장음표시 사용
561쪽
nonnullis mamiseriptis, di uno quidem hu-aus Ecclesiae, suffragante Graeco. NOTATIONES Wis. 3. recans s percertari semeI tradi. II ia Ianctis fidei. Duci exemplaria si euertare legunt; quo modo id quod Graece est ἐπαγωνιζεσθαι rectius vertas. Celerum potuerit interpres supercertari id quod in plerisque est dibris, ut deponenti verbo usus esse , quemadmodum in Sapientiae xv.
y. Ze Eeclesiastici I v. 33. xi. s. xxxvrit. 1 p. libris aliquoties se ari & concertari, cui lententiae B. Thomae commentarius sunt ag
tur a V. I a. Nubes sine Ga a, quae a ventis eir.
eumferuntur . Latinus Regii Operis rex lus con. seruntur habet pro circumferuntur , quod in aliis est libris . Graecorum codicum quidam Regius nominatim παραφερι μῆναι , alia περιφερομεναι legunt. Illud Latino Regis textui, utrumque ceteris Latinis libris non male
κύ. r. δc a. TUD As I Esu CHRIsm sER-L vus , FRATER AUTEM IACOBI, &e. Iudas is est, quem a a di serentiam Ischariotae Matthaeus & Marcus Thaddaeum appellant. Iudas ergo iis, in. quit, QUI SUNT IN DEO PATRE DlLEC Tis, dic. salutem e pro dilatiis Erasmus vertit foetjicatis, asserens Graee. habere
γιασμενοις at textus Veronensis habet
sΕRvATis , id est per Iesum Christum conservatis; ut dativus Staec. iungatur cum, , , id est ια, dc pro ablativo ponatur non dativo. Non multum autem refert ad sensum . Pro ADtMPLEΛTUR , Graeca quae nunc extant legunt πλη - , id eii natii. siplicetur: interpres legit πλη ' ii.
Rrri pote it ad D γρανω, , & tunc sensus est, quum vehementi deiiderio tenerer stri. bendi ad vos de. communi vestra salute necessarium duxi vobis scribere . Potest e. tiam rcferri ad D ἄζαγκαν ἰγχεν , & tunc sensus cit: Quiam uehementi desiderio ad
vos lcribendi tenerer, necessarium duxi de communi vestra salute ad vos scribere. DEPRECANς su PER CERTARI, Sce. Obscura eii h.ec sententia: praeca habent παρα- ωαλῶ, ε παγων Γεσ-τῆ α παξ παpαIAMση πῖς αγίοις πίτω . Et a linus in anno talionibus putat & asserit τὸ πῖς αγίεις, id est sanctis referri ad λαγωνι, ινθε, non ad νε γῆ πίςMiled repugnat opinioni Erasmi , quod νι' re
ἀγίοις , mediat inter τὰ τῆ παραδεθώση, &rῖπίςσι, & ἐπαγω . ,σθε ad viciniorem dativum, scilicet τη παρὰἱρθωση πίςM referri debet. Mihi autem videtur hic δεταγωνι sumi pro laborare ac certare, in compositione eum dativo idem significare quod pro, &tunc νο ὐπαγωνQεσθ a re.
ferri potest vel ad Iudae perionam, vel ad personam eorum ad quos scribit o primo moto sensus est , obsecrans non πο-
do ut scribam, sed ut laborem vel de eertem pro fide quae sanctis tradita est :uel obsecrans aut adhortatas I utrumque enim significat ro παρακαλων, ut liberetis
ac decertetis pro fide , quae semel tradita est sanctis; nec temere positum est semeli radita; quasi diceret, Ne quaeri e aliam potitiae fidem , quam quae sanctis tradita est. V. q. SUB NTROIERUNT ENIM QUIDAM HOMINEs. craec. Παρεισῆλθον, quod verisbum miror non semel ab Erasmo versum esse per obiter; quum παρά hoc loco incompositione signi, et clam & latenter , quod haereticis quadrat: qui non statim suaς haereses vomunt, sed inter Christianos 3e fideles clam se inlinuant: certe Iub, in propositone idem fgnificat quod παρὰ, id
est clam , fui introierunt ergo quidam IM-pii: QUI PRAEI RIPTI ERANT AD HOC
iu Diciu M, id est de quibus olim praescriptum & piae nunciatum erat quod ita de Ch isto impie opinaturi & iudicaturi eram. vel praescripti in hoc iudicium , id est in hanc damnationem praedestinati, quasi discὸs in hunc reprobum sensum , quae illis est peccatorum poena , olim praedestinati .
562쪽
Luxusti M ; id est Domini gratia, quae sERFAvIT ' idem quod petrus II. eanon. non statim in peccantes animadvertit, utri . quod angelιs peccantibus non pepereit quondam lex Molaica abutentes ad suas sed caliginosis vinculis in tartarum detru luxurias impune tui putant perpetrandas .lios, ad diem iudicii servavit cruciandor Didymus hic haereticos notari asserit, quilLegendum est autem hoe loeo magni diei praetextu divinae gratiae praedicatae , & li-lnon magni Dei, ut corrupti codiees ha- Dertatis evangelicae omnem permittebantlbent ἰ nam graece est ἡμέρας. Simile quo. luxuriam , illi impens ni me si vacantes. que exemplum iussitiae divinae adfert quod Certe graeca scholia Nicolaitarum , Ualen- petrus de Sodoma & Gomori ha, quos pos Ttinianorum , & Mare ioni starum flagitiosamlCARNEM ALTERAM abiisse dicit, id est , libidinem his verbis taxari aiunt, de qui- ut graeca scholia alunt, masculam: quae aliabus dicit Apostolus, SOLUM DOMINATO-i te a cst, quia aliena neque congrua oeneia REM ET DOMI NuM NosTRUM IEsuM r3tioni, quia Caro mascula&scem mea quod CustisTu M NE NIEς. Graeca habent, νον ad generationem attinet, una caro sunt μίν - δι-ο νου ς-ὸν Β κυριεν ημῶν Iωόν Κρις caro autem mascula, & alia mascula duae
tim, tisi ἔ hoc est , solum Domin uti rem semper sunt. Deum di Domin m nostrtim Iesum CDL V. 8. SIMILITER ET II CARNEM Qui dum negantes . Erasmus exponit, Deum DEM MACULANT. Graeci habent ante xi qui solus est herus, ut Deus dicatur pater ς cornem machiant , ἰνππ-5ιώγοι id sed graeci eum patrem significant , articu- dormientes, vel ιnxer somniandum p alluditium addere solent . qui hie deest; ideo u- autem ad illusones & pollutiones noctur trumque de Christo intelligendum est, qui naso quod vero est Do Mi NATio ΜεMspER ua δὲ rorre, id est Dominuς, &-NUNT, simile est ei quod ante Petrux II.
id est dominator Ic auctoritate valens di-icap. I. ait , dominationem contemnunt zcitur: non quod solus excludat patrem &ldominationem autem sive graece κυριο rem
spiritum sanctum ; sicut pater solus bonus Hieronymus vocat dominos, quibus pote non exeludit bonum filium , neque spiri- stas est in subditos: Epiphaniux Cypri Epi.
tum sanctum. scopus interpretatur divinae naturae auctori-V 3. COM MovgkE AUTEM vos voLoltatem 'd vero interpres habet M A iESCIENT Es sEMEL OMNi A . Interpres pro sTATEM BLA PHEMANT , graci habent omnia legit αἱ πτα; Graeca quae nunc ex--Hyleneus κυυένηα, quod ante praeistant habent Sis, id est Mer & pro ram- cellit & domina iiDncm interpretatur, sa- monere graece est υπεκνουσαι quod signifieatlcrificium corporis dominici, quod ipsi eonio memoriam reducere: dicit ergo, non1temnunt, dum impudicitiis quibus vaeant,
volo vos docere; quasi plane ignorantes , ill u. conspurcant: autem, id est glo-
sed in memoriam reducere id quod semetirias interpretatur vetus ti novum testa-
scivistis, quod Iesus sive Dominus , .utimentum, quod teste Paulo ad Corinthios nunc graeca habent , populum de terra neutrum sine gloria fuerit. Graeca scholia AEgypti salvans, secundo eos qui non 3cξας, Ecclesiasticas dignitates interpretanis crediderunt in deserto perdidit: hoe autem tur. Dominationem ergo sive Dei & Chti- exemplum di. inae iustitiae & sequentia il- sti , sive hominum in dignitate constituto. lis inculcat, ut a peccatis iis exemplis e. rum spernunt: & maiestatem , id est ho. docti abstineant . mines publica dignitate & auctoritate sun. g. 6. & 7. ANGELos ADTςM Qui NON gentes , blasphemant.sERVAvERUNT SUUM PRINC PATUM. Gr. 9. QUUM MICHATL A Rc MANGE- νον αρχὰν quod principatum ti dignitatem Lus . Graeca paulo commodius nectunt sen-
significare potest , & originem, hoe est , tentias; habent enim o δἰ Mιλα ς id est,
qui dignitatem suam non retinuerunt, vel Michol autem Arehariesus eum diabolo qui non servaverunt primaevam suam ori-ldisputans, dum alterearetur de corpora Μν.ginem in qua erant conditi, sed relique. sit, non es aufus inferre iis dictum blaspherunt suum domicilium . habitationem scili. miae, id est illum blasphemare, illum con- cet caelestem. aut Deum, in quo habita-rviciis & maledictis incessere , sed dixit . bant, eos, inquam, IN IUDICiUM MAGNi imperet tibi Deus. Hic autem locus reser DIEi , v I Neu LIs AETERNIs sua CALiGINE tur ad id quod praecessit , malefatem bissi
563쪽
phemant, & ad id quod sequituri L autem
quacumque ignorant, blasphemant, &c. quasi diceret, Non verentur neque Deum, neque homines , auctoritate ac dignitate vO
lentes blasphemare , quum interim Michael archangelus diabolum blasphemiae eonviciis dignum, secum de Moysi corpore altercantem non sit ausus blasphemare, sed tantum illi dixit ἐν Imperet tibi Deus, sive increpet te Deus, nam ita graeci legunt 1 τημ σαί σοι , & Hieronymus adversus Rufinum legit , increpet tibi Detis. Quomodo vero de Moysi corpore , & quando altereatus sit eum diabolo Michael, in Scripturis quae extant , non legitur et ex Scriptura apocrypha sumpsisse videtur Iudas . Beda asserit non de lare qui Moyscorpus plebem Iudaicam interpretentur ,
euius ille dux fuerit in terris, sicut ecclesia gentium eorpus Christi dicitur. Si de vero Moysi eorpore altercatum suisse intelligatur, puto intelligendum esse quod corpus Moysi sustulerit angelus, ne illud mortuum adorarent post hare Israelitae proni ad idololatriam I diabolum autem cum
eo altercatum, ut in terris maneret: cer te ut putem sublatum ab angelo, adducor ex ea Scriptura , quae babetur Deuter. ult. Ει non cognovit ismo sepulcrum eisia usque εn praesentem diem. V. Io. II AUTEM QUAECUMQUE QUIDEM IGNORANT , BLAsPHEMANT. Graeca scholia se interpretantur : ἰυ I. περ ' δεγ-
i id est, hi autem de dogmatibus quae
non noverunt blasphemos sermones contexunt . QUAECUMQUE AUTEM NATURALITER TAMQUAM BRUTA ANIMALIA N RUNT, IN IIs CORRUM puNTua, id est in iis quae naturaliter norunt, sive quorum naturalem tantum cognitionem habent , corrumpuntur, non deliberantes an ea licent necne. Pro eo autem quod interpres habent noriant, Graeca habent επλαντα ,
quod significant norunt vel sciunt potius :quum autem brutis scientia minime comis petat , eso puto veterem lectionem graecis fuisse ιείσα ναις sed φ in π versum: significat autem ἰσίσαμω , inter alia appe. to, quod huic loco maxime quadrabat equaecunquo autem naturaliter tamquam bru.ta animalia appetunt, in iis corrumpuntur , id est iis abutuntur usque ad corruptionem animae, & aliquando corporis in. Bib. Soc. T m. XXVII. teritum: certe graeca. scholia μίστα-, . si
cui interpretantur ν σαδε φυσικῆ .pμῆ άδεα- cme ab es liri σπινα cκα , αυ ασιν, ω'ς ι ππείθι μανῶς, ς χοιροι id est te. mere ac sine delectu : quaecumque autem naturali appetitione tamquam bruta antis mantia norunt, haec sectanturo. velut in. sanientes seminarumque appetentes equi, aut porci. V. II. VAE ILLIs QUI N v IAM Caiuaal ERUNT. Craeea paulo secus habent ari,
id est ytiis. Vae illis ideo, quia i a viam Cain abierunt , id est iter Cain secuti sunt, dum prae invidia fratres interimunt sive corporaliter , sive ut Graeca scholia explicant, pravis doctrinis spiritualiter. ET
ERRORE BALAAM MERCEDE EFFUs suNT; ubi M Balaam non ad mercedem reserti
potest , quasi dicas errore, sive per erro. rem, Ballam mercede effusi sunt sue ei eum susi ; utrumque enim fgnificat ἐν- λυεμαι, quia scut lucri gratia nis ledictu. rus Israelitis venerat Balaam , ita tueri &quaestus gratia perversa an nunciant dogmata . Vel errore Balaam effusi sunt merce. de , hoe est propter mercedem sive merce
dis gratia ; quasi dicas , In sinitem cum Balaam errorem defluxerunt & lapsi sime propter mercedem , id est dum quaestum
amant: quia sicut mercedis gratia maledicturus Israel veniebat, ita isti viros excellentes & conviciis lacessunt, & ut praedixit, maiestatem blasphemant. ET IN coM. TRADICTIONE CORE PER ERuNT: id est, sicut Core adversus Moysem erigere se v
lens & illi contradicere , petiit r ita illi
ecclesiae rectoribus contradicentes , peri
bunt . Visum est, optime lector, integram& pulchram eius loci expositionem adium gere , quam adsert Beda huiusmodi: Viam Cain abeunt, qui propter invidiam meliorum nomen sibi doctorum , quo honor
ficentur , assumunt. Et errore Balaam es fusi sunt, qui pro amore terrestrium com modorum , veritatem , quam ipsi norunt .
impugnant. Contradictione Core, qui utinuus ad in serna descendit, intereunt: quicumque appetitu indebiti primatus sese ab unitate sanctae e e lesiae secernunt , scienoresque & praevidentes quantum mali gerant , ad sciterum tamen tartara deste
564쪽
rela legisse videtur *ἰλα , quum tamen constanter graeci codices habeant: , de quo postea dicemus . pro eo autem quod est versum epiatis fure, graeci habent ἐν in ἀγάπας ἡ κων , id est in conviesis vostris . Interpres legit, αυυ, id est suis: ἀγαπας autem antiqui Christianorum eoenas & fruαgi convivia voeabant, ἀπὸ νῆς ἀγαπης. id est a dilectione: quod confirmandae caritatis & dilectionis tralia in conviviis vesce-genture σπιλαδας autem saxa sunt concava & rupes in aquis cavernosae, quae nau.
fragium fere navigantibus adferre solent , non praevisae. Graeea se habent .um ι σιν
intellectum hunc locum sic vertit. Hi sunt
inter caritates vestras maculae inter se convivantes. absque ullius timore, suopte ductu arbitrioque viventes 2 primum m ς αῖ, - παις, perperam hoc loco caritates vertit: numquam enim aut raro pro dilectione in
plurali sumitur, αἰ ἀγα- , deinde σπιλαδες
male uertit maculas: porro etiam cruras P. μενοι vertit, inter se conDivantes , quod potius Vertendum erat, una vobiscum epulantes aut convivantes : demum ἐα τὰς παμα.
υπες quod vertit suo ductu suoque arbitrio viventes , longe melius interpres vertit, seipsos paseentes: intelligit enim de haere. ticis qui instar Balaam quaestus gratia veritatem oppugnarent agni tam , & neglecta ovium salute quaestui tantum studerent :quamquam enim ποι his significare potest ego , non tamen statim significabit suo
arbitratu vivete .' neque enim bene
instituti rastes suo ductu vivunt, sed ex prae-wripto letum. Quod vero Gr. est ἀφόως,
fragari faciunt convescentium animas. Quod autem σπιλάδες , vocat, Plin. in praefatione Lib. III. lenias vocat, dicens: Freisquentes quippe te mae candicantis vadi na tas territant et fluctus enim scopulis allidentes candicant, iceoque argumento sunt nauistis subtus latere tentas & uopulos sive απιαλαύαι, quae eos territant quod autem ait
seipsos pauentes, intelligit non ea ritatis, sed quaestus gratia illos omnia factitare.
Nun in siNE a UA UAE AvENTIs CIRCUMFERUNTUR. Graece ανυδροι, id est inaquosa; recte vero in aquosiis nubibus similes tacit et quemadmodum enim quanto minus de aqua nubes habent, tanto leviores facilius a ventis agitantur: quaeque loca pertransierint , ea nequaquam imbribus irrigant , sed caligine obtenebrant: sic haeretiis ei salutari aqua sapientiae , qua carent , in quas inciderint animas non irrigant , sed insanis & perversis opinionibus fuis obteneo
brant , ad omnes inanium doctrinarum ventos impellente daemone agitati . ARBOR EsAUTUMNALEs , a NFRUCTUos AE , Bls MOR TUAE , ERADICATAE. Arbores autumnales vocat haereticos, quod autumni tempore νpraesertim in Iudaea & calidis regionibus 1 non modo appetente autumno. poma nul
la extant, utpote iam collecta , sed & folia decidunt: unde. & pro ea tempestate infructuosae dicuntur, ρο his mortuae, qui Asructu spoliatae & soliit: quales sunt haeretici corpore & anima mortui, nullum bonorum operum fructum ex se producentes τ& ideo sunt velut arbores eradicatae , qui omnis palmes non serens fructum eradica bitur, & in ignem mittetur. H. I 3. FLUCTVs FERI MARIs , DESPU.& Erasmus .ertit absque vilius timore ἐ MANTEs sUAs Co NpusioNEs. Feri nomina uno autem verbo inιrepide dicitur, reserri iti ui ea sus pluralis est , & refertur ad flu- potest ad id est convivan-lctus: Graece κύματα αγρια, id est feri 'u' tes vel ad ἐανῶς ποιμαι me , id est seipso ictus maras. Hunc locum praeesare se a1π' pascentes, sed praestat resere ad 6--χήμ/-init Beda: Fluctus seri maris sunt pervers ι. Torum autem locum ego sic verterem: . doctores: quia & in semetipsis inquieuHi sunt in conviviis vestris, tamquam con- l semper, tumidi, tenebros, & amari iunx ἐsragosa in mari saxa & cavernosae rupes ae & pacem ecesesiae quasi stabilitatem firmi tentae vobiscum intrepide convescentes, sei- tatemque semper impugnare nou cessant 'psos pascentes : bene ante σπιλάδας, Ze ea- Sed tales recte dicuntur despumantes sua vernosas maris rupes eos appellat , quod eo a fullones: quia instar tumentium unda quemadmodum eae non praevisae naufragium rum quanto altius se superbientes attollun ι adserunt naui ea tibus , ita huiusmodi tanto amplius tonsus . quasi in spumas te impostores dum simulata amicitia intrepidetvissimas dissolvuntur & pereunt . SYDER Christianorum eonvivia adeunt, nisi prae-lERRANTta , Qui Bus PROGELLA TENEBRA videantur & observentur, periclitati & nau. RuM IN sEMPITERNUM REIERvATA E 7
565쪽
Pro verbo procella Graec. esti corae , quod TEM , inquit , CHARISSIMI supER AED1 pIBe ealiginem significat. Libet &expositio- CANTES Pos MET ipsos sANC Tissi MAE N nem huius loci adferre ex Bedat Sidera er- sTRAE F DEr , sive vel irae, prout qui rantia quae sunt septem , numquam ita eo-l dam Gram. habent u a, , id est pro ieiente εdem loco ubi pridie fecerant ortum vel Oς- ιm fide, IN S pr RrTUs s AN TO ORANTEs ἰcatum . faciunt: sed modo ad infima Zonae τὸ ita Spirita lancto potest refert, ad sum brumalis descendunt, modo ad alta Tonae aedificantes vel ad orantes in Spitim sanis BFllitialis ascendum: modo mediam Zonae cho. Vos MET ipsos IN Di LEcTIONE DEI aequinoctialis lineam repetunt . Sic nimi- sERvATE. Nescio quorsum huc Erasmurrum , sic sunt haeret ici, qui lucem veritatis addidit in Wicem: neque enim xliud signis is
promittentes, numquam in eodem statu do icat ro ExpECTANTEs MIsERICOR.
cendi perdurant: sed modo sic , modo se Di AM DOM3NI N TRI IEsu CHRisTs IH dominam suam informantes, ipsi utiquetvi TAM AETERNAM: τοῦ in vitam aeternam quam sit contemnenda lucis ostentatio quam mihi reserendum videtur ad seruare, ut si pollieentur , insinuant. sensus, servate vosmetipsos & eontinete in V. i4 usque ad I9. PROPHETAvIT AU- Dei dilectione in vitam aeternam . id est TEM ET DE HIS 1 EPTIMU& AB ADAM ,lut vitam aeternam habeatis: est enim He-ENOCH. Hie locus ex apochrypha quadam braismus is tophetia simplux est, quae Enoch tribui V. χχ. ET Mos uulnEM ARGUITE DIIU-tur ; nondum enim ea aetate definituu eratini cATos, Graeca hoc loco variant , dum Dido librorum ecclesiast. Meus autem al-lquaedam legunt ἰλια ε . id est tommisera
legatus iacit ad probandum non i mp me hu-Imini: Veronensia scholia legunt a, hiro. εusmodi hominibus suturum ; neque indigetlid est arguite & ita exponunt ripas raexplicatione , nisi quos paulum variat atrοις νασιν - ά σαμαν αυγῶν, id est mani in Graeeor in qui Mam latinis codicibus lcri.lfestate omnibus impietatem eorum: prodi inbitur: ECCE vENiT Do tNUs, 'uum G t-lioditatos est Graece διαποίμι- , quod E. ee sit id est venit in praeterito; quam rasmus vertit, dum iudicamini: mihi' quam huiusmodi praeterita more Hebraeorum tem interpres melius acti e sumpsisse vide. pro suturis aliquando ponantur . Quod imitur , & hoc quidem arguite diiudicantes terpres habet, QUIBUS MPrE EGERUNT ν eost pro quo elegantius dixit, & hos qui-Grate. οῦν - ἐβασαν potest vir , verti in peridem arguite diiudicatos . id est postquam sua aut quibus, quomodo vertit interpres , ἐiiudicaveritis: arguite ergo vel eorripite ,
vel in qua , quae impie illi egerunt. Qui- vel iudieare illos. Ueronensia scholix viodam latini eodiem habebant, LOCUTI sUNT'dentur legisse διακρικαζrice , in accusati προωεo TR L DEUM , pro quo Graeci habenti& exponunt διακρίνομαι, pro separari ἰ sic
locum , hι sant qui segregant semetipsos o ex- γλενε , --ς φαγε δεε reps πἀσι νί- ασί ηδ νplicatione nora egent: nisi quod loquens deiαυτῶν, id est, & illos vere, siquidem se a apostolis, ubi ait qui dicebant vobis , &c. . obis segrega runt ist enim significat τὸ pro qui, Graeci habent ἔπι , id est quia , διακλσθε arguite, hoe est, omnibus eo- sed nihil afi sensum reserto rum impietatem manifestate.
tant non habent semet tuos, quod sorte no- σκετε ε η πυρ' αρπα επις id est,. illos ve- Ret interpres legit, sed tantum απο ρίγ- ro ita terrore, ae per terrorem supplieii &me, id est segregantes: Graea. scholia Hi ter-lpee arum, salvate & servate , rapientes depretantur quod a communione eeclesiae &ligne iudicii Se damnationis, qui illo ali
fidei fratres fideles subtrahunt , & aa su atqui manet quasi dicerer. Alios qui se subeonciliabula addueunt. Animales autem v ltrahun Obis arguite, & palam iudicaeantur Ge ψυχ . . ἀπὸ νῆι ψυχους, ur ψ ψ, te . alios ver per terrorem supplicii serva. carnalem vi Vendi rationem significet, quasille . ODIENTEI EAM QUAE CARNAt s EsTea tantum spectantes quae ad vitam perti-l MACULATAM TU Nic AM . Graeci habent nent animalemi & praesentem - Vox L - ---, ἡ ἀπῖ νης σαρκες ἰσπι μενω auae
566쪽
xa, id est odio habentes earnalis nostri eor. poris sordes & maculas I noster interpres mio timore iunxit cum hac particula quae in
graecis non habetur. ALHs AUTEM MIsEREMINI, dicens: miseremini aliis in timo. re, metuentes ne in similia illis peccata in- ei dati S. V. a . Et AUTEM QUI POTEM mT vos CoΝSERPARE, In hac coronide paucae sunt
difficultates, nisi quod aliquot locis variatur a Graeco , nam quod interpres vertit qui potens es υω conservare, Gr. habent αυrἰς, id est ιlus: quamquam αυγῆς, sicut nostrum ipse , omnium est personarum ζ quod habet sine ρι ceato, graeee est απω ς , id est non lapsantes & immunes a peccato . Et potes constituere . Graece ςησαι , id est
est cum exultatione. Quod autem sequitur IN ADvENTU DOM NI Nos TR i I Esu CH lsTI , iii codicibus griecis qui nunc extant deest: Eil ergo qui vos immunes servare potest a peeeato , soLI DEO SALUATOR NOSTRO PER IEsUM, &c. GLORIA ET MAGNIFICENT A , &c. quod interpres habet
soli Deo, graeci addunt id est sapienti, neque habena quod interpres habet PER
sicut non habet quod i a fine postium est ,
in bonis opeetibus, monetque ut ab haereticis caveant, quorum hic mores describie. V. I. IUDAs, qui & Thaddaeue . IAeo.
BI, scilicet Minoris, filii Alphaei , primique Ierusalem Episeopi. Di LECTIs . Graec.
sanctificaris. CARigro , id est per Christum.
M ADIMPLEATUR. I. Pet. i. idem verbum Graecum vertit, multiplicetuν at II. Pet. r. adimpleatue, ut hic μ' 3. OMNEM , Sce. quasi di eat , Cum Pro vobis essem valde solicitus . & vellem scribere , nunc videns esse necessarium , no-slui Omittere. DE E came verti poterat, thortans. SupER CERTARI , id est cooperari laborando: vide idem verbum Sap. xll. &
V. q. PRAEs RipTI , id est destinati ; vel guasi dicat, De quibus est praedictum in Scripturis. IuniciuM , id est eondemnat onem ἰλLUM , &e. quasi 'dieat , Qui solus est Dominator & Dominus, icilicet cum patre & Spiritu sancto. V. s. OMNi A. Graec. L e; quasi dicat, Quamquam id sciatis; vel , Omnia huiusmodi, per acceptam semel a vobis doctri. nam Christianam. IEsus, id est Iosue, secundum Hieron Ego de Christo intelligo,
3c quidem Graee. Κυειος . SEeUNDUM , id est postea. V. 6. PRINci PATUM, id est dignitatem, vel statum in quo a principio eonditi. Do-MICILIUM, scilicet caeleste . Di Et, scilicet Iudicii. AETER Nis, scilicet a quibus numquam solventur. CALIclxE , id est tenebris, in quibus semser sunt, vel aere caluginoso V. 7. Si Mi Ll, scilicet sicut illae . AL--λAM , scilicet vitio Sodomi t ico . Ex EM-ptiuas , scilicet toti mundo . V. S. CARNEM, id est corpus suum. Do. Mi NATIONEM , id est dominos, seu super uis res. MAlEsTATEM , id est in dignitate con .stitutos. BLAspi εMANT, id est maledicunt. V. 9. DispuTAMs, id est disceptans. Id non est in Seriptura quae extat ἰ sorte tunc erat in aliqua, vel traditione aut revelatio. ne acceptum. MOYsl , &e. forte diabolus uodebat ollendere Iudaeis ubi emet, ut tam quam Deum adorarent. IUDICIUM , &C. quasi dicat i Convitium ei dicere noluit , scd modeste eiicere ἔ quanto ergo magis hi m desti esse deberent erga superiores . IMPE
V. o. IGNORANT, scilicet divina mysteria. NoRuNT, scilicet carnalia . V. ii. UlA, id est viWendi rationst. EF pust, id est prolapsi, se ilieet in omne flagitiunt. IN CONTRADtcTrorue, id est imilati rebellionem. PERIERUNT; pro , pesς unt , vel peribunt. R. I 2. MAcULAE, id, est maeulati. PA scxNTEs, scilicet delicate; vel pto, regς res, scilicet qui ab aliis nolint regii . NU BEsi pro, velut nubes ἔ quasi, dicat. Lev & vacui gratia Dei. Auruias a Lxs, id est Autumno marcescentes. Bis, id est & aut & post Baptismum: vel bis, pro, Omnin ERADICATAE ; pro, eradicandae, vel radice fidei, vel caritatis. V. II. FLUCTUs; pro, velut fluctus. Ff RI, id est serocis. Cotis usio rugs, id est es decora. SIDERA ; pro , velut . sidcia,
567쪽
lie et duratura . V. I . UENiT: praeteritum pro fi ituro . IN; pro . cum . Mi Linus, scilicet Auge
V. II. ARGUERE , id ea convineere . Duxis, id est malis, seu rebus non serenilis.. V. 7. AposTOL s. Vide H. Pet. Ita.. V. 13. AETERN M , scilicet perducentem, vel duraturam. V. 22. Hos, scilicet errantes . ARGUI.
TE , id eli convincite. Iunic Aros, scilicet
V. 23. IGNE , scilicet cupiditatis ; vel
quasi dicat, Ne in ignem aeternum veniam.'1 uruic AM, scilicet corpus, quod velut vi stis animae. V. et . IM ET ULTATIONE . pro, cum exultatione .
P. as. DEI . Grec. Iapienti Deo . GLORI A, scille et si, seu agnoscatur quam ha bet: atque ita in sequentibus intellige t nec enim per Oirillum habet illa , sed habere
UDAs, alio nomine Thaddeus. noris, qui 3c Iacobur Alphaei. Di LEcTis Graea. Ianctificatis. Noster pro ἰδιασμενος, legit ηγαπημι ις, sicque in quibuldam codicibus Graecis legi Robertus notat . ET
CHRis V. Gotth. o in Chrso, id est per
Christum Iesum conservatis. U. 3. ADIMνLEATUR. Graec. multiplicetur . Noster pro πληγaυθειη, legit πληρωθέη, impleatur vobιs misericordia m pax . V. 3. OMNEM soLtCITUDINEM FACIENS, id est eam ardenter euperem scribere Vobis, putavi necessariam hane ad vos scribere DE RECANs, seu monens, exhortans, παρακαλαν. SupE CERTARI, seu ut alii, supra certare , επαγωνιζεσθαι , scilicet ut certetis
pro tradita fanflis, id est fidelibus, fide.
V. 4. SUBINTROIERUNT : clam scilicet & culte ut haeretici. QUI OLIM PRAEsCRIPTI SUNT IN Hoc IUDic IUM: destinati olim in hanc damnationem, seu reprobum' sensum. DEI NOSTRi GRATIAM , id est Euan gelii libertare ad libidinem abutentes - ET Domιnatorem addunt mam, sed non refert
Eos, QUI NON CREDIDERUNT, PERDIDIT.
sic noli ra littera ordinetur, ut adverbia I mel de secundo inter se respondeant . Neerelari Detis aut Iesus dicatur populum salvalse, quia iam Verbum operabatur in humana specie, ut avi ut Patres tradunt , Nee Iudaeos solum punivitia
li puniato in iudicio extremo erit, cum in infernum ignemque aeternum mittetur: si II. Pet r. iv q. Sic ut .Sodoma & Gomo tha vV. 7. ABEUNTEs posT CARNEM ALTEM
RAM , dediti nefariae libidini masculorures,sie seductores. V. 3. DOMINA Tio MEM AUTEM SPERNUNT , Iudices non curant. MAIESTATEM , Reges s LAI pHEMANT. Se H. Per. lt. Io
ubi pro fectas diximus Gotth. habere ma- testi em, non male, ut ex hoc loco per i. citur. Nec dubium has Epistolas inter se respondere, Ac alteram ex altera explicari . H. 9 CUM Mi Ha Et . In petri Episto.
la Daminus vocatur, quia Del ptr 1 nam gerebat , 5e eius nomine imperabat diabolo . ALTERCARETUR DE MOYsI CORPORE . Hoc certamen in Scriptura non extat . Ex al,
quo libro apocrypho id ludas sumpsit. For tallis abse induum Moysi corpus ne Iudaei ut Deum colerent , diabolus in publicum proserri volebat, restitit Michael. De hoe
fuisse certamen credi potet . NON E T AU. sus, i UDICIUM , sententiam , supplicium INFERRE BLAspHEMlAE . Abulentis Gen. xxvii. quaest. v. maledictionis legit, negatque diabolo recte maledici . An verum SED Dixi T .' IMPERET TIRl Mimus , fio I repeι te Deus , ut Hieronymus legit contra Rustinum: επιπιμαω is lignificat. V. Io. Hi AUTAM, QUAE CUM QUE DEM IGNORANT , scilicet dogmata, ea blanphema . . Aficu MQUE AUTEM NATU R ALITER TAM Qua M M Ta r sie ordinoaoLUM , id est eum qui solus est Deus Zel serviumst tu vorum, id est pervia sunt sen- Dominus ,. Chtillum ne rues . Graecia Post sui , maguraliur tamquam muta animalia , in his.
568쪽
lems ex caritate, qua in Deo, & propter Deum proximos amamus. Vel , dilectis a Deo patre. ET IN IEsu CHarsΤo NfER-va Tis r & qui in fide , & sanctitate per Iesu Christi gratiam conservantur. UOCA-Tur ad Christianismum , & Eccletiam .
adimpleatur in vobis, & erga vos Dei misericordia , ut suam pacem & caritatem , ceteraque dona in vos effundat, donec ad plenitudinem perveniatis. V. 3. OMNEM sOLICITUDINEM FACIENI se R RENDr v is, &c. breviter , & clare Pagninus, Ac alii : Tantum misi sudium fuit feribendi ad vos de communi falute, usnon potuerim non Icruere vobis. DEPREC Na:
opa καλων , exhorta II. SUPERCETARI: a πα
γωνιζWΘΑ, sustrier re, sed interpres dixit, jupercertari, quasi ellet verbum deponens,
ut etiam Eccles cap. xl. P. & cap. LX PII.
29. & Sapient. xv. 9. eodem verbo serina deponentis usus est. Porro Lupercretari f. dei, idem est quod fide certare. V. q. SuBINTRol ERUNT ENIM QUIDAM, id est surtim se insinuarunt . QUI OLIM PRAEICRIPTI IUNT IN HOC IUDICIUM ;quasi dicat, De talibus, deque eorum .impietate, iudicio, id est eondemnatione anterne seripsit Petrus, & Paulus, immo Chri .sus ipse eos depinxit, praemonuitque ut eos
quasi lupos caveretis, Mati. Xxiv. 24. II. Tim. III. I. II. Petri II. IMPi I,&c. Peccaates contra veram religionem , quia grati. 'am , id est legem Evangelicam transferunt in luxuriam , id eli Chri itiana religione ais hutuntur ad luxuriam , docentes legem Chri .sianam esse legem libertatis , ac proindelice te illam profitentibus libere indulcere concupiscentiae , gulae, & veneri. Hoc elluod ait S. Petrus Ep. II. cap. 13. I9.Lι-ertatem illis promittentes, eum ipsi mi ser vi eorruptionis. Vide ibi dicta. Er so uia DoM NATOREM, &e. Sensus est: Ncgantes divinitatem Chri lii , qui verus est, dc unicus Dominus noller, est enim Christus Deus;
Deus autem unus est, quem agnoscimus Dominum , ac Dominatorem rerum iam mum. Do Mi NATOREM, ET DOMINUM. In graeco est, δεσπετ&ν ω κυρ et est autem
proprie is qui in servos dominatur ,' κυρια vero is qui in rem aliquam , seu pei sonam auctoritatem habet, etiamsi non illam ponsideat, ut servum , aut ancillam . Talem
potestatem habent Prineipes in sibi subdit.
iam illa didicistis, & scitis. sed tantum
suggerere, & in memoriam, quasi commonitor, Te vocare. SCIENTEI SEMEL OMNIA,
id est omnino, & prorsus omnia scientes. IEsus, id est 1osue, qui LXX. Iestis vocatur. SALvANs, id est cum Divasset. Iagrem enim est σώσας , in aoristo. SEcυμ-
sus est; quasi dicat Q Deus semel salva .it populum, cum eum sesequentem eduxit ex AEgypto : at secundo, id est alia vice eum perdidit, cum scilicet incredulus ab eo reiseessit, di apostatavit, idque non semel, sed saepius. Porro S. Judas hoc exemplum fidelibus applicandum relinquit; quasi dicat, Simili modo Deus fideles, quos primo sal. .avit in baptismo , dum Chrissum feeuti sunt , secundo perdet, si a Christo. aposta. tent, & ad haereticos deficiant.
V. 6. QUI NON SERvavERUNT Suu PRINCIPATUM o quod tam originem.& principium , quam potestatem dc erincipitum significat. Itaque vertunt aliqui suam originem , alii, suam dignitatem , vel favium magiyrarum ψ quasi dicat ἔ Angeli non servaverunt suam originem, id est oticinalem suam excellentiam , statum , gratiam .iustitiam , preaeminentiam , & dominium in rex omnes eo oreas, ut quasi Principes dominarentur in caelo, & in terra, ad quod a Deo conditi erant. DERELIQUERUNTSUUM no Mici LIUM: caelum empyreum , e quo propter peccatum deturbati sunt. IN IUDICIUM MAGNI DIEl : ad extremum iudicii diem , quo die etiam daemones tir quam rei Christi tribunali sistenrur , & damnationis perpetuae sententia ferientur . Sunc ALiGlNEI in caliginosis in serni locis. Via de II Petri I. 4. REsERvavIT crucianis dos, ait S. Petrus loco cit.
R. 7 ExpoRNic ATAE , id est extremesornicatae, extremam , & pessimam libidi
nem exercentes . ABEUNIEs P sT CARNEM ALTERAM Caro altera , velut Pa a
gninus vertit, aἰiena, est caro masculi , nam Praepostera cum ea libido , est aliena ab instituto, & usu naturae, quia incon ingrua, & inepta, immo adversa generatio ni , de procreationi liberorum . FACTAE SUNT
569쪽
a UNT ire Ex EMPLUM: divinae ultionis, ut alii ab huiusmodi scelere deterreantur. IGNIs
cendii illius vestigia hodieque lupersunt , mare mortuum fumans, & exhalans bit, reen , & sulphur. Vel ignis aeterni in inisferno , peccatores enim illi Sodomitae a temporali incendio ad aeternam transmissi
V. 8. CARNEM MAcu LANT: insandis libidinibus , nam ut ait D. Paulus I. Corinth. v I. I 8. Omne peccatum quodcumque feceris homo extra corpus es , qui autem fornicatur, in corpus suum putat. DOMINATIONEM AUTEM sp ERNUNT : & Deum
omnium Dominum, & scelerum vindicem aspernantur. Aliqui per Dominationem intelligunt publicam potestatem , & leges .
MAi EsTATEM AUTEM BLASPHEMANT: non
veremur Masistratus, & Principes, quorum est gloriosa, & maiestate plena potestas, blasphemare. Vel etiam non vereniatur blasphemias iacete in ipsam divinam
maiestatem V. 9. CUM DIABOLO ALTERCARETu RDE Movs I COR po RE . Communior huius
loci expositio est uoluisse Satanam sepeliri Moysen loco cognito, & celebri, ut Hebraei in idololatriam proni, eum quasi Deum, ac numen colerent; Michaelem vero ei restitisse , & cura Ise , ut secreto sepeliretur, unde Deuteron. xxxiv. 6. dicitur: Et non cognovis timo septiti rum eius usque in prae. sentem diem. Novem alias expositiones assert Serarius, quas . qui volet, apud eum videre poterit , & apud Cornelium a Lapide , qui omnium probabiliorem putat explicationem Serarii , contendisse , scilicet diabolum , ut corpus Mosis inserretur in terram promissionis , nee extra eam in
avIoab , utpote reaione sibi in idolorume ultu addicta sepelliretur, ne ab eius reliquiis aliquod damnum acet peret, uti accepisse se a S. Babylae sepulchro in Daphne quaestus est, sicut habet uita S. Babylae, &ex ea Baron. tom. 4. NON EST A Usus
IUDICIUM INFERRE BLASPHEMi AE , id est blasphemare , eonvitiari, diabolo maledicere, diris eum devovere. Argumentum e
to Apostoli est huiusmodi: Michael Ariachangelus eum sit purissimus, sanctissimus, et modestillimus, non ausus est aliquid euiari, quod blasphemiam sonaret aut maledicentiam , ne vel per umbram eam nominando se eontaminaret, & quia maxime execratur blasphemiam, & hlasphemos remo iniquissimum , & indignissimum est
innmae notae homunciones , & scelerum maculis notatissimos Magistratuum, Prinis eisum , & Dei maiestatem blasphemare.
IMPERET Tini DOMI Nus. In Graeco est,e πιτιμε ια σοῖ πιεισς, increpet te Dominus; quasi dicate Tuam insolentiam, maligni tatem , ne uitiam comprimat , teque eo gat , ut permittas occulte sepeliri Moysen , &c. V ID. HI AUTEM QUAECUMQUE QUIDEM IGNORANT BLAspMEMANT. Est apo
dolis, id est redditio, & applicatio exempli ; quasi dicat : Michael eum pro impe rio posset in erepare Satanam , & illi maledicere, prae modestia tamen noluit: at
Simoniani , & Gnostiei intoleranda auda ei a , & impudentia, ea blasphemant , remaledicunt quae ignorant, & quae ipsorum ,
utpote carnalium , captum superant , scit. Deum , & eius attributa, mysteria Chriiasti, res caelestes, sublimes , & divinas . NATua ALITER: sola natura duce, & sensibus . TAM UAM MUTA: α γα. id est irrationalia , Iermone, & ratione carentia . ANIMA LlA NORUNT ; scit . ventrem , di
Dando , & laedando sua eorpora & mentes turpi ingluvie, & obscoenis libidinibus . IMPIA CAIN ABIERUNT. Via in saeris Scripturis significat vitae institutum, modum vivendi, actus, & mores, aeque ae eventus & exitus . Via ergo Caini est Dei contemptus . invidia, homicidium, haeresis, atheismus, vita vaga, desperatio, &damnatio. ET ERRORE BALAAM MERCEDE EFFUsl SUNT; quasi dicate Quemadmodum Balaam spe lucri , & munerum regis Balae populo Dei voluit maledicere: ita hi toti effusi in lucrum . in maledicta etiam, impia consilia , & alia scelera sese effundunt, ut perdant Eeclesiam. ET IN CON TRADICTIONE COR E psisti ERUNT, id est in .star contradictionis; quasi dieat: Instar se. ditiosi Core , qui in sua contradictione ,& editione periit, perierunt, & pereunt haeretici . Sicut enim Core terrae hiatu absorptus est , ita & haereti eos absorbebit
infernus. V. I a. HI SUNT IN EPULIS SUIS MA-
570쪽
& Agapae dicebantur . eorpus crapula, mentem libidine , eonvivas prava doctrina , &haeresi maeulabant , aeque ac detractione , maledicentia, atque impudicis verbis, &aspectibus, habentes oculos plenos adulterii, Er ιnrassabitis delicti, ut ait S. Petrus Ep. II. cap. ti. I 4. Vide ibi dicta n. t 3 ocI4. IN EpULis r ει hQσους , in Agapis .
CONFIVANTES si NE TIMORE : sine mi , hominumve reverentia. SEMETi Psos Pa
scENTEs r scit. delicate , in Graeco est , νειμαίνουρος , quod explicari potest regentes, nolentes nimirum subiacere . NuaEs INE AQUA: nubes steriles, & insceeundae, quae videntur aquam ad hominum refrigerium, & terrae scecunditate in promittere, sed eam non praestant. Si e Gnostici inane scientiae, & doctrinae nomen praeserebant, sed eam non prastabant, QUAE AVENTIS C lacu MpERUXTUR . Notat aliam haereticorum proprietatem, nimi tum levitatem , & in suit dogmatibus inconlian. tiam, semper enim fluctuant , nec umquam stabiles eons stunt , ex uno errore in alios incidentes. ARBORES AUTUMNA-LΕs.' Athri εγι οπωριεῖ , id est arbores , quae fructum quidem aliquem serunt, sed corruptum, & marcidum, qui vel laeco nutrimentoque deficiente , vel aestivo calore destitutus, quia extremo autumno non dum ad maturitatem perductus est, vel vermibns exedentibus decidit immaturus . Tales sunt haeretici, quorum fructus. id est opera non inutilia solum suat, se8 etiam noxia. Bis MORTUAE, id est omnino mortuae, se dicimul bis terque beati , id est omnino beati. Vel, bis mortuae , quia primo in se moritur arbor eum arescit , deinde iterum moritur eum eradicatur, aut laeeiditur: significat Apostolus hisce metaphoris desperatam Gnosti eorum salutem. V. II. FLUCTVs FERI MARis . Feri est epithe tum fiuctus, non autem maris; quasi
mentes maris. Bene conseruntur cum fluctibus haeretici , nam sunt turbulenti , di
NEs , id est sua dedecora ; quasi dicat :Omnia turbant. & miscent, superbiunt, &attolluntur instar fluctuum, sed haec superbia detumescit. abitque in spumam pudendae libidinis. SinrRA xxx ANTIA. Vel in. telligit exhalationes igneas , quas Aristot. e Lib. I. Meteor. appellat stellas discurrentes Bib. Sae. Tom. XXVII. in aere, tales enim sunt haeretici, qui a Lquem videntur habere splendo tem doctrinae , aut eloquentiae, sed non stabilem , sed statim evanescentem . Vel intelligit planetas, qualis est Mars, Venus , Luna ν&e. qui in caelo cursu vario, & vago Oberis rant , se haeretiei a vera fide in errores alios, & alios aberrant , & in errores etiam alios inducunt . . laus PROCELL
NυM . Vox proce la , in Graeco est, , quod Interpres II. Petri II. II. vertit ea ligo. Recte caligo, & tenebrae in serni debentur, & reseivantur stellis istis erranti.
bus. Recte , ait Beda , in tenetras tormentorum misIentur aternas , adit in Ecclesiami sub nomine lucis tene has inducebant
R I . PRO pHETAUIT DE HIS, &c. Pro bat quod impiis haereticis procella tenebrarum reservata sit , testim omo Enoch , cuius prophetiam vel traditione maiorum accepit Iudas , vel ex libro aliquo , qui tunc extaret cum haec scribebat Apostolus. SEPTIMus AB ADAM: Adam enim genuit
Seth, hie Enos, hic Cainan, hie Malaleel, hie Zared, hic Enocho est ergo septimus ipsis Adam , & Enoch computatis .
V. II. IN SANCTis Mi Linus , id est stipatus innumeris legionibus Angelorum.& Sanctorum . FACERE IUDICIUM CONTRA OMNEs: ad iudicandum universum genus humanum. DURIs, id est malis, seu non serendis. V. Id. QUERULosi: μ-: sie dicuntur , qui sortem suam incusant , qui sorte sua contenti non sunt , sed plura, aut
meliora desderant. DEsIDERι A e concupi scentias. MIRANTES PERSONA se laudant ex adulatorie. V. 17. AB APOSTOLIs: ut a S. Petr. ep. II. cap. III. 2. & a S. Paulo I. ad Timo ita
I v. I.& ep. II. cap. LII. n. a.
V. 18. ILLU GREsr qui omnia sacra, &proiana irrident, & qui fidelibus simplicibus illudunt eos in errorem inducentes . IN IMPIETATI Bus . Graece ἄσ, id
est impietatum ἔ quasi dicat, Desideria eorum sunt desideria impietatum et id est imis piissima.
V. Ist. SEGREGANT fEMET ipsos: ab Ecclesia, u Christo & a Deo. ANIMALEsrvocat animales ab anima vegetativa, &C e e e se