장음표시 사용
211쪽
rebus accommodum,si huius vitet prosperitatem spectes: erat tamen Christianae Reip. dmodum per niciosum,ut rei eventus postea luculenter edocuit. Disib' adit C terum Laschus hortatu Valuo det legatione suscroi mannis cepit ad Turcarum Imperatorem Solymannum: atque ubi venit Boantium,oblatis muneribus facile in purpuratorum aratiam & familiaritatem se in sinuauit. Eorum vero opera id consecutus est apud Solymannu, ut is prolixe polliceretur,sibi eam romi cure fore,brcuique se in Hungariam aduolaturum. Misit deinde suum quo'; legatum Byzantium Fc dinandus rex,sed is demum,ucet a Solymanno humaniter es et receptus,& a purpuratis, quos Bassas vocant,patientissime auditus,non nisi superbum &insolens tulit responsum, & pro inducijs atq; amicitia omnem belli cladem iussus est Fordinando de- nunciare,& quam primum By2antio excedere. Per id tempus Ferdinandus Spirae crat,hocque accepto nuncio,non immerito perculsus est, quod sciret Tyrannum a sententia haud facile disces urit,& Carolus frater eius bellis Italicis distineret. Itaq; Solymanus copias omnes ad signa vocari imperat, quibus coactis Hadrianopoli prosectus, Bel gradu quintisdecimis castris pcruenit, inde recta Budam S.I tua ius peti jt.Ei obviam processit Valuoda,Hungaroru P- venis Buda. ceru septus comitatu, quibus & Laschus aderat. A ceptus est comiter a Solymanno, qui illi se recepit liberaliter concessurum,quaecunque eo bello vi &armis parasset. Vbi Budam venit,prope vacuam inuenit,ciuibus metu in proximas urbes dilapsis. Arx Germanico tenebatur presidio, sed eam cuniculis
Barbaras euertere nitebatur: quae res terruit Germanos, ut citari etiam in uiro arcis custode, cum hoste saluis rebus
paciscerentur. ensic Solymannus: verum iam ab
212쪽
euntes cum sarcinis suis, contra fidem datam cetius tyrannus Ianizaris ad unum trucidandos obiecit arcis autem custodem humaniter dimisit. Capta Busda,Viennam iter habui dimissis quibusdam e suis qui praedas agerent ex Christianis, qui omnis geneta e cursionestis hominum ingeti intercepta multitudine,ad Lin. rum. cium vis luctuosas secere excursio es, passim sumiama crudelitate flammis omnia vastantes. Erant iam. yienae equitum & peditum plus minus viginti millia,& cum ijs aliquot pr clari duces,inter quos pre cipuam obtinebat authoritatem Philippus comes Palatinus.Vbi ad urbem ventum est,Turcae amplis, sima tuis castris occupauere loca, quas vel solo adta spectu essent horrori. Et sedulo illi cuniculis sibi in urbem aditum facere instituerunt. Porro aliquot iam loci patefactis audaciai me deiidem in urbem
irruentes, tanta vi Germanorum repulsi sunt, ut in
terantur,tandemq; cum dedecore & agnominia co-piter absic
actus sit Solymannus obsidione soluere,& inarara illa.
ciam re infecta abire. Non dubium est,qqin omni potens Deus singulari benignitate eam victoriam contulerit Germanis,quorum certe vires tanto hositi longe alioqui impares erant. Sub Turcarum aduentum iusti erant urbe excedere foeminae, pueris acerdotes,monachi,&omnis imbellis turba At
quod summe doledum est,ij magna ex parte inim
manes barbaros inciderunt,qui infantes secuerunt C desita medios,foeminas & sene quos in servitutem nolia secor . m. abducere,parti in palis infixerunt,uerubus tras foderunt,gladiis disciderim t.Feruntur in eaTurci fae vastationis procella suhra 6oo oo. Germanorum in seruitutem rapta .Porris totus Viennensium a Gersuccisis vitibus & siugiseris arboribus tristein cn-
213쪽
a M. CoΜΜΕ N T A Riv s a Rrvis npRvMtibus spectaculum praebebat. Solymannus ubi Budarodijt,Iohannem Giuodam regem constituit,ami cumq; de beneficiarium appcllauit. Sed sic recuperasse regnum, miserum profecto est,& a Christiana pietate alienum. Quanquam 6 caeca mortalium rectora)quid non faciunt plerique homines,ut ves ad breue tempus possint esse beati in hac vita, ijdem
ipsi omnis laboris impatientes,si quid agendum st
Hoc anno Carolus Caesar ex Hispani js venit in Italia. Sunt qui scribat illi iter molieti,Hispanos iΡ- Hisbaubfu curos longe plures & pecunias & milites obtulisie, a Ca=b. P illsi impense charu haberet,quam quis alius mi Lim V. se nis extorquere potuisset. Viri enim mille quingenti nevolentia. 'onte sua Maiestati eius liberaliter obtulerunt, sin. puli millenos ducatos aureos in annos quatuor, absq; ullo sito comodo vel lucro. Acriq; Principes equitum S peditum copias no spernendas pollice banriar, quas integro anno suis ipsorum sumptibus
Ante vero,quam Cisar ex Hispani js solueret, Franciscus Gallorum rex amisso copiosissimo apud Neapolim exercitu,amisso Andrea Auria viro in cooparabili,animum ad pacis consilia adiecit. Fili j eiu ς adhuc obsides haerebant in Hispania: eorum libera-dorum summo tenebatur desiderio. Itaq; pax Cameraci consecta est,quo conuenerant prΨter clie- Pax inter ros Margarita Caesa risam ita, & Aloysia Francisci Carola V. Greeis mater. Conditiones initae pacis huc adscribere
Irancisci m nihil attinet. Rex quidem pro flijs numerauit Caesari vicies centena millia aureorum.Vbi autem Car
sar in Italiam venit, imagna omnium gratulatione exceptus est, suoque aduentu ruenti Italiae Pacem attulit,praeterquam Florentinis,qui immodicis i
214쪽
iv ORBE CusTARUM. ros spro libertate,ut aiebant, tuenda & Pontiscis &Caesaris in se arma concitarunt. Annus hic Germaniae fuit multas ob causas ad δ'' Gera modum grauis & calamitosus. Irruebant si uissimi μ' *ωl Turcae,giactabantur haeresum S nouorum dogma 'μνεμ.
tum portenta,morbus Anglicus innumeros tollebat e medio, &insuper tanta erat annonae caritas, quantam nemo mortalium meminisset. In inferiori
autem Germania Flandris, Hollandis, Zelandis re pentina Oceani insanientis inundatio damna pans in dedit longe grauissima,aliquot locis plane subis mersis. Fuit hoc anno Suabachi conuentus eorum, qui se Euangelicos dicebant,sed cum inter se conuenita C 'μς re non possent de coena Domini, sic enim vocabat si tario.
sacrosanctum Eucharistiae sacramentum alius con-υentus Sinai caldiae indictus est. Ita hoc praeclarum Euangelium in re praecipui momenti, neque tunc, neq; postea unquam idem statuere potuit: eaq; dis cordia magis ac magis semper aucita est, quemad modum illis euenire necesse est,qui a Veritatis con- stantissima luce ad incertas,varias & lubricas humani ingenij opiniones sese transferunt.Et tamen non
desunt qui scribant, amice eos discessisse Marpti
ς' uo eosLanigrauius euocauera cum tamen ut
supra diximus Luterus Zuinglianos fratrum loco, licet plurimum hortate Lanigrauio, habere nolue rit, hodieque non cessent scriptis atrocissimis sese inuicem lacerare,& Marpurgi a Zuinglio 3oo. a sumenta Lutero fuisse obiecta, ipsi Zuingliani aD; marint.. Hoc etiam anno Clemens Pontifex aduentanti e Genua Cisari,& Placentiam contendenti, tres le gatos obviam misit, i a pontisciae ditionis sines in
215쪽
trante solitum iusiurandum acciperent, nunquam Iurat Conripsum potificis libertatem violaturum.Ιurauit Caesar verbis rite conceptis, sed ita tamen,ut se de suo iure nihil dec brum testaretur: quod putant quidam ea ratione eum fecit Ie,quod Placetiam & Par- mam Mediolanensi imperio antiquitus attributaς repeteret,quandoquidem Mediolanense dominiu- Caesarum Imperatorum semper beneficiarium suisset.
Porro Caeser ubi Solymanum tu iter in fugam
coniectum comperit,ingenti persurus laetitia, cum Carolus V. iam circiter duos in cnses Placentiae Parmaeque exe- venit Bono giset,recta Bononiam contendit, quo iam pauloniam. ante Calendas Nouembres Clemens Ponti sex per
uenerat.Ibi quid tum gestu sit, ex Paulo Iovio Icri plore Italico bona fide commemorabimus.Excipi. Pompa ex tur,inquit, Caesar Bononiet triumphali pompa sum- cepti Caesa- miς honoribus, incredibili omnium t titia, ipse paris. ludatus & militaribus armis,una dempta galea, -- . dique protectus,albo insigni equo, regio sumptu
phalerato,a Mutincia si porta in sorum prouehitur. Pr cesserant quaterna vexilla cum leuis tum grauis armaturae Belgarum equitum,sa gulis,cristis, & co ollorii varietate ita inter se distinctis turmis, ut quo- rum ducum essent,ab ipso insignium de vestitus ar- lgumcnto facile noscerentur. Successsit inde pedita tus toties victor, non tam opimis hostium spolijs
exornatus,quam armorum fulgore ac adspectus
itate terribilis, ad trucem tympanorum sonitum de graues tibiarii modulos gradu superbe compo-sto sub signis introductus. Quadratam umbellam tauro purpuraque distinctam gymnasiarchae & cole herrimi bonarum artium proicssores in togis seri cis praeferebant.Latus Caesaris a decora Bononiense
216쪽
sum iuuentute non custodiar, sed honoris causa cingebatur Praetor Urbanus & decuriones cum vexillifero,& e Quadragintauirali magistratu primoribusq; patriiijs splendidistime succedebat. Consti- Eesereitus tit in medio foro Antonius Laeua aeger pedibus,sed pedestris. vivacibus oculis pugnacissimi ducis habitum p rq se
ferens,ac ut magis ob recentem bellicie constantiar& rerum gestaru gloria omnium oculis osterretur, in sublimi sella gestatus, hinc veter na Germano xum legione,illinc Hispanorum cohortibus ita prae densa acie directis aut obuersis,& tormetis in ston
te collocatis,ut excercitus concursurus esse videre
tur.Erat iuxta Clsarem illustres reguli,auro in laci,nijs vel solido bracteato,vel acu pingente inducto, vel ad luxuriem conciso,itemq; exquisitis armorude equoru ornamentis maxime superbi. Secundum exillum eos praelata est Romana Aquila,aureo in vexillo pi- cta,ac item inndidum aliud vcxillum purpurea cruce distinctum, sub quib' totius aut familia ex flore CrWis. gentium omniu delecta,& nobilissimi Hispaniae s
crati religione equites Caesaris vestigia sequebatur. Praetorianus miles custodiet corporis assuet', diuer sis sub signis Hispanus,Belga,Germanus in croceis sagis agmen extremum clausit, & quicquid in foro spatii reliquum fuerat, occupauit. Erat crectus in Petroniani templi vestibulo peramplus ligneus sug/gestus,peristromatis S aulaeis ad loci 'dignitate via Gique protectus,in quo Cardinales Episcopi cae t teriq;. minores sacerdotes purpurati suo quisq; ordine consederant. In medio autem praelata in sede mitratus Potis ex Caesarcna expectabat.Ille itaq; no bilioribus tantum regulis principumq; legatis sibi adscitis,equo descendit: subeuntem per gradus Car' dinales duo deduxere.Tum vero ut prodi j Omniu
217쪽
oculi in duos longe maximos terrarum orbis do minos sunt coniecti. Explorabat enim quisq; valdufuspensus & tacitus,propter memoriam veteris dic sensionis & recentis amicitiae, an ora ipsa interio res sensus nunquam ex toto sallentia, subitis illis affectionum & nutantis animae momentis obediret. Erat vultus Caesaris in gestu militari & graui,blanda quadam lenitate verecundiaque perhuius. Clementis vero facies ita subito ad eius occursum exhilarata est,ut vel ob id maxime letari crederes, si illum multo humaniorem & augustiorem, quam
Putarat, esse cospiceret. Varia si quide ab Hispanijs &falsa quide de C sare pleriq; maligne retulerant, &multi etiam ultro trepidis animis, propter acceptas tot inusitatas clades, sibi illum fingebant uti alteruAriovistum,aut Rotomalcem,aliquo scilicet vultu Cimbrico & seritate Gothica metuendn, ac ipsius denique militibus serocia & spiritus immanitate p- simile qui deuictis & stratis tot hostiu exercitibus, tot urbibus direptis, uastatisq; ipui ncijs diuina ac humana omia dira c5fusione miscuissent. Sed iam fuerat excepi' Genu ,Placeti qcognitus,Parm dc-mum, Rhegij, & Mutine cum summa omis generis hominu gratulatione saIutatus, utpote qui passimhii inanitati ab sti netis, pietatis atq; iustiti ε monu- meta absq; ullo vel superbis, vel crudelitatis, vel libidinis vestigio reliquisset sinueris, quo nitral est in rege popularius & gratius, aditu cunctis atq; aures summa benignitate & singulari patietia prεbu Erat,dedcratque obiter responsa spei qquitatisq; plenisti ma, quq propositis postulatoru capitib' singulatim recti siniae responduret. Illam vero militum licenti Adiuturna impunitate confirmata, ijs, qui vel ablata rapuerant,uci ante diem arroganter stipedia flagitat rarit,
218쪽
Vrant,supplicio protinus affectis, ita represerat, ut illo quo G teneret,longe maximo omnium imperio dignistim ' haberetur. Sed nec eum quaquam Staic& fortuna florentem, vitet unquam vel licitae voluptates a perpetuis rerum maximaru consultationibus auocabant ta ut in eo simul iuuente decor extismius ad Martiam laude emineret, & consilia senili maturitate proprijs,no alienis,cogitationibus exq-sta,elaborata directaq; manerent. Nunquam enim
pr clarum,nobile & firmum eius ingentu Velir ru Eesim itiis impetus perturbarat,vcl cqca 'indictae libido pupxin Carol. v. gerat,vel ulla humana mollities,quin recta sentiret, pugnarat. Erat eius vultus,Vt hoe quoque curio' vobis. si minime dessderent,& argenteo & grato quodam pallore dilucidus,oculi caerulci,suaues,nulla acri sesueritate sormidabiles,& ij quide ad ingenuu pudorem virilemq; modestia instituti.Nasus a medio clementer assurgebat, quod magnitudinis animi signuin Persaru etiam regibus ab antiquis fuit obseruatum. Mentu erat aci exi a Venustioris iniuriis pδu- M.htuum.
l. prominetius,& quod grauitatis specie addebat, sub crispa & flaueti barba conuestitu. Capillum Ve' Coillucro fulgore pallentis auri more Romanorum CYsa rum circuntonsum ostendebat. Porro statura corporis, ut in ipso aetatis integiae store & prosperri ma valetudine, non ab inerti succo, sed a valido neruoru nexu longe firmissima,pera plε item robu' Manis . st q; manus ad stringendu serru id Onel: ctura autς Cfissa. venustissime extatibus toris tr in ' proporti e di- recta, quod tum maxime apparebat,cum equo vehes retur.Tataem ei iner at cu dignitate equitadi pQri- ε qui . Atia,ut null' co armato atq; equu in late & in gyxu vi rurati
219쪽
Caeterum ad Pontificis pedes flexo genu prouolutus,ac mox dextra laeti arridentisque Pontificis erectus ad osculum Vispanica oratione, Veni, inquit, sanctissime Pater adpedes tuos,quod summo voto semper expetiui,ut festis Christians Reip. ebus co muni consilio succurramus. Oro Deum Opt. Max. qui me huius voti compotem iacit, ut nostris consilijs adsit,atque hic aduetus meus Christianis omibus sit salutaris.Tum Ponti sex,Certe hocipso congressu, inquit,sicut Deus immortalis & sancti cstiates certissimi sunt testes,mihi nihil unquam fuit an, liquius,& iam superis gratias ago, quod te videam prospere atq; feliciter mari terraq; perductu, resq; co deductas intuear, ut te authore de concordia omnium & solenni pace minime desperemus. Obtulit subinde Caesar auri signati circiter libras dece, deductusq; est summa comitate a Pontifice ad templi limen:atq; ita digresti, C sar ad aram maximam supplicaturus superis contendit, Pontifex vero in
Pnaetorium,cum uniuerso sacerdotum ordine,continuo est reuersus. Nec multo post Caesar & ipse Praetorium intrauit,cui paratae erant summae aedium partes,ita coniunctae Pontiscijs, ut inter utriusque cubilia solus interesset paries aditum probente pora tuta,ut cum vellent,ignaris omnibus remotisq; a bitris,interdiu noctuit; de summis rerum negocijs familiarissime disputarent. Eo modo saepe arcana sensuum mutua & syncera animi liberalitate dete gendo, ac odiorum origines ad fatalem vim &consiliariorum & ducum insaniam reserendo,ta cile Diis bene iuuantibus viam inuenere, qua pax egregie componi,& tot malis & funestis incommodis optatus finis imponi pose videretur. Dc-
inde paucis interiectis de Veneti legati apud
220쪽
scis pro Francisco S rcia aplud Caesarem deprecata , tione ta subiungit Iouius: Sed tanta erat altitudo iudicij Caesaris,tanta moderatissimi eius animi reli- sio,& tantum denique pacis & concordiq studium, ut nihil regali fastigio dignius atq; praestantius exi
ctimaret, quam omnia consilio ad verum decus, ad solidam pietatem,& animi magnitudinem reuoca a vi arma in Turcas deo inter nos impie faedeq; gractata,verterentur: quippe qui non adumbratam, sed veram & vivida,non fortunae adminiculis quae litam,sed a sente ipso propriae virtutis profluςnte i gloria sectaretur. Itaq; Solymanno Turcarum Im peratore iam a Viennae.Noricae moenibus cum stra
se ignominiaque depulso, atq; eo Boantium prae opiti suga properante, cum nihil iam hostile indς
amplius es et timendum, pacare cuncta constitvix. iEuocatur extemplo Bononiam Franciscus si Orsi', pia,Miciscumbit ad eius pedes,redditoque dielo malo, quo s6bfeias illum data fide ubique terraru Caesar saluum & x misi ptum esse iubebat,salutem,imperium & spe deniquς bri,ieidia omnes uni Caesaris probitati fideique comittit; quo- , i, rniam innocentia sectus, omnia se ex illius aequit te lauiis aiumanitateque sperare praedicabat. Tum vero stu- pentibus clinctis videre licuit, quanto Caesar eset omni sua sortuna maior & excelsior. Certarat pro Imperio Mediolanesi desertus a socijs, ab omnibus
oppugnatus,in qua contentione omnes omni u vires ingentibus partis victorijs praeclare contuderat, ' -&cum aliquando nutante partium fortuna, in du- . . bia spe victoriae versaretiar,honestas pacis conditio- ου' j.. i nes semper elato coli stantique iudicio repudiarat, ne quod virtute atque una animi magnitudine erat i