Et iterum 13 ad Atticum, quavis nominatam legem non appellat .tamen ad eam alluditatque hoc etiam accepi, iisi solitos ina ores nostros legare in decem, qui ellent imperatorum necestarii, ut nos agnari pubcherrimorum institutorum, aut negligentes potius, M. Lucullum S: L.Muraenam,& caeteros ad L. Lucullum misimus. lidentur autem hae Tribunitiae leges ex Solonis lege deductae. Solon enim cavit, ne is fieret curator. ad quem post pupillorum obitum haereditas perveniret, ut Laertius est in Solonis vita.Quod autem hic in Rullo Cicero reprohendit, ambo Gracchi fecere, & suae legis curatores fuere; sed referete Scipione per Senatum id tum damnatum est,
mulusque Turdianus Cos qui judex divisoribus esset.Vide Appianum i lib. Eten-J Disputat ex adjunctis:
S populo confyleres, remo verei te ase ficione: Non te remoὐes astus crone: Non Citur populo consulis. Propositio repugnantibus & dissit nilibus exornatur. Nam hocJ Sententia assumtionis, At te non remo es a Picio ne . quae probatura longa superiorum Rulli factorum repetitione. Cominis V uiri Videtur hoc loco idem esse, habere comitia, & comitiis praeesse. Nam superius illud habebit comma, nunc repetitur. Nu O cu D J Hic locus indicat sol tietui tribus custodes adjungi solitos a quia bus observaretur:Rulli aute:n nem inciri allaturum. E nunc- It facere, designare, creare, doli re, sic renunciare comitiale verbum est, Δ videtur proprium esse praeconis, qui tribus siae sit Tragiis hunc vel illum renunciat a tribu tua delectum. Singulta: enim tribus suos praeco nes liabebant per quos studia ira renunciabant. Ne': singulae voces praeconum , fuit initio. & pro lege Manilia sie Cicero loquitur: Nam cum propter comitiorum dilatim Lem ter praetorprimus renunciatus,&c. Vixi Procom- .plexione m re populo non consulis haec indignatio ex collatione minorum additur. Θήιma legesJ Conam Iatur in asti Inacioius probatione, inmutatis vobis ut si
132쪽
IN. II. AGRARIAM. . Usspicionis acerbitatem augeat. Asorores Ascriptor videtur idem esse quod subscriptotaid est,cauilidicus,qui adjuvare caullam poterat: & haec a Cicerone contans turrVenalis ascriptor S subscriptor pro dorno sua:Deicias or descriptor post reditum:& ibidem, Autlior alcriptor. V scriptionet Priscribere interdum idem est quoa ualcribere,ut apud Virgil. Eclog. 6. Nec Phoebo ratior usta est, Quam sibi qua Vari praeser sis paginτα nomen. Hinc praescriptio legis: id est, inscriptio titulus: ut Servilia lex ab authore Servilio diceretur, sicut Licinia, Abutia. Hinc apud Caesarem metaphora pro simulatione, Ut h nesta praescriptione rem turpissimam tegerent. υε ίς videte hominis V diligentiam si ut ' Ru lum cogitasse, aus Rulla potuisse in mentems v nire arbitramini. ς Viderunt ij qui haecς machinabantur, si vobis ex omni populo deligendipotestas est data, quacunque rei est inqua siris,'int
gratas' virtus, 'auctoritin quaereretur, vos eam H dubitatione ad Cn. Pompejum principem delaturos. Etenim quem unum ex cunctis delegissetis, ut eum ' omnibus omnium gentium bellis terra tamari praeponeretis, certe in Decemviri aciendis,
'si fides haberetur , e honos,' & ' V committi huic optime , ta ornari hunc just si epos intellia
gebant. Itas excipitur haciqe,' non adolescentia, non legitimum aliquodς α ' impedimetum,non potestas,no magistratus ulta , aliis negociis ac legibus impedirim: non rem demili, quo minus Decemvir
seripsit praesentem eum profiterijubet: quod nulla
alia in lege unquam fuit, ne in his quide magistra tibus,quorum cerim ordo est.Timebat enim, Pom-
pejus ne si adest,ferri non posset ; aut nesi accepta lex esset, illum sibi collega ad criberetuς custodem
133쪽
quod Pomprius Decemviratu excludatur, & ideo libertas populo tollatur. Syllogismus sic est,
M tibertas Pobu reonqueretur, Pomprius eligeretur:
VFArunt in Videtur hoc loco propositio futurae reprehensionis deesse. Solet enim Cicero proponere,quid cofirmare vel infirmare velit. PrincipemJ Princeps pro primo aliquando simitur: ut 2 Oratorio, Namq:& Herodotum i lum,qui princeps hoc genus ornavit Et apertius 7 actione, IIt qui que in fuga postremus, ita periculo princepS. Et immi Ratio propositionis a majori. Delectiis est Pomprius omnium gentium bellis impetates: Ergo Decemvir deligeretur. Pompejus autem in Africa contra Domitium in Hispania contra Sertorium toto mari Mediterraneo contra Piratas, & in Asia contra Mithridatem imperator dei eius fuerat. Sententia assumtionis.Sed legis exceptione ejus electio impeditur. Hic exceptionis legitimae caussas Cicero removet. .ssitas enim legibus erat definita,& quaedam potestates duae simul geri non poterat, & reus, nisi prius abiolutus, creari non poterat. Pro terit Profiteri videtur hoc loco elle comitiale verbii, ut idem sit quod profiteri nomen intercandidatos & petitores Decemvir tus,quomodo Livius sexto belli Punici loquitur: primo e
pectaverunt,ut qui se tanto imperio dignos crederent,n mina profiterentur. Euod nudi. ii Removet hic talis exceptionis exemplum, ut ante jam caussas removerat. Eu rum certu/J Ordinarius & Ordinarie Nietolius ut non Cia ceroniana notavit,& videtur hac periphrasi Cicero nomen hoc refugis te: tamen extraordinarii vocabulo saepe utitur, extraordinarium munus, imperium, honorem, reum: &i pecuniam extraordinariam petitionem potestatem cupiditaterm uod etiam extra ordinem saepe dicit:ut extra o
dinem bella committere, provincias dare. T mebati E ceptionis est finis.
His quoniam video vos ii hominis dignitate U
contumel a legis esse commotos, renovabor g
134쪽
quodinitio dixι regnum comparari libertatem vel Eram hac lege Uunditus tolli. e n vos alter μι- timabatis , csem ad omnia ventra pauci homines cupiditatis ς oculos alecissent, non eos inprimis id acturos. t ex omni cus fodia ventra tibertatis,ex omni8ot fate, curatione , vatrocinio et e frorum commodorum Cn.' ejus depelleretur: &' ' Vi- , derunt, ta vident , per imprudentiam et e Pisam, neg enitam meam, legem incognitam acceperaris, ore uti postea cognitis ς infidus, cum Decemvia ros crearens, tum vitiis omnibus Usceleribus legis
Cn. Pompedit Vraesidium opponendum putetis, ta
hoc parvum argumentum vobis erit, a certis hominibus dominationem potentatemque omnium rerum quaeri cum videatis eum,quem ςcu Fodem
Lisae' tiberiatis fore videant, expertem fieri dignitatisΘ
Hic quo N r Avi Hic plausu vel clamore aliquo, populi consensio significata est. Itaque jam inflammatum populum Cicero vehementius incendit, &libertatem quod iam toties usurpatum est, & quae hic etia propria comple-. xio est violari concludit. An vos aliteri Commoratur insiperiore syllogisino, sed ordinem partium invertit . u. sumtionis sententia praecedit de xceptione & ejus fine.
Inderunt Sententia propositionis, Si tibertin esset, Pom- prius eligeretur.Est autem nonnihil in antecedere immutata. Et hocJ Pro complexione Quare tibertas eripitur' ponitur contrarium id est, dominationem quaeri: & idem argumentum tertio loco repetitur.
Cognoscite nunc, quaepotestas Decemviris, 2 quanta detur. Primum lege curuata d DecemG- Lutis Cura. ros ornat. iam hoc inauditum. &plane novo mo ς VI, i re, uti Curiata se e magii tratus' detur , inultis
135쪽
tis P. RAMI PRAELECT comitiis aηte sit datus. Eam legem ab eo Praetore,
qui sit primusfactim, ferri jubet quomodo
ut ii Decemviratu habeant,quosplebs 'designa: rit. oblitus est nullos a plebe defig nari Gu- dc ombem terrarum isons ingit novis legibim, qui, quod in sici do capite criptum eris, non meminit 1nte
bm acceperitis, quid ab hoc Tribuno ebis et bis relinquatur. MCorci d omnibus magistratibus bis L. nam csim vos sententiam ferre voluerunt. nam oenturiata Centuriata lex Censeribus serebatur, cum fuWata caeterispa-bita es h triciis metistratibu3 ; tum iter ii de ei emudicibatur, ut eset reprehendendipotest popuΔι b neficiisti: poeniteret. nunc quia prima illa comitia 'tenetis, Centuriata 2 Tris ta Currata latum ampiciorum cau D remanserui.hic autem Tribunimp quia quidebat potestatem neminem et uis popin i tu i l, aut plebis posse habere, ' Curiatu ea comitiis,quatis ei com . vos non finitis, confirmavit Tributa quae v Ana o xςRς ranisuri tit. 'a cum majores binis comitiis voluerint vos desingulis mcis ratibusjudicaresic homo h & 'popularis ne unam quidem populo comitia 'orumpotestatem res ἐuit.
Coo NoscIT 2 Attentio ad tertium caput. luo per te gem Curiatam Decemviratus crearetur , quod ut novum excinplum & contra legum authoritatem reprehenditur. Acquonia incidimus in grave & Obicurum locum, is pro pterea diligetius & accuratius explicidiis est.Dicamus igitur quae & quot comitia Romae fructiit qui magistratus nisfierent &quomodo coniicia geminata sint. Comitia, ut
ex Gellio & hae Ciceronis disputatione diligenter animadvel tenti perspicuum este potest, Calata aut Tributa Romae fuerunt. Calata vero suspicor elle dicta nihil O nim
136쪽
nim cem comperi qubd a patricio aliquo magistratu, qui jus haberet universi populi calandi, id est vocantat, indicerentur. Tribuni enim, quorum tributa comitia erant, licet prehensionem haberent, vocationem tamen non habebant, ut Varro & Capito apud Gellium lib. 23,cap. I 2, authores sunt. Calata itaque Centuriata fuerunt aut Curiata. Centuriata fiebant populo per cornicianem convocato, & centuriatim id est per ceteras turmas,
ex censu & qtate diviso, ut Gellius lib. i s,cap. 27:& Cic.3 L gum indicat cum explicat legem illam duodecim tabularum: De capite civis nisi per maximum comitium otiosisque quos C lores in partibus populi locassint, ne fersito. Cum, inquam,Cicero legem illam e plicat,ait Cum legis
haec vis sit scitum & jussiim in omnes ferri, de singulis nisi
centuriatis comitiis noluerunt. Descriptus enim populus censu ordinibus Utatibus plus adlubet in suffragium consilii, quam fide in tribus convocatus De his comitiis Cic ro in oratione post reditum de Letulo, Quo dae nos comistiis Centuriatis,quae maxim E majores justa dici haberique
voluerimi, arcessunt in patriam, ut eaedem Centuriae,quae me Cosulem fecerat, Consulatum meum comprobarent. Et pro Milone Illa augusta centuriarum auspicia dicit. E ceturiata comitra, testimonio Ciceronis, maxima eradomnium. justissima S: augustissima Hoc idem videtur Livius primo libro post populi classes a Servio descriptas di
cere Deinde ait est honos additus: no ut ab Romulo tr ditum caeteri seivaverant reses,viritim suffragium eadem vi,eodemque jure promiscue omRibus datum est, sed gradus faciti, ut neque ex lusus quis uana suffragio videretur,&vis omnis penes primores civitatis esset. Equites enim vocabantur primi, octoginta inde primae lasIis centuriata primum pecti tum vocabanturabi u variaret,quod raro imcidebat , ut secundae classis vocarentur: nec fere unquam infra ita descenderent, ut ad infimos pervenirent.Hςc Lia ius , ubi docet suo tempore duplicato post Servium re
gem tribuum numero non omnino eandem centuriat rum comitiorum rationem servatam esse Haec autem c
mitia fiebant in campo Martio extra urbem.& ne quid i terea civib' occupatis turbaretur,exercit' in armis erat, ut
137쪽
- Gellius eodem illo 27 cap. lib. is. Primum igitur Cal torum comitiorum genus ejus inodi fuit secundum sequitur. Curiata comitia fiebant populo per liuiorem convocato,& curiatim. id est tributim, diviso de in his ex genetibus omnium suffragia ferebantur, nulla vel census, vel . ratis habita ratione, ut ex Gellii & Ciceronis jam propos iis locis intelligitur. Gellius enim per lictorem ait populuconvocari, dc ex generibus omnium ibi sulfiagia ferri: de Cicero in inus consilii significat hic esse, populo fise in tribus convocato:& illud est quod Livius indicat, viritim suffragium eadem vi, eodemque jure promiscuε omnibus
datum. Haec itaque duo Calatorum comitiorum Senera sunt. Tributa reliqua sunt,quae ex regionibus de locis sm ebat ut Gellius lib. Is, cap. 27.quibus plebeji tantum inte erant , non patres patrumve clietes ac liberti, sicuti Livius I Decad. docet in Voleronis Tribuni lege,& attisimus margumento.Quare sic appellata sint, nullam caullam repori nec quomodo indicerentur, dc populo significarentur. Satis tamen constat, comitia tributa conventus publicos suisse dein comitio celebrari solitos, ut costat ex comitiis tribunitiis, qtiae tributa erant, ut mox dicetur. Plutarchus enim ait, Cum Gracchus Tribunus factiis est, turbam suffragantium comitio capi non potuisse, dc ex tegulis suffragia data esse. Ut autem facilius intelligamus curiatorum & tributorum dissercntiam, in curiatis cives s
cundum curias & tribus triginta quinque dividebantur : neque regionibus & locis, sed alio genere distin bantur: cum unius & siusdem tribus cives in divetiis r gionibus liceret habitare. In tributis vero secundum regionem & locum ubi habitarent, distinguebantur, ut si viae insignes duodecim®iones Romet fuissent cives in comitiis in duodecim partes singuli secundum suam regionem divisi sustragia suaserrent. Atque haec comitiorum calatorum & tributorum definitio est. Secundo dicendum est, qui quibus comitiis crearentur. Comitiis centurii alis majores magistratus, nsores, nsules,Pr torcs,t,
butis vel potius curiatis minores fieri solitos Gellius ait lib. Is, cap. I Quod perpetuo non esseservatum Cicero hic author est, cum ait, Centuriata lex Censeribus serebatur, cum C
138쪽
cum Curiata caeteris patricus magistratib'. Attame postea omnes patricios magistratus Centuriatis comitiis, ut plebejos Tributis factos esse in hac disputatione demonstrat, cum ait, Nunc quia prima illa comitia tenetis, centuriata& tributa, curiata tantum auspiciorum causta reinanserunt Ergo tempore Ciceronis omnes patricii magistratus comitiis centuriatis fiebant, tributis plebeji. Livius autems lib. non idem omnino sentit. Comitia curiata, quaerem militarem continent comitia ceturiata quibus Coss Tribunosque militares creatis,ubi auspicato, nisi ubi adsolet, fieri pollunt. Ergo rationem comariorum temporibus v riatam intelligimus. Superest ut de conjunctione comitiorum dicamus. Magistratus omnes Rom. binis fiebant
comitiis.Prima comitia centuriata erant,aut tributa,scci
da curiata. Quod Cicero hic plane confirmat,cum ait M jores de omnibus magistratibus bis vos sententiam ferre voluerunt. Nam Centuriata lex Censoribus serebatur, cuCuriata cetteris patriciis magistratibus tum iterum de eisdem judicabatur, ut ellet reprehendendi potestas, si populum beneficii sui poeniteret. Nunc quia prima illa comitia tenetis, centuriata & tributa; curiata tantum auspiciorum caussa remas luit. Quod etiam inanifestius superiore i co Cicero docet, cum ait Ja in hoc inauditum.& plane n vo more uti Curiata lege ma iitratus detur cui nullis ante comitiis sit datus. Quare ex his Ciceronis testimoniis apparet curiata comitia tempore Ciceronis secunda comitian ite primis centuriatis aut tributis probandis vel improbandis dbiberi selita, quasi primoumana fuissent, iecu-dahaec divina. Nam curiata auspiciorum latum caussa re manserant ut hic ait Cicero:& Potificibus arbitris praebebantur, ut Gelli us lib. , cap. i'. Nec his cominis tota plebs intererat. sed septemdecim latum tribus,nec ea sinebat, ut Cicero lsic ait. At ue horum conjunctorum comitiorum species quaedam a regio dominatu videtur ad liberum populum pervenisse.Numa frictius est una centuriarum omnium voce rex.Regnum tamen non ante suscepit,quam dii captatis auspiciis addixissent. Curiataque lex tempore Ciceronis videtur centuriatae& tributae tanquam ausi x
udex fuisse. Curiata legri Curiatam legem significat,
139쪽
iis I). RAMI PRAELECTcuriatis comitiis latam, quomodo paulo post loquatur: turiata lex Cen sioribus ferebatur. Praetore, quisiti octo
Praetores urbatu tum fuere, ut ex oratione in Pisonem p
test intellio . Oblitus es J Repugnantiam quandam hic
arguit, quod primo capite per novem tribus Decemviros Rullus faceret, tertio videatur per universam plebem facere. ConstringitJ Talis metaphora in superiore oratione fuit om nibus vinculis devinctam & constrictam ten retis. AtDhiel Exaggeratur indignitas hujus creationis per distulauitudanem: Majores bina comitia populo ded runt,Rullus omnia sustulit.protalis divisione comitiorum declaratur. Patricosi Patricii magistratus fuere Censura, Consulatus, Praetura, AEdilitas. Hos enim magistratus quondam soli Patricii tenuerunt, postea cum plebe fueriit communes. Ut est l Ratio secundo in comitiorum ad priorum comitiorum correctionem, si quid esset illicos sensi . - φιctorium Auspicia&sacra qua uam tblei ni a comitiis,sicut omnibus gerendis rebus adhibebantur, eaque majora erant, & minora: illa majoribus magis r tibiis, liaec minoribus adhibebantur. Hic aureon Aiat
podolis dis limilitii dinis . ubi finis hujus commenti poniatur. Qua non sin/ωJ Nam Pontificibus arbitris ea prPbebantur, ut Gellius ait lib. , cap. i'. vel quia plebs non niversa advocatur, sed ejus pars minor. & Sinuu hoc loco notandum est, id est, jubetis. Dia oon Conclusio diuia militudinis.
Sed υidete hominis' religionem & diligentiam. Vidi ta perspexit ne Curiata ege Decemviros
habere potestatem non posse, quon tam per novem -iribus esse: t constituti jubeuerre de hu legem Ouriatam'. Praetori imperat: quam id ipsum ab seu de, nihil ad me attinet. Iubet enim qui primu fit Praetorfictus eum laxem Curiatam 'ferre sini erre nonposset, quipostremussit: ut aullusi sein tantis rebus, aut profecto nescio quia Pectasse et idem Vrri m hoc quod e Isi' aut ita perversum, uir D
140쪽
IN II AGRARIAM. D 3 ut rissiculum , aut ita malitiosium , ut o urum sit,
relinquamu3 ad breligione homsnis revertamur.
ς Videt sine lege Curiata nihil agi per Dece viros possi QId postea i ea lata non erat attendite b inge.
hoc feri potest, ut in hac civitate ''quae longe jure bertatis caeteris civitatibus ς antecellit qui quam nulgis comitiis imperium aut potestate assequipos fit, quid attinet tertio capite lege Curiata erre jubere, Ponia Murto tremit - ,πι o fortata id uris abeat quodhaberent optima lege oopulo essent creati' ' Regeb constituntur, non Decemviri, Quirites. Hig ab iis initiis undamentisque
nascuntur,ut non modo G merere coeperint sed itam cum costituentur,omne vestrumus,potesta libertas tollatur.
Sto vios T EJ Locus attentionis ad clarius exponendum commenti Rulliani finem de curiata lege per Praetorem. Sine Cura rea Quia Curiata lex ut jam lictum est auspicium quoddam erat, & divina quaedam approbatiobumanae legis, iuς prioribus comitiis ellet lata:& mox repetetur idem Videt tine lege curiata nihil agi per Decemviros polle id vero ex Augurum &Iontificum quibus arbitris haec secundaria comitia praebebantur) authoritate intelligi dum est sine qua nil per magistratus gestum poterat probari, ut 2 Legum Cicero auctior est. Absi. et Reprehensio ex circumstantia personarum. Tribunus enim Praetori majori & patricio magistratui, & colle gae Consulis non poterat imperare. Ut aut lusi et Notat re tam confusa Rulli stultitiam , aut fraudem hie sit belle. Spectasse J Spectandi verbum ad finem ferula ue pertinet, ut Officiorum secundo: Juv ne magna spectare , & ad ea rectis studiis contendere debent. Itaque hic spectasse est propolitum liabuisse.