장음표시 사용
381쪽
Subditum se suspicatur. C m subditum ' ain' cur So. certe inquam, mi vir. CLI. Confitere tuum non esse. S Ο- au, secro te, istuc inimicis siet Egon' confitear meum non esse filium, qui sit meus λC H. Quid λ mptuis ne non, cum velis, convincas esse illum tuum
m. Q md filia est inventa 3 C H. non: sed, quod magi' creden dum siet, Id quod est consimilis moribus, Facile convinces ex te natum: nam tui similis est probe vNam illi nihil viiij est relictum . quin sit & idem tibi: Tum praeterea talem, nisi tu , nulla pareret filium. zo Sed ipse egreditur: quain severusi rem, cum videas , censeas-
INTERPRETATIO. Vse filius m Iussirionem venit se
I positum , non verum filium. C H S. .sse juppositum opinatur tSO. Certe .ms co rex. CH. Fatere non esse filium tuum. S O. AM . rogo te , istud eveniat inimicis nostris. Egone dicam hune nan esse filium meum . sit meust C H. Ad id i an vereris . ne non possis sum voctieris probare in iudicio raum esse filium tuum ' S O. Ideone quodsilia ea raperia , hunc similiter meum
esse fitium probare posm t C H. Non
batione convinces eum te peperisse . nam
ipse est tibi simillimus ; nullum vitium iEι νεtictum ea . quod non in te at pareat o praterea nulla foemina partu ederet filium ejusmodi. nisi tu. Seή τ' CI ripio exit , quam gravis is seri uti si rei veritatem cognosci a tunc ju.Pridis eius moribus quatis Fut . an revor sis severas ct gravis.
CLITIPHO. SOS TR AT CHREMES C L. CI unquam ullum fuit tempus , mater , cum ego voluptasto tibi
Fuerim , dictus filius tuus tua voluntate, Obsecro Eius ut memineris, atque inopis nunc te miserescat mei; Quod peto, & volo, parenteis meos ut commonstres mihi. 3 SO. Obsecro , mi gnate, nec istuc in animum inducas tutina
us tuus . te volente me talam cre-
istud tibi persuari, is esse suppes Alienum
382쪽
Alienum esse te. CL. sum. So. miserant me i hoccine quaesisti, obsecro rIta mihi, atque huic sis superstes, ut ex me, atque ex hoc natus es: Et cave posthac , si me amas , unquam istuc verbum ex te a diam. C II. at Ego , si me metuis, mores cave in te esse istos sentiam. io CL. Quos λ CH. si scire vis, ego dicam t gerro, iners, fraus , helluo, Ganeo, damnosus. crede ; & nostrum te essis credito. C L. Non sunt haec parentis dicta. C H. non, si ex capite sis meo Natus, item ut ajunt Minervam esse ex Jove , ea caussa magis Patiar, Clitipho , flagitiis tuis me infamem fieri. is S O. Di istaec. CN. Deos nescio : ego, quod potero enitar sedulo. ris id , quod habes, parentes : quod dest , non 'quaeris , patri Quomodo obsequare , & serves quod labore invenerit. Non mihi per fallacias adducere ante oculos pudet Dicere, hac praesente, verbum turpe : at te id nullo modoeto Facere puduit. C L. eheu quam ego nunc totus displiceo mihi l
o pudet i neque, quod principium incipiam in placandum I
scio. INTERPRETATIO. falsum filium. C L. Sum. S O. o
me infelicemi an Me. amabo . quarere potuisti r ita mihi , ae Chremeti --
pervium ut ex me matre . Atque hoc
patre senum es. Et vide si me amas , ut nunquam ista proferat. C H. Sed si
me times, cave ne inteyi Iam istos mo
res malos inesse tibi. C L. Luos mores 'C H. Si vis sit re . ego exponam ; c Vene sis nugator . ino: in . Una υus . sine arta ct industria . fraudulentus . vorax, bonorum consumptor, scortator . pernicio-
tuu arentibus cui qui a me irem mina. Bacchidi per servum ext. Si P
crede meis praeeptu , ita credito te esse nostrum filium. CL. Talia verba contumeliosa nunquam procadunt ab eo qui verus est pater. C H. Non patiar me notari infamia propter tuam nequiti m.
a caU quia sis fili ut m m , etiam ex meo eapite oram fueris, similiter ut Poeta fingunt Palladem esse natam ex Iove. S O. Dj istud prohibeant, te feri infamem propter filium. C H. Nescio an Dj prohibituri sint , caυιbo ego diligenter ne flam , quantum potero. Tu quaris tu . quod habes, nempe parentes a non i quod abest tibi. videlicet quomodo complaceas patri . o, conserves id boni . quod pater nequisiuit multo Iabore rnon erubuisti adducere mihi ante eo pectum meum per fraudιm mendacia
eam, quam ut infamem 3udet me nominare coram matre tua . fingendo eam εο amicam Clinia ι at te non puduit facere rem flagitiosam se turpem. CL. Eheus quantum me nune mei rariti quantum
me pud i id fecisses neque scio unde inelia iam ut patrem iratum bniam , ct 3laci
383쪽
MENEDEMUS. CHREMES. C L ITIPHO S O ST R AT A.
ME. Nimvero Chremes nimis graviter crucia adoletantulum .d Nimisque inhumane. exeo ergo, ut pacem conciliem. O
Ipsos video. CH. chem , Menedeme, cur non accersi jubes Filiam, & quod dotis dixi, firmas 3 SO. mi vir, te obsecros Ne facias. CL. pater, obsecro ut mi ignoscas. ME. da veniam,
Sine te exoret. C H. Non' mea bona ut dem Bacchidi dono sciens rNon faciam. ME. at id nos non sinemus. C L. si me vivum vis,
pater, Ignoice. SO. age, Chremes mi. ME. age, quaeso, ne tam obf ma te, Chreme.
C H. Quid istuc video non licere, ut coeperam, hoc pertendere io ME. Facis , qt te decet. CH. ea lege hoc adeo faciam , si fa cit id, d ego hunc aequom censeo. C L. pater , omnia faciam:
CV Uxorem ut ducas. C L. pater. CN. nihil audio. ME. ad me recipio ;
Rofecto Chremes nimis acerbM, I nimisque inhumanὲ objurgan- δε maxat adolescentem Clitiphonem ergo egredior ad eos . ut pacem inter eos componam. Video Vsos oportune. C H.
Ehem , Menedeme . cur non mandas ad-
-cari filiam meam Antiphilam . ut sit tibi a urus ; cur non approbas admittit eam dotem quam dixi ' S o. O .mi conjux , ne facias id. exheredans f-tium . te precor. C L. o p ier . tibi supplico ut mihi pareas. M E. O Chreme. patre iPi , permitte ut precibus id a te impetrem. C H. Ut ego donem mea bona meretrici Bacchidi scient , videns non faciam. M E. At nos non permittemus quoque. C L. O Pater , da mihi τι-niam .sivu mihi vitam amplius superesse. S O. Age, Chremes mi , De 3 aperitur. M E. o Chreme . uno ce. nolite tam obstinatum ostendere. CH. Me sibi vult i iideo non mihi permiti pescere hoc , quod inceperam. M F. Facis , ut tibi conisnit. C H. Ea conditione, ignoscam Clitiphoni . si ι quatur quod ego arbitror iustum e eum exequi. C L. o pater . faui omnia o impera. C H. Impero . ducas uxorem. C L. O pater, o mihi tempus ad deliberandum de re tas ti mominii. C H. Nullam excusariis' i nem audio. M E. Rem in m reci 2 ε
384쪽
p. TERENTII HEAUTONTIM OR.' inpaciet. C H. nil etiam audio ipsum. CL. perih. SO. an dubitas,
C H. Imo utrum vult 3 ME. faciet omnia. S O. haec , dum incipi. , gravia sunt, 13 Dunx rue ignores : ubi cognoris , ficilia. C L. faciam, pater.
S O. Nate mi, ego pol tibi dabo illam lepidam , quam tu facile
Filiam Phanocratae nostri. C L. rufamne illam virginem , Caesiam , sparso ore, adunco nassi r non postum pater. C H. Eja, ut elegians esti cretas animum ita esse. m. aliam dabo. io C L. Quid istuc 3 quandoquidem ducenda est, egomet habeo propemodiim, Quam volo. S O . nunc laudo te, gnate. C L. Archonidis filiam. S O. Perplacet. C L. pater hoc nunc restat. m. quid Z CL. Syro
Q riae mea caussa fecit. C re fiat .m Vos valete, & plaudite. IN TE B PRETATIO.
Clitiphonem ductumm uxorem. C H. Nihil rest udenum audio ipse. m. C L. Noviti sum. S Ο. Ο Clitipho , an ve
reris uxorem accipere C H. Quin ab eo quam dum , utrum uxorem velit cere . necne. M E. t Faciet omnia ,
imperabis. S O. Consilium ea re e diuenda uxore , in ρrincipio dis iis ect ei. matrimoni, ignarus G ; sed posteaquam eo noris quid sit, facile .sratum tibi fet. C L. Faciam, pater, ire vis. S O. Fili mi , per Posiurem , dabo tibi pu Eam illam venustam, quam tu cui G ames , fiam Phanocrata no-fri vieini. C L. Dabisne illam puellam rufam , glaucis oculis , lentiginosa facie. naso incurvo inflexo , o Pater, non posssum eam ducere. CH. Da, quam prudens est in Me d lectu s Fatiis agnoseas ipsum ad hanc artem animum adjecisse. S O. Dabo aliam tibi. C L. Sui tantum laborandum est ' certe quoniam necesse est me uxorem ducere , ego inveni fere quod qua-ritur. S. O. O fili. nune laudo te. C L. Gratam habeo filiam Aretanidis hujus. S O. Valde grata es mihi. C L. O pater , nunc unum reliquum ea. C H. Quidnam istud ' CL. Volo . ut 0ro condones V.nfas. quas in te mei causa fecit. CH. Datigyioscatur ei. Caini bctores valete, plaudite. Calliopius recensui.
385쪽
DEL pHI. J Id est, fratres GraecE. Sic ileo haec Comoedia nominata est , quod fratres Demea & Mitio series . & AEschinus , Ctesiphoque De . meae filij , fabulae suppeditent materiam. Acta itidis funebribus. J Ludi funebres
erant, qui in honorem deiunctorum exhibebantur, quales Homerus memOrat celebratos ab Achille in funere Patrocli, & Virgilius refert ab AEnea celebratos in honorem Anchisae parentis:
ejusmodi hic dicuntur facti a QIabio
Maximo, & P. Cornelio Africano Patri ipsius naturali L.AEmilio Paulo,a quo dati sunt in adoptionem , ille quidem Fabio Maximo : hic 'eto Africani superioris filio. ei in Protimus. Medos fecit . eantica Flaccin Clause Mim , tibi,s Sarrat is paribsu . siniseris. Hae Comoedia facta est Latina ὸ Graea Menandri. L. Anicia GalD. M. Cornelio Cethego Consul SM,
uera L. Atillius Pranestinui. Hi erant Magistri Histrionum, qui fabulam ege
Tibys Sarranis, 3 Sic dictaea Sarra ii be . quae Tyrus est: finistrae fuerunt hae tibiae , auctore Euanthio in Prolegomenis in Terentium, & acuminis levitate jocum in Comoedia ostendebantanam plura foramina habebant, & ibnus idcirco erat acutior : cum dextrae , sive Lydiae, pauciora foramina haberent, de sonum proinde graviorem. Lydiis convenicbant rebus gravibus , Sarranηjocis, Phrygiae , si gravitas jocis nais ceretur: sed de his uberid, dixi mi inscriptionem Andxiae.
386쪽
MIT I O , senex. Nomen Latinum a mitis. DEMEA, senex. NA Ut , , plebe, quasi plebeius. SANNIO, leno. A fatuus, quod in hac Comoedia populo risui esset. AESCHINUS , adolescens. Ab , dedecus, quod flagitiis esset infamis. S Y R U s , servus. A patria , gentile nomen. CTESIPHO , adolescens. is: a praedio &-, viro, id est, agricola. SOSTRAT A, matrona. A quod est servare. CANTHARA, nutrix. Α , poculum, a prabendo p
C E T A , servus. Gentile nomen , a natione. H E G I O , senex. , ducere , quia curam Sostratae. ejusque similiae habet. DROMO, servus. A , cursus. PAMPHILA, nurus. Quasi σιλη , omnibus chara.
MIr i o , & Demea Athenienses fratres fuerunt. Erant Demeae filii duo, ex quibus natu majorem AEschinum adoptavit Mitto , eumque indulgentius & licentius educavit , adeo ut Pamphilam virginem , quam mater Sophrona vidua pudice conserv. abat, noctu te mulentus per vim compresserit , gravidamque fecerit ; sed pollicitus Sophronae m. atri se eam uxorem ducturum , veniam obtinuit. Ctesipho autem AEschini frater , quem pater Demea secum ruri habuit severe admodum ac stricte, Citharistriae oajusdam amore captus, cum eam a lenone puellae domino , prae argenti penuria habere non posset; Eschinus ejus frater , domum lenonis per vim ingressus , puellam abreptam tradit Ctesiphoni. Spargitur tota urbe rumor, qui pervenit ad Sophronam, S: Pamplitiam brevi parituram. Illae mutatum chini animum , se proditas & perfide desertas putant: itaque Getam ad Hegionem cognatum Pampnitae , rem , ut erat, expositurum mittunt. Hegio postea incidit in Deme am, eique de constuprata ab AEDchino Pamphila facinus narrat. Mitio quoque de re tota certior factus, profectus ad mulieres , jacentes jam , & amictas erexerat, pollicitus se bEschino Pamphilam uxorem daturum. Interea Demea filium Ctesiphonem quem putabat ruri fodere , aut arare, ideprehendit in urbe cum meretrice suaviter potitantem , & accubantem ; quapropter tanta iracundia incitatus est, ut arderet. Verum postquam sapia
387쪽
diu vociferatus est , tandem ita placatur suavi oratione Mitionis ut deposita veteri saevitia, benignus atque ambilis fiat. Itaque permittitur Ctesiphoni frui amica, fiκnt nuptiae Eschini, & Phamphilae.. Mitio ipse Sophronam ducit uxorem, Hegioni datur unde vivat, SPrus una cum Phrygia uxore manumittitur. C.
Vos eum haberet Demea adolescentulos, Dat Asmοm Dira adoptandum G hiau- , Sed Ctesiphonem retinet. hunc citharistriae Lepore captum , sub duro ac tristi patre Frater celabat Eschinus; famam rei Amori ue in se transferebat: deniquemdicinam lenoni eripuit. vitiaverat Idem et Ahinus cietem Atticam faupertulam ;
Fidemque dederat, hanc sibi uxorem fore. Demea jurgare , O graviter ferre. mox tamen MVt veritas patefacta est , ducit e Eschinus Vitiatam , potitur Ctesipho citharistiuam Exorato suo patre duro Demea.
Emea duos habens filios , dat exiliu AEschinum fratri Mitioni in adoptionem, Ctesiphonem alterum in sua potestate retinet: hune fui ema festiva forma o, ingenio irretitum . cum a*ero , suo patri subditus esset.
frater I chinus oeotiabat ἔ rumorem , amorem in se transferebat . simulani se esse amatorem e tharistria o denique m lenoni per vim abripuit. stupra verat quoque Eschinus Pamphilam vir- sinem Atticam , ρημperculam quirim ,
Monum . Penu civibus prognatam,
ροEicitusquo fuerat se eam ducturum uxorem. Demea morosum , jurgiosum se prabebat . ct iniquo animo ferebat. Sed etiὸ postquam id quod res erat manifestum fuit d. Ualtria . ci uinum non sibi . sed Ctesii ρhoni fratri eam rapuisse . ducit Eschinus uxorem Pamphi- iam a se compresam , Ct sipho fit eum- ροι fidicina . placato . O victo precitas Demea patre fuero. O molasso.
388쪽
Postquam poeta sensiit scripturam suam
Ab iniquis observari, de adversarios Rapere in pejorem partem, quam acturi sumus; Indicio de se ipse erit: vos critis judices, , Laudine an vitio duci factum id oporteat. Synapothnescontes Diphili comoedia est. Eam Commorientes Plautus secit fabulam. In Graeca adolescens est , qui lenoni eripuit Meretricem in prima fabula. eum Plautus locum o Reliquit integrum : eum hic locum sumpsit sibi In Adelphos : verbum de verbo expressum extulit.
Eam nos acturi sumus novam : pernoscite, Furtumne factum existumetis, an locum
Reprehensum, qui praeteritus negligentia est. 3 Nam quod isti dicunt malevoli. nomines nobiles
Eum adiutare, assidueque una scribere, Quod illi maledictum vehemens esse existumant, Eam laudem hic ducit maxumam, cum illis placet,
Qui vobis universis, de populo placent;
quam Poeta Terentius intelle-α xit Comariau . qum scrinis , curiose explorari . notari ab improbu
haminibus atque adiersariu obtrectandi gratia , Comoediam quam exhibitu
ri fumus . ab his rQrehendi culpari ;i emet quia freerit vobis indicabii s vos 1udieabitu utrum factum laude dignum
sis, an vituperio. Diphilus poeta comicus Gracus Comoediam fecit . quam Graca napothnesconies instrusit o eam Plautus Latine composuit. o, Commorientes nominavit. In Graca Diphili quidam inducitur adolescens rapiens lenoni meretricem . in prima parte fabu-Ia i eum Deum reliquit Plautus intactum d hie vero era Terentius hune Io- cum transtulit in Adelphos, ct ex Gra- es in Latinum vertens ornatiorem re Ii
dit. Eam Coma ιam novam , nempe
Adelphos . vobis . spectatorer , nunc ambri . se recisaturi sumus. Nunc per-θicite au censere debeatis , hunc locum. quem mutuatus es Terentius , furti vitio Meusandum sit, an potius dicendum ab eo risumptum t, retentum esse . pos- quam Plautus eum pro derelicto negligenter habuerat. Nam quod a ersari tat in laus jactant. homines nobili .
suam dare, perpetu. una ComaeBas facere : quod illi vituperium grave arbitrantur . iil sibi ingenti gloria tribuit . eum illis gratus . acceptus est .
qui vobis . quotquot hic cais , st universo populo grati , ct accepti sunt
389쪽
ao Quorum opera in bello, in otio , in negotio, Suo quisque tempore usii' est sine superbia. Dehinc ne exspectetis argumentum fabulae :Senes qui primi venient, hi partem aperient; In agendo partem ostendent. facile , aequanimi GVestra poetae ad scribendum augeat industriam. INTERPREΤΑΤ Io.
querum beneficia in militia in pace, commodὲ in omnes codata fuerunt M. fastu . is ostentatione. Exinde nolite expectare ut argumentum fabula vobis narratur. Senes , qui primι in proscenium prodibunt. - partem explicabunti . initio . partem in reliqua aera tr. Concedite, ut cruo , propitio animo adsitis. quὸ laboris inΗustria Poeta ad faciendas Comoediai maris . ac magis
ST O R A x, non rediit hac nocte a coena AEschinus . Neque servulorum quisquam , qui advorsum ierant. Prosecto hoc vere dicunt: si absis uspiam, Aut ubi si cesses , evenire ea satius est, 3 Quae in te uxor dicit, de quae in animo cogitat Irata, quam illa, quae parentes propiti j.
Uxor, u cesses, aut te amare cogitat, Aut tete amari, aut potare, aur animo obsequi.
nocte a Gnυivio cui assuit eum soda- Iibus suis, neque ullus ex servis . qui obsiam ei missi fuerant , eum comitatum. Equidem hae communis sententia ora es: miuus damnosum est ea accidere qua uxor irata δε re sussi extur. animo conjicit . quam ira, qua parentes
ρν , cr filiorum studiosi eis timent. Vorsitarris domum redire ; aut alius mulieris amore detineri te fustieatur, aut aliam amore tui eaptam esse. aut compotationibus te deditu esse, aut voluptata infirmire,
r. Torax. J sublata voce Storacem Eo servulis utimia vocat, quo non renpondent' intelligit nondum rediisse filium : Storacem enim huic ad coenam eunti comitem dederat, & alios postea servos emiserat, qui obviam irent , &cum reducerent. Proprie locutus est,
cum dixit , nam hi servi ad versitores dicebantur , qui adversam ibant setis coenanti, ossicij, & tuitionis gratia. Storax GraecE 'fie, est arboris lachvma odorata. Et ab odore ita servus
390쪽
re tibi bene esse soli , cdm sibi sit male. io Ego, quia non rediit filius: quae cogito l
Qui bu' nunc sollicitor rebus i ne aut ille alserit, Aut uspialia ceciderit, aut perfregerit Aliquid. vah, quenquamne hominem in animum instituere, aut Parare, quod sit carius , quam ipse est sibi εis Atqui ex me hic natus non est, sed ex fratre. is adeo Dissimili studio est. jam inde ab ad olescentia
Ego hanc clementem vitam urbanam, atque otium
Secutus sum: & , quod fortunatum isti putant, Uxorem nunquam habui. ille contra, haec omnia υ Ruri agere vitam, semper parce, ac duriter Se habere. uxorem duxit: nati filij Duo, inde ego hunc majorem adoptavi mihi: Eduxi a parvulo , habui amavi pro meo: In eo me oblecto : selum id est carum mihi. Ille ut item contra me habeat, facio sedulo :DO , praetermitto , non neςesse habeo omnia Pro meo jure agere. postremo , alij clanculum Patres quae faciunt, quae sert adolescentia , Ea ne me celer, consuefeci filium: N Nam qui mentiri, aut fillere insuerit patrem, aut
Audebit, tanto magis audebit caeteros. Pudore, O liberalitate liberos Retinere, fatim esse credo, quam metu
ἀ ni is te serum in doliciis versari. dum ipse molestiis . st tristitia eruciatur Ah . qua su piciones mentem meam vitant . quia non m diit filii s s quibus timoribus animus angitur l ne aut illeci chinus algore obstώρu rit. aut uipiam insus membrum aliquod sibi omnino ru-yrat. Vah l potestne illud eo. ut quif-pi-m ita animo sit adiectus , ut quid am charius habeat ouam sic sum tAttamen ex me non est genitur . se/ex fratre meo Demea. D frat/r G
milit/r vitam instituit .. atque ασοῦ Iam in e ussus ab ephebis ego hanc eo-mem elegi vitam urbanam tranquil
iam . is quod plerique beatum assi
mant . uxorem nunquam ducere vo- αι e ille omnia aba potiora duxit .vro Glendo vitam exercere . sem r
rem matrimonio sibi iunxit : Misa duor
g. nuit . deinde hunc ego majorem natu in adoptionem accepi o A puero educavi,
habui, dilexi tanquam filium naturalem ; in eo delicias omnes eapio, Mes-lum pretiosum habeo e ego omni eura laboro . ut pariter me charum visissim habeat ille e doctumptus . pratermitto , odissimulo ἀelicta eius, nec oportere me uto in omnibus rebus patria potestate uti erga illum. Postrem. ita eum institui. ne mihi occultet ea . qua ali, My clam patribus suis faciunt, nempe culpas , quibus obnoxia est alas adolesientia : nam qui mendacium proloqui coram patre . aut eum solitus fuerit ιιrbis decipere , mult, audacius hae saei i iurateros. Utilius, melius es censeo. v. recundια o' liberali Hementia eum avocare a vitiis , quam simore.