장음표시 사용
131쪽
etenim particulae Elementares, aut sponte natura, aut occasi. Onaliter in motum concitatae, se mire exagitant & exagitantur, invicem diducunt &obvolvunt, subtiles& magis actuatae, se se qua qua versus explicant, & avolare nituntur, quae tamen ab iis crassioribus implicitae, inter avolandum detinentur, interim crassiores , a subtiliorum nisu & l expansione subiguntur, & quam plurimum attenuantur, donec singula . ad centra & exaltationes suas evectae, aut debitam perfectionem conciliant, aut alterationes & mutationes a natura d signatas, compleant. Hoc ut intemperie aut calore fiat, absurdum est dictum, se enim, quod gracilis quidam homo, facilius se moveat, aliquo obeso trunco, aut quod lepus fortius currat &c. ac si hoc eidem calori esset adscribendum. Manet ergo effervescentia qualitas sui generis, prout , si meo standum esset judicio , omnes morbi occulti esse debent: eam tamen si indirecte& improprie ad intemperiem, tanquam genera- imum genus retuleris, non minus facies, quam si non fa
Reliqua quae hanc materiam concernunt fusius discussa, leges in tractatu meo de febribus, quae hic repetere inanis estet laboris, ut tamen hic obiter intelligas , nos essentiam febris non in intemperie, non in simpliciter intellecto calare aut putredine consistere, sed febrem esse motum inordinatum Sanis guinis, ejusque nimiam effervescentiam, cum Calore, siti. aliisque symptomatibus, quibus aeconomia varie perturbatur. asserimus.
De Curatione Prophylactica Vari
ANtequam ad curationem eradicativam nos accingamus, Cur sciendum, in hoc morbo aeque ad in Peste curationemo a dupli- Elpeophy
132쪽
ς duplicem esse, unam quae praservat, & prophylaetica dicimi, si' tur, altera quae priesentes curat, cujus indicationes generalea eradicati- mox supra retulimus,&therapeutica seu eradicativa nomina
et ij, reae. De bac pauci scripsere Medici, vel quod illam minus servativa. necessiariam esIe Iudicaverint, vel quod raro & paucissimi sane homines super ea Medicos consulant. Verum tamen, allii 'pio cum Viri docti eam non minus necessariam , firmis rationibus phylaxis quam in peste iudicent esse, & plurimi existant praesertim Varies G. adulti, senes, formos, nutici, maximε vero ij, qui suae formae& pulchritudini consulunt) qui sibi de hoc malo multum metuunt , tam propter vitae Periculum, quam Propter emergentem turpitudinem, non abs re fore duximus, Prius Prophyl cticam therapeuticae praeponere, quia tutius & facilius est praevenire, quam Praeveniri & curari. V.ri das Prohibere autem Variolas ne eveniant, satis tutum non est nec facile, si natura semel hoc orgasmo concitetur: refertilectulum. tamen quidam magna: authoritatis vir, hoc facili negotio& sine omni periculo fieri posIe, ejus verba sunt haec: Quam-QV0 0'0 prisum nascitur infans, antequam obstetrix li mentum seu Gdieerit olo. nam umbilicalem ICH G ab cindat, opus est, ut ilium sanguinem hi ere ν is is humorem, qui penes umbilicum si nat , digitis premat is re-
, Eia taE ' tropellat, quia ille tanquam inutilis se corruptus humor , cava es Variolarum is orbillorum.
Quin imo scio equidem quosdam nunc esse Neotericos , qui hac experientia si tamen expericiaria est commoti, au- timui. dacter asserere audent, causam Variolarum unicam in resecti-riolarum one hujus funiculi umbilicatis coniiciendam esse, si post ab- ...' ς scissionem sanguis ante colligationem non exprimatur: Quod 'umb i eiis si Vero fanguis exea umbilici parte quae remanet, digitis probe contento exprimatur , postmodum primo colligettir, infantem nun- xv ΤΠ nunquam Variolis, Morbillis, scabie vel abscessibus laboraturum: sequi ergo auerunt, quod praecipua istorum affectuum causa
133쪽
causa, in ptaedicto vitioso sanguine umbilicati contineatur,
quod , an ex voto succedat, cunctis liberum relinquo tentaminis arbitrium.
Verius quid mihi retulit Reverendi stimus & Amplissimus quondam Regii Caenobii montis Sion vulgo StrahoTAbbas Pragensis, Doctor utpote in Theologicis & omni stibili eximius, ita in Medicis Excellentissimus, meus in Philosophia honorandissimus Professor: qui imprimis de se ipὶ testatus
se ultra sedecim Variolas seu pustulas tota vita sua non habuisse, nec de iis amplius viro utpote aetate mediam superante timendum esse imposterum: rationem addit, se toties a teneris juventutis annis, corpus purgationibus ab impuritatibus
reddidisse liberum, plurimumque causam irritantem sustulisse, quo factum est, quod labes illa sensim& sensim consumpta , aut saltem mitigata fuerit. Hinc credit cui & ego non dissentio) hoc in omnibus vel saltem plerisque succedere posse, ut, qui frequentioribus utantur pharmacis, eos ab hoc mi-asmate aut omnino reddi liberos, aut saltem potiorem illius partem imminuere. Id ipsum pariter insinuat Haemerus in suo Hercule A dico Lib. 2. cap. 6. pag. ψ4 sAlius modus se praeservandi a Vatiolis proponitur in Ephemeridib. Germ. Anno. a. Anni scilicet Icri. sis Iss. DL
2sq. in Scholio, modus nempe emptionis. Id est, inVeniun-Alius nuntur mulierculae quaedam, quae frequenti stiperstitione ductis, prae- Infantes suae curae commissos instruere solent, ut ab aliis Variolis insectis infantibus, pro aliquot obuiis Variolas certo nu- ptionis ni mero emant; firma imaginatione credentes, illos qui eme- mi M.t, runt has ingratas merces, proventu pauciori infestari, citius& tutius liberari: qui modus emptionis confirmatur in iisdem Ephemerid. Anno. 8. id est Anni I677. OD. Is.fol. 22. ubi notatur , quod semper vel plerumque ii ipsi infantes, qui vel ipsi, Vel per alios emunt ab infectis, licet paucas patiantur, gravius reliquis decumbant.
134쪽
rao caput mI. De Curatione Prophylust.
Praesera a. Dolaeus in praeservatione generali, conducere ait myrrhac
li,sta uis lunchen in sua praxi Medica, ait, summum praeservatorium λςy pssse , primo , quando statim in initio infantes quaeruli est e incipiunt, nullis adhuc Variolarum indiciis praesentibus, A Mevrium dulcem 4 93. ad D. & si opus sit, addi, Diagrid. Sulphvrat. gr. h. quod lente eVacuat, & levem quandoque conciliat vomitum atque a Variolis praeservat, Vel earum portionem minuit, ut Author feliciter expertus est in duabus propriis filia-husa
optimus Cum vero vulgus, & potissimum Nobiles, in tantum P πχr 3- Variolarum timeant contagium, optimum erit, si tunc hoc dua. morbi genus grassetur, Vitare primo omnem cum infectis Con-Versationem, & eos, qui nondum experti Uariolas, in aerem salubriorem, in aere enim maxima vis praesemationis consistit in quo nullae regnant Variolae, quant cyus tranSserres& tamdiu ibidem continere, donec aut cessarint, aut benigniores evaserint Variolae, in quo casu, si benigniores sint Vari lae, hoc est, facilE & paucae erumpant, cito suppurentur; &decidant sine notabili faciei defaedatione, illam modo dictam mutationem non suaderem sed satius foret, infantes sanos cum aegris Vivere, ut Variolis boni moris,& levioribus corripiano ritati. xu n minus ad praeservationem facit, infantes tum purinci lint ad gantibus medicamentis, tum venae sectione ., si vires & aetas fi P sex δ' irat, corpus evacuare, & aptis ad hanc rem mediis semperarς,.tionem. in labre synocha. Hic solummodo addam, quaedam remedia prophylaetica & praeservativa praeter supra dicta, partim a me, Partim aliis famosioribus Practicis HB & experientia comprobata.
Praemissis nempe, ut diximus, universalibus, sequentia dari possitnu
135쪽
POtus praeservatorius Grii lingit - - '
n. Aq. Aeetos inraebene de Borrag. aa. VIIJ.Θr.de succi Citri.Carae bene . desupe. Borrag.M. *j. M. Dosis Cochlear. j i. vel jv. habita ratione aetatis semel vel bis de die.
Vel Pulveres mei praeservatori Lav. ossis. Tartari M. Tartari mitriolat. 32. Salis seu Dcut Aceto eae &
M. Dos a Bl3 ad 33. mane injuscula. WVel. N. C. Cpbi pl. Ocul. 'lpt. si divites sunt adde rigargarit.nt. Corali. rub.nt. M. . M. DUs a ad 39- in vehiculo quocunque vel j .sculo mane& vesperi, quatuor horis ante prandium, duabus horis ante caenam sumendus. Sunt hi Pulveres efficacissimi, Arthaeum seu orgasmum, seu fermentationem imminentem praeservandi, irruentem mitigandi, & praesentem non impediendi; nam acida, ut testatur Horstius in Episto de Chirurgiam 'foria ad Danielem Majorem, in malignis morbis non sunt fugienda. Vel, pro evacuatione vitiosorun humorum & Iiquorum, id est, causia Variolarum &MΘrbillorum, Optimum csti his. Apra servativum nabarbarum a 33 ad 3J. plus minus, pro ra rum etiam mone aetatis, grossio modo incisum, & in nodulum inclusium, in praeser incererisia vel potu ordinario suspendatur, de quo quotidie 2ης' ἰδμ' bibat aliquot cochlearia, tamdiu,quamdiu Opus videbitur. Vel sequens nodulus, qui non tantum praeservando servit, sed etiam in actuali morbo, in nimia consi ipatione alvi tutissia mus & excellens cit.
136쪽
Cuptii VIII. De Curatione Proph lact
Inciis, dentur ad nodulum, infundendum in Cerevisia vel potu ordinario, de quo bibat, & continuet quousque opus erit & Medico videbitur. M μ' vel Rotulas iv Rotu despec. liberant. Iis Dosis No. 3. vel ψ. omni mane.
Vel Pulverem praeservativum Grulingit.
M DUs 93. ad gr. XV. r. 4es Vel Ahrrha & ex illa praeparata remedia, uti est F sentia etiam sunt , Irrrbae ita etiam Esentia Castorei simplex quam cor posita
...is ' e Castoreo & Asia faetida cum Tinct. Tartar. extracta, tam' ' praeservative quam curative multum laudantur. Praeserva. Diemme broech suadet, corpora a superfluis humoribus dii, id i. ad minimum semel singulis septimanis cvacuanda, idque rein Dim. Pillusis Russi, quae experta: sunt, quarum Doses Numcro i. r. ς by ης vel f in adultis. In infantibus autem valet Θrvp. des: h. ciebor. c. Rhab. pro aetatis constitutione, cavendo catharctica.ν buia quae humores & totum corpus turbant. In plethoricis vena mittatur, vel menses, Vcl haemorrhoides moveantur & aperi
137쪽
Variolarum is Morbillorum. O g
De Curatione Practica Variolarum s Morbillorum.
PRoposita cura Prophylactica, ad curam Therapeuticam ac- Curatio
cedamus necesse est. Patet autem, curam therapeuticam Pr o ς
veram & methodicam Variolarum & Morbillorum, quatuor x MMViuscopis seu indicationibus perfici posse, quarum Prima, in hu-l lum,peria orum & liquorum quantitate peccantium evacuatione & fςix lv minoratione versatur, uς nimirum naturae impedimenta quae ' vis auferamus, &sic famis Uariolarum fermento inquina . hμβrus & coagulatus, in corde & vasis sine stagnatione motum adia i 'dii' - i'
huc aequabilem retineat , & effervescens, portiones cum ven no congelatas foras propellat, interim Cavendo, ne fermenta- aedamtionis, seu effervescentiae opus ullatenus cohibeatur, aut ni-h si 'mium proritetur, hac enim, cruoris massa plus debito in Portiones congeIatas agitur, ista restringitur nimis in motu,& sic da propo- nec Particulae Venenatae cum cruore gelato foras amandantur; nv xv natura autem a secretionis & expulsionis opere impediri solet, nimia excrementorum congerie in visceribus, aut sanguinis exundantia in Vasis, quare oportet evacuatione succurrere, vias clausas aperire, humorum & liquorum erassitiem, tenuitatem, asperitatem, volacilitatem & fervorem corrigere &c. Secunda, in motu naturae & Particularum sermentantium e pulsione adjuvanda. Tertia, In malignae & venenatae qualia m. tatis oppugnatione. Quarta, in virium conservatione, & IV. symptomatum Correctione, partiumque tam internarum, quam externarum, ne laedantur defensione. Ut vero hi scopi & indicationes obtineantur, in usum Hae indiea-
138쪽
ri4 caput IX. De curatione Practiea
aeta, Chirurgia & Pharmacia : ii enim veri fontes sunt salutis.
io utibus' ex quibus Medicus optatam aegris propinat sanitatem , ex his totus cardo curationum desumitur, eos quapropter in sequentibus singulos ordine prosequemur, hac ramen extraordinaria methodo, ut nimirum remediorum in particulari admistratio tanto securior fiat, lubebit in gratiam tyronum curationem sequentem pure practicam ponere, id est, eo modo concinnatam, prout hodie a peritissimis Practicis adhibita tamen diversitate subiectorum ) in usu quotidiano observatur: in quem finem, quaedam scitu &in praxi feliciter peragenda di-- gnissima praemittimus. 'n oseliei. Unde Nota, Quamprimum erSo advertitur, quod Ua ier pelage-riolae & Morbilli quoddam subiectini afficiant squod ex si- . d.' 4 - gnis supra recentitis iacile patebit naturam statim debitis & ad
e; u dix- hanc rem aptis remediis adiuvare, morbum Vero ejusque cau-nae annia 'impugnare oportet; ante omnia autem observandum&x 00ς' videndum, an infantes sint lactantes, an non, an minores, antris,ntes majores aetate: si adhuc lactantur, per nutricem curandi, ut
lactante. infra docebitur, idque ratio & praxis docet, vis enim med a- heseuiau. mentosia, Sc sanguina & lacti communicatur , hoc ipsium alte di. stante Hippocrate & Galeno s. Diae fest. M texi 34. Hinc quando quidam liberis suis, de malo quodam quasi inevitabi-Ii timent, antequam ebullitionis seu effervescentiae ullum signunt appareat & quidem non male suaviter eos per nutricem purgant, &diaetam strictiorem praxipiendo, a pulticula
abstinent, tum ante morbum, tum etiam toto morbi tempore, ut cacochymiam omnem mature tollant, & sic naturae duplex onus&lahor, in vincendo morbo&ejus causa, non relinquatur: atque ob hanc causam Horstius T m. a. pag. 3O8. Nutri- vinum pro cibus hoc tempore praescribit sequens Minum per quinque vel
Nutile bus octo dies in prandio bibendum: υ P sular. min iiJ. sol. sem. ςd,-- με A. Rhabardi H 33. mel. 3ij. sem. Faenicul. 3id. Macis Cina- mora. mel 32. Iniunde in Vivi tenuioris sextariis duobus.
139쪽
Variolarim N AI orbidorum. II i
& post et . horas cola & exprime. Concedit autem Author hoc vinum inter prandendum, in eam scilicet intentionem, se uς ut lenientia cibis mixta ipsius nutrimento imprimantur, quod denique in lac versum & infanti propinatum , ut iplima suavi-Ler purgare possit. Praeterea ipsis infantibus ner Os exhiberi possunt qua, Risaνtibusdam aquae expulsilvae, cochleg mane & vesperi exhibitae. Vel dentur aliquot grana pulmeram in serius desCribendorum di in vehiculo quocunque. Vel etiam Nutrix omni mane &vesperi sumat bonum haustum cer istae vel justuli calidi, incoquendo Radicem Calami Aromat. re Pi laeta. Etimul- Ierus suadet,ut nutrix quae lactat infantem Ilariolis vel Morbillis detentum, quotidie utatur in potu ordinario vel julculis Gelatina C. C. cochleatim.
De Venae Sectione in Variolis s
MAgna, εc magni momenti, inter multos CIarissimos
Viros quorum aliqui eam necessariam, aliqui nullo v fioli,&modo administrandam censent est Controversia, nos, quan- Μorbilli tum licet, ut rei dissicultati satisfaciamus, hanc materiam fu -ἡέη i. sius pro & contra enucleabimus, & quaenam tandem nostra sit ritur. hac in re intentio, candide exponemus. Qui ergo Venae sectionem in hoc morbi genere necessa Dicitisse. riam esse laudant, hoc modo discurrunt: nimirum, si ante illorum qui eruptionem magna Variolarum & Morbillorum sitspieio & v n. 'ni- ebullitio adsit, humorumque & liquorum pultescentium sit vatio lis plethora seu multitudo, aetas & vires ferant &c. injecto prius e ad γ
140쪽
aliquo suppositorio vel levienemate, secanda est vena, id quunon tantum semel, sed iterato si opus sit, ut scilicet humor Mliquor emervescens & abundans, hac evacuetur, & natUra on ris parte levetur, sic etiam postea alacrius expellat, meliusquci transpiret corpus, alioqui enim periculum est, n8 natura oppressa multitudine & turbatione, nihil dei onat in superfici
citata, ruat in partem prinMem. Helmoni Neque audiendus est hic cavillator Helmontius, qui con- hem d. . crarium docet contenditque Venae sectionem non solum in Variolis, sed& in omnibus febribus inutilem esse , quodpr
Eius A sv bat hoc modo: intentio perpetua naturae Dirandi febres est per 'U' su bres , utpatri in par Uinu intermittentium, bula autem intcn'tioni e diametro opponitur Venae sectio, Ergo. Quam falsum
Eius opi hoc sit argumentum patet suique, nam quis quaeso sanus dixit ἡ su unquam, sebres semper sudore solui, cum experientia testella
pe sepius haemorrhagia narium, haemorrhoidum, uteri &c. soluantur. Hi sine ergo Venae sectio contrariatur ὶ sane un- ruam. Secanda autem est Vena, nondum apparentibus, Ut ictum, Variolis, in morbi principio, cum materia fervet invenis, nequaquam illis prodeuntibus excepto casu quem mox subire tam) ne motus criticus invertatur ab extra ad intra; quamvis alii sint, qui asscrant, Venaesectionem ad circumi ' l. ν , renciam trahere non ad centrum, quod Probant a paritate: bini veni. cucurbitulae scarificatae ducunt ad Circumferentiam, ergo §ionςm Uenaesectio, eadem enim utriusque est ratio; sicut enim cu-,; iri i , curbitulae trahunt ex capillaribus, capillares rursum ex proxi-here. mis Venis, ita pariter venae brachii vel pedum, trahunt ex venis interioribus , Ergo: hoc quidem dici potest, quod respectu materiae extra venas stabulantis,per venae sectionem illa ma-Quo sensu teria in venas rapiatur, & sic etiam fieri possit tractio ad intra dici tib mecum vacui, nam &ideo quandocunque venam seca- u . ' naus priniam regionem corporis liberamus ab excrementis, ne