장음표시 사용
531쪽
dt inaccessio nullum potes beneficium aut mi. desiderii Ec affectus : tranquillam, seretis obsequium re ipsa praestare. Si tamen id quod potes, amore ipsius praestiteris vicario eius, Proximo tuo, ipse ex summo si opus es.set caelorum vertice ad te deseendet, habitabitque & mauebit in corde tuo . quasi in optatissimo palatio, throno de ibalamo suo. ET hae proximi dilectione CHARITas Dei, eu quam Deo debemus PERFECTA IN Nostis redditur, quia sic Deum non in se solo, sed Se in imagine & vicariis eius di. ligimus Sc servimus. R i 3. Hoc signo C Nosci MUS , quod
iis Deo per veram filiationem MANEM us, ET Ips E paterno affectu 1N Noais maneat, QUO Ni AM DE Spi Ri Tu suo, id est communicatione in spiritus sui, DEDiT Noctis; puta fidem, gratiam dc caritatem, quae ut
sunt dona Spiritus lanesi , ita quando illa in nobis experimur. sentimus Dei qui auctor Sc donator illorum est in nobis praesentiam, munificentiam & affectum , seu
& plene perspectam habemus, ita etiam nos
BET DEus lN Noais, id ei in nos, seuer. ga nos, ut vertit Syrus. Et quid dubite. mus nos ei credere ρ DEus ipsi ilima peressentiam C RITAs Es T. Eil enim per cusentiam merum, summum, infinitum homum , cuius natura est esse sui diffusivum, nam , imperturbabilem , laetam Zc exultan. tem tam in adversis sum prosperis, Deoinque pro omnibus gratias agentem , laudaci. tem , benedicentem , glorificantem et a vel .it iplam a terrenis cupiestatibus ad caelestia romnes eius potentias . sensus . appetitus . amores , dc operationes, cogitationes , intentiones trahit ad se. ut non nisi Deum Ze divina cogitet, in vendat, suspiret e nec aliud ei magis in votis sit, quam per Omiania dilecto placere, servire , gratificari enuhilque gratius accidat quam pro dilecto plurima maximaque dc agere dc pati. Atque hos affectus novis in dies fiammis accendit de auget in anima , iacitque ut ipsa etiam in proximis suis, adeoque in toto, si posset , mundo, eoidem totis viribus accendere
conetur, ut aucto amanlium numero, ampliores dilecto suo delitias procreet. Denique
id eli, per hoc perficitur & numeris omnibus absolvitur, quod annexi dc innexi Deo modis iam dictis, inutilem terrorem & timorem malorum, non modo in praesenti.
sed di in futura vita , nominatimque IN DIE mortis Sc iu Dici I divini, impendentium excutiamus firma contantique, fulicia in eumdem Deum & in merita Christi. QUI A sI- cur a LLE .hristus Esr semperque fuit co ei de curae Deo ut pote Filius eius dilectus. in quo ipsi complacuit : ita ET Nos filii Zc plane pli neque eommunicativum quod Dei adoptivi, illi curae & eoidi su Mus IH proprium eii caritatis. Unde sequitur. non HOC MUNDO , erimulque toto vitae decu polle ipsum saliere credentem, sperantem , fu, atque etiam in ipsa molle de iudicio eam antem se ό sed se totum suaque omnia j unde nullam habemus causam timoris vel communicaturum. & in eum 'diffusurum auxistatis: ita sere S. Rugug. Oecumen.
ut ex S. Dionyso i pulchre noster Lessius & Gagneius.
A dcducit. Qui ERGO IN CARITATE M st NET, quia unum idemque sunt Deus o ea. Mias. Manet, inquam . modo caritati proprio , nempe, tamquam obiectum extremecharum , complacens Se dilectum o & si evicissim manet D Eus IN EO. Amor enim est occupatio amantis circa amatum, ipsius amati causa e quasi transformans amantem in amatum, δc amatum in amantem, eerarctissimam uatonem . qua unum alteri ita
adstrinuit, ut non tam similis illi, quam
unus idemque cum eo spiritus, una quasi anima essiciatur. Sic Deus animam amantem non solum assimilat s bi in mori ins &virtutibus diuinis, sed etiam consortem sa
sit S. August. Irimor, inquam , servilis .lcrupulo lus , anxius, non tam culpae , quam
poenae , qui tristem reddit hominem de pusillanimem . oriturque ex amore propria. quem vincere dc pellere debet amor Dei. ut olim Sara uxor Abrahae extulit servam
Agar, inquit Oritenet, Augui . Cassia. de
S. Thom. Et si enim timor poenarum Scgehennae non si malus, immo introducat caritatem ut docet Tridentium m: imis perfectus tamen est, & nonnis famulus c malis , quod iacile est careere domina iam introdLcta . siti iam timcrparnam, August. cit ι naturae divinae, eiusdem secum xniis n tormentum, lyagninus 3c Tigurini. cr
532쪽
ctrinae . Ipsr ex MUND suNT ., vers. s. Haeretici sunt qui sapiunt mundana, via luptates . opes, honores, & quos ut indignos non audit Deus ; qui suis libenter aurem praehet ζ nam mundo maiores esta coeperunt: amare sic mundana est mali spiritus nota. V. 7. CHARissi MI. Altera pars capitis de caritate est. Sicut, quod iam dixit, spiritum erroris designat, non pacem carnalium amor; ita nunc docet divini spiritus indicium esse amorem divinarum . Illi su at , quorum Deus, venus 6c venter est. Fide les vero It uere docti a Deo sapiunt incognitione Dei practica , & servent si ritate . V. 8. DEUs CARITAS FIT . Ut omit tam , quomodo Deus sit caritas increata , tum essentialis, tum notionalis; est etiam causa creatae earitatis in nobis, summeque nos dilexit , quando ad nos msit Filium unigenitum e & talem esse Deum nostri
amatorem nemo novit, ut oportet, nisi eum vere diligat. V. Io. IN HOC EsT CARITAs. Pleraque hie de earitate notanda proponit usque aduersum decimum quintum . I rimo , IpsE PRIOR DIL1xi I Nos . t raevenit enim nos
vocatione Ae auxiliis ς ex inimicis facit amicos, & destinatum ab aeterno Fil um , misit propitiatorem. Seeundo vers. li. si ita Deus erga nos, quid nos erga pr ximum. Temo, vers. DEUM NE-Mo vlDt T. Deus, inquit, . notris mortalibus Mon videtur: α ραπς est ἰ qui tament vult utiliter videre , dc praesentem habere
negans Iesum Deum vel hominem impio diligat. Proximo dilecto Deus invenitur iaspiritu agitur , & Antichristus est, non indiligitur. Uera enim dilectio proximi est..iartim , latet. Syrus , in perturbationem es; quasi dicato Timor parit animi perturba.
tionem, cruciatum & tormentum, ob imis pendens quod metuit malum seu poenam. caritas e contrario parit securitatem, laeti. tiam , voluptatem ob praesens bonum quosaudet, ut pulchre docet S. August. & S.
l A RIssIMI . Multi sunt ha retici , & salsae doctrinae seminatores . Ergo nolite, inquit, eredere omni spiritui , suggestioni , inspirationi , suasioni . oportet certe esse aliquam recte sentiendi de fidei regulam. Atque hine ait hic Ioannes probandum esse spiritum per examinatores, Apostolos, Doctores ὁ: Ecclesiam . Dat etiam hie Ioannes restulam examinandi doctrinam & s ritum , quae illi saeculo valde eo veniebat , quo impugnabatur Christi adventus & divinitas. Omnisi et sona , sed spiritu & praecursor. Et nunc in mundum venit Antichristus in suis pra cursori hus . UEΝtT vers. 3. ε .uu , in
praesenti. Syrus, quem audistis venturum. Distant Novatores merito damnari a Triis
propter Deum dilectum; sic illi adhaerem ua
vers. per caritalem. V. 14. ET Nos DIMOs. Dixit vers. venisse Christum in mundum, ut per ipsum in caritate vivamus. Iam versus hie decidentino dc Ecclesia pri tum eorum spiri-lmus quartus illius adventus. & causa: curritum, quo nituntur: qui esse potes , dei venerit habet approbationem a testimonio saepe est a Dia holo: sallax sane regula adiAposto lorum petitam. Et cur non dicere. Recte contra talest ne hiatus appareat in contextu sermo probandam doctrinam August. Lih. II. conrra Crescentium , cap. xxxv. Eeelesiam periisse dicite, de vos unis de nati fueritis, ostendue .
V. 4. Vos Ex Dro. Confidite, vieistis per Dei gratiam Antichristum. Ze spiritum erroris , quia maior & potentior est Dei piritus in vobis , de vis Evangelicae d lnis J hoc testimonium esse approbationem
omnium , citae S versu nono, & subinde sunt proposita, Et inculcationem continua tam , usque ad versum 37. Quo sensu hie vers. i5. dicat 8r inculcet Deum esse caritatem , dixi vers. 8. V. 17. IN Hoc PERFECTA EsT CEM
533쪽
Tas. Tertia pars eapitis est habeas variosi convenit fructus earitatis . Primus est habere fidu-iquae proferens fiduciam, pellit timorem
Per hane , inquam ν earltatem clam iα die iudicii , sane utriusque in morte, in qu m, & extremo mundi die. In hoe, in hae earitate florebit hie fructus.
Et seut ille Deus vel Christus I sanctus
Demum praeter fiduciam , de abiectionem timoria servilix qui oritur ex timorem, nae qui sunt duo tructus caritatis: tertius est impetratio eorum, quae petuntur a Deo, est; ita & nos per talem caritatem esset quot supra attigit
De natis ex Deo, veraque erga ipsum earitater fides msndum vineiι: tres Aterra testantur Cbrissum verum bominem , m tres in caelo verum Dei μιium, in quem eredens habet vitam aternam e de peccato ad mortem , σ
Mnis qui credit , quoniam Iesus est Christus , ex Deo natus est. Et omnis qui diligit eum qui genuit, diligit & eum qui natus est ex eo. 2. In hoc cognoscimus quoniam diligimus natos Dei , eum Deum diligamus,& mandata eius faciamus. 3. Haec est enim earitas Dei, ut mandata eius custodiamus, & mandata eius gravia non sunt. q. Quoniam omne quod natum est ex Deo , vincit mundum: & haec est victoria, quae vincit mundum, fides nostra. s.
a) Quis est, qui vincit mundum, nisi qui credit quoniam Iesus est Filius Dei Τ 6. hic est, qui venit per aquam & sanguinem, Iesus Christus: non in aqua solum, sed in aqua & sanguine. Et Spiritus est, qui testificatur , uoniam Christus est veritas . 7. ' Quoniam tres sunt, qui testimoniumant in caelo: Pater, Verbum, & spiritus sanctus e & hi tres unum sunt. 8. Et tres sunt, qui testimonium dant in terra: Spiritus, de aqua, & sanguis: ' & hi tres unum sunt. q. Si testimonium hominum accipimus, testimonium Dei maius est: quoniam hoc est testimonium Dei, quod maius est, quoniam testificatus est de Filio suo . Io. Qui credit in Filium Dei , habet testimonium Dei in se. Ibὶ Qui non credit Filio, mendacem iacit
eum: quia non credit in testimonium quod testificatus est Deus de Filio suo. II. Et hoc est testimonium, quoniam vitam aeternam dedit nobis Deus. Et haec vita in Filio eius est. ra. ' Qui habet Filium, habet vitam: qui non habet Filium, vitam non habet. I 3. Haec scribo vobis: ut sciatis quoniam vitam habetis aeternam. qui creditis in nomine Filii Dei. 14. Ee haec est fiducia, quam habemus ad eum et quia quodcum Sue petierimus secundum voluntatem eius, audit nos. I s. Et lcimus quia audit nos quidquid petierimus t scimus quonia ii habemus petitiones quas postulamus ab eo. I 6. Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petat,& dabitur ei vita peccanti non ad inoctem. Eit peccatum ad mortem: non pro illo dico ut roget qui s. I7. Omni, iniquitas, peccatum est: Ic eli pe
534쪽
eatum ad mortem. I 8. Scimus quia omnis qui natus est ex Deo, non pecis eat: sed generatio Dei eonservat eum, & malignus non tangit eum . Ist. Scimus quoniam ex Deo sumus: & mundus totus in maligno positus est.
2o. Et scimus quoniam Filius Dei venit, s e ) & dedit nobis sensum ut
cognoscamus verum Deum , & simus in vero Filio eius . Hic est verus Deus, & vita aeterna. 2I. Filioli, custodite vos a simulacris. Amen.
ROMANAE CORRECVIONEI. Vers. 7. Quoniam tres sunt qui testimonium dant in caelo, Paιεν, Verbum, . Spiritus sanctus, m hi tres renum sunt: γ pres fiam qui te limouium dant in terra. Sunt libri quihoe solum legant: Quoniam tres sunt, qui
testimonium dour in terra; intermedia auistem omnia omittunt sed conqueritur, Prae.
satione in Catholicas Epistolas , D. Hieronimus, ab infidelibus translatoribus. Pa. tris , Uerbidue , ae Spiritus testimonium omissum. πεν 8. D li tres Maum sunt. Haec elausula secuti io repetita non eli auferenda , quamvis a multis latinis libris absit. Uers. II. Qui habet filium , habιι υitam: qui non has t filium, vitam non habet. Uoci fialium non addas Dei. U. I . Et hae est fidueia, quam habemas ad eum . Non scribra nomen Deum , loca pro
te 8. dant in eaelo, Pater , Verbum , ' Pisistis Iani tui r hi tres aenum sunt. Et tres Itina qui testimauium iam in rerra . 0iνirns , Aqtia, in Sanguis r m hi tres a-um sunt. Quinque scri pix auserunt universa haee , in celo , Pater , Verbum , . spiritussan ius t e, hi tres nuum sunt. Est tres sunt, qui testimonium N; legi in t dumtaxat uo, viam rios fui ι qui restimonium dant in terra, Spiritus, E e. Quibus Syri et eodiees, & Graeci non pauei consent unt. Epanor thotes dees.se h. ec eadem Grateis libris, & antiquis Latinis annωλt . His multi veterum Patrum suffragantur; inter Latinos Augustinus. Libri UI. contra Maximinum cap. xxi I. Leo epistolae io. cap. v. Beda inne enarrans secipit
Lani. Inter Graecos Cyrillus Libit Xl V. the. Auri eap. v..OEcumenius in hune scribens
laeum . Et horum tum auctorum, tuae coli cum plerique etiam νι in terra Zuserunt ἀManuleriptum S. Andreae postponit testimo. nium eorum qui in caelo test: monio eorum
qui in terra testant se; id quod adiectionis indicium est . Porro Hieronymus prefatione in Catholieas Epistolas ab Infidelibus translatoribus pλtris, verbique , ac spiritus Ioaimonium omissiim queritur ; id quod pro p risque Latinis libris, qui id ita ut initio proporuimus legunt, si eit; quibus Graeca Com.
plutensis editio, & quae ex ea unt eum ali. squas v:dimus non paucis eat sonant. Inter omnes Parisiensium Graecos coiices ne unus
est qui dissideat ; n:d quod septem dumtaxatra in caelo confodiam: si tamen semicirculus lectionis desistians terminum suo loco sit collocatus . Hue Higini a B. Petro Papae noni lectio , quae in prima eius epistola extat ,
accedit LId quod postremum est o lavi versus ad eos qui in terra testantur spectant: Et bi
tres Mnnm funt multa Lxtina exemplaria n&minatim id quod a S. Andreae sodalibus ol: inlcriptum est, D. Thoma suffragante tollunt Quibus Graecκ Complutensis editio eum filiabus adstipulatur. Legitur porro ut in Latinis. aliis libris, ita & in reliquis quectunque vi dimus exemp:aribus Graecis; adnaee in Syricis. testamentis ; denique a Patribus, quorum iam producta iunt loca, at differenter . Latini enim codices cum Augiis ino, Cyrillo, Le ne, Beda : Et hi tres Anum sint habent; Grae. ci vero cum OEcumento, & Syria s: Et hi tres ad vel in unum sunt e s Οι ις M. π ε -ι; Higinus e D ιγει io nob/s μοι. Portode patre, verbo, Be spirare, sancto qui eorum
testimonium hie agnoscunt Graeci cociices Is u τοι νὼ τρως ε . ωσι. scribunt . Quamquam
Complutentis, qui hoe non niti lemel legit,'i: τὰ ιν habeat. Ex Higino de hoc ob: erva , quod tres in terra testantes, aquam numeret, sanguinem , δι carnem, celeris univer sis contradiceat Ibus.
535쪽
s. c. Muls QUI CREDiT Qui A IE- sus Esr Cristis rus , id est Messias promissus , credit autem fide non ficta neque simplici , sed fide per dilectio.
est a Deo prodiit ή sie enim sumi puto
hoe loco γεγέη - : nam quisquis credit , etiam cui vocant fide sormata ideo aeterna praedestinatione genitus est: secundum quam genitum supra diximus non peccare peceato, scilicet affectatae infidelitatis: vel
genitus est ex Deo. id est filius Dei est, quia potestatem dedit Deus iis qui credunt in nomine unigeniti filii eius, filios Dei fleti; ita qui peccatum sacit, est filius diaboli .
dum hoe loco & tota hae epist. infidelesia mundo mundique cupidinibus addictos homines intelligere oportet: quos fide vineis, quando id quod impossibile iudieat mundus , fides verum esse manifeste probat &
modo filii fiant subdit, quia Iesus est qui
Tenit ut nos Deo patri in filios adoptaret per aquam baptismatis qua regeneramur equa etiam baptirari ipse dignatus est , ut haptιsmum nobis initiaret: per sanguinem qooque quo purificati in passione su
Graeca pro νῶ Chrsus , habent τὸ πνιῆι- , id est Di itaso interpres legit o ; est autem sensus, hic est qui venit per aquam baptirans : & spiritus est qui testificatur eum venire in aqua baptirantem & bapti-23tum e quomodo autem testifcatur spiritus, dieit Baptista ipse Ioan. t. Θι mia set me baptizare m aqua , Ela dixιt mihi, fu er quam videris Diritum desco dentemo manentem super eum , hie eli qui b ει iras in Spiritu san io a testificatur autem spiritus de Iesu, & ipse testifieatur inquit , & testimonium probe fert de Iesu, quia spiritus est veritas: ipse , inquit,spoitus testificatur, quia ueracem oportet
esse testem: &. ipse spiritus veritas est ; si legimus Chrillus ; νο testificatur, resertur ad quia, spiritus testat ut quia Chiistus est
V. 7. TREs s T aut TFsTIMONIUM DANT IN CAELO: PATER, VERBUM , ET SpIRIT Us s ANCT . Hanc particulam qui
dam Graeci fodices non habent; Hieronymi tempore omnes habebant; unde vero- simile est ab Arrianis esse abratam: Pater testimonium dedit, dicens : Hie est Filius meus Olectus: spiritus, quando eum sicuti promiserat, misit, testimonium dedit: ipse de se testimonium 4 edit suorum operum exhibitione, quando ait, opera quae ego sa-cio, & nemo alius facere poteti, ipsa testimonium perhibent de me.
& pro unum sunt, habent id est
in unum sint, hoc est, de uno & eodem Christo testificantur; quomodo etiam Oportet intelligere unum scilicet testificatione is
Testificatus est autem spiritus, aut magis ipsi patri contest .ficatus in baptisino . Testimonium quoque perhibuerunt sanguis &aqua, sive quum utrumque sedavit in horto mori, proximu sve post mortem , quando de latere motiui fluxit aqua de sanguis. Possumus ei iam interpretari, quod trea sunt qui deitatis tedimonium dant in cauo; Pater, Verbum, & Spiritus sa nctus:& tres qui testimonium dant humanitati a
in terra : spiritus, quem potuit in morte, dicens: Pater. in manus tuas commendo θμνitum meum : aqua & sanguis in horto luis data , quae ML competunt humanae n
sunt haec verba maius est quoniam dc habent tantum , hoe es νestimonium Dri ραοd ies eatuι es de filo suo: propter i cum hunc , hoe est iesimo rum Des, scit,
536쪽
134 EPIST. B. IOANNIS APOST. Ι.
eet patris. Graeca scholia locum praeceden-ltit a Deo . Quis exorabit pro delictis it. tem , μινιtus es qui resimatur, interpre- 'lius Z Tam deletiandum ergo est fraternaerantur de patre, qui etiam ipse spiritus tu indictae scelus , ut pro eo orari noluerit est , ut Christus spiritus: qui quidem te. Ioanneso id enim significat quum ait, non status sit de filio tuo, dicens, hic es FLino eo dico ut roget quis. De peccato etiam lius meus, &g. infidelitatis quo quis post agnitum Deum V. G. ET HOC EST TEsTIMONtuM QUO-lad idola revertitur; & pro eo saeit id quo
Ni AM vi TAM AETERNAM DE Di T Noai sis equitur in fine epistolae, filii eustodite υοsDEus, ET HAEC v ITA IN pi LIo Eius EsTpla simulacras. Sic quoque hunc locum ex- id est, per filium eius donata nobis est: si plicat Hieronymus his verbis ἐν qui scit se a ergo vita aeterva in filio est, & nobis perit rem peccare peccatum non ad mortem . filium data a patre , in hoc est testimo-lpetat, & dabitur vita peccanti non ad in omnium quod ipse Deus eii, quod vita aeter-ltem qui vero pee caverit ad mortem , na in ipso est: & solus Deus largiri vitamsquis orabit pro eo / Cernis quod si pro aeternam potest . peccatis minoribus deprecemur, impetra H. 13. HAEC ICRIBO vonis , usque adimus veniam . Si pro maioribus, dissicilis To ET HAEC EIT MDUCIA . Graeea paulatim petratio sit: di inter peccata & pecca- seeus habent, scilicet mone Maῖ, ta magnam esse di itantia m. Unde & de
ι - πιςευσιν εις r. σνει- ά υιου θεοῦ a Lxrε ετ 'populo Israel, quia peccaverat peccato ad ζω ν αι νον δε εο ,-ι α πις. - εἰς τὸ ε - mortem. dicitur ad Ieremiam: noli orare
uti τοῦ eιῆ τῶ θ.ῆί id est, haec scripsi vo-lpro populo hoc, nec assumas pro eis de bis in nomen filii Dei credentibus, ut scia-lprecationem. & non obsistas mihi, quiatis quod vitam habetis aeternam , fle ut non exaudiam te. Quod autem Feccatum credatis in nomen filii Dei: quamquam vi- ad mortem in Israele, esset illud infideli. detur novissima particula superfluere , utitatis peceatum , poli agnitum Deum scili eredatis, cum predixerit vobis eredentibus,lcet relabi ad idola; perspicuum est ex ver. quod Interpres vertit , qui creditis. bis Ieremiae vir. c. Tu ergo noli orare pro ZI6. QUI SClT FRATREM suu M pEC-lpopulo hoc, nee allumas pro eis laudem &CARE PECCATUM NON AD MORTEM, DE Jorationem . & non obsistas mihi. quia uoci TAT. peccatum ad mortem, Graeca scho-lexaudiam te . Nonne vides quid isti salia explicant de peceato finalis impaeniten- ciunt in civit. libus Iuda, fle in plateis Ie-tiae , quod utique plane irremii sibile et i;lrusalem Filii colligunt ligna, & patres explicant etia in de peccato pareσικακIxe .lsuccendunt ignem, & mulieres conspergunt quo quis tenax est iniuriarum, neque pla- adipem, ut faciant placentas reginae caeli , ne illatas sibi vult iniurias remittere quodl& libent diis alienis vere ad mortem dicitur quia huiusmodi ho- V. i8- Sci Mus QUIA QUt NATU EST, minibus raro parcit Deus, sed in reprobum 3te. Eadem sententia quae tertio cap. ex ἀsensum abire sinit; unde de huiusmodi pec- plicata et , similiter & illud , neque pecca-eato dicit Ioannes, quasi desperato Ze de-are potest non per naturam , sed per gra- plorato, NON PRO Eo Dico, UT OUis RO-ltiam, unde subdit, SED GRATIA DEI CINGETI Cui laco Inaant L apte quadrat pul-Js Ru T EUM . Graec. secus . habent, scit. chra illa exagaeratio Milesiastici xxviii. α μ' - εκ τυ θεου γηρει ἰαυνὸν, id est adversus vindictae cupidos, quam visum est seu renisus ex Deo ferυat stimum; id est . hic explieandi gratia. & huiusmodi homi-lobservat Ze cavet ne peccatum illud actnes a vitai clx deterrendi adiungere: estimortem incurrat . Fortasse Graeca ha autem huiusmodi : Qui vindicari ouit alba die ἀνωι, id est eum: & tunc sensus es- Domino inveniea vindictam, cdi pereata itiiset, filius Dei genitus ex Deo, conservat lius Iervans fer his. Retinque proximo tua eum , 8c malignux non tanget eum sive nocenta re, is nune deprecami tibi pereatast angit. nam Graeea nunc habent α senti xsιυentur. Homo homini reservat iram, fletid est ta ιιώa Deo quaerit medelam. In hominem s- V. 2o. UT COGNOICAM ULTERUM DEUM .milem sibi non habet miseri eordiam , dclErasmus negat apud Graecos haberi Deum ede peccatis suis deprecatur . Ipse dum ea- tamen Veronens s codex habet άληγιis
Io sit reservat iram, & propitiationem pe- lde scholia exponunt, ut cognoscamus ipsum
537쪽
verum Deum c Zc simus in vero filio eius Iesu Christo r & potest x,' vertim Deam, reterri ad filium , ut quod praecesse , dedis nolis fensum, &c. reseratur ad Deum Patrem , non modo dedit nobis sensum ut cognoscamus ipsum Iesum verum esse Deum ,1 ed etiam dedit, ut in ipso vero eius filio simus de habitemus . Graeea pro simus habent εγμιν , id est fumus et mihi videtur vis adferri litterae, si lecamus & interpretemur , ut simus in vero, id est patre per filium eius . Simulachra autem a quibus observare & cavere nos admonet , idola
V. 2. IN HOC, &c. quasi dicat, Tum demum diligemus ex Deo natos , se ilicet per gratiam , si Deum dilexerimus, & eius
V. 3. DEt , id est erga Deum . V. QUONIAM e non videtur causalis, sed continuativa. OMNE QUOD NATUM , Pro , omnis qui natus. U. 6. PER A UAM , id est eum aqua, scilicet quae de latere fluxit, vel qua ha-ptia at . SANGUiNEM, scilicet quo mundum redemit. Spisti Tus, scilicet sanctus. CuR STUs . Gratc. & Syr. Spiritus ; quasi dicat. Et ei credendum quia veritas est. V. 7. DANT , scilicet de Christo. IN CAELO ὲ pro , de caelo . V. 8. Spisti Tus , scilicet quem emisit in eruce . AQUA ET saNGUIs , scilicet de latere fluentes, ex quo apparuit illum ho-lminem esse, anima & carne constantem -; ET IN TRAs UNurus sUNT. Haec non sunt Crate. nec in Complut. V. 9. QUONIAM TEsTiFICAT Us. Grata. quo tellificatus. V. - . HABET. scilicet per fidem. Tv-sTlMo Ni UM, id est veritatem a Deo testatam . Fi Lio . Gratc. Deo e sed nostra lectio magis placet. R M. TνsTiMONiUM , scilicet opere 4atum. IN Fixio. id eli per Filium. V. I 3. CRED Tls, scilicet fide eum e ritate . IN NOMi NE Fixii , id est in Fi
V. i5. NON AD MORTEM, id est nonaniaeo u: que ad morte in in eo peccato αλα
nendi: vel, non πerens damnationem aeteris nam, vel non per malitiam factum, iuxta illud Sap. xvi. Homo occidit per malivam
animam suam, scilicet ieiens, & velut sudio , seu desperatione. EI , scilicet peccatori , per huius orationem , NON PRO ILLO, &e. quasi dieat, Non ei promitto im
l V. II. AD MORTEM , scilicet omnis iniquitas; vel quasi dieat, Inter iniquitates est quaedam quae dicitur ad mortem. Graec. non ad mortem ἔ quasi dicat, Sunt quaedam
peccata non ad mortem, scilicet per ignorantiam, vel infirmitatem committuntur,& non malitia , seu dei peratione .
V. 18. GENERATIO DEl , id est ex Deo nativitas. MALIGNus, id est diabolus. R. i9. MALIGNO , id est perversitate ,
V. 2 o. SENsu M, id est mentem. Hic, sei licet Filius. g. a I. CusToniTE vos, id est ea vete .slMULAcRIs, id est idolis.
Vers r. Ut eREDIT, QUONIAM IESUS E T CR Risius , id est Messias promissus , qui id credit fide sor. mata , Ex DEO NATus Esr, id est filius Dei est . QUI DILIGiT EUM QUI GENUIT, id est Deum. DILiGIT ET EUM QUI NA-Tus EsT Ex Eo , id est fratres, Dei ει
tio , si filios Dei diligimus , Deum diligimus , & mandata eius servamus. r. I. HAEC EsT ENIM cAR TAI DEI . Eo pertinet, ut mandata serventur. V. 4. QUONIAMἰ pro, certe, pmfecto. OMNE UOD NATUM E T Ex DEO, id
est filii Dei . Ut ΝcIT MUNNUM , pro su incet mundum, id est infideles. De illi et
triumphabit. En HAEC Esr vi CToula dici hoe victo is consulit . Filars o contra vires Omnes dilatata per universum orbem;
quasi dicat. Non est parum esse Dei filium . Hoc fit per Christum. V. 6. QUI UENi I i ER AQUAM . scilicet Raptismi. ET IANGui NEM, ut scilicet Baptismo nos ablueret, languine red meret . Id significarunt aqua & sanguis, quae fluxerunt e latere Cnruit. EI Sp. R Tus EsT. I TMTi Fica TVR et Ioan. I. 33. Super
538쪽
336 EPIST. B. IOANNIS A POST. I.
tiem videris Spirittim descendentem , ille sis D Eus , pollicitus scilicet est. ET BAEgo qui baptizat in Spiritu Ianelo. Quo-.v TA rru Fixto Eius EsT, id est perta AM CHRlsTus EsT TERIT A s. Graeci &lFilium eius virtute est daturus . Quando Syr. quoniam Diritus es veritas. Iuxta id ρ Nempe eum dixit: Hie Vi Filiks meus nostram lectionem sensus, Christus es umido lectus, tuum avssite, ut scilicet accipi ritns, is est verus Messias . Iuxta Grae- tis quod in Transfiguratione videtis, si .cam: ideo Spiritus testificatur , & est te. riam & vitam. liis idoneus, qnia veritas est. Nee solum κ. ra. QUI HABEI FI UuM . Gotth. d. Spiritus testifieatur, & est testis idoneus, ditur, mi, hie de in proximis verbis , quia veritas est, QUI NON HABET FIL UM . Uerum alii T. QUON AM TREs ςUNT, Qui TE-icodices reclamant . Habere stium est illis TIMOMUM DANT N CAELO. Hic vellus obedire ia credere. Syr. non est, nec in quibusdam Gracis V. I . . A UODCUMQUE PETIER loco dici hus: olim erat, teste Hieronymo in MUS SECUNDUM voLUNTATEM Elus, iὸ Prologo septem Canonicarum, sibi a tussci. eii Christi, modo illi placeant quia bona licet Arianorum fraude. Augustinus autem & salutaria, ea dabit. AUDIT Nos ; pro, Lib. III. contra Maximinum, Leo epist'audiet nos, Deum cum petemus. . cap. v. Cyrillus IV. Thesauri cap. v. V. II. ET SCIMUS Qui A AUDIT Nos, Beda & Oecumenius hie hune versum noniquoniam impetramus quod petimus . Id habente sed certe Pater de Christo testi- verba significant, quamvis intricata. Mox tr.omum dedit . eum dixit Hie est FiliusIdocet quid petere debeamus. meus dilectus. Uerhum suis operibus Spiri- V. I s. QUI SCIT FRATREM suu M pEe4tus sau lus in Baptismo , & cum Chri ilusic ARE . Si peccatum non est ad mortem, illum misit. ET Hi TR ps UNUM suNT. In petat pro eo: si est ad mortem, NON quihusdam Graecis codicibus legitur , miPRO lLLO DICO UT ROGET Is . Nem unum sunt. Sc d perinde est , Gen. it. et ape , si quis in peccato manifesto obiit, nec Matth. xix. I. Et ertim duo in carnemisepeliti in Ecclesia debet , aut si quis est vinam, ut Graec. est . significat, Et erunt obstinatus, & peccat in Spiritum sanctum , duo una caro. ' nulla spe poenitentiae . Aut agit de excom-V. 8. TREs suNT, Qui TEsri Moviu Mamunicatis, qui privantur Ecclesiae lasse DAΝT IN TERRA. In quibusdam Graecisigiis.codicibus non est in terra, neque in Syr V. 17. OMNIs NIQUITAs, PECCATUMSPl RITUS , ET AQUA, ET sANGuis. DL EST. Repetit quod dixerat cap. m. q. ritus , quem posuit in morte ; aqua & V. 18. Qui NATus Esr Ex DEO, NON Drauis, quae fluxerunt de latere, testan-ipEccAT, scilicet ad mortem. De eo peeia aur verum esse hominem . ET Mi TR Esicato agit. Et quidem raro contingit, ut UNUM suNT. In Regiis Gis cis Ze indelecti & filii Dei graviter peccent. Uulgata Reg. est sublatum , at Patres vers. V. 2I. CUsT Di TE vos A S MULACRII. . adducti illud habens . plerique Graeci Graec. ab tritis. Syr. ab idolorum casta . codices, ta tres in ianum sunt e sed pe. Non agit de nostris imaginibus, neque derinde est. Sunt autem unum testificatione, earum cultu. vinum Ec idem testantur. Quod si homini. bus credimus, maius est testimonium Dei; MENOCH II.
sed se , me est i simonium Dei quod testatendit, & per dilcetionem operatur. Esτfieatus es o consentit Syr. sementia noni Mais Us, id est Messias, redemptor , α discrepat. Fuit autem teilimonium , cumisalvator mundi . Ex DEO NATUI EST Idixit: Hie est Filius meus. Hie in Gotth. nativitate spirituali , & divina , quae fit per adduntur multa, quae ut notha reliqui-Jfidem, caritatem, & pratiam, , qua fit non mus . tantum amicus, scd 1c filius, & hercs
Z II. ET HOC EST TEsTIM NlUM ,lDei, ae consors divinae naturae II. PetriRUONIAM VITAM AETERNAM DFDlT No-it. I. ET OMNI s Q UI DILIGIT EUM Qua
539쪽
GENirri, &α omnis qui Deum fidelium omnium genitorem diligit, debet etiam diligere filios ab eo genitos, id est fideles , qui eiusdem Patris Filii sunt, & fratres
nostri. V. 2. IN HOC COGNOsci Mul, id est ton. enitum Dei mus , ostendimus , convinci . inus, demonstramus. CUM DEUM DILIGAMus: quandoquidem Deum diligimus . ET MANDATA EI Us paci Mus: si enim mandata Dei servamus, proculdubio etiam
proximum diligimus, quia hoc est unum
ex divinis mandatis . V. 3. HAEc EsT ENiM CARITAs DEI ,
id est caritas Dei in hoc consistit . ET
ludit ad illud Christi, Iugum meum Daves onus meum leve, Mat. x I. 3 . Man data Dei non sunt gravia respectu legis veteris, nec sunt gravia amanti, de tua gratia Dominus illa reddit suavia. V. q. OMNE QUOD NATUM EST Ex DEO: vide dicta vers. I. UiNcIT MUNDUM, id est mundi cupiditates, ae terrores, quae resistunt caritati . & viam mandatorum Dei dissicilem reddunt. ET MAEC EsT FICTO. Ria, id est vincens, & victor: proprie enim victoria non vincit. sed pugna vincentis quae parit victoriam . FIDEs No-1TRA non nuda , & otiosa, sed carita iste, dc bonis operibus vestita. V. s. NisI UI CREDi T, dcc. credendo enim l perat, sperando invocat, invocando
amat Christum , cuius gratia roboratus vincit mundum. V. 6. Hic EsT QUI UENIT PER A UAM,
ET 1 ANGUINEM, Zce. quasi dicati Hie est Messias, qui venit ut suo sanguine orbem redimeret, & aqua baptismi expiaret. NON
IN R A soLUM, Sce. non contentus aqua
nos abluere, quod illi laboriosum non suis. set, sed etiam sanguine tuo per passionem, di mortem, ut sic intelligeremus quantanos caritate diligeret. ET Spi RiTus o sanctus. TEsTATu Re testatus est dum Christus viveret per eum miracula patrans; post mortem vero Christi, & resurrectionem ab eo missus in Apostolos, per eorum ora te.
satus est , & praedicavit ubi qua quod Christus est veritas. V. 7. QUONIAM TREs s UNT TE.sTIMONIUM DANT, Ece. Sensus est; quasi dicat, Omnes tres personae SS. Trinitatis in cauo. dc de caelo, tum Angelis . tum
Lib. LV. Tom. XXVII. maxime hominibus testimonium perhibent Christo , quod scilicet ipse sit verus Aleiasias. Deique Filius. Pater, dum in bapti Gmo & transfiguratione Christi Matth. III. II. & cap. xxxv I I. I. publice proclam
vit : His es Filius meus luctus , ipsum audite. Spiritus sanctus, dum descendit in Christum in specie columbae, de effudit se in Apostolos, ceterosque Christianos in die
Pentecostes , ut dixi vers. praecedenti. Filius; qui saepe dixit, & miraeulis probavit se esse Messiam . HI TREs UNUM suNT et natura, essentia, δe divinitate. V. 8. ET TREs suNT , dcc. id est, tres testes, ponit aliam testium trinitatem . sed creatam, quae testimonium 4at Christo . quod Deus sit, de Dei Filius, ae consequenter quod eius fide, & ope vincamus mundum , quodque fides Christi sit victoria nostra. IN TERRA, id est de terra . si eut tres primi in caelo, id est de caelo tostantur hominibus in terra agentibus. SPI.RIT Uso quem Christus: clamans emisit in
cruce , ostea dit illum fuisse , & esse Deum.
unde indens Centurio εχιa se clamans exopirast , ait, Vere his homo filius Dei erat.
Marc. xv. 39. Vox enim moribundi de fi .cit, Sc clamor Christi miraculosus suit .
indicans eum voluntate mori, non infirmitate . Α - , ET sANouis: quae de la iere Christi profluxerunt, δι νε rum hominem fuisse ostenderunt. ET HI TRES UMNUM suNT: in unum, Zc idem testim nium conspirant, probantes Christum esse verum Deum, δι verum hominem. V. 9. SI TEsTiMONIUM HOMINUM ACCIPIMuse admittimus ,& illi fidem habemus. TEsTIMONIUM DEI LIA ius mTadignitate, Zc certitudine, ideoque illi multo magis fidem adhibere debemus. QUO
Deus autem suo testimonio filii sui divinitatem confirmavit. V. 1Ο. HABET TEI TIMONIUM DEi IN
fg : habet in se per fidem veritatem hanc testatam a Deo, quod Christus si Filius
Dei. MENDAcEM FAC iT Eu Me quia illius testimonium non admittit, tamquam a ve ritate alienum. V. II. ET HOC EIT TEsT MONIUM, &e
quasi di eat , Haee est pars divini testimonii iam dicti . Deus enim testifieatyr id quod sequitur, nimirum quod Christus vitam aeternam dedit nobis, cum si redem-
540쪽
ue 38 EPIST. B. IOANNIS APOST. I.
quod . IN FILto: per Filium , id est per fidem in Filium. V Ir. QUI HABET Fi LiUM: per fidem, amorem, & obedientiam , credendo, amando , obediendo, & adhaerendo illi. HABETvlTAM: gratiae in re, & gloriae in spe.
V. 33. Ut TAM MARE Tis AETERNAM :
inchoatam per gratiam , quae eli temen gloriae , & per spem. IN NOMINE Fi Lli DEt: in Filium Dei .
V. Iq. ET HAEC EIT Fi Ducla , &c. haec eadem sententia habetur supra Cap. Hl. 2I. vide ibi uicta . HAEc EsT pinucia: fides enim parit fiduciam. SECUNDUM UOLUNTATEM Eius: quod . scilicet eius volunta. ti, & legi conforme sit. AUDIT Nos : exaudit, & postulata concedit. Pr . PETITI Es o ea quae postula
V. 16. Qui sel T FRATREM sUUM PECCARE PECCATUM NON AD MORTEM,&c.
. sensus eii; q.rasi dicat : Dixi eum qui credit in Clit illum omnia impetrare, excipio peccatum proximi ad mortem, pro quo expiando si quis oraverit non audeo certam impetrandi spem sacere. Per peccatum ad mortem intelligit quodvis peccatum gravi Lmum . quod ob sui enormitatem , vel consuetudinem , obit i nationem , & malitiam nixta legem communem, per gratiam quam Deus ordinarie dare solet, est quasi immedicabile, incorrigibile . & insanabile . Pe-cnliariter autem videtur Apollotus per peccatum ad mortem intelligere apostasiam a
Christi fide, & Eeclesia, inquam quis imcidit , & vult in ea permanere usque ad
EsT. Vida dicta ea p. ii l. 4. ubi haec e dem habetur sententia . Sensas est ,' quasi dicat, Sunt duae peccatorum species , qua rum altera est ad mortem , altera non item . Iniquitaς, αἱ κια iniustitia , est quidem peccatum, & grave, sed non est ad
TEM; id est, & est alia species peccati, de quo numero superiori, quae est peccatum ad
V. IS. OMNis QUt NATus ΕςT Ex DEO NON PECCAT: vide dicta cap. iri. 6. & p. ubi eadem quae hie habentur. SED GENERATIO DEI CONfEavAT EUM, id est gravia per generationem divinam accepta, qua
factus est adoptivus Dei Filius. MALIGNUs, id est diabolus.
V. I9. Ex DEo su Mus: a Deo geniti per baptismum. MUNDUs ToTUs IN MA- LlGNO post Tus EsT : malitia , improbitate , peccatis o innis generis redundat. V. 2o. DEDIT NORIs sENSUM: Mais M , quod Syrus vertit intelligentiam , mentis illustrationem, cognitionem divinam, sensum, & gustum rurum divinarum. ET 11 MUs i N v ERO FILlo Eius: per fidem, gratiam , & caritatem. V. ar. Cui Toni TE vos, id est cavete .
Vers. r. QUI DILIGiT EUM QUI GE- Nut T , id est Patrem caelestem. Di LIGIT etiam Christum uua nat raliter de proprie ; diligit etiam quemcumque Christianum, Eul analogice, per ado
ita S. Hilar. a Aug. Beda, Glossa , Hugo& alii. Ex duplici igitur cap. V. 2. COGNO Ci Mus, & cogimur dilis
re NATos seu filios Dei, & confratres no-ltros Clari ilianos, immo omnes proximos, saltem per naturam natos ex Deo. Primo, quia DEUM illvinnus: atqui qui Deum diligit , diligit & filios Dei . Secundo.. quia
MANDATA DEI Omnia facimus: atqui ex primi. Dei mandatis est dilectio proximi. V. 3. CARITAs EMM DEI vera & sincera HAEC EsT, leu in hoc consistit, UT CUSTODlAM Us Eius MANDATA , quae respecta mandatorum legis Mosaicae , ut alias ti di xi, GRAura No M sUΝTr absit , impossibilia, ut haeretici blaspiremant . Quod si qua iubinde gravia videantur, id otitur vel ex .irium imbecillitate, vel ex tentationum si eu internarum, seu externarum copia , vehementia , assiduitate. Sed his malis abunde medetur gratia caelestis, qua Deus continuo filus luis adest , eolque roborat invictos reddit si velint. Unde facili 'negotio V. q. OMNE Quon per fidem & gratiam NATUM EsT Ex DEO , id est quivis fidelis, per eamdem fidem , ceterasque virtutes & gratias fidei coniunctas, vi Nci T , debellat, triumphat MUNDUM , mundana que omnes cupiditates, terrores δc insultus. Et quidni vincat mundum ., cum vincat etiam Deum