장음표시 사용
151쪽
divertit, quod est contra Divum Senem. I.' hor. 24. Quo Natura mergit eb ducere oportet. Notandum etdo Si suspecta sit Venae semo, Verbi gratia, quod tempus idoneum jam transactum fuerit, sanguinis abundantia etiam in adultis abstrahi poterit cucurbitulis scarificatis, dorso, scapulis, & femoribus admotis, quae vicariae sunt venae sectionis, &in statu morbi conserre poterunt. Cum motus naturae a centro ad circumserentiam pereas adjuvetur, ut supra iam dictiam. Cujus occasione. Notandum 3tio Nihilominus quosdam esse famoῖs Authores qui & cucurbitulas & hirudines famelicas, dictis Aulis, a partibus admotas improbant, & quidem ob duas potissimum hirudiues rationes. Primo Quia maxime damnosum est primis diebus t :ς ' h corpus denudare, quod in similium remediorum applica- piobarittione necessario fieri debet, cum eo ipso eruptio impedia- Ratio hujustur. Seundo Quia per cucurbitulas laudabilissimus in capillari hus arteriis & venis contentus, & substantiae aliti proxime appositusti apponendus sanguis extrahitur, & inde vires prosternuntur; Et haec de Venaesectione in genere & in specie, plura qui de hac controversia legere desideraverit, pro &COntra potentia argumenta, adeat Doctissimum Tilingium de febribus petectialibus a sol. a 3I . usque ad sol. 26O.
SEd novanun et oritur quaestio & inter Authores Iis de Puria e pu 3 -
gatione Utrum nempe conVeniat, nec net Ad quam ne- varios aspondeo, plurimos purgationem hoc in morbo tam Veteres quamlu quam Neotericos Vituperate, asseruntque: unanimiter aluum
152쪽
ν;lupeiihi 'uidu mox Infra dicemus. Ratio est, quia pharmaca cui riuauonea sint acria humorum ebullitionem & effervescentiam adauo ene Praetereδ cum corpus extimum exanthematis scateat intro Virulentam materiam revocant in Ventque m Pu naturae Contrario , scilicet a circumserentia ad centrum, Unde Qui-i . scunque Variolis laborantibus alui fluxus contingit, retrogressio Uariolarum, anxietas, virium lapsus & repentina mors utplurimum consequitur, ut in prognosticis supra no lavamus, nam similem pharmaco irritatum alvi fluxum se cori s mi. iequuntur disienteriae, ulcera maligna & curatu difficillima in rex Hip vixqu hac evacuatione infringuntur. Adde rationes ex His PQςνδxς. pocrate, cum enim Variolae criticae sint evacuationes, sinendae sunt, ut docet I. Aphor. 2o. quae judicantur re judicata Iunt persecte vec moveto , innovato stive pinnantibus medicamentis, neque aliis irritamentis seo Milo, id esthene operanti naturae Eli & unicae totum negotium est committendum & Medicus nihil moliri debet. Rationes pro Doc Aphori simo cui plurimas omittam desumere quis potest ex Galeno, quae sunt in cute, inquit, non possunt in aluum L .ab huiVς id mςdicamenta, accidit quod hae febres, antequam patio inter macula: te Prodant, mentiantur aliquando formam intermit rami r tum quod OP -an o Persectam morbi dignorionem p. ineidi; b. tim d purg n ia. properare. Verum tamen utilis inter deelinatio cum esse Poteir Ievior & benigna purgatio in princinio &Me eQnve- declinatione. Vna, Eule . Dkςφ& benigna, intellige quae fit per Ienitiva seu
.is se bea minorativa, non autem fortiora, seu electivὸ purgantia, utri-2 et quς r ii d V est stupra, bc dabitur inferius, siciscet eventus..h; . 1inistrorum affectuum qui exinde contingunt. Dico praeim ab are in rea tu principio, id est ante eruptionem Variolarum &ante-P- ς p quam febris incandescat, quando scilicet infantes sunt velut in neutro decidentiae, id est, quando deficere incipit sanitas,
153쪽
in Variolis UAIorbitris. I a st
morbus vero incipit adesse, id est, quando nec sunt sani ne Rue aegri, tunc enim abundat cacochymia seu copia vitiosorum humorum aut succorum circulantium. Primo aut se-Cundo die antequam natura movere incipiat, utiliter levissimis pharmacis uti possumus, quibus bilis effervescentia. utpote causae adiuvantis compescitur, prima regio evacuatur, Venaeque mundantur, fitque natura aliquantum levior& potiori onere levata, fit expeditior ad excretionem &expulsionem , teste Hippocrate a. Aphor. 2'. Incipientibus Confirmat morbis, si quid movendum videtur, move, urgentibus, quics- id Hippocere multo praestat. Ratio Aphorismi pro prima parte datur, ,h thuri quo enim tempore aeger minus amigitur, id est, quo sunt Ratio Ap. validiores, eo tempore nugis & securius movendum, quod fit in principio morbi, ubi vires robustae, & aeger minus affli- ;. 'ξ' mas, morbusque quandoque tollitur & iugulatur, unico hoc tempore adhibito remedio. Ratio posterioris est, quod Rδx v vi in statu virea sint debiliores, unde & in nostro casu vult obse vandum Hippocrates; Variolis enim apparere incipientibus, purgatio futura est pernitiosa & contra legem Hippocr. Aphor. Io. purgandum in acutis, si turgeat materia eodem lin die, differre enim in talibus, malum. Cum autem Variolas inter morbos acutos recensuerimus, eonsultum est, ut fulciti hac lege, si movendum quid ost, moveatur: prima statim die, non autem apparentibus Dentibus Variolis. Cum enim haec expulsio una quasi crisis sit a nitu. Variolis ra instituta, ah xterno quodam agente impediri non debet, tanto autem perniciosior est purgatio adhuc, si hir apparen- c..en la tibus maxima simul urgeat malignitas, ut fit in constitutio eti m est ne epidemica, quando plurimi infantes ex morbo inter Imhὰ νε iant, in quo casu ego satius judico, omnino a purgatione te in vali-
. abstinendum, quia in morbis malignis & pestilentibus pur. 'l' gatio quaecunque demum summopere est noxia. R Coriis
154쪽
tu,' eis Concludendum ergo , Purgationem sortiorem nullat leuia pur. nus Convenire; levem Vero in principio & nondum apparentantia con tibus exanthematis, ea autem eonciunata ex levissimis meia
dicamentis , de quibus infra, & in pauca quantitate, ne largiori alui fluxus perniciosus concitetur, quod non fiet, si juxta mensuram eorum fiat administiatio, imo exinde mes ta speranda erunt commoda , quae jam siupra sunt recensita, quibus pro coronide impertior authoritatem GaIenis. Me thodo . omnes ab exanthematis pestilentibus fuisse servatos quil ante intellige leniter purgati fuerant. Consultum erina eis go ut quam primum Medicus bene dijudicet, qualesneeesse est, tali tempore in Variolis pecCent humores, quo iidem ver stub ues' gant, an ad Vomitum, an ad secessium, an ad sudores t ut medicamenta singulis convenientia prascribi. ipsorumque diiu/icare. morus ac evacuatio utilis promoveri possit: Ideo Medicus rationem & experientiam sequi debet: Rationem, ut naturam, ieritia. Fe. in bono opere non turbet, illam Vel contrario motu impe- quenda est. diendo, vel a suo opere a Vocando, nimirum dum illa a cen- ς' - V ad peripheriam agit, per purpantia invertat. Experienti.
Cur expe- - , cum enim experientia constet, quod in hoc morbo fellient uint l. iciter moveatur materia morbifica a centro ad peripheriam, quo strum natura vemit . eo ducere oportet, ergo eadem quosve experientia constabit, motum hunc contrarium
metie & indebite factum, vel sponte, vel ab arte, factiam esse infeIicissimum. eolii Non obstat hactenus dictis authoritas Nicolai Florenti se uouiris. η , di ipsi . clysteres vituperat, taceo aliscemedia. Sed
.ut thoi itis nimis scrupulosa est hλ vituperatio, quae non in virum cor iniicitur. datum, sed timidum cadere potest; nam non impediunt na. turae motum clysteres, cum in solis intestinis nisi acriores sint, de quibus non est sermo) solummodo operentur, natura autem prope cutim & in venis motum suum perficit. in Vatio. Notent autem juniores Practici, ut in actu jam variolantibu,
155쪽
8t morbillantibus, primis aliquot diebus de alvo lenienda &solvenda non sint soliciti, &si tandem neccssitas urgeat, fiat hoc potius in infantibus per sola suppositoria, in adultis per clysteres lenes, & sic feliciter cedet. Dico tandem in declinatione, ubi enim natura semel a morbo evasit victrix, utilis test, ac esse potest purgatio,itam quia materia peccans jam tota est concocta, tum quia reliquiae humoris morbifici utpote concocti evacuari debent, huc tamen restrictione, si natura per se evacuationem non aggrediatur, quando enim humores critice evacuantur, purgatione nulla opus est, nisi crius fuerit imperfecta, in quo casu medicamentis succurrendum est naturae, ne reliquiae recidivam pariant juxta Hipp. 2. Aph. I 2. quae in morbis relinquuntur, recidivas facere consueverunt. Nota, antequam hujus Aphorism sepius in praxi occurrentis, ac Medico dogmatico, si debitE capiatur, in universalibus magnom adferentis lumen, explicatio instituatur, prius per parenthesin sciendum, quod vulgo in praxi vario. lantes & morbillantes ante duas vel tres septimanas ab eva. nescentia Uariolarum & Morbillorum non purgantur: ego autem in Mori, illis, non autem Variolis, etiam post nonam diem aut summum decimam quartam diem feliciter levem purgationem persolvi, praesertim in iis, qui impatientes sunt, ut se ab excursionibus contineant. Satius tamen & securius generaliter esse credo & suadeo, ut quamdiu minima nota aut vestigium, aut macula in cute appareat, non purgetur patiens, siquidem quamdiu aliquid adhuc in cute apparet, tam diu natura adhuc in expulsione & motu constituta esse videtur; quando ergo in Morbillis omnia vcstigia in toto corpore evanuerunt, & quando in Variolis omnes crustae in toto corpore deciderunt, tunc tutissimum est purgare. Iam ad explicationem praefati Aphorismi, praecipit ergo Medico Hippocrates, ut in curatione diligenter attendat,
Purgatio indeclina. tione uti Iis est. Rationes. si natu ipsa evac ationem bene peIE sat non eliquibanda.
Tempus tu issamum .splicatio Hippocra
156쪽
si quid a morbo relinquatur, id removeat, ne ejusdem reci diva contingat, cum enim unus morbus facile alteri succedere possit, posteriorque sit prior priore, ne haec contingηnt, Medicus & opifex & minister Naturae id congruis remediis evitare debet. Haec autem Lepius contingere, tum experientia, tum ratione edocemur, de Priori nemo dubitat, sed exempla loquuntur, de posteriori vero nullus in re medica fundatus ambiget: clarum ac certum enim est, posita dispositione morbifica cum virium languore, facile morbos sequi, atqui in convalestente aegro non perfecte judicato, adest dispositio morbifica cum virium languore, adest enim pomtio morbi prioris, ut supponimus, illa autem portio non est secundum sed praeter naturam, ergo morbifica; talis autem morbifica portio, quod facila morbum renovare possit patet, quia dispositio est ad concitandam novam putredinem , vel in humore vel in morbo ipse: praeterea desumitur argumentum a contrario; nam si ideo in persecta crisi recidiva nulla contingit, quia in ea nihil morbi relinquitur, ergo e contrario in crisi impersecta certo certius continget,
QMeres, ex quibus autem sinis cognosti possit, an crisis perfecta sit, id est, talis, in qua nihil relinquitur Z l Res'.
quamvis haec quaestio in Institutionibus tradita & resbluta sit, eam tamen in praesenti succincte percurro; persectae nimirum crisis signa sunt, si signis concoctionis apparentibus, fiat subita & notabilis excretio & non translatio materiae, &quidem cum alleviatione in die judicatoria seu critica, per viam aliquam effatu dignam, vel etiam per abstessum ab intro ad extra: Signa vero impersectae crisis seu recidivae sunt
contraria, si nempe morbus allevietur non secundum rationem hoe est, sine concoctionis signis, quod malum esse testa
tur Hippocrates h s verbis: Asen oportet fidere iμ, quae ex ratione non levant, neq; e mestum. reformidare mala, qrta praeter
157쪽
rationem continalint; praeterea si fiat extra dem criticum, meIsine emidemti ει notatili emacvatione, potius translatione seu abscessu a parte nobili ad nobilem mes etiam nobiliorem, mel ab
extra ad intra . quibus adde, si relinquatur oris amaritudo, inappetentia, vigilia, sim nus praetermodum , pathemata, corpus a cibo non roboretur. Notandum autem hic est, quod recidiva alia sit vera, alia non vera: vera accidit in imperfecta crisi, quoties natura non potuit in totum causam morbificam eradicare, sed manet disipositio in materia antecedenti, vel in membro seu parte, unde morbus rursim renovatur. Recidiva non vera est illa, quae accidit in crisi perfecta ob causam aliquam externam V:g: malam victiis rationem, temporis Constitutionem, &e. quae ut non contingat, haec evitari debent. Notandum secundὸ, quod recidivae fiant vel in augmento, vel in declinatione: quae in augmento fiunt, parum temporis interponunt, quae vero in declinatione diutius. Sed Objicies: in declinatione non potest fieri reeidiva, senim natura in morbo superavit muItum, ergo in convalescenti multo magis poterit superare parum, & prohibere, ne fiat morbus. Rest. esse materiam difformem, cujus pars superata a natura declinationem fecit: remanet autem altera, cum qua natura non pugnavit, vel quod non fuerit ab illa irri tata, vel quod alia gignatur de novo: unde
Quandocoutingere soleant re- ei divae. Ohi icitur erantra tempus decli. Malionis .
ieri rectis diva. Re spondetur
Notandum tertiδ, quod morbus, qui siuccedit morbo, Quando vel est ejusdem rationis, quod plerumque fit in recidiva, vel P 'priςdi' diveris, sed in hoc casia potius morbum, in alium transmu- ς - tari dicimus, ouam veram recidivam, idque fieri vel errore Medici, remediorum intensione inducentis contrarium morbum, vel morbo ipso alterum gignente, verbi gratia hae-moplitisis, periFneumoniam, &c.
158쪽
De Vomi t rii a Uomitoria non nisi in Primo principii tem. 're loeu. bent. Probatur ab experio anti3 vomi tus in prino ei pio fuisse Iutare a
Longἡ major quam de venaesectione ac Purgatione Authorum est rixa & ligitium vomitoriorum ; quod nos 'On multis lineis, sed paucis verbis solvemus . nimirum illa nunquam locum habere, nisi vel in primo quasi principii tempore, seu tatus decidentiae, & quidem tunc in isto casu tantiim, in quo saburram copiosae materiae peccantis in ventriculo latitare, & naturam ultro citroque ad illam viam pronam &facilem esse advertamus, hoc enim tempore & modo data levissima vomitoria obesse non possunt, cum natura ipsa monstret viam, quam Medicus minister, modo cito, tuto, &jucunde faciat, omnimode sequi debet, Experientia quoque adstipulatur, quod in principio subortus Vomitus morbum reddiderit leviorem & secoriorem: si ergo vomitus spontaneus id potem quid ni etiam faciet)udicio & arte factus; ita sentiunt plerique Neoterici.
De Remediis in Variolis 'ου AI orbistis.
VIdimus ergo hactenus, quo in casu Venaesectio, Purgatio& Vomitio in hoc morbo convenire possit: videndum . unl- nunc, quid ultra faciendum. Igitur post venaesectionem alias-ιί, ta44, quς e acuatioum si tamen necessariae fuerint Vari Iarum. expulsio adiuvanda est non solum remedii. specimis humores Ro
159쪽
ad cutem propellentibus, sed etiam diapboreticis & alexipharis remedia uis macis, praesertim si Variolae & Morbilli epidemici, & summae serp*nda. malignitatis adserant periculum, haec aut in particulari Prinis M. seu in praxi hodie sic absovuntur, ac imprimis Suppositoria diς quod attinet, illa in hoc affectu non debent este acria , neque ullo medicamento irritante nimium naturam constare, sed esse do scilicit si ex solo melle ad debitam consistentiam cocto,vel De δη alardo vel rad. petroselini, vel exsolo butiro in aqua frigida toto: vitanda autem illa, quae fiunt ex Sapone, Sale, hiera, &λmilibus, quae acrimoniam in se continent: Ratio, quia licet alvus toto morbi decursu si adstricta sit, blandissime sollicitari possit, non tamen nec potest, nec debet irritari. Guleres seu Enemata bona &secura hoc in morbo sunt clysteres haec maximὰ ab initio, & postmodum non nisi urgente ne hψη lux
160쪽
Aliae mite. Vel fiat Emma ex busculo vel lacte cum saccharo autu es, i. V decori bordei passul. liquirit. es mitellis ovorum. hare & si- 'm' milia clysteria lacum habent in Variotis, ut testatur Gresius in Arbore minose Lib. a. Cap. 3. fol. 427, Magnificus quidam & senex Invictissimi Imperatoris LEOPPLDI olim proto- Medicus Manageta, & cum illo
plurimi alii, frequenter a principio statim, ubi Corpus scatet Electui i. numoribus utitur Electuario, quod vocat puerile, quia tutisum puerilς simum & pueris innoxium est.
N. Cassiae reci ex tradi. Pu . Tamarini aa. 34. Mann. et cum M. Violar. solui. Iid. Piam. DI senn. Hed . sita. cum syri molar. Dp q. s. F. Elect. S. Electuarium pro pueris. Cujus Dosis esse potest ita pueris Bim vel 3j. in adultioribus I plus minus. Mediea- Huc quoque secla Syramus Roser. 'lutivus. Uecttiariamenta leni um de Tamarind. Manna, pulpa Cassiae, vel Nodulus Grillin- 'μ si expertus & securissimus, supra in cura prophylactica d
Marearius Michaelis in principio statim, quando infantes fiunt queruli, praemittit purgans ex Mercurio dulci rite praeparato .& maximam laudem mereri asserit, de quo legatur ipse Author Prax. Clinica θeciali Cap. as. pag. 37s. Denique talia scilicet remedia, quae non solum alvum lenissime lenire, sed& Sanguinis & liquorum fervorem refrigerando eXtinguere, Partesque internas subducendo materiam ) moderate adstringendo roborare , & per consequens vires tueri valeant. Possunt autem haec pharmaca tum per se & inter se tum eum convenientibus aliis, prout res postulat, commisceri. Quae omnia fiam recensita tam interna, quam eXterna reme dia laxutiva & emollientia locum tantum habent in principio morbi, hoc est, tempore ebullitionis, antequam tempus eru-