장음표시 사용
761쪽
LIB. DE OPT. GEM ORAT. 68smus: vim eloquentia suasacultate , non rei natura
Qv o D cu MJ Exemplum sibillis oratoris in Lysia
proponitur. TH enimJ Sic in Oratore: Ac primum informandus est ille nobis, quem solum quidam vocant A ticum: summissu in Ne humilis, confiuctudinem imitans: ob indisertis re plus, quam opi nione disterens: itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se poste dicere. Nam orationis subtilitas imitabilis illa quidem videtur existimati, sed nihil est experienti minus. Lysiam J Lysias primo prosellus est artes Rhetoricas , deinde quod Theodorus ellet in arte subtilior, in Crationibus autem jejunior, orationes alias coepit stribere, artem removit:habet autem Lysias certos sui studiosos qui non tam habitus corporis opimos, quam gracilitates co sectentur: quos. valetudo modo bona sit, tenuitas ipsa delectat: verum est certe genere toto strigosior sed habet tamen suos laudatores, qui hac ipsa ejus subtilitate admodudelecte tur. Haec sere Tullius in Bruto. Ut Cicuro saepsi aliis orationes stripsit, ut Pomprio, Domitio: nec erant orationes illa: tales, quales suillent a Cicerone habitae. Trecentas autem orationes dicitur Lysias scripsisse. Misino aurem J Transit ad exemplum persecti oratoris, quod iterum a Demosthene petitur. Vu mo J sic in Bruto Sin autem acutum prudens,&idcm syncerum & si lidum & exsiccatum genus orationis probant,nec illo graviore ornatu oratorio utuntur & hoc proprium Atticorum esse volunt,recte laudant. Est enim in arte t pia tam i, varia, etiam huic minutae subtilitati locus. Ita tJ Sic in Bruto,sed generaliter: Ira fiet, ut non omnes qui AtticE, iidem bene; sed ut omnes qui bene, iidem etiam Attice dicant. sed in Bruto Cic. bene dicere, appellat idem, quod nunc optime. Se AJ Illustratio edissim li argumento, quod magnae caussae ut Miloniana Lysiano genere tractari non debeant. Exercitui Delioc sic Alconius: Clausae fuerunt tota urbe tabernae: praesidia in foro & circa omnessori aditus Pomprius disposuit: ipse pro aerario consedit si plus delecta manu militum. Citatur autem a Ciceronet
762쪽
Miloniana, ut pulcherrima & nobilissima orationum, si ut etiam a Quintiliano appellaturitametsi longe secus h bita sit quam postea rescripta est, ut Quintilianas tellatur:& Miloni Mastiliae exulanticum oratio haec recit.ria ellet, exclamalle fertur : Si hic egisses M.Tulli. Malo non esitaret Mastitiae barbatos pisces. Locus autem hic admonet co versas esse Elchim s& Demosthenis orationes post Mil
nis judicium: ac fortastis eo tempore quo Orator qui q --stionis ejusdem gratia descriptus est, & cujus silmina quidam in hoc libello repetitur, de oratoris persecti defit liti ne de ejus distinctione ab historicis. plutosephis. sopiusto, ut postea patebit. Sua facultisteJ Sic Tusculta Reperi bantur nonnulli, qui nihil laudarent, nisi quod imitari se polle confiderent, queinq; sperandi sibi, eundem bene diacendi fine proponerent :&cum obruerentur copia sententiarum atque verborum, id anitatem & famem se malle. quam ubertatem & copiam dicerent. Haec Cic. ubi tamen Rhetorice potius quam historice videtur agere: nec enim Atticorum, quos insectatur, videtur ea sententia futile, ut in Ciceroniatio docuimus. Idem est etiam potituti in ratore, cum de Demosthene agitur & Romanis Atticis. Quid enim sit Atticum discant ait Tullius ut vim eloquotiae, ipsius facultate, non imbecillitate sua metiantur.
suare quoniam nonnultarum sermo Iam ri crebuitl.artim siegsisSintice dicere partia nemianem nostrMm dicere alteros negligamin. stis enim his res ipsa re fondet, cum aut non adbibrantur ad caussin, aut adhibiti derideantur. P a parria rentur,esset id ipsium Atticorum. Siaqua dici n bis serico more nolunt, ipsi autem 1e non orat res esse profitentur, si teretes aures habent, intesi gensque Iudicium, tanquam adpicturamprobamdam adhibentur etiam inscii faciendi, cum H
qua solertia judicandi: sin autem iniecigentiam ponunt in audiendi fastidio, verue eos quicquam
763쪽
excelsum maeni cumque detestat: dicant fessu
Dis quiddam Spolitum velle, grave ornatumque contemnere: rd vero desinant dicere, qui subtiliter dicunt, eos solos e sti dicere. Idcircosis icce, at dicere, id ' ta integre,2 ample, ta ornate, ta copiose cum ris est, quasi sit dem integritate, e sticorum eLE: quid dubium Hi, utrum orationem nostram tolerabilem toΠ- hi Sim,drum, an etiam admirabilem esse curamus i n'n e & ornate, α
ν um jam quarimim, qui is erittice sed quidsit copiosε, es,
optime dicere. Od. integr. 4 Att. est: cua
Z, ut Arei,delectar mo et: sequitur deinceps assumtio conclusioque semina, prior adversus Atticos, qui nihil horum praestent, ideoque negligendi. Sermo J Sic in Oratore: Monendi sint ii, quorum sermo imperitus increbuit, qui aut dici se deiiderant Atticos, aut ipsi Attice volunt dicere. Neminem no rum J Sed ego soliis alius sum, ait ad Atticum hac de re Cicero. ubi significat caeteris Romanis oratoribus te Asiaticum esse virum. Satis enim lsic Tuscul. 2. Undecrat exortum genus Atticorum. iis ia is, qui id se sequi profiterentur, ignotum: qui jam conticuere rene ab ipso soro irrisi . laena etiam ponitur in Truto : At cum isti Attici dicunt, non modo a corona, quod est ipsum miserabile , sed ab advocatis relinquumtur. Veruntamen in hac tribus ocis iterata a uintione, lic tia quaedam videtur oratoria, non veritas historica, ut in Ciceroniano plenius docuimus . nec enim id Cativo . Callidio. Asinio, Bruto Atticis accidit. Arriderem ruri Lectio haec commodior est , quam ut in quibusdam codicibus legitur, arrideantur. Arridere autem propriε est cum ridentibus ridere. . iUt ridentibus arr dent, ita fonti μου ao. ν
764쪽
ait Horatius. Hic vero generaliter accipitur pro quavisassectione animi, qua subsequitur auditor oratorem. Sic Gnim de Atticis in Bruto Cicero: Volo hoc oratori contii at,ut cum auditum sit cum esse dicturum, locus in subselliis occupetur, compleatur tribunal, gratiosi scribae sint in dando & cedendo loco, corona multiplex, judex erectus: Cum surgit is, qui di cturus sit, si ilicetur a corona sile lium : deinde crebrae essensiones, multae admirationes, risus cum velit fletus: ut qui haec procul videat, etiam si quida atur, nesciat, at placere tamen, & in scena esse Roscium intelligat. Haec cureontingant eum scito Attice dicere,ut
de Pericle audivimus. ut de Hyperide, ut de Eschine. de ipso quidem Demosthene maxime. Scis qui dicit S quitur altera assumtio conclusioque pro Cicerone . quod Cicero doceat, delectet, moveat: sed modeste id dici non
poterat: itaque aptius refellitur contraria reprehensio ANticorum, negantium Ciceronem Attice dicere Qui ut hierit Tullius ii iudicio id aflirmarent essent soricis lis audiendi: At fastidium tantum hic adhibent: Quare non audaei di. Profitenturi Rhetorica licentia est. Nam Attici isti
de principatu eloquentiae cum Cicerone contendebant: tantum aberat ut se oratores non profiterentur eisse. T
M oJ Teres propriE quod in longum rotundum est, ut cylindrus hinc metaphora, qua et: am Orat. 3 sic utitur Cic ro: Plena quaedam & tamen teres & tenuis oratio. Sed tamen similius illud in Oratore: Ad Atticorum igitur teretes aures & religiosas qui se accommodant, ii sun t existimandi Attice dicere. Tinru.im ad icturamJ Brevis est similitudo: qua,ni salior ad Apellem allusio quaedam est de quo sic Plinius Idem perfecta opera proponebat in per 'la transeuntibus: atque post ipsam tabulam latens, vitia, quae notarentur, auscultabat, vulgum diligentiorem judicem,quam se praeserens: seruntque a sutore reprehensium, quod in crepidis una intus pauciores secillet ansas: eodem postero die superbo emendatione pristinae admonitionis, cavillante circa crus, Indignatum prospexisse, denunciai
tem, ne silpra crepidam i torjudicaret: quod&ipssem in proverbium venis. Haec Plinius. Tametsi locus de omnibus pictoribus intelligi polin, quem cum generaliter Cita.
765쪽
ο se.r de pictoribus statuariis poetis Cicero proponit: Ue enim, ait, pictores, & ii qui tigna fabricant, & veri etiain poetae, suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut siquid reprehensum iit a pluribus.id corrigatur. Insos cien J Sic Aristotel. 3I'olitiait De nonnullis rebus non si lus essector & opifex judicat acutius, quam hi qui res illas
utcunque vel sine arte norunt, ut de domo rectius oecon
mus judicat, quam architectus: &de gubernaculo melius gubernator quam fabet: & de convivio elegantius conviva, quam coquus. Sin autem J Assii natio quaedam est contra proximam thesin, quod non reprehendant judicio, sed fastidio: & pro complexione distinctio quaedam generum ponitur, qualis est etiam in Bruto: Sin autem j junitatem &siccitatem& inopiam, dum modo sit polita, dum urbana dum elegans,in Attico genere ponit, hoc ce ia duntaxat: sed quia sunt in Atticis alia meliora, videat noignoret de gradus &dissimilitudines & vim & varietatem Atticorum. Sol in Atticorum genera plura sunt, ait in Oratore Tullius de suis Atticis: Hi unum modo quale sit suspicantur: putant enim qui horride inculteq; dicat, in do id eleganter enucleateque faciat, eum solum Attice diacere. Et ibidem: Ac primum informandus est ille nobis, quem solum quidam vocant Atticum. Idcirco J Dedi citur inde manifesta pro Cicerone conclusio quod non solum tolerabilis, sed etiam admirabilis de optimus sit or tor. Et haec conclusio demonstrat huc antecedentia spectas te. Idcirco Codices alii habent pro idc/rcosi, id est, quasi quae lectio sens ina nullum haberet: quamvis hoc Lpsum idcirco, pro 'uamobrem, conlideratione indiget. tricorumJ Talis enim & Atticus Demosthenes fuit. Si recordabere Δη- ἐνουρ fulmina, jam intelliges posse degravissime dici ait Tullius ad Atticum. Itaque etiam amplitudo orationis, & gravitas Attica est. Atiaee J Aliud est Attice aliud est optime dicere. Nam ac Attica facundia suos etiam gradus habet, ut Hocως, αἱ κωτερον,α si κι Coe, siciit bene, melius, optime dicatur. Nec satis accuratum est illud Quintiliani lib. I cap. Io, Melius de hoc nomine sentiant inquit cum de Atticis loquitur) cr dantque Attice dicere, eue optime dicere. Et contrarium
766쪽
est ill ud Cic in Bruto.ubi bene dicere sic usurpatur,ut nuna optime. Ita fiet, ut non omnes qui AtticE idem bene sed ut omnes qui bene, iidem etiam Attice dicant.
Ex quo intelligitur, quoniam GPacorum orat
rum praestantissimi μnt ii qui fuerunt thenis,
eorum autem princeps facile Demosthenes: hunesi quis imitetur, eumo trice dicturum, ta ut me ni quoniam εAtticinobis propositisunta im tan m bene dicere, id sit e tricessicere. Sed cum in eo maenus error esset, quale esset id dicendigenus,pu avi mihi suscipiendum laborem utilem studi sis,m:hi quidem si non necessarium. Co Perti enim ex e licis duorum eloquentissmoru nobilissimas orationes interse contrariaso chinis Demosthanisvnec converti ut inter pro Mut oratorsententiis iisdem,ta earum formis, tanqua garis, mbis ad nostram consuetudinem aptis: in quibus non UVerbia cr- rbum pro verbo necesse habui reddere, sedg h. Rςς' nim omnium verborum vimqj serva οῦ non enim ea me annumerare lectori putavi oportere M tauquam appendere. Hic labor meim hoc assequetur,
CG isi ut nostra homines quid ab illis exigant, qui 'st A ticos volunt, G ad quam eos quasi formulam d
cendi revocent, intelligant. Ex Quoi Connectitur ex suporiore disputatione 6,
lorismus alter: Si quis Eschinem imitetur & Demosth nem, Attice Oicit & optime: AE chines autem primo non ponitur sed explicatur deinceps. Assumtio vero S. conclusio cum de Atticis tum de Cicerone non exponitur. G Grumi Atticorum Rhodiorii Asiati orum: omnes enim hi Graecε loquebantur. Eu fuerunt AthenuJ Periphra- sis est Atticorum. Caussa vero praestantiae in Atticisjam dicta est ex auditorum prudentia. Princeps J Sic in or
767쪽
iore: Sed recordor longe omnibus unum anteferre D mosthenem qui vim accomodarit ad eam, quam sentiam, eloquentiam: non ad eam, quam ipse in aliquo cogat erim. Hoc nec gravior extitit quisquam, nec callidror, nec tςmperantior. Itaque nobis monendi sunt ii quorum se ino imperitus increbuit, qui aut dici se delideratri Atticos, aut ipsi Atticε volunt dicere ut miretur trunc maxime, tuo
ne Atheno quidem ipsas magis credo fuisse Atti cas. Et ibidem de Demosthene: Nihil Lysiae subtilitate cedit, nihil a
resis & acumis. Hyperidi nillil lenitate Auchini Jc splenore verborum. ImiteturJ De hac etiam imitatione sic
in Bruto Demosthenem igitur imitemur. O dii boni quid quasi nos aliud agimus 3 aut quid aliud optamus 3 At non assequamur. Isti enim videlicet Attici nostri assequuntur uod volunt. Arrice dicturum J Hinc fortasse Quintiliano suit occasio idem faciendi, dicere Attice & dicere optimesquod nequaquam tamen verum est,ut ante jam phtuit,& mox patebit. Propositi J A Romanis, qui se Atticos dici desiderant. Bene J Atque ut bene, melius, optime, sic αί κως, ἁsικωτερον, ατὶικωτία, dici potest, ut jam dixi: ut hinc error Quintiliani manifestus sit. Sia e mi Assumtionis sententia sequebatur quod Romani non imitarentur Aschinem & Demosthenei Tullius autem imitaretur,ut pateret ex eorum orationibus: at id e propositione intellio Cicero maluit. Error J Cum Romani Attici putaren i, qui subtiliter dicerent, cos solos Attice dicere, ut jam patuit. Studi sit J Studere & studiosus, cujuscunque rei dicitur apud Ciceronem. apud Quintilianum autein, studere ponitur absolute pro studere literis: ut cum quaerit, utilius ne sit domi studentem continere , an publicis praeceptoribus tradere . Quomodo Grammatici notant hic a Cicerone dici studiosos, pro studiosis literarum. Videbis ne quid hic delit, ut studiolis eloquentiae Latinae. ZMihi J Graece luculenter intelligenti. Nam Cicero Graecό declamitavit ad Praeturam utque, ut ait Suetonius: imsi ad extremam senectutem, ut in Ciceroniano nostro videbis: ta familiaris ei fuit Graeca lingua. Nobi immi De quibus sic oratorio tertio Crassus ait;
Quo mihi melius etiam illud ab AEschine dictum videri
768쪽
solet, qui cuin propter ignominiam judicii cessisset Attis
nis,& se Miodum colubilet, rogatus a Rhodiis, legisse se tur Orationem illam egregiam, quam in Ctesipnontem contra Demosthenem dixerat: qua perlecta, petitum est ab eo postridie, ut legeret illam etiain , quae erat contra a Demosthene pro Ctesiphonte edita: quam cum suavissima& maxima voce legisset, admirantibus omnibus, Qua to, inquit, magis admiraremini, si audissetis ipsum A schin J κατὰ Κτησιφων et, contra Ctesiphontem: de cujus orationis argumento paulo post. Fuit ureo Eschines, thenientis orator Demostheni proximus eloquentia, ut est
in Bruto, magis fusas & grandiori similis, quo minus strictus carnis tamen plus habet, minus lacertorum latior denique Scaudentior & excelsior, ut ait Quintil. lib. r. &ri. Tres ejus orationes extant, & aliquot epistolae. Dem Uuenu hJ πιρι τεφάνου, te corona. iic enim inscribitur. Interrogatus Cicero, vae optima Demosthenis esset oratio 3
Quae longillima respondit,ut est apud Plutarchum. Sed in Oratore magis etiam haec eadem laudatur: Demosthenes aio in illa pro Ctesiphonte oratione longe optima, sium missus a primo deinde,dum de Legibus disputat. premus: post sentim incedens, judices ut vidit ardentes, in reliquis exultavit audacius. Atque iterum ibidem: Verum haec vis, quam quaerimus, quanta iit, suspicemur, quoniam exemplum no habemus: aut si exempla sequimur a Demosth ne sumamus:& quidem perpetuae dictionis ex eo loco, unde in Ctesiphontis iudicio de suis sectis consiliis, meritis in Rempubl. aggressus est dicere: Ea profecto oratio in eam
formam, quae estini ita in mentibus nostris includi sic pitest, ut maior eloquentia ne requiratur quidem. Nee noeriit Digressiuncula de conversionis ossicio. Into Heri Nempe qui verbum pro verbo reddendum necessario existi m et ut mox Cicero ipse i nterpretatur: quomodo saepe in Philosophia interpressumitur a Cicerone. locus
nus est Tuscul. 3, ubi praecipue illud expressum est: Quid
inquit tergiversamur, Epicure 3 nec fatemur eam nos dicere voluptatem, quam tu idem,cum os perfricuisti. soles dicere 3 Sunt haec tua verba, necne 3 In eo quidem libro qui continet omnem distiplinam tuam fungar enim jam i i torre
769쪽
terpretis munere ne quis me putet fingere dicis haec: Nee equi dem habeo quod intelligam bonum illud, detrahenseas voluptates, quae sapore percipiuntur: detrahens eas etiam quae auditu & cantibus: detrahens eas etiam, quae ex formis percipiuntur oculis, stines motiones, sive quae aliae voluptates in toto homine gignuntur quolibet e sensu. Hic igitur Cicero se interpretem vocat, ubi fianε verbu de ve bo exprimit, ut Graeca illa, quae sunt apud Laertium & th enaeum con serenti intelligere liceat. ου μεγωγε ε τ' αλαθον rαιρωνμὲν lae: ια δυ λων η ς,ὰς -- ρων δὲ ταρδiαρς δισiων, σφαιρων δε ταρδi -ροαμάτων, α- φαιρων δὲ τας διὰ κινυ t. Quare Ciceronis definitione & intelligentia interpres est,qui ve bum verbo reddit. Quod Horatius etiam notasse,dilige tius animadvertenti videatur eo loco: btica matera prasearis uris erit si Nec circa Uilem patulum& moraberis orbem, me Qerbum seuo curabu reddere si .
Minus apertus est hic Horatius, quam Cicero illo loco si iti tamen cum sic Horatii sententiam distingues Publica materies erit privati juris, si nec moraberis cir ca vilem dc patulum orbem, nec fidus interpres curabis reddere verbii verbo cum,inquam, sic distingues, fidus interpres Horatii, idem erit quod hic interpres Ciceronis. orarer J Quae Grammatica sermonis i ntegritas, qui troporum & fisur
rum ornatus, quod acumen inventionis, quae collocatio rerum in Graecis illis orationibus fuit, ea omnia sibi reddenda &exprimenda Tullius proposuit. Qui vero modo sententiam reddiderint, interpretis ossicium se praestitisse a bitrantur , de tribus oratoris laudibus prudentiam exprimunt : at suavitatem,qua delectat; at gravitatem,qua in vet,si caetera illa despiciant, non reddunt: quas tamen ta des in Oratore Cicero longe maximas exiit avita. qui tamen verbum de verbo exprimens, sententiam reddit: in Logica & in figuris sententiarum offendere non admodupotest, in caeteris reb. plurimum potest. Ergo redde Grammaticam, Rhetoricam, Logicam propoliti authoris, a thorem totum redditum &conversum arbitrabor: secus,
770쪽
vide ne partem unam reddideris, multas omiseris, Amnumeraret Metaphorae suiu, Annumerare & appendere, a trapezitis & auri ficibus qui plerunque non annumerant, sed appeuduiu & ponderant. Atque interdum uno verbo potes multa verba exi mere: interdum cogeris multis atrii in convertere: Reddatur igitur ii non par numerus, par certe pondus necesse est. Hie Liί-J Finis est&utilitas, quamobrem conversis sint orationes illae contrariae. N
Ar J Nostrates id est Romani, seu Latini: Quomodo rentius in Eunucho dixit: nam sim G ψιτο HZnostrarum vi rarum, id est, nostratium. FormulamJ Regulam postea dicet: Erit reaula, ad quam dirigantur eorum orationes, qui Attice vorunt dicere.
Sed exorietur Thucydides. ejus enim quidam eloquentiam admirantur: id quirim recte sitan
hil ad eum oratorem quem querimi. Sestiud euenim explicare rasgestas narrando, aliud argum rando crimina i, crimen die dissolvere: almu na raIIotae tenere auditorem, aliud concitare. e vi l qu:tur pulchre. 'Num melius quam Plato necesse tamen eis orator , quem quaerimuJ, controversas explicare forensio, dicendi genere apto ad docendum,ad deleliadum,ad permovendam. res quis erit, qui Thucydidio genere caussas ins ro di iurum est profiteatur, is abhorreat etiam asse ficione ejus, quae versatur in re civili csforensi:
qui Thucydidem laudavit, asscribat sua nostrao
sententiam. SED Exo Ria Tu RJ prolepsis, quod Thuc dides se
etiam Atticus quae solvitur dis limilitudine historici & or toris. Eloquenti J Dc hac sic oratorio 1 cum de Her
doto di bini eisset: Est post illum Thuydides omnes discendi artificio mea sententia,facili vinci qui ita creber est rerum frequentia, ut verborum prope numerum s te tiarum