장음표시 사용
441쪽
Cui dominus curae est , ita uti tibi sensi , Geta: Et tibi ob eam rem, si quid usus venerit, Lubens bene faxim. meditor es lea stabilis, Et bene procedit. G E. bonus es, cum haec existumas.1o D E. Paulatim plebem primulum facio meam. INTERPRETA Τ Io.
qui domini euram ita gerit, ut re gerere eomperi i ideoque , si occasio se de derit , libonti animo te iuvabo. Studeo in sermone . ct verbis jucundum , c, ω-mem me prabere , nec illud male mihi cedit. G E. Benignus es , qui ista inicausa cogites. D E. Primum incipio amo rem infimorum mihi conciliara , sensim progrediendo.
. SCHINUS. DEMEA. STRVS. GETA.
MES. Ccidunt me equidem , dum nimi' sanctas nuptias Student facere . in apparando consumunt diem. D E. Quid agitur, AEschine 3 4 S. hem, pater mi, tu hic erast D E. Tuus hercle vero & animo, & natura pater,s Qui te plus quam oculos hoste. sed cur non domum Uxorem accersis i MES. cupio: verum hoc mihi morae est; Tibicina, & Hymenaeum qui cantent. D E. Clio , Vin' tu huic seni auscultare 3 E S. quid 3 D E. missa haec sace. Hymenaeum, turbas, lampadas, tibicinas
AE S. Necant me certe tadio, dum nico missolennes. religiosas curant nuptias facere. In apparatu ceremoniarum rotum transigunt diem. D E. Suid M. Eschine ' AE S. Ehem . pater mi, tune hise a Tuus meherculata tersum non minus animo , quam natura , qui tu plus oculis hisce amo. Ver m cur non uxorem δε- mum deducendam curas ' AES. Coio.
sed expecto tibiciuam . quique hyme nἀum cantent. D E. Visne mihi crederet AES. 'DE. Insuper hae habe. neglige hymenaum , tuream qua deducat. sponsam , faces nutiales , tibicina ,
Υmendum , turbas . Iampadar. JHymen ac Hymetios Veneris , MBacchi filius . nuptiarum Praeses, i leo apud Graecos invocabatur, ut apud RomanosThalassio.
Lampadas. J Faces quinque a pueris p trimis de matrimis, s id est . qui patrem& matrem viventem habebant serebantur in ducenda sponsa in domum mariti , & tibicina quoque canebat.
442쪽
to Atque hanc in horto maceriam jube dirui Quantum potest , hac transfer, unam fac domum: Transduce & matrem & familiam omnem ad nos. OE S. placet, Pater lepidissime. D E. euge , jam lepidus Voc*r. Fratri aedes fient perviae : turbam domum is Adducet, sumptum admittet: multa: quid mea Ego lepidus ineo gratiam. jube nunc jam Dinumeret illi Babylo viginti mina'. Syre, cessas ire, ac facere 3 S T. quid ergo D E. dirue: Tu , illas , abi, & traduce. G E. Dii tibi, Demea, zo Bene faxint, cum te video nostrae similiae Tam ex animo factum velle. DE. dignos arbitror. Tu quid ais S. sic opinor. D F. multo rechiu' est Quam illam puerperam nunc duci huc per viam rotam. nihil enim vidi melius , mi pater. 11 D E, sic soleo : sed eccum Mitio egreditur foras. INTERPRETATIO.
atqu/ hmae in horto maceriam iube quam celerrimὸ merit . atque per illam fac
traducatur tua uxor : ex eius domo, σ
nostra fiat una domus : transfer etiam ejus matrem eum familia an aris no- aras. AE S. Gratum est. pater lapidi me. D E. Euge . iam lepidus dicor. Fratris ades omnibus patebunt, coetum nuptialem domum introducet . sumptus
multos faciet . multaque alia susin. bit : quid mea porro interest i si qui
dem ego . quem lepidum vocant . eorum amorem demereor. Iube , IEF
ehine . Fabio illi numeret viginti minas pro pretio psaltria. Dre , eur taris das ire ae Oeere qua dixi t SY. frid ergo ' D E. Dirue maceriam tu horto; post abis traduce per illam Sostratam, , Pamphilam. G E. Di, res tuas pro- Jerent. Demea, quem ex animo sic cupere nostra familia video. DE. Din os his offici s vos censeo. Tu quid ais .fli 3 AE S. Sic existimo. DE. Multo comm dius est .
quam Pamphilam a pa tu recentem nunc traduci per viam . Agrotam . morbo laet-
guentem. IES. Nihil rectius feri posse
puto . mi p ter. D E. Sic mea consuetudo est. Sed ecce Mitio procedit ex adibus.
tarius fuit. Erant argentarii, trapezitae , seu inenario apud quos pecuniae laenori collocabantur , & a quibus etiam sumebantur. Horum erat ossicium publicum , dc tabernas in sora positas illi habebant. γ
443쪽
MITIO. DEMEA. ME S C Η I N V S. ML TUbet frater 3 ubi is est 3 tun' jubes hoc, Demea I D E. Ego vero jubeo, & hac re, & aliis omnibus
m maxume unam facere nos hanc familiam ;Colere , adjuvare, adjungere. OE S. ita quaeso , pater. 1 M I. Haud aliter censeo. D E. imo hercle ita nobis decet. Primum hujus uxoris est mater. MI. quid postea λD E. Proba & modesta. M I. ita ajunt. D E. natu grandior. M I. Scio. D E. parere jam diu haec per annos non potest: Nec, qui eam respiciat, quisquam est : sola est. III, quam bicrem agit 3IO DE. Hanc te aequom est ducere, & te operam, ut fiat. dare. MI. Me ducere aut D E. te. III. me D E. te inquam. MI. ineptis. 29 E. si tu sis homo , Hic faciat. OES. mi pater. MI. quid ξ tu autem huic, asine, auscultas D E. nihil agis. Fieri aliter non potest. MI. deliras. OE S. sine te exorem , mi
MI. Insanis λ aufer. D E. age, da veniam filio. MI. fati' s
Is Ego novus maritus anno demum quinto sexagesimo Fiam, atque anum decrepitam ducam 3 idne estis autores mihi r
Demea. D E. Ego vero iubeo non modosn hac re . sed- in aliνι omnibiti his gratificara quammaxim. . nos hane familiam eum nostra unam facere . colere. adiuvare , adjungere. IE. S. Ita rogo . pater. M I. Sic opinor e se faciendum. D E. potius aliter facere nos dedereret. Primum Sostrata est mater Pam
omnes dicunt. D E. AEtate provecta admodum. M I. Novi. D E. Iam δεσper a talem parere non potest e nee quem - lquam habeι. qui eanr cura hab.at . ct lIuvet,sola est, deserta ab omnibM. M I. l uid rei He meditatur ' D E. mne te convenit uxorem ducere , e, tui osci' est schine . studere omni in pria ut a fac MI. Ma ducere uxorem ' DE. D. M I. M. ' DE. Te, inruam . te. M I. Desipis. D E. Si vir es . schine. id ei persuadeas facere. IE S. Mi pater. M I.
Itane,asine.huie morem Ierti DE. Frustra id recusas . Mitto , id te necessees facere. LII. Mente captus es. AE S. Permitte xt id a te impetrem . mi pater. LII. Ins με es animo: a .rte. D E. Eia, hoc age. xaudi preces filis tui. M I. Satisne meη- iis compos es t Egone novus maritus fam, ann s demum quinque . er sexagini natus . c, vetulam extrema alatu in uxorem accipiam ' i a mihi suadetiit
444쪽
p. TERENTII ADELPHI. D a. ES. Fac. promisi ego illis. III. promisti aut 3 de te largi
D E. Age, quid , si quid te majus oret MI. quasi hoc non sit
DE. Da veniam. OES. ne gravere. D L. fac, promitte. MI. non omittis
ao DE S. Non, nisi te exorem. ML vis haec quidem est. D E. age, age, Prolixe, Mitio. ML Etsi hoc pravom , ineptum , absurdum , atque alienum avita mea
Videtur; si vos tantopere istuc voltis, fiat. bene facis: Merito te amo. DE. Verum quid Z quid ego dicam 3 hoc confitquod volo. Quid nunc quod restat 3 Hegio cosnarus his est proxumus, 11 Assinis nobis, pauper: bene nos anquid facere illi decet. III. Quid facete a DE. agelli est hic sub urbe p. aulum, quod locitas foras: Huic demus, qui fruatur. MI. paulum id autem a D E. si multum siet, Faciundum est: pro patre huic est,bonus est, noster est, recte datur. Postremo non meum illud verbum , facio, quod tu, Mitio ,3 o Bene & sapienter dixti dudum : vitium commune omnium est, diuod nimium ad rem in senetita attenti sumtu. hanc maculam nos decet
taugere. dictum est vere, & re ipsa fieri oportet, Mitio. INTERPRETATIO.
ET Sisfacim rogo ; nam id ilia pollicitin sum. DE. Pollicitus est de te promitte . ὀpuer, non de a s. DE. 2Miέ uitu Meres,si quid maioris momenti, a te postu- Iaret. M I. Luasi istud non sit maximi momenti. D E. Conrada lili , quod perit. AE S. Praba mihi te facilem. DE. Age . promitte illi. M I. Non risinis
me obtundere . verbis enecare ρ IES.
Minime . nisi id mihi concesseris. MI. Vis hae quirim est. D E. Age benigne. θ' larga nobiseum . Miris. M I. 2uam τὰ hoe mihi perversum stultum . ridi-
eulum . abhorrens a vita mea instituto videtur ; attamen si vos tam enixe id vultis . fiat, concedo. R. S.' Hoc omnium optime sie habet. Ex animo te
amo, tantum ob meritum in me tuum.
D E. Veram quid ego amplius dicam fadhue supers r Hegio Sostratam se Pam.
philam cognatione proxime ottingit . nune Unitate nobis iunctui est, tu e flat. invia psim ι nos benigne adesse et . aliquantum sublevare eius paupertatem eonvenit. M I. Quid illi benefacera oportet ' DE. Habes paululum v.lti suburbani , quod nestio eur alieno locas o huic demus fruendum. M I. Paululumne agelli id vocas t D E. Et si ma-Iusculum sit , tamen trada debet. Pamphila patris loco est. vir honestus se probus , amaeus noster, dignus est eus detur. Postrem. non egosum auctor praelara istius ientia . quam pridem recte. sapienterque pridem pronunciasti δ vitium Gomune omnium est , quod ad rem in senectute attentiores sumus et hane eulpam evitare nos oportet et hoc vere prolatum
r scitur sanὲ id quod cupio. Luid i rit, se rei a Me nobis prassandum s.
445쪽
iro P. TERENTII ADELPHI.MI. Quid istic 3 dabitur quandoquidem hic volt. - . mi pater l
DE. Nunc tu mihi germanus es pariter corpore de animo. MI. gaudeo.
D E. Suo sibi gladio hunc jugulo.
MI. via hoc est obitur , quando animo. MI. Id gaudeo. DR s,is1naa sic poscit. IES. O mi paters D E. t telis hune confodis. Nunc mihi germanus es pariter corpore, l
gladio. Sic Plautus in Prologo capti-l tursum, Ita nunc ignoratu suo sibi servorum , qua pacto serviat suo sibi patri. vit patri.
STRVS. DEMEA. MITIO. OESCHINUS. S r. 'LActum est, quod justi, Demea. x DE. Frrugi homo es. ego aedepol hodie mea quidem seritentia Judito , Syrum fieri aequom liberum. MI. istunc liberum a d nam ob factum ὶ D E. multa. ST O noster Demea , aedepolvit bonii' es:
s Ego istos vobis usque λ pueris curavi ambos sedulo :Docui , monui , bene praecepi semper quae potui omnia. D E. Res apparet, & quidem porro, obsonare, cum fide
Scortum adducere, apparare de die convivium.
SY. τοῦ Eci quos imperavisti mihi. De-- mea. Maceria diruta est. DE. Bona frugis homo es et ego per adem Pollucis fintio , atque arbitror Syrum tiberrare donari debere. MI. Ictum IlIeraate narit quamnam ob causa mi D E. Ob multa . S Y. o noster Demea . AEdepol vir probus es. Ego vobis istos filios iuriusque a teneris annis ambos educata diligenter . docui . moni ινι . c, 3 eeptis . omnibus , quantum potui. in nruxi. D E. Res manifesta est . ηimirum quidem tibi cura fuit cibos o obsonia lauta sed litata emere . con dire e meretricem ad illossideliter deducere . convivium de medio die apparare.
η. A Darare de die convivium. J De a die epulari, aut potare semper apud antiquos Graecos, & Romanos tum vitio idit, ut intemperantiae & lu-aus argumemuna, ita Curtius Alexandrum Macedonem notat. quδd de die convivia iniret, de Livius Poenos , quod de die epularemur. Et ab Hippocratis usque temporibus ratus olim fuit prandiorum usus.
446쪽
Non mediocris hominis haec sunt ossicia. Srio lepidum caput lio DE. Postremo hodie in psaltria ista emenda huic adjutor fuit, Hic curavit: prodesse aequom est: alij meliores erunt: Denique hic volt fieri. MI. vin' tu hoc fieri r . S. cupio. III. fiquidem Tu vis, Srre, eho, accede huc ad me, liber esto. S T. bene facis :Omnibu' gratiam habeo, & seorsum tibi praeterea, Demea. is D E. Gaudeo. UES. &ego. ST. credo : utinam hoc perpetuum fiat gaudium, ut
Phrγgiam uxorem meam una mecum videam liberam. DE. optu
Mulierem quidem. ST. de quidem nepoti tuo, hujus filio, Hodie primam mammam dedit haec. D E. hercle vero serio , Si quidem primam dedit, haud dubium quin emitti aequom set io III. Ob eam rem 3 D E. ob eam: postremo λ me argentum , quanti est, sumito. S T. Dij tibi, Demea, omnes semper omnia optata adserant. I. Syre, processisti hodie pulcre . DE. siquidem porro , Mitio, Tu tuum ossicium facies , atque huic aliquid paulum prae manu
Dederis, unde utatur. reddet tibi cito. DI. istoc vilius. O . Frugi homo est. ST. reddam hercle. da modo . e S. age pater AMI. post consulam. . DE. Faciet. ST . o vir optimet S. 5 pater mi sestivissime lM I. Quid istuc r quae res tam repente mores mutavit tuos ZINTERPRETATI Q.
Non e uois hominis , aut vilis semiha sunt olera. SY. O festivum virum , Hiis urbanum' DE. Denique AEschinum in emenda hae si itina adjuvit . atque hortatus ea, hute b/nefacere justum est :-l, servi ab hoe exemplo trobiores feni. Denique 2 ehinus evit hoc fieri. M I. Tychine, visne tu hoe feri ρ IES. Gupio. M I. Siquidem tu confimis . eho , Dre . accede propius ad me: Libereso. SY. Bene facis . ut bonum herum δε- cet. Omnibus gratiam habeo et ae ρυ-rerea singularem tibi , Demea. D E. Id gaudeo. IES. Et ego. S Y. Credo , quaeu veara benignita . Vtinam istud; Hum Diν perpetuent absque ulla agri-ιuἐμε. ut possim videre Phrygiam meam uxorem simul mecum liberam. DE. optimam certe foeminam. S Y. Et quid mruo nepotι Eschini filio . scilicet hodie primum mammam admovit . lae pra- it. D E. Per Hercatim , verumno σθνib id ais ' Siquidem primum ntfotu- tam nostrum iactavit . certum est istam ese manumittendam , uti aruum est. M I. ob eam rem solum ' D E. Ob eam. Denique argentum pro ejus pretio . quanta climaveris eam , a meaeeipito. S Y. Dν tibi omnes, Demea, omni , qua optas, concedant. M I. S rae . practare hodie proseisi. D L. Sic ea . Mitio . dummodo officium tuum, facies . t, ut herum liberalem decet aliquam pecuniolam ei pranas utendam o brevi eam tibi rependet. M I. V. Dcco vilius erit quod reddet.
AE S. Probus homo est . c, qui promissa servat. S Y. Reddam per Hercutim , o mod. mutu.. MI. Post detib
tam subita morum tuorum immutario i
447쪽
Quod prolubiumὶ quae istaec subita est largitas 3 DE. dicava tibi. V t id ostenderem, quod te ist i facilem de inivum putent,
1 o Id non fieri ex vera visa, neque adeo ex aequo &bono , Sed ex assentando, indulgendo, de largienda, Mitim Nunc adeo si ob eam rem vobis mea vita invisi est , AE chine, a non justa injusta prorsiis omnia omnino obsequor, Milla facto . effundite, emite, ficite quod vobis iubet. 31 sed si id voltis potius, quae vos propter adolescentiam Minu' videtis unpense cupitis, consulitis parum, Haec reprehendere, de corrime me, obsecundare in is :Ecce me, qui id faciam vobis. S. tibi pater, Dermittimus; Plus scis, quid facto opus est. sed de fratre quid fiet DE. sino: o Habeat ; finem in istac faciat. . ES. istuc rectu. α plaudi N. INTERPRETATIO.
ut manifestumfacerem quod istisiij nostri
re clamentem . mitem ammant . iae
te natura tua ' imo , e etiam ex vera
quitate; sed ex eo, quod eis nimis sub-biandiris . indulges .-large sumptus prabes. Mitio ι si igitur, inschine, --rio vita mea vobis invisa or molessa est. quia in omni .sita ea justasint, vel in- Iusta . vobis non obseeundo . pro derelidi omnia habra. O voiso arbitraru viv resim o absumito, emite . facite ut vobis viden ν o sed si id totim vultis . ut
proli una, quod per translationem dicitur Profusio & prodigalitas, cum quis more aqua: Nes profundit. Virgilius 3. eidos de Harpuis. --. - Fredi ma veniris Proluvios . --, id est sudis es msixe alui immunditia.
448쪽
I voeatur Phormio a Phormione parasito , qui primas in ea paries tenet.
Acta Imiis Romann. J Ludi Romanishb Regibus instituti sunt, magnique
appellati, autore Astonio 'pediano in Actionem i. in Verrem, quod magnis impensis t ut erant tempora dati sunt i tunc enim primum ludis im- nsa sunt, ducenta millia nummum illaec summa valet quindecies millia aranearum librarimi ingentes pecu
niae tunc temporis. Cicero actione a.
.in Verrem est , tibi desipisto AEdili ludos antiquissimos esse faciendos, qui primi Romani appellati sunt , , Iunoni , Ac Minervae. Diversi sunt hi ludi a Megale's, qui Cybele magnae matri Deorum dicati fuerunt. Porro quidam hic legendum censent, Ludis Megalensibus. Memni L. Ambivius. J Hi erant uiagistri Histriolium. bys imparibus. JUna scilicet de tra , altera sinistia: quae tibiae impares vocatae fuerunt Phrygiae, quibus tunc eanebatur , cum gravi ins cis misce
449쪽
TERENTII PHORMIO PHORMIONIS P E R S O N IE.
PHORMlo parasitus. Α , quod est . corbis , storea, te tum quid ex sparto, & junco, aut nexus vitilium. Vitile est onane lentum, ut flecti possit.
D E M I P H O , senex, quasi σῶα, id est populi claritas.
CHREMES, senex. A , quod est enix E expuere.
ΛNTIPHO, adolescens. γ Mneαύνομ . contra appareo
P H bE D R I A , adolescens. A se, hilaris.
G E T A , servus. Gentile nomen a Getis. DAVUS, Gentile nomen servi. DORIO, leno , a Doribus . Gentile nomen. SOPHRONA, nutrix. A , casta, proba. NAUSISTRAT Α, matrona, magnificum nomen copijs valibus, quarum gloria aliquando Atheniensis popuIus floruit. CRATINUS, advocatus. A κρα ς, robur. H E GIO , advocatus. Ab , quod est ducere. CRITO advocatus. A κριτὴς judex.
P H A N I U M. A φανο υ , appareo. H R T M E s Atheniensis cum uxorem duxisset divitem Nausistra tam , ex qua susceperat filium Phaedriam , in Lemno paupercula
cujusdam mulieris amore correptus eam quoque ducit uxorem , dc ex
ea suscipit filiam Phanium ; quae cum jam esset quindecim annorum, Chremes convenit cum fratre suo Demiphone, ut ejus filio Anti rhoni nuberet. Postea Demipho in Ciliciam proficiscitur ; Chremes In Lemnum, ut Athenas Phanium cum matre adduceret. Sia haec jam conscensa navi cum filia, ipsius nutrice eo venerat, frustra quaesto Chremete sub nomine Stilphonis ; sic enim Chremes Lemni se v cari jusserat, ne rumor alterius sui conjugij emanaret in Non ita mult' post mater Phanij ex animi aegritudine moritur. Antipho aurem cum
sorte Phanium aspexisset funus matris cum nutrice procurantem, si bito ejus amore exarsit, eamque arte , & consilio astuto Phormionis Parasiti uxorem ducit. Consectis nuptiis, redeunt senes turbati adna dum uterque , quaerentesque omni ratione has dirimere nuptias. A cidit eodem tempore , ut Phaedria cithali striam amaret, ac pro ea redimenda triginta minas lenoni illius domino promitteret: ad hanc se cuniam consciendam Geta servus senes convenit , hisque nunciat, Phormionem, si sbi dotis nomine triginta minae darentur, se paratum esse Phanium , quam Antipho duxerat, uxorem accipere: Demipho ux
450쪽
silium suum a Phanio disjungeret, hanc pecuniam numerat phormioni, is eam Phaedriae dat, Phaedria lenoni. His gestis , Chremes agnoscit filiam suam Phanium , conjunctam esse cum fratris sui filio ; quare
mutato consilio, triginta minas a Phormione per rixam conatur exigere ; sed proditur per eundem uxori suae Nausistratae : nec antE v niam libidinis suae obtinet 1 matrefamilias , quam de triginta minaxum, & amoris Citharistriae veniam dedisset filio. C.
memetis frater aberat peregre Demipho, Relicto Athenis Aistiphone sto. Chremes: ciam habebat Lemni uxorem 2 filiam ,
Athenis aliam conjissem, cst amantem unice Gnatum fidicinam . mater e Lemno advenit
-Athenas: morituri virgo sola aberat Chremes 'Funus procurat. ibi eam visam Antipho Cum amaret, opera parasiti uxorem accipit. Pater O Chremes reversi fremere : dein minoriginta dant parasito, ut istam coniugem Naberet ipse : argento hoc emitur .cina. Uxorem retinet Aistipho a patruo agnitam
s υ Berat Demipho , frater Chremeti , profectus in Ciliciam . eui Iliui erat Athenis Antipho. Chremes erat.
Auxerat Lemni alteram uxorem , ex qua
suscep rat filiam nomine Phanium, eum prius Athenis uxorem duxisset Naum,iratam . haberetque ex ea filium Phadriam . Cithariseria e usiam amore Ardentem. Mater Phanis . secunda uxor Chremetis, ὸ Lemno Athenas transmigravit , ibique non ita muti. post vitod cessit. Virgo his eum nutrice funu
apparat, absente Chremete. Ibi eum Antipho eam a pexisset . statim vus amore captus es, astuto Phormionis Parasiti consilio usus eam tixorem duxit. Antiphanis pater Demipho. O Chremes reversi, questus edere coeperunt ι deinde triginta minas dant Parasto , ut Phanium uxorem acciperet disiunctam ab Antiphone. Hae pecunia reaimitur Uicina Phadria. Antipho remanet ira con-Iugio eum Phaenio . qua a Patruo Demiphone agnosiitur.