장음표시 사용
181쪽
me cultura meorum agrorum , vel satisfactio iacta meo creditori. Tertio, more Civitatis; sic spectant ad scholarem munera , quae statis temporibus dantur ejus Magistro 3 Quarto, naturali ratione; sic spectat ad me redemptio acta e manu inlitum vel latronum filia mei. Quinto, virtute consequentiae ; sic spectat ad creditorem lis habita cum debitore suo per alterum creditorem ejusdem. Sexto, praeambula voluntate, puta si
mandaveram Titio , ut emeret mihi fundum, tu hujus meae conscius voluntatis,illum pro me emeris,quia sorte
commodius emere poteraS.II Duplex oritur actio ex hoc quasi contractu, quovis modo is fiat, alia dicitur negotiorum gestorum directa quae datur ei, cujus negotia gesta sunt, ejusque haeredi, contra eum, qui gessi negotia, ad reddendam rationem suae administrationis, resarcienduin siquid male administraverit; . . f de
Oblig. I a Tenetur autem regulariter gestor negotiorum de dolo, lata is levi culpa Tutori C. de negotiis c. sed si sit alius, qui dilisentius, & commodius negotia administrasset, tunc, qui ea gessit, etiam de levissima culpatenetur igitur infine Institvt.de obligationibus, qua quasi ex contractu nascuntur contra vero si quis accedat adgerenda negotia alterius deserta, &quorum Eestor non reperiatur, aequitate hoc tuadeate , tenetur tantum de dolo lata culpa s I. 3. . interdum ibiquegla in verb.negotiis te meis Τ.de negotiis gestis.
I Aetio jam negotiorum gestorum contraria datur gestori , ejus haeredibus adversus eum, cujus gessit negotia ad repetendas impensas factas in negotiorum gestione is hanc habet actionem , licet negotium gestum
infausto exitu donatum suerit m dicus enim , qui amici sui absentis is ignorantis
potest hac actione expensas repetere , licet filius a dicto morbo gravatus decesserit e vivis i I. sed an ultro . is autem f. de negotiis gestis a
Hanc autem actionem negotiorum I gestor solummodo tunc habet, cum ille cujus gessit negotia, alias egintium illud fuisset expediturus , nam si non fuisset, utpote impensis impar, Wego ver gr. id fecerim , contra eum , ejus negotia gessi , acti nem hanc non habebo dictis I. g.
Alter quasi contractus intervenit Isinter Tutorem, lupillum, Moritur primo ex illo actio tutela directa, quae datur finita tutela pupillo contra Tutorem, primo ut reddat rationem sua administrationis . Secundo, ut resti I 6 tua res pupilli , quas penes se re
Tertio, ad resarciendum damnum, II quod sensit pupillus ex dolosa, vel minus diligenti Tutoris administratione.
Et e converso actio tutela contraria datur Tutori contra pupillum , ad repetendum id , quod de suo impendit in gerendis negotiis pupilli text. in ρ.
Tutores Instit.de Obligat. qua quasi ex contractu nascuntur. Ratio autem, cur inter pupillum Is&Tutorem non contractus, sed quasi contractus interveniat, ea est, quia,
ex dictis alibi, pupillo non solum ignoranti, sed etiam invito dari potest .debet Tutor , quod ostendit inter ipsos celebrari quasi contractum cum non exigatur semper utriusque partis consensus expressiis , sed pro pupillo aliquando ex ipsa contentiat.
Sed de his quid plura cum dei ocsis in prima parte abunde satis dixeri
182쪽
Τertius quasi contractus evenit inter habentes rem communem , non
ex capite societatis , sed quia verb. gr. duobus eadem res legata fuerit, vel donata, ouo casu cuilibet ex illis competit aceti quae dicitur communi dividundo vigore cujus alter alterum convenire primo potest ad rem communem dividendam . Secundo , ad dividendos fructus ex ea perceptos, si a unus tantum perceperit. Tertio , si unus tantum impensas in eam rem necessarias secerit, potest alium convenire ad eas pro sua rata refundendas Item sonstitui titulo superius
Quasi contractus huic similis intemvenit inter cohaeredes ejusdem Testatoris, quorum unus contra alium agere potest pro divisione haereditatis Pro divisione fructuum ejusdem ab
uno tantum perceptorum, ur resectione impensarum, si unus ea tantum secerit in communi haereditate Et actio, quae oritur ex hoc quasi con-23 tracti, de quo agit Imperator in dicto . Iiems in ne dicitur actio familiat herciscuncia, idest dividenda haereditatis similia enim apud Veteres haereditatem importabat; herciscor , here siceris, idem reddit, ac divido dividis. Alius quasi contractus nuncupatur 2 HDereditatis aditio de quo in g. 'res quoque Institui. tis.supradicto, cinte cedit haeredem inter legatarios, ex illoque oritur actio quaedam , quae dicitur , personalis ex samento competens legatariis adversus haeredem pro legatorum consecutione. De his autem fusius egimus sub titulo de
Ultimo loco in si penula. oesom. Istitui de Obligat quae quasi ex contractu nascuntur Indebitum recenset inter quasi contractus Iustinianus , sed cum illum alibi inter contractus, quire contrahuntur , adnumeraverit
ibive nos de ipso sus egerimus ideo ab eodem in praesenti consulto
De Obligationibus, quae quasi ex delicto
I Gimus de duplici bligationum
origine , contractibus nempe , quasi contractibus, nunc ad illas, quae ex quasi delicto nascuntur , accedendum est , de illis enim , quae oriuntur ex delicto, in Institui crisinalibus speciatim moris apud nos est
et Dicuntur autem hae obligationes oriri ex quasi delicto, idest ex improprio delicto, non enim oriuntur ex dolo ejus, qui obligatur, quem delictum requirit; sed per illas quis obligatur, vel ex culpa aliena, vel ex imperitia, aut negligentia propria, quare non proprium, sed improprium delictum dicitur commisisse. Primum quasi delictum committit Iudex , quicumque interim ille sit, qui per imperitiam male judicat, tenetur enim parti laesae ex quasi delicto, cum dolus in judicando non supponatur adfuisse is tenetur in tantum quantum aequum Iudici videbitur considerato ejus errore, mimperitia, ita ut si erraverit in re facili, gravius
mulctandus veniat, quam si erraverit in dissicilis ex ing. I. Institui. hoc iit.
183쪽
n Notario, qui conficiendo inter partes Instrumentum ubi, cum propter suam imperitiam damnum intulerit alicui parti, quo casu parti laesae tenebitur in eo, quo illam damnificaverit, argument tex in I. Matiis de Magobasibus conveniendis Imra, per Dociorecina.a. f. quod quis queIuris oec extenditur etiam Con-
elusio ad Assessores ris Consiliarios, qui propria imperitia ducti, Magistratui, &Judiui minus fidele consilium praestiterunt, ratione cujus ini-
nim Ius ab ipso Magistratu statutum
rit 6 Secundum quasi delictum commi tunt inhabitantes aedes, ex quibus aliquid deiectum, vel effusum fuerit, ex quo deambulans per viam , vel in vestibus. vel in corpore laesus remans rit, licet enim hoc iactum non fuerit ex voluntate inhabitantium domum, adhuc tamen culpa nostrae adscribitur personas nobiscum habere . quae ita Imprudenter agant . Remis Instituti nibus titulo nostro.
Et si quidem perviam transiens in
corpore laeuussuerit, habet actionem, quae dicitur in factum, quae competit omnibus quasi delictis, ut ait tex.
in si finali Instit eodem, vigore cujus
potest convenire Inquilinum earum aedium, ad res dendas expensas factas in curatione pro pretiis pharmacorum , honorariis Medicorum , Chirurgorum, necnon ad petendam aestimationem operarum, quibus caruit stante infirmitate, quibus carbturus est, eo quia krte sit factus inu- tilis, ad caetera damna. An autem deformis in eorpore ratione recepti vulneris remanserit, in consideratio-tione non habetur, quia corpus liberum nullam recipit aestimationem
rex in ι. finali fide his, qui defecerint, in effuderint; ideoque ob dictam rationem , si homo transiens occisus ob aliquod deiectum, vel effu-
sum ab aliqua domo, so aureorum poena deiiciens plectitur L prima , .summa versiculo haec in factum f. italo
mox citato. Quod si transiens, in rebus, .g. ve I.
stibus laesus fuerit, dictam actionem habebit ad repetendum duplum damni dati juxta ediatum Praetoris relatum a
Advertendum tamen , quod , ut II haec actio exerceri possit, debeat albquid stulam, vel deiectum fuisse interditi, non e nocte, nisi esset locus per quem noctu etiam homines iter soleant habere; I.6. . Labeo j. dicto ti
Rursus advertendum pro intelli ix gentia terminorum, effundi proprie cadere in corporibus liquidis , ut aqua putrida , brodio c. Delici autem in solidis, ut essent ligna , lapides C.
Quod si plures inhabitent eamdem a domum, nec appareat quis ex illista iecerit aliquid , vel effuderit, omnes tenentur in solidum, sed unus soIvens reliquos omnes liberat, is aliis, quod solvit, tepetere valet pro rata singularum parte. Et si plures inhabitent eamdem ardem , sed eam inter se diviserint, actio dabitur in inhabitantem eam aedis partem, unde aliquid desectum filii, vel effusum L r. in fine inprincipio stitisuperius
Aliud quasi delictum est, habere ali I quid suspensum ex aedibus suis, quod
cadens , per viam transeunti nocere possit, ex quo quis mulctandus venit poena pecuniaria decem aureorum ἔad quam poenam subeundam non requiritur, ut id quod manebat suspensum transeunti nocuerit, satis est quod potuerit nocere tarctos item is Instit. Me titulo ibique glas additionesis inve . quod potest. Ratio autem cur hoc .superius, II
184쪽
summa g. de bis, qui defecermi, vel ινιia publicum utile est metu, oe perical per itinera com
Ultimum quasi delictum est , sdetur damnum, vel surtum Committatur in navi , caupona, vel stabul, tunc enim exercitor , idest ille ad quem spectat quotidianus quaestus navis, cauponae, vel stabuli, tenetur
ex alieno delicto, cum non vacet culpa habendo ministros hujusmodi minus fideles pravos; tinc est quod si hujusmodi damnum commis sum sit ab extraneo, qui non sit deri milia dicti Exercitoris, Exercitor thoe quasi delicto non obligetur rex. in I. unica .furti adversus nautas cte. ricis. Item exercitor . Instis titula
A solvimus jam duo Iuris objecta,
La Personas nemo , ines, nunc ad Tertium, nempe ad Actiones est properandum. Definitur igitur Actio et Ius persequendi in Iudicio quod sibi debetur pio 3 Dicitur in Iudicro, quia nemo privata authoritate potest occupare quod petit, aut sibi Ius dicere. Dicitur, quod sibi debetur , quia hic finis actionis est, extorquere a debitore rem nobis debitam. Nec valet dicere, quod aliquando in Iudicio persequamur rem nostram, res autem nostra nobis deberi non possit g. sed i rem Iegatarii, Instit de Legatis. Respondetur enim aliquandorem nostram possideri ab alio, ideoque nobis deberi rei nostra possessio. nem, quam alius habet. Actiones aliae sunt personales, aliae
consulendo pro intelligenda hac divi
Actio personalis est , quae datur contra illum, qui nobis obligatus est
ex contractis, vel quasi contractu, d
licto , vel quasi delicis Unde sicles causam proximam hujus actionis esse obligationem s remotam vero tractum, vel quasi contractum, delictum, vel quasi delictum Actio realis vero est , quae datur contra eum , qui quamvis nobis ex contractu, vel quasi ex delicto, aut quasi non sit obligatus, tamen illi movetur quaestio, vel ratione dominii, velatrerius Iuris, quod in re illa actor haheat s Unde vides, causam proximam hujus actionis esse dominium, vel jus quod habeat aliquis in re, remotam vero esse causam, seu titulum, ex quo in Te illa ius acquim
Disserunt hae actiones, quod libet sius actionis personalis continere debeat causam remotam , hoc est contractum, vel quasi contractum, deis.ctum, aut quasi delictum, nec satis sit exprimere proximam hinc inepte diceret aliquis vero Ioo a Titio, quia mihi est obligatusci sed debet dicere, quLi illa Arumi Ecce contractus a Quia negligenter gessi mea negotia. Ecce quasi contractus Puria ea mihi fu to surripuit. Ecce deliaum. Quia inconsuli proieci aliquid e fenestra, unde mihi Me damni emugit. Ecce quasi delictum In libellotamen actionis realis suis Iscit exprimere causam proximam Pu
185쪽
sum Dominus illius . Ecce dominium, vel quia ejus habeo usu ructum. Eccei Ius quod in illo habeo. Recte tamen faciunt actores illi , qui exprimunt
etiam causam remotam , id est titu-
Ium, ratione cujus habent jus vel dominium praedictum , verb. grat Peto fundum a Titio, quia sum Dominus illius ex causa emptionis vel quia mihi ejus suffruetus gatus fuit in testa. mento c. Utilitas autem proveniens ex hac expressione est quod si actor succumbat in causa expressa, verb. gr. non Possit probare usum fructum fundi sibi suisse legatum, poterit confugere ad alium titulum v. g. Probando sibi fuisse donatum quod si nullam au sam remotam expresserit,is in Iudi cis succubuerit, non potest ad novae causae probationem confugere, quia omne jus suum in judicium deduxisse praesumitur , ideoque a nova causae probatione repelli potest exceptione rei sudicatae; l. Et in eadem . ari es .
I Edictus actionis personalis est, ut Iudex persententiam condemnare e. beat reum ad aliquid faciendum, vel non faciendum puta altius non tollendas aedes suas , vel ad tradendum
aliquid , vel ad aliquid patiendum
puta ad serenda onera domus meae: In actione autem reali debet declarare, actorem, vel esse dominum, vel hahere lus, v.Dusumfructum in re, quam
petit, Mad eam restituendam reum
33 Prima Actio realis dicitur Rei indicatis, describi potest Actio realis, qua datur domino directo , utili , vel pleno, qua petit se dominum declarari reumque cogi ad restituendam rem unicum fructibus Colligitur haec definitio exd Actionum generas de Miloniabas Obligationibus. I Debet autem actor probare se esse dominum rei, quam petit, Reum,
petitam possidere, vel dolo desiisse possidere glos in si omnium in verb poss-deat Instit. hoc tit. Dolo autem dicitur desiisse posside is re, qui rem alienavit, vel perdidit dolose, idest hoc animo ne posset cogi ad ipsam restituendam quia hoc caludolus alienantis habetur pro posseOre; . qui I ff. de regulis Iuris cum tamen in hac hypothesi reus, utpote rei possessione carens ejus reddendae facultatem non habeat, cogetur ad praestandam ejusdem aestimationem lex in I. Qui restituere is de rei vindi
Quomodo autem, si res sit fructifera, Jus fructus restituendi sint a reo
convento per hanc eamdem actionem,
diximus, si meministis, in primo titulo Secundae Partii, ubi de fructuum perceptione sermo habitus fuit. Dicitur haec actio, si vindicatio II quia indicare nihil aliud rigorose importat, quam rem suam esse dicere, id- est appropriare sibi proprietatem, dominium rei. Alia realis actio dicitur Coufessoria: 8
competit alicui ratione iuris, vel ser-υitutis debitae sibi, aut fundo suo , contra impedientes usum dictae sertitutis, iuris, ad hoc Iudex declares sibi ius illud , e servitutem competere , damnet Hevm ad resarciendum damnum, quod ex impedimento praestiterit, is vendum , se imposterum non impeditu
Uocatur Consetaria haec acii , 9 quia per illam actor fatetur asserit jus , vel servitutem aliquam sibi
competere is de illa agit Imperat in 3. aeque, Institur hoc titul. Et datur haec oactio ad tuendas res incorporales , quidem servitutes reales rusticas , urbanas, ac mixtas alicui concessas, Win quarum actor quasi possessione jam sit, ita ut eis uti iam coeperit nec non datur haec actio ad tueudum quod contra quem intentatur haec actio, remilibet aliud Ius alicui competens, si
186쪽
Impediatur ejus exercitium, verb.gri Ius colligendi decimas, exigendi vectigalia c.
II Potest autem intentari haec actio, vel
qui impedit sit dominus, ut posse rrei, quae servitutem debet, vel sit quilibet extraneus, siquis disturnos. n. ff servitus vindicetur. et Quod si actori favorabilem Iudex sententiam tulerit, debet insuper, ex aequitate, damnare reum ad resarciendum omne damnum, quod ipsi intulit impediendo usum dicta servitutis; loci corpus si in confessorias titulo mox citat . Debetque etiam illum cogere , ut de imposterum amplius non impediendo cautionem praestet, tam
pro se , quam pro succetaribus suis; 1. Harum actionum β. eodem titulo supradicto a
a Consetaris actioni opponitur actio,
quae Negatoria vocatur est actio realis, qua quis asseris fundam suum fise liberum,' negat alteri in illo com-α petere fervitutem Et habet hoc peculiare actor intentans ac tionem istam, quod nempe, licet, regulariter probare sit onus actoris, Wactore non probante reus, etiamsi nihil praestit rit, sit absolvendus, ι qui accusarende edendo , tamen in casu hujus actionis, reus probare debeat sibi servitutem activam competere, cum alias actor
negans se illam debere, habeat pro se praesumptionem Iuris, idest, quod quς-
libet res de sui natura praesumatur libera , donec constet oppositum I. altius C. de servitutibus i aqua.dis Quod si praesenti actione munitus ictor in judicio obtinuerit, debet primo Iudex per sententiam declarare, actoris undum ab impetita servitute
esse liberum secundo, debet damnare reum, ut cesset ab usu dicta servitutis. ertio, ad resarciendum damnum praestitum actori, ex eo quod indebite servitutis usum attentaverit. Et ultimo, ad praestandam cautionem pro se,
luccetaribus suis, de non usurpando amplius imposterum eamdem servitutems ad tex. in .E, F. servitus vindi
Iam vero in .sed istae distis hoc titul a clatio modo actiones dividit Imperator, in Civiles nempe, Praetorias Praetoriae sunt, quae a Praetorum Edictis introducta fuerunt, Civiles vero, quae ab aliis partibus Iuris Civilis, praeteream, quae Praetorum Edicta dicitur, emanarunt. Recole, quae diximus in Secundo Titula Primae Partis, divisio patebit. Civiles autem, atque ac Praetoriae, a aliae sunt reales, alia personales Priam Praetoria realis dicitur Publiciana, sic dicta, eo quia authorem reserat suum Publicium praetorem, de qua rex. in . namque , distit tis nostro, deseriabi potest, quod sit Actio, quae datur ad vindicandum rem ex iusta causa alicui traditam ct nondum Uucaptam, vel praescriptam, omissa casu illius rei posses ne ut ecce. Ego emi a te gemmam putans te esse Dominum illius, tu eras fur, non Dominus gemmae, consequenter in me ejus dominium transferre non potuisti: Ego bona fide gemmam possidens, incipio illam usucapere, sed antequam ejus usucapio terminetur, amitto casurius pos-lessionem, quae mihi usurpatur a Titio, ego, qui non sum Dominus gemmae, sed quasi Dominus, eo quia nabui illam a non Domino, ago contra Titium Publiciana ad recuperationem gemmae, quia rei Vindicatione agere nequeo, cum ejus rei dominus non sim, eo quia usucapionem non compleverim L I. g. de Publisiana in rem
Et hinc est, quod cum detur Publi 28 ciana quasi domino, nequeat agi illa contra dominum verum rei, si sorte res ad eum pervenerit, quia dolo facit,
qui petit id , quod est restituturus siuxti tex. in dolo faciti de doli mali,
187쪽
metus exceptione , dominus autem, rei Vindicatione , quam habet, excluderet proculdubio facillime Publicianam a quasi Domino intentatam; I. Mai. Is de Publisiana in rem acti
et Haec autem intentanda est, cum rei Vindicatione debet enim actor asserere, rem ab adversario pocillam ad
se spectare jure dominii, vel quasi dominii, alias enim si hoc non diceret, diceret se possidere mala fides, idest,
scire rem . cujus usucapionem , aut praescriptionem non complevit, alienam esse, & per consequens cum hac mala fide numquam eam praescribere, vel usucapere posset Potest etiam intentare Publisianam, iei Vindicati nem alternative, idest si sum Domi-m hujus rei akia avtbor meus, qui eam mihi tradidit , fuit eiusdem verus Dominus , eam peto rei vindicatione sn autem meus axibo non fuit ei Dominus, ideoque nec Iocialis sim . enm diti e rei praescriptionem non expleverim peto illam Publurana s3 In quo casu actor dubitat tantum an res sit sua vel aliena, sed ex dictis in Secunda Parte sub titul de prascriptionibus , dubitans an res sit sua, vel aliena dicitur adhuc possessor bona fidei, perconsequens talis, qui adhuc rem praescribere possit, vel usucapere, ergo actor intentando alternative , seu disiunctive rei Vindicationem , Fabiicianam , non detegit malam fi
31 lia actio praetoria realis dicitur δ' scissorii, de qua Imperato in . Rursus Institui titu nosis , quae quando i cum habeat in casu, quem ponam videbis Λbsui a patri , studiorum, Reipublicae, adversae valetudinis, vel ex alia simili justa, probabili, necessaria causa, aut quia ab hostibus
contra ipsum rei Vindicationem, non intentavi, quia absens fui , sed a sentia causa sui justa rediens igitur ad patrios lares peto a Iudice , ut ex omcio dictam praescriptionem resti dat, qua rescissa, ego habeo hanc actionem ad repetendam rem ntaliter praescriptam, vel usucaptam rictim alias habuissem rei Vindicationem rescissa praescriptione habeo Rescissoriam.
Non haberem tamen hanc actio 3 anem, si abfuissem ex causa exilii, quae dicitur necessaria sed improbabilis, vel ex cauta curiositatis, quae dicitur voluntaria sine contumacia , vel ne comparerem coram Iudice , qui me
vocasset, quae vocatur voluntaria cum
contumacia, quia juxta Doctores hic, sicuti aequum est quod praestando hanc actionem illum illaesum Lex servet qui ex justa causa abfuit, ita iniquum esset eum tueri, qui absens in culpa
fuit is Debet autem hodie haec ad io inten 33tari intra quadriennium, eontinuum tamen , computandum a tempore,
quo quis agere potest oeste a pa
Quae Pauliana dicitur a Paulo Prae 3 tore authore ipsius est alia actio Pra
toria realis , qua ιvocantur e , in fraudem ereditorum sunt alienata.
Si igitur debitor in creditorum stam et dem bona sua alienaverit, possunt creditoresadire Iudicem pro rescissione alienationum hujusmodi, qua secuta, hujusmodi actio pro dictarum rerum, tructuum repetitione ab eisdem creditoribus intentari valet g. Demsi quis Instit. boc tu. Adverte tamen, quod ut haec actio 36 creditoribus competat, si alienatio in fraudem fuerit inter vivos a debitore essem captus, tempore mea absen facta, debuerit fuisse facta cum fraudeliae Titius fundum meum praescripsit; stam eventus, ita ut vere alienatis bO- si ego fuissem praesens , intentassem nis non remaneat ex quo possit cred,
188쪽
toribus sat is fieri , cum se de etiam doli, idest , hoc animo debuit illam
tur,is defraudareri Secus vero si fuit facta alienatio in ultimis voluntatibus, Verb. gr. in legatis, tunc enim sufficit
intervenislatraudem eventussin ratio discriminis est cum ostrema haec cimatio sortiatur edictumicta mortem debitoris , si post mortem suam ipse non est solvendo , non est spes, quod sit amplius solvendo futurus, quod secus est inter vivos; nam quousque debitor vivit, semper saltem creditores sperare queunt eumdem aliquid acquirere posse , ex quo queat iplis satisfaceres; ideoque ut hec actio illis competat in alienatione inter vivos facta , non sufficit sola fraus eventus, quae tamen sufficit in alienatione facia in ultimis voluntatibus .ata
Ga par Manetius ad . Item siquis Institui.
hoc tis.sub titulo de actione Pauliana n. 26. 27. 48. Imo si res fuerit alienata titulo oneroso v. g. peremptionem, permutationem &c ad intentandam hanc actionem requiritur quoque seaus ex Parte accipientis, si vero fuerit ali
nata titulolucrativo, v. g. e donatione, legato&c non requiritur fraus in accipiente, suffcit eam fuisse in alienante; I. ignoto uris C. de reservandis iis, quae infravd m. Sed quaecumque interim staus requiratur, hoc pro certo est , quod eam debeant creditores probare, si hujus actionis velint uti subsidio, quia fraus non praesumitur , donec probetur ideoque prius debent excutere bona debitoris ad dignoscendum an ille sit
solvendo nec ne, ut hanc actionem tentare possint ad tex. in LI. C. tis mox Iaudato.
39 . Sequitur jam alia actio realis Praetoria,quae a Servio Praetore,uui eam introduxit Serviana nuncupatur, de quamp. loquitur in F. Iι Semiana Inst. boctis.
38Potest autem describi, quod sit: ora cito Praetoria realis , quae datur locatori pro rebus a conductore in praedium conductum illatis, ibique perpetu man .suris , reperendis 4 quovis earumdem possessore, si ocatori de pensione integred conductore satisfactum non fuerit, vel non fuerit ab eodem refectum id in quore sqnductam deterioravit. Sciendum tamen iliteTcedere quo grad hoc differentiam duplicem inter inquilinum, idest conductorem praedii urbani, colonum, conduciorem scilicet praedii rustici, quod nempe bona inducta a colono in praedium rusticum non sint obligata prosecuritate locatoris, ita ut hac actione uti possit, nisi expresse ipsas colonus locatorii bis ligaverit cum tamen inducta ab inquilino snt tacite a lege hypothecata locatori. Et ratio discriminis est, quia satis tutus redditur Dominus praedii rustici ex hoc , quod stinus in illo
quotannis nascentes sint ipsi tacite o ligati pro solutione mercedis at cum ex praedio urbano nihil nascatur, bona etiam indictum praedium a conductore ictata locatoris favore a Iure hypo
Alia differentia est, quod res Colo Αχni infundum rusticum illatae, sint obligata locatori, si locator sciat illas suisse illatas Res autem ab inquilino in fundum conducium invectae, sint tacite locatori obligatae, sive sciatu calor, sive nesciat illas lauta illatas. Disterentias hasce resert omnino consulendus G par anxius ad titia nostrum in si Item Serviana numer qI. Aeta Advertendum tamen, quod hanc Iactionem contra hujusmodi rerum possetarem experiri neclueat locator, nisi prius excuno conductore, utpote principali debitores Auth Mes debitor αd pignoribus. Ainioni explicata similis est illa, quae dicitur Quasi Serviam : qua competit Dipilige by orab
189쪽
petit cuilibet creditori ad repetendas ressbi quovis modo obligatas a quolibet illarum possessore. 4 Ex quo infer, actionem lianc latius patere, quam Servianam, cum illato. catori tantum , illa cuivis creditori
46 Inser ulterius, hanc actionem intentari posse contra quemdibet tertium , apud ovem reperiantur bona debitoris, sed non secus ac in Serviana, prius excutienda sunt bona debitoris ipsius, imo etiam ejus fidejussoriS. blalvimus tandem actiones Praetin rias reales, nunc ad Praetorias personales accedamus.
8 Harum prima , de qua Imperator in I. de constituta distis. Me tit vocatur de
constituta pecunia i quae datur contra
quemlibet , qui per pactum nudum se constituit , vel promtuet solaturum, id quod ipse, vel alius antea debebat sol
Et adverte, quod si quis pro debito
proprio sedebitorem constituerit, debuerit prius esse obligatus naturaliter tantum, non emincirer stultra enim superadderetur hoc fecundum pactum, quando jam creditor vigore prima obligationis contractae experiri posset actionem suam contra debitorem. Se cus autem est, siquis constituat se debitorem pro debito alieno esto enim ille alius sit antecedenter obligatus efficaciter, adhuc constitutum hoc aliquid operatur , nam concedit creditori novam actionem contra hunc ter. tium promittentem, cum antea haberet actionem tantiim adversus principalem debitorem sola, 'n'Ierus in . de constituta Institui de actionibus num.9. Io. Ea igitur, quae de MesusIbribus sub suo titul diximus, repetas in constituto imo si plures ejusdem se constituant promitares, beneficium divisionis , quod diximus dejutaribus
competere, dicas convenire constitutoribus etiam lex est in D. C. de constituta pecunia. Λliam personalem Praetoriam actio sonem ius actiones autem Institut.bo risui. vocat Imperat. de Peculioci subintellige Profectitis, quae datur illi, qui cum filiolamilias contraxit, vel quasi contraxit, vigore cujus ejus Patrem in s icium convenire potest ad solutionem debiti a filio initi, quatenus tamen
id, quod solvendum est , sit intravires ipsius peculi prosectitii, ratio est , quia suadet aequitas , Patrem, qui ex peculio filii lucrum sentit, &utilitatem, etiam incommodum sentire, ita ut intra ejus limites conveoiri possit. Et ultima personalis praetoria, de set qua in ρ.si quis Instit. Me tit dicitur de
iureiurando, quae oritur scilicet ex juramento litis decisivo. Ut autem hujusmodi Iuramentum sahanc actionem pariat, requiritur primo , quod vel ab una ex partibus litigantidus, vel a Iudice plo alteri parti delatum fuerit ι l. 3. β. de iureiurando
Requiritur secundo, quod post de salationem iuramenti, ille, cui dela-:um fuerit, juraverit vere, beatiteri nisi tamen ipso jurare parato pars altera juramentum remisisse , tunc enim perinde est, ac si iurasset L non
Transeo iam cumIustiniano ad acido nes quasdam, qua dantur contra aliquem exta alterius, de quibus Imperator specialem habet titulum in Insiit. inscriptum suodcvm eo, qui in aliena est potestate, negotium gestum csse
Prima dicitur, Quod iussu, quae da y
tu adversus filium, qui contraxit ex iussu Patris. Alia actio, de qua insi. praeterea In Scistit. dicto tis vocatur de in rem ea so, quae datur contra Patrem, quando filiuSDigitiae by Oosli
190쪽
filius contraxit, inuo ex contractu acquisivit, in substantiam Patris convertit. Dicitur autem in ejus substantiam vertisse, si aliquid secerit, quod facere Patris incumbebat oneribus, v.g. emendo frumentum pro alenda Patris lamilia, fulciendo aedificia Patris ruine: proxima c. rex. mι.3 9 seqq. β. de in
rem verso. Τertia actio vocatur Exmitorra, ratione cujus in solidum tenetur Exercitor navis ex contractu Magistri, dummodo contrahat ejus rei gratia , cui praepositus est M. r. ibique glo fis Ureb. omnia rem factas de exercitoria actio-
Exercitor autem navis dicitur ille, ad quem quaestus quotidianus, raucrum navis pertinet, sive Dominus sit navis, sive ab alio navem conduxerit , dictus Exercitor, eo quia habet exercitium navis assiduum. Magister vero dicitur, qui ab Exercitore praepositus totam navim gubernat, ejusque curam gerit In lumma
Magister est substitutus ipsius Exercito
Ultima harum actionum, quae dantur ex L Intractu unius contra alterum vocatur ostietorii, de qua textus s. eadem ratione dictitat quod cum eo ,
qui in aliena e & datur in solidum ex contractu Institoris contra illum, qui eum praeposuit tabernat, vel OLncinae, si aliquid Institor gratia ejus rei, cui tui praepositus , contraxerit Nomine autem Institoris venit, qui praepositus est non negotiis maritimis,led terrestribus, ita dictus quia instat gerendis negotiis ossicina autem dicitur locus, in quo merces sabricantur, taberna autem locus, in quo ipsae
Sunt, Mariae actiones, qua mperat vocat penates in L mmates Inst. tis nostro; eo quia non rem alicujus, sed poenam
Harum prima dicitur in fictum de 3
in ius vocando, daturque contra illum, qui absque venia, seu licentia impetrata, In ius vocat aliquem, quem vespotestatis , vel honoris, ut obsequii causa in us vocare non debet, ut si filius absque venia Patrem , vasallus Dominum directum, discipulus rar-ceptorem in jus vocaret, quo casu injus ita vocans in poenam mulctandus esset aureisso. Quia per litis contestationem hujusmodi personis debita reverentia violatur.
Alia actio poenalis in factum datur 6
contra eum, qui aliquem in judicium vocatum videtinuerit, secerit, ne ante tribunal Iudicis compareret, quo casu vir audax hujusmodi Wimprudens Iustitiae contemptor in id condemnabitur , quod actoris intererit, reum citatum in Iudicium non comparuisse . penultima . I. st . nequis eη qui in ius vocatus est vi eximat. Hodie svero hujus actionis nullus est usus, cum etiam contra reum absentem, contumacem valide seratur sententia, ac expediatur mandatum, quod vocant practici expediri per Contradictas, ut te ad causarum patrocinia, .subsellia vocatum serensis usus docebit.Ideoque, nunc si non compareret reus in Iudicio, ejus esset praeiudicium, non actoris, qui ideo non eget uti hac actione contra illum, qui reum contu macem esse coegit. In f. praejudiciales lassit bootis transit εο Imperator ad aliam actionum divisi nem, in praejudiciales scilicet, non praeludiciales. Praejudiciales actiones ita dicuntur, Teo quia prae aliis, idest ante omnia, in Iudicio debeant dignosci, & sententia in illis lata fundet sententiam serendam in aliis . Ut Ecce rincessit Titius avus meus ab inre 68 stato, cuius cum ego solus haereditarem adire vellem, Cajus, qui se ejuse