장음표시 사용
131쪽
imagis participabunt doctrinam tuam: de coniungi ad pedem alicuius,eli discipulum seu auoditorem se illi praebere: quoniam discipulus ense solet ad pedem magistri, deest hebraismus. Sed aduerte quod haec clausula longe aliter estia hebraeo.s.sie.Omnes laticli eius in manu tua, ct ipsi perculsi sunt ad pedes tuos, aut pedibus tuis: leuabit aut portabit de uerbis aut eloquiis tuis,sed sensus eli quasi idem,quoniam per percussos ad pedes seu pedibus, uidetur auditores seu discipulos intelligere: qui existentes ad pedes magistri,ab eo solent uerberari. Qui interpretantur,qui coniuncti sunt ad pedem tuum: putant uerbi radicem esse tachad quod est coniungere,& est melior sensus & clarior. Legem
piraecepit nobis Moseb, haereditatem conis
gregationis Lacob. Dupliciter poteli locus
iste reddi. Vno modo legendo haereditatem, ut sit sensus. Qui lege praecepit in haereditatem filiorum Iaacob.i. ut lit haereditas filiis Iaacob:& re uera ita et , quod lex est haereditas Ilraelitis quoniam prgientibus & futuris dabatur,aut quia simul cum haereditate data est. Data enim est haereditas terrae sub conditione seruandae legis: ut patet Genesis. II.&.Is.ae multis aliis scripturae locis. Alio modo poteli litera sic legi. Legem praecepit nobis Moleli,haereditati filiorum Iaacob,seu filiis haeredibus Iaacob,sed prior len
sus germanior literae est. Et 1iιit in Israel Rex,quando congregaverun me capita popidi: pariter tribus Israel. Prophetat hie
Mosel, tempus quo populus regem habere debebat, nempe cum capita populi fuerint congregata,ad regem constituendum quemadmodum collat priori Sem uelis libro capite.X. & accipitur fuat pro erit, ut prophetis mos est. Est etiam in liebraeo pro Israel bissurun,ideli in rectitudine Reu,ideli fuit Rex in rectitudine seu rectus: quandiu congregata iunt capita populi ct tribus Israel scilicet ad audiendam legem. Verti etiam posset. Et fuit in recto,Rex intelligendo perrectum Israel, qui directus est cum angelo: ted prior sensus acceptandus est. Si uero lententiam hanc cum praecedenti coniungere uis dicito Regem fuisse in Israel, scilicet ad legem tuendam quam dedit Moseli. Praedicit uero hoc, scilicet quod lex lit illis datam haereditate,&quod habituri es leni Regem: pro magna
scelicitate. Vivat Reuben . non moria.
tur: cs nou sit populi eius numerus.
N ititu r Moseli consolat i tribum neu ben, quo- tuam pater Iaacob nimium deiecerat eam: ut
pavet Genesis. p. ubi ei dictum est. Non cres.cas,quoniam ascendisti cubile patris tui. Dixerat etiam ei. Effusus es uelut aqua,cuius saporis aut coloris nihil in vase relinquitur: ubi ad nihilum redegisse uidetur tribum:& ideo dicit tribum no extinguendam,neque omnino minuendam . Et aduerte quod in hebraeo unica est negatio: de se habetur..Et non moriatur &uirorum eius sit numerus. Sed ut in regulis admonuimus sumitur saepius in hebraismo una negatio,vice duarum: ut ibi exemplis monstrauimus. Si uero legas hebraismum ut habetur: sensus est.Licet Reuben uiuat de non moriatur: erit tamen populus non multus qualis esset si non peccasse quemadmodum Ephraim qui ei
successit multiplicatus est. Et haec ipsi Iehu
dab, Scilicet euenient aut. Et haec est benedi
ctio ipli Iehu dati. Audi domine uocem Dahuda ad populum suum introduc eu.
Dixisse legimus Chaleeli Numeri.i cum te ram explorasset quod si eum dominus iuuaret acciperet molem,quo sita erat ciuitas Chebro: unde Ieho sua h. i . petit sibi molem illum dari. Vocat autem populum Iehudς Chenan os quorum terra sibi erat promissa: ut sit sensus. Ad populum suum .i .sibi promissum & datum, introduc eum. Est ergo sensus loci. Audi domine uocem, id est precationem Iehiadab, quam pro adiutorio expellendi hostes fundit tibi: Mintroduc eum ad populum sibi sorte debitum. Caietanus hie per Iudam Messiam intellexis leui detur,sed meo iuditio no est locus mysterio. Elt alius sesus mea sentetia permamor,' ut pro introduc legit redue aut redire tac: ut ut sensus. Audi domine preces Iehudali, scilicet cum fuerit egressus ad bellum,&reduc eum .sa bello incolumem ad populum suum,idest ad fratres: ut saepius contigit illi. Aut postquam semel abstitieris ab eo regimen regni, fac eum redire ad populum suum , scilicet ad regnandum.
Manus eius contendent sibi. Idest pugna
bit pro h reditate sibi acquirenda: sed eris ei auxilio ab hostibus. Hebraice est. Auxiliu ab hostibus eius erit,scilicet Deus. Aut hostes erunt illi auxilio, quoniam in bellis aliquando Clienanaei auxilio fuerunt Davidi. Aut germanius: Et manus sua qua contendet, erit illi auxilio contra hostes. Si legaseris, ad dominum referendu est uerbii.Videtur aute alludere ad illud laacob Ge. Nanus eius in ceruicibus immicoru
suoru . Et ad Leui dixit. Plenitudies tuae, ex inflamatioes tuae rili uiro misericordi
132쪽
DE V TERO. XXXIII. AD LIT ERAM cc tuo, quem tentasti m loco tentationis. Contedere fecisti eum, iuxta aquas coten.
sionis. varia doctores nostri hic intelligunt
per thumim dc urim, seu per plenitudines & inflamationes. Ego uero queadmodu. Exodi. 18.3c L euitici.8. admonui , per plenitudines seu completiones intelligo loca aurea quibus pra-ciosi lapides includebatur,aut lapides ipsos per infamationes uero splendores lapidum praeciosorum,qui erant in pectorali summi sacerdotis. Per uirum uero misericordem: Mosel, intelligit deipsum aut Aliaron: in quo intelligit tribum
Levi.Vocat autem sei pluin misericordem:quoniam a domino de ea fuerat comendatus. Nunieri. ra. Aut uocat Aliaron uirumisericordem,'uoniam ex misericordia domini, ik non ex meantis fuerat uocatus ad sacerdotium: & est senissus Plenitudines tuae δι splendores tui,idest ue-4tessacerdotales,aut pectorale quod erat praeci insula in sacerdotis ornamentum, erunt seu pertinebunt semper ad uirum misericordem tuu,
idest ad tribu Levi,ad qua pertinet uir misericors tuus que tentalii in loco terationis an scilicet tibi fidere de cotendere fecisti eu ad aquas coletionis cum populo ut dictu est. Numeri.ro.
' si si dicitpatri suo cir matri suae non ut
ui eum, fratres suos non agnouit uel cion occultauit. sibossuos no cognouit, quia custodierunt eloquium tuum, EP pa
Eium tuum seruabait. Explicatur locus iste.
Exodi. r.ubi Moseli uoles punire ludeos propter uituli adorationem dixit. Quis est Domini Ad me ueniat. Et congregati sunt ad eum filii Levi,quibus dixit. Occidite unusquisque fratrem suu ni quod fecerunt filii Levi, propterea dicit nunc Moteli. Mi dixit patri suo & matri, non uidi eum, idest qui nullum in uindicanda iniuria Domini, discrimen fecit an esset pater mater aut fratres: 3c uidetur quod propter hoc dominus dederit illi sacerdotium, unde textus ibi liabet dixisse Moseli. Consecrastis ma num uestram hodie domino. Et custodierunt e-
Joquium domini quod praecepit Per Moseli: Et pactu ut tuum seruabunt, idest legem quam
dacerdotes seritare tenebantur ut capite. si. liu-au, libri dictum est. Aut seruabunt legem custodientes eam melius quam omnes aliae trifhiis Israel. Erecluetis enim M. habes quod sacerdotes Levitae filii Sadocti custodierunt custodiam lanctuarii , cum errarent filii Israel.
uel seruabunt pactum sacerdotii sui. Doce.
Iuni iuditia tua Lacob, ex legem tuam
Israel. Hoc enim erat munus sacerdotum uidi tum est capite.si. huius libri. Et holocaustumseuper altare tuum. Hebraice est. Et
totum super altare tuum: aut perfectum, per quod intelligunt holocaustum : quod totum incendebatur aut perfectum, idest Lacrifitium
In quo nulla esset macula. Benedic Domi. ne substantiae eius, s opus manuum eius placeat. Aliqui uertunt benedic Domine primitiis eius: de si radix est chalal, bene uersum est. Benedic substantiae, quoniam chalal significat exercitum ,robur, substantiam, & opes. Si veru chalal quod est initiari, tunc optime quadrat primitias eius. Dictio tamen uide tur potius a chalal quam a chalat: sed melius
uertendum puto benedic exercitui eius, peruem intelligit omnes leuitas uenientes ad moum exercitus ad seruiendum uel ministran dum domino, Psalmo dicitur. Praevenerunt
cantores post Psalentes. Et opus manuum eius placeat. i ministerium quo tibi ministrat
ista tribus . Posset ultimo uerti benedie d mine robori eorum : ut scilicet uites habeat
ad ministrandum tibi. Traninae lumbos insurgentium eius, cir inimicos eius, de in.
Iurgentibus. Non est omnino certa significatio uerbi machais quod uertimus tranfigeis . Nam Hieronum us saepissime uertit percutere , est etiam locus. Psalmo. 68. quo nullo pacto quadrare uidetur aliqua istarum sigm-ncationum ubi dicitur. Vt ij mchati, idest intingat se pes tuus in sanguine,quod alii uertunt ut rub cat : sed iuxta priorem significationem uertere posses. Vt infigatur pes tuus in sanguine. Est autem sensus. Traninge lumbos insurgentium, seu eorum qui insurgunt conistra eum,quemadmodum fecit Choraci, qui asipirabat ad sacerdotium eius,& etiam transtigeaut tolle inimicos eius de instigentibus, idest de inter insurgentes,quod alii uertunt, ne insurgant de uidetur melius,quoniam in hebr o pro de insurgentibus liabetur ob insurget,quod bene uertas ne insurgant.s contra etanni. Dιl ius
domini,habitabit considenter iuxta eum.
Omnes fere nostri hic uerterunt dilectus, uerisbu tamen indad testibus Hebraeis de nostris sig-Miscat proiicere, ut patet Ioelis.s .ubi dicitur. Et superpopulu meu i addu .i. proiecerut sortε. Et Threnoru .s.Varadu .i. Jc proiecerut lapide cotra
me.Significat aut no solii proiicere ad malu pro
133쪽
DE UT ERO NO. X XXIII. AD MORES.
lecti, sed ad bonum:quemadmodum mater proficit filium suum in cuna cum eum dormire uult,ut patet Psalmo. in .ubi dicitur. Sic dabit lidido, idest proiecto suo somnum: unde hic uertendum puto. Proiectus domini, idest erit tribus Biniamin sicut proiectus domini,quem scilicet proiiciet adquiescedum unde sequitur.
Habitabit confidenter,aut proiectus, suo
per dominum,idest super curam eius. Nam in serusalem quae pro sui parte pertinebat ad tribum Biniamin, erat templum domini, unde dicit. Habitabit confidenter iuxta eu ni scilicet dominum, idest prope temptu. Tegem eum
scilicet Biniamin dominus uidelicet tua prote
ctione: in inter humeros eius habitabit.
Idest & habitabit dominus quasi inter humeros
eius , quonii forte terra Biniamin erat ab utro isque latere templi : aut templum in terra eius,
posset hoc ad Biniam in referri, quod uidelicet habitauit inter humeros domini, quoniam habitabat ab utroque latere templi. De dehis
catis aut praecioso caelorum, de uoragine
cubante deorsum e . de praecisse fru-fluum solis,m de praeciso eiectionis L.
narum. Comedat nunc terram Ioseph a praeciosa coelorum influentia suae in ea producere faciebat optimos ac praeciosos fructus: & M- ludit in parte ad ea quibus Iaacob benedixerat Ioseph. 4enesis. v. ubi illi dicit benedicet tibi, benedictionibus coeli surium: Beneductionibus abit,i cubantis deorsum. Aduerte autem hic quod significatio nominis meted, quod praecioni in uertimus,Hebraeis & nos stis ignota est: de qua Genesis .a .diximus. Sunt aliquot in scriptura loci quibus hoc uidetur significare,scilicet canticorum. .ubi dicitur. Cum fructu mega-dim,idest optimorum fructuum ut nostri uertunt. Et capite.7. Omnia megadim,idest optima seu praeciosa, noua, etiam uetera dilecte mi: seruaui tibi. Et capite 4.Veniat dilectus meus ad hortum suum : dc comedat fructum megadau idest optimorum pomorum suorum. Et.2. Paralipo.sa. Et multi afferebant munus domino,in Ierusalem, umigdanot, idest de praeciosa seu selecta Ezechiae . Eil ergo sensus. Sit terra Iosepti benedicta a domino,in delicatis seu prς-ciosi, influentiis coelorum seu propter praeci Osos fructus ex influentia caelorum causatos: dei fore caeli scilicet sit benedicta,& de aqua profuda quae deorsum cubat.Haec enim sunt quae faciunt terram in copia fructificare,scilicet bona
innuentia seu clementia taeli, os desuper:& humiditas seu irrigatio quae procedit ab aqua quae in imo es . Et quod dicitur de praeciosis fructibus solis, idem est,quod de optimis fructibus causatis a sole : & de praecioso eiectionis lunarum,id est de fructibus praeciosis quos luna quolibet mense elicere seu producere facit.
Et deuertice montium orientalium: e de delicatis collium perpetuorum. Posset
etiam clausula sic reddi. Α principio montium antiquitatis: ut sit sensus. Sit etiam terra eius benedicta,& ueniat illi benedictio a capite m tium orientalium,idest tam copiosa quam copiosa est benedictio montium orientis: qui admirabiles producunt fructus,ut constat ae sp ciebus aromaticis quae illue nascuntur: sc sit ei benedictio qualis est collium quibus est perpetuus uiror aut qui a longo tempore sunt. Genesis. .dicitur. Benedictiones patris tui, fortiores fuerunt benedictionibus genitorum tuo-rnm, usque ad terminum collium perpetuo rum erunt, super caput Ioseph: litera ut cunque difficilis eis,3: fere omnis difficultas procodit ex ignotitia significationis meged ut uitatis& quia ignoramus quos appellet colles p petuos
seu logi temporis. Et de praeciosa terrae, plenitudine eius, . noluntate habitare.
ris rubi. Sensus est Sit etiam terra Ioseph benedicta in praetiosis tertie, de de plenitudine eis ius,idest in plenitudine fructuum eius: dc ecia sit illi benedictio a uoluntate seu beneuolentia domini,qui I Rubo habitare uel sedere uisus est
Mois. Super uerticem nacarei e fratri.
biistis. Idest pulsi totis inter fiatres suos.
Erat enim Nazarei apud Iehudeos pulchri iurata illud Threnorum . . tufidiores fuerunt naiaetaret eius nive, nitidiores fuerunt lacte, rubicundiores aspectu gemae. primogenitus bo.
tiis eius, eritim illi, cornua unicornis cornua eius in eis,populis cornu petet, iisque ad fines terrae. υ sunt multitudines
Ephraim, . isti sunt millia Venusu
Praedicit hie Mosel, tribui Ioseph dignitatem regiam, quam tempore Ieroboliam erat consequutura. Similiter uaticinatur illi primogenituram,quam perdidit Reuben. Sie enim dicitur.5. capite prioris libri Paralipo. Filii Reuben primoseniti Israel.Ipse eni fuit primogenitus,& cu uiolasset ipse thom patris sui, data est primogenitura eius filiis Ioseph. Dicit emo. Se tum seu corona erit primogenito bovis eius.i. primo-
134쪽
n Vr ERO. XXXIII. AD LITERAM cr.
primogenitus eius erit rex,idest. E Ieroboam qui dicitur primogenitus quoniam erat de tribu Ephraim,qui praelatus est Menasset, & quod
sequitur cornua unicornis cornua eiu comen
dat tribum Ioseph a fortitudine, auibus scilicet cornibus cornupetiit gentilles usque ad fines terrae scilicet promissionis. Posset etiam legi bos eius erit primogenitus & per bovem tribuni fortem intelligit & praedicit eius primogenituram,& in hoc quod sequitur. Sertum
ei, praedicit regiam dignitatem in cornibus ue ro fortitudinem qua uentilabit gentes uicinas. Posset etiam in his omnibus,sortitudinem tribus Ioseph praedicere, ut sit lentiis. Sertum sci Iicet uictoriae erit primogenito bovis eius: &uidetur alludere ad ludos pallorum, qui uidentes tauros adinvicem certantes Jolebant uictorem serto coronare.PIalmo .s9.Habes Meus est Gilhad,& meus est Menasseb, de Ephiaim for, titudo capitis mel,leluidali legifer meus. Neque mireris me sertum aut coronam uertere, quod omnes alii uerterunt decorem. Hoc enim fecimus quia dictio hadar, non solum decorem : sed etiam sertum sigitificat : ut patet Plalmo.8.ubi dieitur. Gloria ueadar idest serto aut corona coronabis eum . Et Psalmo .ar. Veliadar idest & coronam pones super eum. Et Isaiae . s. Ego ante te ibo ue had urina ideli &sinuosa leu torta rectificabo: ubi uides hassurim fgnificare tortum qualis eli corona uel sertum.
Laetare Zebulun quando egredieris.
seu in exitu tuo. Sortita est tribus hae e maritima terrae sanctae: 3c ditabatur egrediendo ad commertia sua. Nam illi dicitur alaacob Geandi. v. Zebul uia ita portu marium habitabit.
Et Machar in tabernaculis tuis. Dilexit
haec tribus o